Ad Monimum

Fulgentius of Ruspe

Ad Monimum

Fulgentius of Ruspe (468–533)

First published 1861

Ad Monimum is a theological work by Saint Fulgentius of Ruspe (c. 462–527), written in response to questions posed by a certain Monimus concerning difficult points of Christian doctrine. Composed in three books, the treatise addresses the relation between divine predestination and human sin, the meaning of the scriptural expression concerning the “double-edged sword,” and the proper interpretation of several passages involving the Trinity and the divine nature. The work is particularly important for understanding the Augustinian theological tradition in the early sixth-century Latin West. Fulgentius carefully distinguishes God’s predestination of the good from human responsibility for evil, while defending divine justice, grace, and Trinitarian orthodoxy. Ad Monimum thus provides a concise but substantial example of his method: close engagement with Scripture, precise theological distinctions, and a strong dependence on the thought of Saint Augustine.

Prologus

Liber I: De Duplice Praedestinatione Dei, Una Bonorum Ad Gloriam, Altera Malorum Ad Poenam

Caput I: Deus ut eum quaeramus inspirat et a quaerentibus invenitur

Caput II: De eodem argumento

Caput III: Prima quaestio de praedestinatione. Verba Monimi de gemina praedestinatione

Caput IV: Invocatio auctoris modesta et theologica

Caput V: Responsio ad primam quaestionem quomodo sint quidam ad interitum praedestinati. Peccatorum mors non est a Deo praedestinata

Caput VI: Deus huic morti duplam mortem retribuit. Mors animae in gehenna

Caput VII: Quomodo sunt mali a Deo praedestinati, non ad culpam, sed ad poenam. Deus salvandos praevenit, damnandos invenit

Caput VIII: Gratia Dei hominis meritum et initiat ad iustitiam et consummat ad gloriam. Quomodo praeparatur voluntas a Domino

Caput IX: A Deo est et voluntas et boni operis facultas. In Deo faciemus virtutem, id est opus virtutis. Qui facit veritatem venit ad lucem. Deus omne opus bonum in nobis ipse facit

Unde cognoscimus Dei esse, et ut bonum facere velimus, et ut bonum facere valeamus. Cui sensui David omnino concordat, gratiam benevolendi sic ostendens divinae largitatis directione donari: A Domino gressus hominis dirigentur, et viam eius volet (Psalm. XXXVI, 23). Opus quoque bonum non nisi a Deo in nobis, et in Deo a nobis fieri protestatur, dicens: Confirma hoc, Deus, quod operatus es in nobis (Psal. LXVII, 29). Et alio loco: In Deo faciemus virtutem (Psal. LIX, 14), id est opus virtutis. Sic autem hic pro opere virtutis virtutem dixit fieri, sicut Ioannes pro opere iustitiae iustitiam dixit fieri. Ait enim: Qui facit iustitiam, iustus est, sicut ille iustus est (I Ioan. III, 7). Paulus quoque optat a nobis Dei fieri voluntatem, dicens: Deus autem pacis qui eduxit de mortuis pastorem magnum ovium, in sanguine testamenti aeterni, Dominum nostrum Iesum, aptet vos in omni bono, ut faciatis voluntatem eius (Hebr. XIII, 20). Quid est autem facere voluntatem eius, nisi facere opera quae nobis inspirat et in nobis operatur voluntas eius? Tale aliquid et in ipsius Redemptoris nostri sermonibus invenimus, dum veritatem fieri dicit, pro opere veritatis. Sic enim loquitur: Omnis qui male agit, odit lucem, et non venit ad lucem, ut non arguantur opera eius. Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur eius opera, quia in Deo sunt facta (Ioan. III, 20). Hoc autem in Deo facimus, quod Deo in nobis faciente datur nobis ut faciamus. Quod evidenter in Epistola ad Hebraeos ostenditur, ubi cum de Deo dictum esset: Aptet vos in omni bono, ut faciatis voluntatem eius, continuo sequitur: Faciens in vobis quod placeat coram se (Hebr. XIII, 21). Omne igitur opus, quod a nobis in Deo fit, Deus in nobis facit. Ex ipso enim, et per ipsum, et in ipso sunt omnia (Rom. XI, 36). Ex ipso ergo est, et voluntas bona et operatio bona. Quod Doctor gentium his verbis affirmat: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate (Philipp. II, 13). Propterea, sicut Salomon dicit, quia praeparatur voluntas a Domino; sic etiam bona opera nostra Paulus a Domino asserit praeparata, hoc est in praedestinatione disposita. Dicit itaque: Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est. Non ex operibus, ut ne quis glorietur; ipsius enim sumus factura, creati in Christo Iesu, in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus (Ephes. II, 8). Sicut ergo praeparata est per praedestinationem voluntas a Domino, qua bonum velimus: sic etiam opera bona praeparavit Deus, ut in illis ambulemus.

Caput X: Praeparatur a Deo per praedestinationem non solum voluntas, sed et opus bonum et vita aeterna

Caput XI: Gratia praeveniendo incipit et subsequendo custodit opus bonum. In praedestinatione continetur omnis gratia vocationis, iustificationis et glorificationis

Caput XII: Deus fecisse dicitur quod faciendum praedestinavit. Promissa Dei certa sunt ex omnipotentia

Caput XIII: Iusta Dei praedestinatio ad poenam pro peccatis. Sanctis gratiam, impiis iustitiam Deus exhibet. Futura Dei ira condemnatio est ad poenam

Caput XIV: An opera damnandorum sint praedestinatu sicut opera iustorum. Initium bonae voluntatis praedestinatum a Deo. Deus facit ut faciamus bonum

Caput XV: Non debemus nobis aliquid boni operis tanquam nostrum ascribere. In hac vita nemo perfectus nisi spe futurae gloriae. Paulus perfectus et imperfectus

Caput XVI: Gratis operatur Deus salutem nostram. Vera gloria a Deo solo est

Caput XVII: Initium omnis peccati superbia. Casus et poena Luciferi. Casus primi hominis

Caput XVIII: Rationalis creatura beata non potest esse nisi Creatorem plus diligat quam se ipsam. Voluntas rationalis si se Deo subiicit, sublimatur; si se effert, deprimitur. Deus humiles facit, non invenit

Caput XIX: Interitus non ex Deo, sed ex superbia est. Deus peccati ultor est, non auctor

Caput XX: Iniquitas ex inordinato amore mundi. Peccati initium inordinata dilectio

Caput XXI: Non praedestinat Deus hominem ad peccandum. Praedestinatio bonorum est ex gratuita Dei misericordia

Caput XXII: Nemo praedestinatur ad perpetranda peccata

Caput XXIII: Mala hominis voluntas non est Dei plantatio. Suavis et bonus Dominus non creavit amaritudinem et malitiam voluntatis perversae. Praescivit Deus homines peccaturos, sed eos ad peccandum non praedestinavit

Caput XXIV: Deus praedestinavit bonos misericorditer ad gloriam, malos iuste ad supplicium. Deus non omnia promisit quae praedixit, nec omnia praedestinavit quae praescivit

Caput XXV: De eodem argumento

Caput XXVI: Deus de malis impiorum operibus operatur bonum. Aliter Deus bonos, aliter malos praedestinavit. Mali dicuntur vasa irae, boni vasa misericordiae. Cur potius misericordiae quam iustitiae vasa bonos vocat Apostolus

Caput XXVII: Quam iuste Deus deserit malos et interitum eis reddit. Iniqui praedestinati sunt ad stagnum ignis et sulphuris. Prima mors animae in peccato, secunda in stagno ignis. Vias impiorum non novit Dominus, quia eas non fecit. Prima mors animae ab homine, secunda a Deo infertur. Peccata praedestinavit Deus non facienda, sed iuste punienda

Caput XXVIII: Confirmatur ex S. Augustino nullius humanae culpae causam in Deum esse referendam

Caput XXIX: Praedestinatio sine Dei praescientia esse non potest, sed bene e converso. In peccatis, non Dei opus est, sed iudicium

Caput XXX: Responsio Prosperi ad quartamdecimam obiectionem. Responsio ad quintamdecimam. Conclusio de praedestinatione

Liber II: Tres Quaestiones Complectens: Unam De Sacrificii Oblatione, Alteram De Spiritus Sancti Missione, Tertiam De Supererogatione B. Pauli

Caput I: Epilogus compendiosus de praedestinatione iustorum et iniquorum

Caput II: Secunda quaestio Monimi de sacrificio corporis et sanguinis Christi. Haeretici sua malitia excaecati, Trinitatem, et substantia, et Patris veneratione dissipant. Praemittenda quaestio de fide Abrahae

Caput III: Quaestio sacrificii ex patrum fide determinatur. Promissiones factae Abrahae et semini eius. Abraham construxit altare non soli Patri, sed et Filio sacrificaturus. Idem est invocare in nomine Domini quod invocare nomen Domini. Abraham illi Deo construxit altare qui ei visus est. Invictum contra haereticos argumentum ex sacrificio et fide Abrahae

Caput IV: Isaac quoque Deo qui ei visus est construxit altare. Iacob item eidem Deo altare iussus construxit. Patriarcharum sacrificia nostris congruunt, quae fiunt toti Trinitati

Caput V: Aliud testimonium ex prophetis, ut Filio quoque offeratur sacrificium. Obduratio haereticorum qui Filio non sacrificant. Catholici toti offerunt Trinitati, etiamsi solius Patris nomen exprimant

Caput VI: Tertia quaestio Monimi, cur in sacrificiis solius Spiritus missio postuletur. Non ideo minor est Spiritus sanctus quod missus est a Patre et Filio, quia et Filius missus est. Missio Filii et Spiritus sancti non est localiter facta. Scriptura docet immensitatem non solum Patris, sed et Filii et Spiritus sancti

Caput VII: Tota Trinitas ubique est. Nomine Spiritus quandoque spiritalia dona gratiae significantur

Caput VIII: Dona Spiritus sancti in nobis augeri vel minui possunt, non ipse Spiritus. Sicut idem sol plus minusque diversa illuminat, ita et idem Spiritus a diversis diversimode recipitur

Caput IX: Qui dicuntur locuti linguis angelorum. Qui legem docent, et non faciunt. Ubi caritas, ibi Spiritus sanctus

Caput X: Recte igitur in sacrificio poscit Ecclesia adventum Spiritus sancti. Christi incarnatione nobis pax et unitas cum Deo est. Per Spiritum sanctum et Christus natus est et Ecclesia renata. Christus et Ecclesia. Per Spiritum sanctum unitas est Christi et Ecclesiae. Per Spiritum sanctum nos aedificamur in Christo templum sanctum in Domino

Caput XI: Haec aedificatio spiritalis rectissime petitur quando panis et calix consecratur. Sanctificatio tamen nostra a tota fit Trinitate. Qui ab unitate Ecclesiae recedunt, Spiritum sanctum amittunt

Caput XII: Caritas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum. Qui ad unitatem Ecclesiae redeunt, exhibent se hostiam vivam Deo placentem

Caput XIII: Quarta quaestio Monimi de supererogatione Apostoli. Expositio beati Ambrosii, libro VII in IV Luc. Expositio B. Optati ante medium libri sexti

Caput XIV: Ecce unus locus Apostoli a tribus sanctis tripliciter est expositus. Quin etiam idem locus ab uno doctore diversimode reperitur expositus. Varia Augustini expositio de arca Noe. Utile est diversos circa unum sensus allegare, sed non diversa fide

Caput XV: Responsio ad quaestionem Monimi de supererogatione Pauli

Liber III: De Vera Expositione Illius Dicti Evangelici: Et Verbum Erat Apud Deum

Caput I: Laus caritatis. Argumentum tertii libri contra Arianos, super illo dicto: Et Verbum erat apud Deum. Ariani putant aliud esse, apud Deum quam in Deo

Caput II: Absurdum est de Deo secundum corporalia disputare. Aptius fuisset exemplum de flatu narium, quam de birro in manibus

Caput III: Falsum est igitur, Verbum quod apud Deum est, extra Deum esse, non in Deo. Summa absurditas nos esse interius Deo, Verbum autem exterius. Alia absurditas ut factura proponatur factori. Maior item absurditas sequitur ut creatura unius sit naturae cum creatore

Caput IV: Dixerunt apud se cogitantes non recte. Apud se dicere, est idem quod intra se dicere. Similiter idem est dicere intra se, et cogitare apud se. Idem denique est apud se cogitare et cogitare in corde suo

Caput V: Apud Deum nota est et apud homines memoria eius. Introibo ad eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus. Sic Verbum et apud Deum et in Deo est. Sic idem est in Deo, et apud Deum non est iniquitas. Unus et idem spiritus in Moyse, David et Paulo

Caput VI: Apud quem non est transmutatio. Multa exempla, ubi apud pro in ponitur

Caput VII: Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est. Verbum est apud Deum, sicut in mente verbum

Caput VIII: Non sumus nos in Deo sicut in Deo est Verbum Deus. Aliter nos Deus genuit, aliter Verbum. Blasphemiae haereticorum in Filium Dei.

↑ Top of work