Ad Monimum
Fulgentius of Ruspe (468–533)
First published 1861
Ad Monimum is a theological work by Saint Fulgentius of Ruspe (c. 462–527), written in response to questions posed by a certain Monimus concerning difficult points of Christian doctrine. Composed in three books, the treatise addresses the relation between divine predestination and human sin, the meaning of the scriptural expression concerning the “double-edged sword,” and the proper interpretation of several passages involving the Trinity and the divine nature. The work is particularly important for understanding the Augustinian theological tradition in the early sixth-century Latin West. Fulgentius carefully distinguishes God’s predestination of the good from human responsibility for evil, while defending divine justice, grace, and Trinitarian orthodoxy. Ad Monimum thus provides a concise but substantial example of his method: close engagement with Scripture, precise theological distinctions, and a strong dependence on the thought of Saint Augustine.
Prologus
Liber I: De Duplice Praedestinatione Dei, Una Bonorum Ad Gloriam, Altera Malorum Ad Poenam
Caput I: Deus ut eum quaeramus inspirat et a quaerentibus invenitur
Caput II: De eodem argumento
Caput III: Prima quaestio de praedestinatione. Verba Monimi de gemina praedestinatione
Caput IV: Invocatio auctoris modesta et theologica
Caput V: Responsio ad primam quaestionem quomodo sint quidam ad interitum praedestinati. Peccatorum mors non est a Deo praedestinata
Caput VI: Deus huic morti duplam mortem retribuit. Mors animae in gehenna
Caput VII: Quomodo sunt mali a Deo praedestinati, non ad culpam, sed ad poenam. Deus salvandos praevenit, damnandos invenit
Caput VIII: Gratia Dei hominis meritum et initiat ad iustitiam et consummat ad gloriam. Quomodo praeparatur voluntas a Domino
Caput IX: A Deo est et voluntas et boni operis facultas. In Deo faciemus virtutem, id est opus virtutis. Qui facit veritatem venit ad lucem. Deus omne opus bonum in nobis ipse facit
Caput X: Praeparatur a Deo per praedestinationem non solum voluntas, sed et opus bonum et vita aeterna
Caput XI: Gratia praeveniendo incipit et subsequendo custodit opus bonum. In praedestinatione continetur omnis gratia vocationis, iustificationis et glorificationis
Hanc gratiam non solum in praesentis vitae iustificatione, sed etiam in futuri saeculi remuneratione, dicit gratiam permanere, et super nos, hoc est super omnia bona cuiuslibet hominis merita in Dei bonitate asserit abundare, dicens: Ut ostendat in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, in bonitate super nos in Christo Iesu (Ephes. II, 7).
Gratia est igitur retributio pia, qua Deus in praesenti tempore malis bona retribuit: illis videlicet quos iustificat impios, ut deputetur fides ad iustitiam. De qua retributione David dicit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi (Psal. CXV, 12)? Gratia est et illa iusta retributio, qua bonis suis meliora retribuens, Deus glorificaturus est iustos. Et hoc enim gratiae opus erit. Quia ut hoc mereantur, ipsa praeveniendo, misericorditer incipit; ipsa subsequendo, custodit.
Ista gratia in Scripturis etiam misericordia nominatur. De qua dicit David: Deus meus, misericordia eius praeveniet me (Psal. LVIII, 11). Et alio loco: Misericordia tua subsequitur me per omnes dies vitae meae (Psal. XXII, 6). Praevenit igitur impium, ut fiat iustus; subsequitur iustum, ne fiat impius. Praevenit caecum, ut lumen quod non invenit, donet; subsequitur videntem, ut lumen quod contulit, servet. Praevenit elisum, ut surgat; subsequitur elevatum, ne cadat.
Praevenit, donans homini bonam voluntatem; subsequitur benevolentem, operando in illo boni operis facultatem. Hoc igitur ista misericordia Dei in homine subsequitur, quod praeveniens ipsa largitur. Et ideo non solum errantem iustificando ad viam revocat, sed etiam bene ambulantem custodit et adiuvat, ut ad donum glorificationis aeternae perducat.
Haec autem omnia, id est et vocationis nostrae initia, et iustificationis augmenta, et glorificationis praemia, in praedestinatione semper Deus habuit: quia et in vocatione, et in iustificatione, et in glorificatione sanctorum, gratiae suae opera futura praescivit. Ob hoc totum Deo assignat Apostolus dicens: Nam quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii eius, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus.
Quos autem praedestinavit, hos et vocavit: et quos vocavit, hos et iustificavit: quos autem iustificavit, illos et glorificavit (Rom. VIII, 29). Verumtamen cum simul iustificatos et glorificatos audimus, non simul et iustificationis et glorificationis opus praesenti tempori deputemus. Iustificationis enim gratia in praesenti datur, glorificationis autem futura servatur. Ista est fidei, illa speclei (al. spei). Dicit autem Paulus: Quia nunc per fidem ambulamus, non per speciem (II Cor. V, 7).
Quod enim nunc sancti credunt, tunc videbunt. Propter quod Ecclesiae dicitur, Audi, filia, et vide; quia fides ex auditu, unde iustus ex fide vivens, fiducialiter dicit: Credo videre bona Domini, in terra viventium (Psal. XXVI, 13). Iste igitur est in homine ordo divinae redemptionis ac remunerationis, ut nunc iustificatus credat, quod tunc glorificatus accipiat. Propter quod Paulus ait: Non quod iam acceperim, aut iam perfectus sim (Philip. III, 12).