Ad Monimum
Fulgentius of Ruspe (468–533)
First published 1861
Ad Monimum is a theological work by Saint Fulgentius of Ruspe (c. 462–527), written in response to questions posed by a certain Monimus concerning difficult points of Christian doctrine. Composed in three books, the treatise addresses the relation between divine predestination and human sin, the meaning of the scriptural expression concerning the “double-edged sword,” and the proper interpretation of several passages involving the Trinity and the divine nature. The work is particularly important for understanding the Augustinian theological tradition in the early sixth-century Latin West. Fulgentius carefully distinguishes God’s predestination of the good from human responsibility for evil, while defending divine justice, grace, and Trinitarian orthodoxy. Ad Monimum thus provides a concise but substantial example of his method: close engagement with Scripture, precise theological distinctions, and a strong dependence on the thought of Saint Augustine.
Prologus
Liber I: De Duplice Praedestinatione Dei, Una Bonorum Ad Gloriam, Altera Malorum Ad Poenam
Caput I: Deus ut eum quaeramus inspirat et a quaerentibus invenitur
Caput II: De eodem argumento
Caput III: Prima quaestio de praedestinatione. Verba Monimi de gemina praedestinatione
Caput IV: Invocatio auctoris modesta et theologica
Caput V: Responsio ad primam quaestionem quomodo sint quidam ad interitum praedestinati. Peccatorum mors non est a Deo praedestinata
Caput VI: Deus huic morti duplam mortem retribuit. Mors animae in gehenna
Caput VII: Quomodo sunt mali a Deo praedestinati, non ad culpam, sed ad poenam. Deus salvandos praevenit, damnandos invenit
Caput VIII: Gratia Dei hominis meritum et initiat ad iustitiam et consummat ad gloriam. Quomodo praeparatur voluntas a Domino
Caput IX: A Deo est et voluntas et boni operis facultas. In Deo faciemus virtutem, id est opus virtutis. Qui facit veritatem venit ad lucem. Deus omne opus bonum in nobis ipse facit
Caput X: Praeparatur a Deo per praedestinationem non solum voluntas, sed et opus bonum et vita aeterna
Caput XI: Gratia praeveniendo incipit et subsequendo custodit opus bonum. In praedestinatione continetur omnis gratia vocationis, iustificationis et glorificationis
Caput XII: Deus fecisse dicitur quod faciendum praedestinavit. Promissa Dei certa sunt ex omnipotentia
Caput XIII: Iusta Dei praedestinatio ad poenam pro peccatis. Sanctis gratiam, impiis iustitiam Deus exhibet. Futura Dei ira condemnatio est ad poenam
Caput XIV: An opera damnandorum sint praedestinatu sicut opera iustorum. Initium bonae voluntatis praedestinatum a Deo. Deus facit ut faciamus bonum
Caput XV: Non debemus nobis aliquid boni operis tanquam nostrum ascribere. In hac vita nemo perfectus nisi spe futurae gloriae. Paulus perfectus et imperfectus
Caput XVI: Gratis operatur Deus salutem nostram. Vera gloria a Deo solo est
Unus autem Deus est, qui gratis et vocat praedestinatos, et iustificat vocatos, et glorificat iustificatos. Sicut autem non est aliud iustificare, nisi iustos facere, sic non est aliud glorificare, nisi gloriosos facere. Proinde, quia Deus suos et iustificat et glorificat, sicut gratiae ipsius opus est, cum facit iustos, sic gratiae ipsius opus erit, cum faciet gloriosos.
Quia sicut nemo potest habere veram iustitiam, nisi fuerit iustificatus, sic nemo potest habere veram gloriam, nisi fuerit glorificatus. Unde autem sit vera gloria, Salvator noster cum Iudaeos increparet ostendit, dicens: Quomodo potestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis: et gloriam quae a solo Deo est, non quaeritis (Ioan. V, 44)? Hunc sensum habens Paulus et veraciter dicens: Nos autem sensum Christi habemus (I Cor. II, 16), sicut gloriam veram a Deo esse noverat, ita iustitiam veram ex Deo esse confirmat dicens: Ut inveniar in illo non habens meam iustitiam, quae ex lege est, sed illam, quae ex fide est Christi, quae ex Deo est iustitia in fide (Philip. III, 9).
Et quamvis abundent plurima documenta, quibus clareat non solum bonae voluntatis bonaeque operationis gratiam, sed etiam ipsam sanctorum glorificationem, divinitus et inchoari prorsus et perfici, tamen arbitror etiam haec quae a nobis posita sunt utcunque sufficere.