Celebriores Controversiae in Primum Sententiarum Ioannis Scoti — Tomus Alter (de Scientia Dei et Ideis)

ARTICULUS V.

An decretum sit medium ex parte obiecti praescientiae futurorum?

SUMMARIUM.

Opinio Aureoli, et recentiorum; uniuersaliter improbans, decretum esse medium ex parte obiecti praescientiae infallibilis futurorum. Nu. 1. Aliae oppositiones contra decretum non involvẽs hypothesim a libero arbitrio purificandam. Num. 7. Placitum aliud Soarii agens, praedefinitionem esse medium praescientiae actuum supernaturalium; non tamen primum, sed aliud praemittens. Nu. 10. Textus Scoti, et fundamenta ad verã sententiam: Ubi ostenditur contra Soarium, euerti subordinationẽ causae secundae ad primam, si decretum Dei involvat conditionem cooperationis causae secundae a libero arbitrio purificandam. Num. 13. Excutiuntur placita Herice, Lesii, et Alarcon inficiantium prioritatẽ naturae, sive a quo, in cõcursu primae causae. Num. 21. Prima ratio pro nostra sententia ad hominem perstringens Soarium, et alios, qui praedeterminationem per extrinsecum divinae voluntatis decretum respuunt, et praedefinitionem actuum supernaturalium recipiunt. Num. 23. Altera ratio physica pro sententia Scoti; quae petitur a potentialitate voluntatis creatae ad tale individuũ actionis. Num. 27. Dilutio oppositarum rationum. Nume. 30. Satisfactio ad alia obiecta, ubi versatur ea hypothesis Scoti, de compositione potentiae divinae cũ libero arbitrio creato, si Deus esset agens determinatum ad unum ad extra. Nu. 34.

Confutatis hucusque aliis mediis ex parte obiecti praescientiae futurorum; nunc instat penitior exaratio illius, quod Scotus amplectitur, nimirum decreti absoluti et inimpedibilis, a quo determinata futuri cõtingentis scibilitas producitur.

1 Circa quod quaesitum; Aureolus, loco citato ex 1 sent. distin. 38. ar. 1. §. quid dicẽdum sit secundũ veritatẽ. Valide adoritur decretum, quod esse queat sufficiens mediũ ex parte obiecti praescientiae futurorum; cuius rationes ideo in praesenti non transcribimus, quia specialiter impetunt determinationẽ divinae volũtatis, quae sit medium praescientiae actuum prauorum; de qua ob grauem authorum digladiationem, sequens specialis attexetur articulus.

Aureolum sequitur uniuersa Iesuitarum schola, uno excepto Vazquez, qui decretum opinatus est mediũ sufficiens, licet remotum, iudicii divini infallibilis; in quo manifeste a doctrinę consequẽtia defecit, ut in praecedenti ar. ostendimus.

Decretum vero nõ esse mediũ sufficiẽs praesciẽtiae futurorũ; sustinet Bellarmin. lib. 2. de amissione gratiae. cap. 2. 4. et 7. Molina in concordia. disp. 28. et 32. Leonar. Lessius lib. de efficacia gratiae. ca. 3. Franc. Albertinus to. 1. corollariorũ. q. 2. theologica in secundũ corollarium ex 4. principio philosophico. a n. 9. usque ad 11. Valen. de Herice, tract. 1. de scientia Dei. disp. 6. cap. 3. praecipue n. marg. 37.

2 Quae opinio fulcitur primo; quia tale decretum, aut insufficiens mediũ pręscientiae futurorum esse debet; aut sortiri ferream vim praedeterminatiua creatae voluntatis, illatiuamque futuri consensus, quae proterat libertatis leges.

Eoquod vel tale decretum, in quo apud Scotum futura infallibiliter praesciuntur, est voluntas applicans omninipotentiam Dei ut praesto sit creatae voluntati ad operandum; absque qua facultatis divinae exequentis coniunctione, intelligi nequit causa creata in procinctu proximo ad influxum, ob essentialem, quam importat, dependentiam a primo principio.

Quae coniunctio sive applicatio potentiae Dei ad voluntatem creatam, ut ipsa constitui queat proxime valens ad influxum, posita non est in sola indistantia locali, seu entitatiuo contactu, qui congruit Deo vi suae immensitatis replentis omnia; cum id genus coniunctionis etiam subsistere posset, esto quod rebus creatis nulla vis operatiua suppeteret: exigitur ergo compositio in genere causae efficientis inter facultatem exequentem divinam, et voluntatem creatam ad cõmunem influxum.

Aut igitur decretum istud applicans potentiam Dei, ut praesto sit voluntati creatae ad agendum, offert concursum causae secundae ad alteram tantum partem contradictionis; et ita causa creata esset proxime valens ad illam partem, et non ad oppositam; ac proinde obiret antecedentem necessitatem, ut potequae attineret ad vim principii proxime expediti ad agendum.

Aut offert, apparatque concursum ad utrumlibet; atque adeo in huiusmodi voluntate concurrendi cum causa creata ad utrumlibet, nequiret determinate apprehendi futurus consensus.

3 Vel decretum illud, in quo apud Scotum Deus futura contingentia inspicit, non spectat immediate coniunctionem potentiae divinae cum causa creata ad operandum; sed ipsummet creatae voluntatis consensum. De quo urget disquisitio; an illa Dei voluntas absolute decernat consensum creatae voluntatis non involvendo conditionem ex parte cooperationis causae creatae? Ita ut Deus inimpedibiliter constituat futuram Petri cõuersionem, non expectata cooperatione Petri;et tunc tale decretum libertatis iura euinceret.

Vel talis volitio Dei importat cõditionem cooperationis et concursus causae creatae; ita ut intẽdat Petri conversionem ex hypothesi quod Petrus assentiri velit; et non aliter. Et tunc sola divini decreti intuitio suppeditare nequiret medium infallibilis praescientiae conversionis Petri; sed exposceretur inspectio cooperationis causae creatae.

Quae cum in se ipsa, apud Scotum, non referat determinatam veritatem, sed in decreto utin causa eius; accedit, ut si in decreto non praesciatur, eo quod involvat conditionem cooperationis causae creatae: quod nec etiam talis conversio in se ipsa apprehendi queat; cum nullum futurum contingens liberum, apud Scotũ, in seipso determinatam veritatem fortiatur, sed in solo decreto.

4 Deinde ostenditur secundo; tale decretum omnino tollere libertatem efficacibus illis rationibus, quas contra propriam doctrinam format Scotus in 2. distinct. 37. q. 2. §. Iuxta secundam viam, sub numer. margin. a. Ubi subdit.

Secundo arguitur sic; quod ab alio determinatur ad aliquid, non habet perfeete illud in sua potestate; voluntas creata determinatur ex hypothesi a volitate divina ad hoc; ergo.

Minor probatur; quia aut una voluntas determinat aliam, et non nostra divinam; patet quia temporale non est causa aeterni; ergo e converso; et habetur propositum.

Aut neutra aliam;et tunc neutra erit mottens mota; nec erit inter istas ordo essentialis.

Imo si voluntas divina non determinat nostram, sicut arguit secunda ratio; posset illa aliquid velle, quod non fieret, propter voluntatem nostram nõ cõcordantem.

5 Praeterea; ex secũda via arguitur sic. Illud nõ est contingẽter propter habitudinẽ sui ad aliquã causam; ad cuius euentum causa superior est determinata cuius causae determinationem necessario sequitur determinatio omnium causarũ inferiorum.

Exemplum; si voluntas mea esset modo determinata ad unam partem de scribendo cras; et non esset impedibilis nec mutabilis; non esset meũ scribere cras contingens ad utrũlibet, ex habitudine sui ad manũ; quia sicut voluntas est determinata modo ad alteram partem, ita in ipsa virtualiter sunt omnes causae inferiores ad idem.

Similiter; ex quo illud determinatum est, ad cuius determinationem, effectus determinatus erit; euentus istius effectus non est simpliciter indeterminatus ad utrumque: saltem non est eius esse contingens propter potestatem causae inferioris.

Sed si voluntas divina sit causa immediata meae volitionis, iam est aliqua causa determinata respectu eius; quia voluntas Dei aeternaliter est determinata ad alterum contradictoriorum.

Et determinationem huius causae necessario concomitatur determinatio voluntatis meae respectu eiusdem, alioquin simul starent Deum velle hoc, et hoc no fore: igitur illud velle non est contingens ad utrumlibet propter potestatem voluntatis meae.

6 Ex qua Scoti doctrina, et praecipue ex his, quae tradit inibi de ordine essentiali inter causam secundam motam, et primam moventem, per immutabile, et inimpedibile decretum; sequens instruitur oppositio.

A conditione agentis participati essentialiter petitur, ut influere nequeat nisi inquantum motum a primo agente; ea motione propositi efficacis, quae nullatenus praepediri queat a renuente appetitu creato; nec enim tale decretum involvere debet conditionem cooperationis causae creatae; ut sufficiens mediũ esse queat praescientiae liberi consensus. Atqui in potestate creatae voluntatis positum non est moveri, aut non moveri, ab efficaci volitione increata Dei; igitur nec voluntati creatae libera est ea causalitas influxus, quae ob essentialẽ subordinationem causae secũdae ad primã praemittit efficacem motionẽ per absolutum Dei decretum.

Quod illustratur exemplo Scoti de manu necessario scribente; ob antecedens, et inimpedibile imperantis voluntatis propositum. Ideo enim actio Scripturae, licet sit libera per habitudinem ad voluntatem, est tamen necessaria per ordinem ad manum exequentem huiusmodi actionẽ; quia manus praemittit decretum inimpedibile de tali actione exerenda, cuius decreti suppositio nullatenus est in potestate manus scribentis.

At voluntati creatae integrum non est, moveri, vel non moveri, a decreto absoluto; et creata voluntas, ex hypothesi divinae determinationis, manet affixa ad unã partem contradictionis; igitur patitur necessitatem antecedentem et simpliciter.

Aliae oppositiones contra decretum non involvens hypothesim a libero arbitrio purificandam.

7 Caeterum; quod nulla ratione subiaceat nutui appetitus creati compositio vel non compositio illius ad decretũ; vel ex eo liquet.

Quia si talis suppositio aliqua ratione afferi posset subdi creatae voluntati; maxime ratione alicuius actus nostrae voluntatis promerẽtis taliter praemoveri a Deo; sed de quolibet actu positiuae dispositionis, intuitu cuius Deus huiusmodi decretum absolutum adeat, instat eadem disquisitio; qua ratione sit in potestate creatae voluntatis?

Cum ob essentialem subordinationem creatae voluntatis ad Deum, etiã necessario praeexigatur absolutũ Dei propositum inimpedibiliter decernẽs futuritionem actus, qui se gerat ad instar positiuae dispositionis, intuitu cuius Deus efficaciter destinet voluntatem creatam ad assensum; sistẽdum est igitur in absoluto statuto Dei, quod sub potestatem creatae voluntatis nullatenus cadat, et quo praemisso, integrũ voluntati creatae non sit dissentiri huiusmodi motioni; ac proinde nullo effugio eludi poterit antecedens et absoluta necessitas.

Si occurras ex doctrina Cabrerae Hieronymiani ordinis apud Hispanos, 3. p. quaestion. 18. art. 4. disputat. 2. §. 11. numer. 137. aucumantis; efficaciam gratiae praevenientis pendere a libertatis dispositione negatiua nostrae voluntatis, nimirum a negatione resistentiae. Apud istum enim authorem voluntas a se confert, ut non resistat efficaci Dei auxilio; ob qua quasi negativam praeparationem a Deo praevisam, donatur voluntas efficaci auxilio apud Cabreram, quo priuatur voluntas respuens; quae a Deo praescitur restituta efficaci motioni.

Ita in proposito; suppositio decreti, quod adit Deus circa consensum voluntatis, astrui posset libera creatae voluntati ob negationem resistentiae; propter quam Deus talem suppositionem decreti adiuit, vel constituit, id decretum non aditurus, si huiusmodi negationem resistentiae non praevidisset.

Hunc modum dicendi late refutat Aluarez in opuscul. de concordia liberi arbitrii, libr. 3. capit. 6. sed nos friuolam euasionem sic nullo negotio praecludimus.

Quia quaelibet dispositio sive positiua, sive negatiua, sub ea ratione, sub qua apparat substratum ad formam, cuius est dispositio, debet illam anteire; ut euidens est. Sed illa negatio resistentiae nulla ratione anteuertit decretum, quod assignatur sufficiens medium praescientiae futurorum; cum id non involvat conditionem cooperationis causae creatae, ac proinde non expectet voluntatem consensura, aut non; sed vi energiae inimpedibilis inferat consensum.

Si enim involveret conditionem causae secundae cooperantis a libero arbitrio purificandam, nulla ratione esse posset medium sufficiens ad apprehensionem infallibilem futuri consensus, ut in superioribus liquido patefacimus; ergo copositio voluntatis creatae ad decretum Dei non est in potestate nostrae voluntatis ob negativam dispositionem non resistentiae, qua commentus est Cabrera.

Deinde; quod cum negatio resistentiae, vel voluntatem non dissensuram decreto, sit futurum contingens; non sopitur difficultas, imo eadem urget de huiusmodi futuro, qualiter praesciatur a Deo? An in veritate determinata talis futuri? quam semoto decreto inficiati sumus in praecedenti articulo. Vel in decreto anteuertente huiusmodi veritatem, ut potequod sit principium suae scibilitatis? Ac proinde nulla ratione vitari posset compositio decreti absoluti, quae omnimodo sit extra liberi arbitrii potestatem.

Si ergo futura negatio resistentiae non importat determinationem obiectivam, quae possit esse ratio ex parte obiecti ad infallibilem praescientiam ante decretum; igitur nequit apprehendi a Deo ante decretum, ac proinde nec talis negatio resistentiae cognita a Deo valet esse ratio, ob quam Deus taliter praemoveat libere nostrum arbitrium.

8 Arguitur tertio ex doctrina Scoti in 1. distinct. 39. quaest. unica, §. tertia positio dicit. num. margin. 12. cuius textum proposuimus supra art. 2. sub num. marg. 8. ubi constituit; quod voluntas creata non influit nisi ut mota a Deo; ita ut si Deus esset agens necessarium, et non liberum, creata voluntas vi illius quidditatiuus subiectionis, qua refert ad primam causam, non libere, sed necessario operaretur: ex quo talis depromitur oppositio.

Si Deus esset agens necessarium, et non liberum, ac proinde, et necessario adigens voluntatem creatam ad alteram partem contradictionis; non alia ratione se gereret respectu voluntatis quam de facto, suppositis Scoti principiis, dum decernit futurum consensum creatae voluntatis, non expectata scientia suae cooperationis.

Id enim videtur indubitatum, ex parte consensus creatae voluntatis assignabilem non esse mutationem intrinsecam respondentem voluntaci necessario operanti, in illa hypothesi; cum eadem ratione comparetur consensus ad voluntatem de facto, (quãdo Scotus voluntatẽ creatam principiũ liberũ pronuntiat) sicut et in illa suppositione, quae praemittit Deum esse quoddã agẽs necessarium trahens vi inimpedibilis decreti voluntatem nostram ad alteram partem contradictionis.

Si respondeas ex praestitutis in praedicto art. 2. sub num. marg. 41. non exponi in impulsu voluntatis mutationem intrinsecã phyficã in ea hypothesi quod necessario efflucret a Deo, et voluntate creata; sed eadem ratione intrinseca ex parte actus se habiturū, sive necessario, sive libere, eliciatur; tantumque assignari debere discrimen in ipsa voluntate seu facultate impulsina in actu primo spectata.

Quae disparitas posita est in hoc, quod si Deus concurreret cum voluntate creata ut necessarium agens; tūc nō applicaret suam potentiam creatae voluntati cum indifferentia in actu primo ad contraria, et contradictoria, sed ad unam tantum partem in actu primo affigeret. Quod aliter fit supposita catholica veritate, quae profitetur Deum principium liberum ad extra; adaptat enim suam potētiam voluntati cū indifferentiā ad utrumlibet, quod confert ad hoc, quod voluntas in ratione actus primi aliter se haberet dum necessitaretur a Deo quam de facto, quando libere praemovetur a prima causa ad influxum.

Sed cōtra; quia supposito quod Deus praedecernat absolute, aut praestituat assensum creatae voluntatis absque; praescientia cooperationis eiusdē voluntatis; videtur inanis et fictitia similis praeparatio divini concursus ad utrāque partem contradictionis.

Tunc enim utiliter et scite affereretur huiusmodi applicatio divinae potentiae ad utrumlibet, sive ad contraria, et contradictoria; quando Deus nō praemoveret creatām voluntatem per antecedentens decretū, sed illam relinqueret in manu consilii sui, ut pro arbitratu se contrahat ad alteram partē contradictionis pro nutuque utatur appatato sibi auxilio; si enim Deus inimpedibiliter alterā contradictionis partem praedefiniturus erat, non expectata causae secundae cooperatione, ad quid ad utrumlibet concursum creatae voluntati apparauit?

9 Arguitur quarto; ex praedicta Scoti doctrina tolli auxiliū sufficiēs. Quia illa virtus seu potestas agendi asseritur insufficiens ad actum, quae in tota suppositorum collectione, nullo dempto, non prorumpit in actum; ut certum est, et in omni philosophia constitutu. At sublato isto decreto absoluto, quod asseuerat Scotus; nullū assignabile est sufficiens auxilium, vi cuius peccator de facto convertatur; igitur tota illa hominum collectio, cuius conversio nem non intendit Deus per absolutum et praemovens propositum suae voluntaris, non recipit sufficiens auxilium ad salutem.

Quod stabilire molitur Herice, 1. p. tract. 2. disp. 19. cap. 2. n. 8. ex illo Isaia cap. 5. ubi introducitur Deus cū populo de legis praeuaricatione expostulās in haec verba: Nunc ergo habitatores Hierusalem, et viri Iuda iudicate inter me, et vineam meam; quid est, quod debui ultra facere vineae meae, et non feci ei? An quod expectaui ut faceret uvas, et fecit labruscas.

Ubi supposito quod per vineam, cū qua expostulat Dominus, intelligitur domus Iuda, et Beniamin, et sub his duabus tribubus uniuersa fidelium Sinagogae, et Ecclesiae collectio; sequens producitur argumentatio.

Vel Deus decretū istud praedefiniēs adiuit circa salutem et honestam operationem cūctorum fidelium; ac proinde nullus lethale peccatum perpetrauit, nec ulla huius vineae vitis labruscas protulit; cum recta et pia operatio inimpedibiliter cōnexa astruatur cū decreto Dei huiusmodi piam operationē praestituente.

Vel Deus non decreuit per absolutū et inimpedibile suae voluntatis propositum, piam et rectam operationē in cūctis vitibus vineae huius; et ita nō esset verū, id quod ita serio insinuat Dominus; nil ultra debuisse facere vineae suae, et non fecisse ei. Siquidē posset illa causari; quod valuisset Deus cunctas vires vineae suae sic ad bonum praemovere per absolutum decretum, ut suaues bonorū operum uvas, non autem labruscas impietatum parturirent.

Ultimo, inpugnatur decretū istud anteuertēs voluntatis creatae consensū, ex Chrysost. Hom. 12. ad Hebraeos, ubi ait. Quod non antecedit Deus sua voluntate nostras, ne nostrum laedatur arbitrium.

Et ex Damasceno lib. 2. de fide, c. 30. ubi docet. Deum praescire omnia, non praedefinire; ea enim, quae in nostra potestate et arbitrio sita sunt, praescit, non praefinit; quia virtuti vim non affert. Soarii placitum agentis, praedefinitionem esse medium ex parte obiecti praescientiae actuum supernaturalium; non tamen primum sed supponens aliud.

Sed praedefinitio non est primum mediu praesciendi apud Soariu, sed praemittitur recta scientia conditio nata Soarius. Antequam enim Deus praestipuat infallibiliter conversionem Petri, apprehendit per scientiam conditionatam; quod si tali congrua vocatione excitetur, infallibiliter convertetur. Ita Franciscus Soarius opuscul. 2. de praescientia futurorum contingentium, libr. 1. cap. 6. num. marg. 4. cui plures ex recentioribus Iesuitis cohaerent, qui omnes constanter docent, quod seclusa tali conditionalium praescientia, praedefinitio actuum supernaturalium laederet libertatem.

Quod discrimē interplacetu Soarii, et sententia Scoti Quod placitum suadetur ex discrimine, quod inter illud intercedit, et sententiam Scoti autumantis; Deum per efficax suae voluntatis decretum praemovere creatam voluntatem ad agendum.

Praemotio apud Scotum est causalitas Dei ad extra immutans obiectum. Talis enim praemotio, quae media increata Dei volitione praestatur, tanquam causalitate, et usu facultatis divinae exequentis, adigit physice voluntatem ad alteram partem contradictionis; ita ut integrum illi non sit in oppositam partem conari, ob carentiam illius physicae praemotionis, quae exposcitur ad influxum causae secundae ob essentialem illius subordinationem, et dependentiam a prima causa movente.

Apud Soariu solū admittitur interna praedefinitio Apud Soarium vero, et asseclas, praedefinitio actuum supernaturalium non se gerit ad instar usus seu causalitatis potentiae divinae, aut facultatis exequentis, quae ad extra immediate affigat physice, vel per physicum influxum voluntatem creatam ad alteram partem contradictionis adigat; cum solum decernat actum supernaturalem, per modum interni, et immanentis propositi, seu merae intentionis, non transeundo vi suae causalitatis ad exequutionem externam immutantem conditionem agendi appetitus creati; igitur non intercipitur illis tricis praedictus modus dicendi Soarii, a quibus se aegre extricant Scotus et sui.

Fund. Soarii, quod praedefinitio nō sit primum medium praescientiae. 11 Quod autem talis praedefinitio nequeat esse primum medium ex parte obiecti praescientiae futurorum, sed quod necessario praemittat veritatem illorum, ut attingitur per scientiam conditionatam, sic ostenditur.

Praemittitur apud Soariū obiecta scientia conditionata. Quia operans per intellectum, et voluntatem, nisi imprudenter se gerat, nequit efficaciter finem aliquem praestituere, quin praesciat media, quibus finis infallibiliter exequutioni mandari debeat; igitur, si illud Dei statutum, quo praedefinit motum supernaturalem creatae voluntatis, talis energiae astruitur, ut implicatorium sit ex hypothesi, non poni huiusmodi actum creatae voluntatis; necessario praeexigitur in Deo infallibilis scientia, per quam calleat eam vocationum congruitaitem, quam nullatenus explosura sit voluntas creata; alias Deus imprudens, et temerarium statutum adiret de conversione Petri, si non praesciret; si Petrum taliter, vel taliter excitauero, infallibiliter convertetur.

Asseritur praedefinitio. Soarius. 12 Caeterum, actuum supernaturaliū praedefinitione erudite defendit Soarius Opuscul. 1. de auxiliis divinae gratiae, libr. 1. capit. 16. numer. 5. ubi ostendit, ad efficaciam potentiae, et praeordinationis Dei attinere; quod actus creatae voluntatis praestituere absolute queat; ita ut oppositum sit potentissimas arcanasque sapientiae et prouidentiae Dei vires eneruare, vel eleuare; et Dei potentiam sic appetitui creato subiicere, ut salua libertatis creatae conditione, Deo integrum non sit, actum illius absolute decernere.

Contra mentem Augustini saepissime inculcantem, ad omnipotentiam Dei conducere ut rebelles hominis conatus ad poenitendinom emollire queat vi inimpedibili; praecipue, lib. 1. ad Simplicianum, quaest. 2. ubi docet; potuisse Deum, Pharaonis animum ad bonam frugem flectere, si voluisset. Quod et luculenter persequitur in libris, de gratia et libero arbitrio; de praedestinatione sanctorum; et de bono perseuerantiae; ita ut Augustino nil magis familiare sit.

Accedit elegans urgensque Augustini testimonium, ex tomo 7. libr. de Corrept. et gratia, c. 14. ubi loquens de electione Saulis in Regem subiicit. Quando Deus voluit Sauli regnum dare, sic erat in potestate Israëlitarũ subdere se memorato viro, sive non subdere, Quod utique in eorum erat positum voluntate, ut etiam Deo valerent resistere; qui tamen hoc non facit nisi per ipsorum hominum voluntates, sine dubio habens humanorum cordium, quo placeret inclinandorum, omnipotentissimam voluntatem. Haec Augustinus.

Quorsum autem haec tenderet omnipotentissima divinae voluntatis circa liberum arbitrium creatum energia, si liberi arbitrii, aut humani cordis proposita, solum velleitate conditionata, non autem absoluto decreto, praedecernere aut praestituere valeret?

Quod et magis premunt sequentia Augustini verba. Si ergo, cum voluerit Reges in terris Deus constituere, magis habet in potestate voluntates hominum, quã ipsi suas. Quid urgentius?

Et paulo ante in eodem cap. 14. loquens Sanctus Doctor de assumptione Dauidis in Regem Israëlitarum, et expendens illa verba Abisai ad Dauid ex 1. Paralipom. 12. Tui sumus Dauid, et tecum futuri fili Iesse. Subiungit Augustinus. Nunquid ille posset adversari voluntati Dei, et non potius eius facere voluntatem, qui in eius corde operatus est per spiritum suum, quo indutus est, ut hoc vellet, diceret et faceret. Et subdit. Ac per hoc Dominus omnipotens, qui erat cum illo adduxit istos ut eum Regem constituerent. Et quomodo adduxit, nunquid corporalibus ullis vinculis alligauit? Intus egit, corda tenuit, corda movit, eosque voluntatibus eorũ, quas ipse in illis operatus est, traxit.

Eo etiã eunt verba Augustini in initio eiusdẽ ca. 14. Deus, cui volenti saluũ facere nullum hominum resistit arbitrium. Et in cap. 12. in fine. Fortissimo quippe dimisit, ac permisit facere, quod vellet; infirmis seruauit ipso donante, inuictissime quod bonum est vellent, nec hoc deserere inuictissime nollent. Pendat cordatus quisque, an hae Augustini voces circa proposita Dei de salute hominum, volitionem imbibant conditionatam pro nutu creati arbitrii purificandam pro fore, aut non fore?

Quod assertum firmant innumera sacri eloquii testimonia; Iob enim 12. dicitur. Qui immutat cor principum. Et Prouer. 21. Cor Regis in manu Dei est, et quaecunque voluerit inclinabit illud.

Accedit et illa celebris Ecclesiae oratio ex Dominica, 4. post Pentecoste. Ad te nostras, etiam rebelles, compelle propitius voluntates.

Videatur Soatius eodem opusc. 1. lib. 3. a n. marg. 8. ubi ostendit, videri incredibile quod consensus illibatae Virginis ad Redẽptoris conceptionem non fuerit a Deo absolute praedefinitus; sed velleitate cõditionata expectãte Virginis cõsensum decretus. Cu ea verbo tum emphasi intonet Paulus ad Galat. 4. Deum, pũctũ illud plenitudinis destinati tẽporis expectasse, ut filiũ ad mũdi redemptionem destinaret; illis verbis. Postquam venit plenitudo temporis misit Deus Filium suum.

Adde; quod ea argum. quae improbat praedefinitionẽ actuũ supernaturalium, etiã taxãt absolutam volũtatem dandi gloriã ante meritorum praescientiã; id enim absolutũ decretum iura libertatis infringere, intendũt. Quo praemisso, etiam consequẽter assenerandũ esset, fere immensum illum gratiarum et meritorum cumulum, quem Beatae Virgini divina praeordinatio destinauit; ab inefficaci volitione maternitatis Dei, et non ex absoluto proposito electionis eius ad inaccessibile glorię gradũ, ob dignitatem matris Verbi, effluxisse. Quidquid obganniat Vazquez 3. p. to. 1. disp. 74. cap. 6. n. 39. nec enim his immorari licet.

Textus Scoti, et fundamenta ad veram sententiam, Ubi ostenditur, euerti subordinationem causae secundae ad primam, si decretum Dei de actuali concursu involvat conditionem cooperationis causae secundae a libero arbitrio purificandam.

IN Praecedenti articulo proposuimus, quid Scotus in Oxoniensi scripto in libros sententiarum asseuerauerit de medio ex parte obiecti praescientiae futurorum; modo textus ille transcribendus est, quem nobis subpeditat in libris Reportationum Parisiensium, quos postea edidit; ut vel aperte liqueat, quam consona fuerit mens Scoti de decreto absoluto non involvente conditionem cooperationis causae creatae, quod assignat medium praescientiae futurorum. Sic igitur habet in dicto opere Reportationum, vel Repetitarum quaestionum in quatuor libros sententiarum, lib. 1. dist. 38. q. 2. §. dico igitur ad quaestione. n. mar. 7. editionis Hugonis Cauelli.

13 Dico; quod quidquid praecedit actum voluntatis in Deo, mere est naturale; cum igitur essentia Dei offert omnes quidditates: igitur necessitate naturali novit Deus omnia simplici intelligentiae.

Ista simplex intelligentia non determinat intellectum ad notitiam veritatis complexae, nisi ipsa includatur in ratione terminorum, vel sequatur necessario ex veritate inclusa in terminorum ratione; sed veritates contingentes neutro modo se habent ad notitiam simplicẽ, quia nihil est notum ex ratione terminorum, nec sequitur necessario ex virtute inclusa in ratione terminorũ, nisi necessarium: igitur ante actum voluntatis est Deus neuter respectu contingentium futurorum, sicut ego respectu huius, quod est astra esse paria.

14 Igitur naturalem apprehensio nem simplicium sequitur vel velle, vel nolle, et sic potest eligere unionem extremorum, vel diuisionem; et sic vult Sortem esse beatum, uniendo Sortem, et beatitudinem; et diuidit beatitudinem a Iuda, et tunc novit veritatem complexam.

Sed hoc potest intelligi dupliciter: vel quod intellectus Dei videt quam partẽ voluntas sua eliget, et sic videt determinationem voluntatis, et omnipotentiam eius; sicut si ego scirem, te cras velle currere, et tua voluntas est immutabilis, et quod a nullo possit impediri; ego scirem tunc, te esse cursurum cras.

15 Sed quia hoc videtur ponere discursum, potest dici secundo; quod ista (Sortes est beatus) oblata voluntati divinae est neutra ante acceptationem voluntatis; cum acceptat, tunc est quoddam factum verum; et quocunque hoc est verum, essentia Dei est ratio cognoscendi ipsum verum.

Et sic novit Deus istã veritatẽ, vel primo modo; quia hoc est factũ verũ per voluntatem coniungentem beatitudinẽ cũ Sorte: vel secundo modo, quod per actum intellectus coniungantur extrema, et adhuc maneat propositio neutra, et per acceptationem voluntatis est facta vera et tunc essentia est ratio cognoscendi ipsum factum verum.

Sed quaere novit Deus infallibiliter? Dico; quod quia voluntas eius est immutabilis, et omnipotens: ideo quidquid novit infallibile est. Vel si ponitur quod essentia est ratio necessario cognoscendi istud contingens; eadem est ratio determinandi voluntatem.

16 In quem textum ex Reportatis, vel Repetitis Parisiensibus, praeter illa, quae adnotauimus in arti. praecedenti exarantes literam, 1. sentent. Oxoniensis scripti, quae in omnibus praesenti textui cohaeret et respondet; obseruanda sunt sequentia.

Primum; in illa verba, ex num. 14. Sed hoc potest intelligi dupliciter; vel quod intellectus Dei videt quam partẽ "voluntas sua eliget, et sic videt determinationem voluntatis, et omnipotentiam eius. Ubi videtur annuere Scotus quod intellectus divinus videt determinationem suae voluntatis pro aliquo signo rationis antequam talis volitio sit exercita; id enim significare videntur illa verba. Intellectus Dei videt quam partem voluntas sua eliget. Quia verbum (eliget) cum sit de futuro insinuare apparet, quod Scotus sentiat, decretum divinum cognosci quasi in statu futuritionis antequam existat in re.

Sed dicendum est, quod illa futuritio non cadit supra actum, sed supra obiectum; ita ut sit actualis, et exercita terminatio ad obiectum futurum pro aliqua differentia temporis. Nec enim decretum Dei cognoscibile est secundum determinatam contractionem eius ad alteram partem contradictionis, ante exercitam existentiam, et actualem terminationem eius ad tale obiectum; eo quod proposita libera divinae voluntatis ante actualem quasi pullulationem rationis, vel logicam, a facultate impulsina, vel appetitiua, non habeant veritatem determinatam, quae possit esse medium infallibilis praescientiae; ut ostendimus serio infra in distinction. sequenti de praescientia futurorum conditionatorum, artic. 5. praecipue a numer. margin. 17. usque ad 20.

Quod autem haec sit germana praedictae literae interpretatio, patet ex ipso contextu sub eodem numer. 14. Sicut si ego scirem, te cras velle currere; et tua voluntas est immutabilis, et quod a nullo posset impediri: ego scirem tunc, te esse cursurum cras. Ubi evidenter apparet, loqui Scotum de actuali, et exercita volitione, et proposito absoluto currendi cras; si enim non solum cursus, sed etiam propositum currendi esset de futuro in Petro, non posset haberi infallibilis scientia cursus futuri, quamuis praesciretur quod voluntas esset immutabilis, et inimpedibilis circa exequutionem eorum, quae Petrus absolute decreuerit: siquidem de praesenti nil constituerat de habendo futuro cursu, sed erat potentialis ad utrumlibet.

Firmatur etiam praedicti textus concinna interpretatio ex art. praecedenti sub num. marg. 11. ubi literam ex Oxoniensi scripto transcripsimus expresse procedentem de scientia decreti praesentis, et non futuri; ita enim habet. Intellectus divinus videt determinationem voluntatis divinae; videlicet illud fore pro (A.) quia voluntas illa illud determinat fore pro eo; scit enim, illam voluntatem esse immutabilem, et non impedibilem. Ubi pende illud verbum (determinat) quod est de praesenti; non enim dicit, determinabit de futuro.

Obseruandum secundo in illa verba literae praesentis artic. transcriptae, sub num. 15. Sed quia haec videtur ponere discursum, potest dici secundo. Quod hic textus, qui aliquantulum subobscurus est, excipit elucidationem ex textu articuli praecedentis transcripto sub numer. marg. n. 12. Ubi ita habet Scotus. Vel aliter, quia ista via videtur ponere quemdam discursum in intellectu divino quisit ex intuitione determinationis voluntatis, et immutabilitatis eius, concludat hoc fore.

Ubi reiicit Scotus eam futurorum praescientiam, quae aliquid sapiat discursus; quatenus ex duobus actibus per rationem discretis, quorum unus comprehendat decretum voluntatis divinae, et alter inspiciat attributum immutabilitatis, ratione cuius obstat Deo quaelibet obumbratio vicissitudinis, ut deficiat a proposito absoluto: ex his duobus scientiae actibus quasi ex praemissis inferat obiecti futuri infallibilitatem.

Hanc igitur viam sustinendi praescientiam futurorum abigit Scotus, et recipit alias duas; vel quod intellectus divinus proponat voluntati suae complexa contingentia, ut neutra ad veritatem, vel falsitatem, et quod voluntas divina immutans obiective ad fore, vel non fore, complexum ab intellectu propositum, reddat illud determinate verum, et intelligibile. Aut quod intellectus divinus offerat voluntari suae terminos contingenter, et ad utrumlibet componibiles absque actuali nexu, et compositione terminorum; et quod voluntas Dei hanc efficiat complexionem, quia voluntas est potentia collatiua, vel comparatiua, quae unione terminorum producere queat in esse obiectivo, et volito.

Id enim referant illa verba Scoti, transcripta in hoc textu, sub n. 14.

Igitur naturalem apprehensionem simplicium sequitur vel velle, vel nolle; et sic potest eligere unionem extremorum vel diuisionem, et diuidit beatitudinem a Iuda, et tunc novit veritatem complexam. Et illa etiam verba ex numer. 15. Et sic novit Deus istam veritatem; quia hoc est factum verum per voluntatem coniungentem beatitudinem cum Sorte. Ubi Scotus actum prosequutionis vocat coniunctionem, eo quod faciat coniunctionem Sortis, et beatitudinis; et actum fugae nominat diuisionem, quia diuidit beatitudinem a Iuda damnato.

17 Obseruandum tertio; in illa verba ex num. 15. Et tunc essentia est ratio cognoscendi ipsum factum verum. Quae litera etiam explanatur ex pronuntiatis Scoti a nobis transcriptis in artic. praecedenti sub numer. marg. 12. Ubi ita habet Scotus.

Non quod illa vera moveant intellectum divinum, nec etiam termini eorum ad apprehendendum talem veritatem; quia tunc intellectus divinus vilesceret, quia pateretur ab alio ab essentia sua: sed sicut essentia divina est ratio cognoscendi simplicia, ita et complexa talia. Ubi vult Doctor, quod Deus non apprehendit aliquid creatum in se ipso, seu ex vi motiua intentionali eius, sed ex motione Deitatis; simili ratione, qua in controversia nona de Visione Dei, distinct. 3. de Actu visionis, subdistinct. 2. ar. 4. et 5. ostendimus, creaturas possibiles, et futuras per actum beatificum inspici a beato non in se ipsis, sed in Deo; eo quod creaturae nõ terminent obtutum beatificum ex vi motiua suae intelligibilitatis, (quod est videri in se ipsis,) sed ex motione Deitatis ut clare, et quidditatiue visibilis.

Quo supposito dicimus; quod futura contingentia, (etiam praemillo decreto contrahente complexum contingens, et illud determinante ad alteram partem contradictionis,) non praesciuntur in se ipsis, seu ex vi motiua illorum; taliter quod veritas huiusmodi futurorum moveat intellectum divinum, ut terminetur ad tale obiectum: sed praesciuntur ex motione Deitatis, quae ut coniuncta decreto absoluto praestituenti futuritionem rei, gerit munus quasi speciei impressae ad scientiam, et expressio nem creaturarum futurarum in Deo.

Quare ille textus Scoti de vilitate intellectus divini, si spectaret aliquod ens creatum in se ipso, seu ex intentionali motione eius, et non ex motione Deitatis gerentis munia speciei; intelligendus est iuxta ea, quae a nobis elucidatasunt in hac controversia de Scientia Dei, distinct. 1. ar. 2. de scientia creaturarum possibilium in Deo, praecipue sub num. marg. 12. ubi de mente Scoti ostensum est, quod implicat in Deo aliqua scientia, quae non sit Theologica, sive quae non inspiciat creaturas in Deo, et ex intentionali motione Deitatis, sed ex motione veritatis participatae creaturarum, quod est videri creaturas in se ipsis. Alias enim scientia Dei penderet a creaturis tanquam ab obiecto motiuo specificante; de quo vide citatum, artic. de scientia possibilium in Deo, sub num. 13. et 14. Quam dependentiam scientiae Dei ab obiecto creato tanquam ab obiecto motiuo, et specificante, ita ut ablato obiecto, tolli posset aliquod praedicatum intrinsecum Dei; recte vocauit Scotus vilitatem intellectus Dei, et quod pateretur ab obiecto creato, talem enim dependẽtiam censuit Scotus, esse indignum quid, quod patiatur intellectus divinus ab obiecto movẽte et specificante.

Ex dictis de scientia futurorum in Deo, et non in se ipsis; sequitur, non constare in consequentia doctrinae eos, qui admittentes visionem beatificam futurorum contingentium in verbo, inficiantur in Deo scientiam futurorum in verbo essentialiter sumpto, seu in essentia Dei, ut coniuncta proposito libero immutanti creaturas ad futuritionem. Cum illa determinatio ex parte obiecti, vel infallibilitas obiectiva, quae sufficiat ad terminationem actus beatifici, qui imbibit iudicium infallibile; etiam sufficiat, ut terminet scientiam divinam spectantem creaturas futuras in verbo, seu in essentia Dei. De quo vide ea, quae agimus infra in hoc ar. sub n. 26. oppugnãtes Molinam, et Soariũ deficientes a consequentia doctrinae. 18 Obseruandum quarto in illa verbi ex n. 15.

Per actum intellectus coniunguntur extrema, et adhuc manet propositio neutra; per acceptationem voluntatis est facta vera, et tunc essentia est ratio cognoscendi ipsum factum verũ. Sed quare voluit Deus infallibiliter? Dico, quod quia voluntas eius est immutabilis et omnipotens.

Ubi palam constituit Scotus, omnem rationem scibilis, et veri in futuro contingenti a beneplacito divinae voluntatis produci; infallibilitatem vero iudicii divini circa huiusmodi obiecta peti a voluntate immutabili, seu inimpedibili, qualis nõ esset, si involveret conditionem cooperationis causae creatae.

Quia tamen asseuerat Scotus, a Dei praedefinitione tanquam a principio inimpedibili hauriri determinatã scibilitatem futuri contingentis; et voluntas absoluta Dei subducĩgui potest, in propositum efficax per modũ intentionis, et per modum exequationis; restat disquirere, de quo decreto procedat Scoti pronuntiatum?

Pro quo praemieto; omne id divinae voluntatis statutum, a quo tanquam a principio effluat veritas futuri, asserendum esse praeveniens, et antecedens illam obiecti veritatẽ, vel scibilitate, quam producit; cũm omne principium sub ea causalitatis habitudine, sub qua influit in principiatã, sive sit secundum mutationem et existentiam realẽ, sive secundum existentiam et mutationem obiectivam, debeat suum effectum anteire; ut evidentius est quam probatione indigeat.

Igitur, si apud Scotum, voluntas Dei absoluta attinens ad ordinem intentionis producit in esse obiectivo futurum; seu illud acceptat pro determinato fore, pro aliqua differentia temporis; (in qua sola ratione futuritionis inimpedibiliter a decreto petita, posita est apud Scotum tota veritas talis obiecti, ) quamuis illa voluntas attineret ad ordinem solius intentionis, et interim propositi, nec vi causalitatis extraheretur immediate res ab eminentia causae ad statum realis, et positiuae actualitatis; adhuc talis voluntas debet anteuertere secundum ordinem intentionis illud obiectum, quod constituit in esse determinati veri et intelligibilis.

Quod igitur de voluntate Dei secundum ordinem intencionis asserimus; id etiam de eadem voluntate secundum exequutionis ordinem consequenter pronuntiamus. Nimirum decretum Dei, quatenus obit functionem causalitatis facultatis divinae exequentis ad extra, anteire prioritate naturae influxum causae secundae, qui a decreto Dei tanquam ab actione eiusdem causae primae producitur. Actionem enim Dei ad extra, non in influxu causae secundae, ut pendenti a Deo, constituit schola Scoti, sed in ipsa increata Dei volitione; consequenter ad ea, quae asseruerat de actione ut sic in totã suã cõmunitate, et abstractione, quam nõ passo inexistere, sed agenti inesse, constanter tutatur.

Quare sicut, apud Scotam, facultas exequens Dei, seu potentia operatiua eius, nullatenus dissidet ab attributo voluntatis; ut in controversia de Omnipotentia Dei larius enodabimus; ita nec usus, actio, seu causalitas talis facultatis, aliud esse potest (si Deo cohaeret intrinsece) nisi ipsamet increata et inelicita volitio, Deo ab aeterno per identitatem inexistens, et obiectum pro temporis decursu a nihilo extrahens.

19 Caeterum; sicut volitio, quae per modum intentionis asseritur principium determinatae veritatis futurorũ, absoluta esse debet, nec importans conditionẽ cooperationis causae creatae; alias principium infallibilis futuritionis esse nequiret, ut saepe oftenlimus; ita suppari ratione, volitio illa, quae per modum usus, vel causalitatis potentiae exequutiuae Dei, attingit obiectum, illud etiam elicere debet ut inimpedibiliter inesse, et in sensu compositionis, nec involvente conditionẽ cooperationis causae creatae; ni velimus essentialem subordinationem causae secundae ad primam inuertere, itaut secundam causam prius ordine naturae se determinantem, primam vero quasi pedissequam, ac solo nomine primam, re autem secundam astruamus.

Ut autem Scoti sententia firmius stabiliatur; praemittenda est ex Soario oppositae opinionis enodatio, quam tradit Opuscul. 1. de Auxiliis, lib. 1. cap. 15. 15.numer.margin.3.autumans; Deum ideo confusa, et potentiali ratione non offerre concursum creatae voluntati ad agendum; eo quod licet decretum Dei non praedeterminet voluntatem creatam ad talem speciem actus, nec illam speciem impulsus, verbi gratia, assensum, absolute decernat; sed involvendo conditionem, si voluntas creata cooperari velit. Attamen, quia Deus limpidissime praevidens cunctos actus individuos, quos elicere valet voluntas creata hic et nunc, et sub eo circunstantiarum conventu, vel compositione; applicat suam potentiam ad concurrendum cum voluntate creata ad hanc numero actionem, et non aliam eiusdem speciei; ideo talis applicatio divinae potentiae ad concursum censenda non est potentialis, et confusa, sed contracta, et specialissima, ut pote quae spectet, intendat ve, tale individuum actionis, et non aliud intra eamdem speciem.

20 Verum; praedictus sentiendi modus, quantum ad id quod constituit de contrahenda voluntate creata ad hanc actionem in individuo, et non ad aliam intra eamdem speciem impulsus, infra discutiendus est in art. praesenti; agendumque nobis, non cohaerere cum doctrina eiusdem Soarii de volitione Dei involvente conditionem cooperationis causae creatae.

Quoad id vero, quod adstruit de decreto offerente concursu sub illa conditione, si creata voluntas consentiat; modo ostendendum est, cum praedicto pronuntiato stare non posse subordinationem causae secundae ad primam; sed quod necessario prioritate a quo et naturae antecedat actio creaturae Dei concursum.

Quia quando duae concausae ad concursum sub conditione componuntur; illa agit prioritate naturae, quae apponit conditionem ex conventione requisitam. Exempli gratia; propositum Petri deambulandi cum Paulo, si Paulus consentiat, sicut applicat potentiam locomotiuam Petri, non absolute, sed ex hypotheseos quod Paulus velit, ita voluntas absoluta Pauli ordine et anterioritate naturae antecedit decretum absolutum Petri ut localem motum adeat. Quod eo fit, quod Petrus se se nutui Pauli ita adaptet, ut deambulationem non decernat, nisi ex hypothesi voluntatis Pauli praestituentis talem deambulandi concursum: quare sicut Paulus purificat illam conventionem de deambulando, illamque absolutam reddit, dum Petrus efficaciter ad deambulationem contrahit; ita deambulatio Pauli antenertit prioritate naturae Petri deambulationem.

Atqui, voluntas Dei applicat concursum creatae voluntati cum explicita, vel implicita hypotesi, de cooperatione creaturae; ergo dum voluntas creata purificat quasi conventionalem illam applicationem potentiae divinae, et illam contrahit ad assensum, quae ex se indifferenter praestabat ad dissensum, antecedit prioritate naturae absolutam, et efficacem Dei volitionem; ac proinde et influxum, qui per modum usus facultatis divinae exequentis a Deo procedit.

Et ita assignabile esset aliquod naturae instans, in quo assensus creatae voluntatis concipi posset ut pendens a causa creata, et non a Deo; quod licet in omni ente participato referat absurditatem, in motibus tamen supernaturalibus magis dissonat; ut perspicuum est.

Excutiuntur placita Herice, Lessii, et Alarcon inficiantium prioritatem naturae in concursu primae causae.

21 Quare Valentinus de Herice, 1. part. tractat. 1. de Scientia Dei, disput. 6. cap. 3. num. 47. Soarii doctrinam non probat, quam et insufficientem aestimat ad nodum dirimendum; imo et ansam offensionis adversariis praebuisse.

Unde aliam exhibens praedicti placiti enodationem astruit, sub n. 48. illam hypothesim de cooperatione causae secundae, quam importat Dei voluntas, non praeseferre conditione antecedente, aut praedeterminante, sed concomitante Quod illustrat exemplo habituum supernaturalium, in ea hypothesi quod essent praediti ratione, et voluntate; tunc enim tales habitus sic voluntati suam vim operatiuam ad concursum adaptarent, ut nostram voluntatem praedeterminarent, nec vellent, nec possent, cum illis non suppetat talis vis praedeterminandi; ac proinde simultaneum concursum cum voluntate exhiberent.

At Herice exiles suppetias ministrat Soario; nec enim exemplum vim oppositionis elidit. Si enim habitus supernaturalis ratione, et libertate vigeret, offerretque voluntati tanquam concause concursum ad contraria, et contradictoria indeterminatum, importatemque conditionem de cooperatione voluntatis; qua ratione fieri posset, ut impulsus voluntatis purificantis conditionem, non contraheret prioritate naturae habitum ad talem speciem influxus, quam habitus ante praescientiam cooperationis volutatis non absolute, sed conditionate, intendisset? Quare Herice ignotum per ignotius inutiliter aperire satagit.

Si autem pro Soario respondeas; intelligi posse contractionem concause efficientis absque prioritate naturae in concursu alterius comprincipii determinantis ad talem speciem causalitatis.

Sicut intellectus, qui est pura potentia in genere intelligibilium, et omnino indeterminata ad talis notitiae partum, contrahitur ab altera concausa, nimirum specie intelligibili, absque praedeterminatione, sive praesuppositione influxus talis speciei: alias enim actus vitalis, scilicet intellectio, praeconciperetur pendens ab specie, antequam ab intellectu, qui est vitalis facultas.

Deinde; intellectus agens est potentiale principium ad effectionem huius potius speciei impressae quam alterius; determinatur autem a phantasinate materiali, quod ab intellectu agente allumitur, et euehitur ut instrumentarium comprincipium speciei impressae; cum tamen talis contractio intellectus agentis subsistat absque prioritate causalitatis ipsius phantasmatis contrahentis uniuersalitatem, seu potentialitatem intellectus agentis; alias enim causalitas principii instrumentalis anteiret prioritate naturę influxum causae principalis.

Sed praedictae instantię Soarium non iuuant; ideo enim causalitas phantasmatis contrahentis intellectum agentem ad talem speciem intentionalis influxus non est posterior naturae causalitate intellectus agentis; quia phantasma non applicat intellectui agenti, nec illi offert concursum indeterminatum ad contraria, et contradictoria, sed omnino contractum ad talem speciem causalitatis intentionalis; quod idem astruimus de intellectu possibili comparato ad speciem intelligibilem respecto generationis verbi mentalis.

Si enim concausae istae, quae se tenent ex parte obiecti, et contrahunt indifferentiam intellectus ad productionem imaginis, huius potius obiecti quam alterius, componeretur intellectui agenti, et possibili, ad operandum conditionate tantum, et ex hypothesi cooperationis potentiae; praemissa applicatione huiusmodi comprincipiorum tenentium se ex parte obiecti cum indifferentia ad contraria et contradictoria, vitari non posset prioritas naturae in influxu intellectus: si facultas intellectiua purificaret conditionatam applicationem concause tenentis se ex parte obiecti, et contraheret illam ad talem speciem influxus et non aliam.

Simili ratione, qua voluntas creata purificat conditionem, quam involvit decretum Dei definiens assensum Petri, si Petrus velit; donatus ea applicatione divini concursus ad dissensum, ut superstite substantia eiusdem decreti divini, Petrus dissentiri queat de facto, et in sensu compositionis cu decreto.

22 Quod autem nec assertum decreti involventis conditionem a libero arbitrio purificandam vitetur dato Deum et creaturam aeque simul ad operandum convenire, ita ut nec Deus moveatur a creatura ad talem speciem influxus, neque e contra creatura a Deo; patet ex his, quae supra egimus in arti. 2. huius distin. sub numero marg. 63.

Ubi contra pronuntiata Lessii, et Alar Alarcon ostendimus, praedictos authores, aut praecise tueri; quod statutum aeternum immutans obiective affensu liberi arbitrii importet hypothesim a voluntate creata purificandam; aut quod tale statutum liberum fit praedefinitiuum, et praedeterminatiuum.

Unde assertum illud de fimultanea cooperatione causae primae, et secundae, ad agendum conuellitur, si reuocetur, aut retrotrahatur differtatio ad propositum ab aeterno immutans obiective actus nostrae voluntatis ad fore vel non fore; quatenus si tale decretum involvat in illo signo aeternitatis hypothesim a libero arbitrio purificandam; neceffum fit quod etiam in tepore actio exequutiua Dei ab actione liberi arbitrii contrahatur. Aut si decretum divinum immutet obiective actus noftros ad absolutam futuritionem, non involvendo conditionem cooperationis liberi arbitrii; id esset absolute actiones liberi arbitrii praestituere, ac praedeterminare.

Quare fucus ille folutionis, vel fucata euafio, quam commenti sunt adversarii, de fimultanea, et quasi caeca compositione causae primae, et secundae ad agendum, absque ulla determinatione ex parte alicuius comprincipii; prorsus euanefcit, si reuocetur difputatio ad statutum aeternum Dei immutans obiective actus liberi arbitrii ad determinatum fore, vel non fore, involvendo, aut non involvendo, conditionem a libero arbitrio purificandam.

Si autem occurratur; quod illud decretum immutans obiective ad futuritionem liberi arbitrii operatione, non est exequutiuum; sed attinens ad ordine merae intetionis internae, a quo physica liberi arbitrii praedeterminatio peti non valeat.

Id esset in placitum Soarii recidere de praedefinitione actuum absque exequutione immediata; quã opinione late confutamus a nu. 23. ut pote quae ea fit, quae ob doctrinae inconfequentiam a maiori Iesuitarum authorum parte abigatur.

Prima ratio pro nostra sententia ad hominem perftringens Soarium, et alios, qui praedeterminationem per extrinsecum divinae voluntatis decretum refpuunt; et praedefinitionem actuum supernaturalium recipiunt.

23 PRaelibatis fundamentis innixi, probabiliorem ducimus Scoti sententiam agentem; in absoluto, et antecedenti divinae voluntatis statuto futura contingentia a Deo praesciri absque libertatis praeiudicio. Sic omnes illi authores, quos in sequenti articulo citabimus, autumantes, futura cotingentia actuum prauorum a Deo cognosci in decreto absoluto futuritionis substrati malitiae moralis; praeter quos fubfcribit Scoto Durandus, in 1. distinct. 38. quaest. 3. et ex neotericis Theologis Villegas Primarius Cõplutenfis, lib. de Deo uno, controversia 3. cap. 2. et 3. ubi late agit, quod futura contingentia non habent veritatem in fe ipsis, sed in decreto.

Enixe igitur a nobis praeftandum est futura contingentia a Deo praesciri, nõ solum in ea praedefinitione per modũ merae intentionis, et interni propositi absoluti divinae voluntatis, quã aftruit Soarius; sed ut obit functionem usus ad extra, seu causalitatis facultatis divinae exequentis.

Quia si interna praedefinitio actuũ supernaturalium, quae asseritur absolutum propositum decernens futuritionem huiusmodi actuum, nec involvẽs conditionem ex parte obiecti, non repugnat libertati, imo et concedenda est de sensu Sanctorum patrum; urget doctrinae consequentia, ut etiam libertatis iura non imminuat absoluta Dei voluntas per modum exequutionis, vel concursus ad extra potentiae exequutiuae; cum omnes illae inftantiae quae militant contra istam voluntatem per modum exequutionis, etiam praedefinitionem per modum intentionis adoriantur. Quod sic contra Soarium et asseclas aperio.

Quia ideo repugnat voluntas Dei per modum influxus ad extra praefiniens assensum creatae voluntatis, non involvendo conditionem cooperationis causae creatae; eo quod tale decretum importaret antecedentem suppositionem, quae non subiiceretur imperio, et nutui causae creatae, et quae necessario inferret creatum consensum. Atqui voluntas absoluta per modum intentionis, licet immediate non exequatur assensum voluntatis creatae, que.n efficaciter, et absolute intendit; ea tamen est, ut inimpedibiliter inferat voluntatem per modum exequutionis attingente immediate per physicum influxum assensum creatae voluntatis absolute praedefinirū, et non expectata conditione; ita ut implicet, Deum taliter praedefinire assēsum Petri, et quod Petrus dissentiat, vel quod Deus non applicet facultatem suam exequētem, ita ut inimpedibiliter obtineat assensum.

Igitur, si decretum per modum concursus ad extra laedit libertatem; eo quod in potestate voluntatis positum non sit componi, vel non componi huiusmodi absolutae Dei volitioni praemoventi ad assensum; ita et interna praedefinitio, quae etiam libero arbitrio non subiicitur (nec enim in manu hominis est, praedefiniri, aut non praedefiniri ad assensum,) et quae infallibiliter applicat potentiam exequutiuam ad assensum, ita ut creata voluntas obniti nequeat, iura libertatis effringit.

Ut enim liberum laedatur arbitrium parum facessit, quod absoluta Dei volitio adigat nostram voluntatem mediate, vel immediate, ad unam partem contradictionis; si nostrae voluntati integrum non sit, in oppositam partem conari.

24 Si occurras; eo praedefinitionem non tollere libertatem; quo apud Soarium praemittat liberum creatae voluntatis consensum, ut apprehēsum per conditionatam praescientiam. Quamobrem praedefinitio aestimari non debet suppositio antecedēs, cum supponat liberum nostrae voluntatis impulsum, ut obiectum conditionatis praescientiae; eo quod Deus talem assensum absolute praestituerit, quia praesciuerit quod voluntas tali congrua vocatione excitata, infallibiliter consentiat.

Contra; si ob praescientiam conditionatam futuri consensus non praepeditur usus libertatis a voluntate divina absolute praedefiniente consensum, nec involvente conditionem cooperationis creaturae, quamuis creata voluntas vi illius praedefinitionis affigatur inimpedibiliter ad alteram partem contradictionis; ergo qui admiserit praescientiam conditionatam futuri consensus, etiam tutari poterit praedeterminationem, seu praemotionem extrinsecam per absolutum Dei decretum; cum non minus infallibiliter contrahatur ad unam partem causa creata a praedefinitione, quam lubens excipit Soarius, quam a praemotione, per antecedēs decretum, quam asseuerat Scotus; cum tamen sequela ista sit expresse contra Soarium, et scholam Iesuitarum.

Deinde; quod praedicta instantia urgeri posset contra Soarium, non solum quod data conditionali praescientia, et admissa absoluta praedefinitione actuum bonorum, etiam sustinere cogeretur, non laedere libertatem, praemotionem eam, quae per modum concursus ab increata volitione praestatur; sed neque praedeterminationem illam intrinsecam per modum principii, et actus primi, quae aliquibus Thomistis tribuitur. Si enim praedefinitio seruet libertatem, non eo quod ab extrinseca forma volitionis divinae trahatur absque immutatione intrinseca voluntatis creatae, sed quia praedecernat id, quod futurum apprehenditur, per praescientiam conditionatam; id etiam de praedeterminatione per formam intrinsecam asserendum esset, adhibita eadem praescientia conditionali.

25 Praeterea ostenditur, quod illa satis inculcata oppositio, qua praedicti authores nos premere moliuntur, eadem vi retorqueatur contra adversarios; quod nimirum futilis esset applicatio divini concursus ad utrumlibet, si voluntas Dei non involvendo conditionem cooperationis causae creataepraedecerneret absolute alteram partem contradictionis. Praedicta enim oppugnatione, (si efficax sit) Soarii praedefinitionem eadem vi perstringi quis non videat? Si enim absolute praedefinitus extitit Petri assensus, quare Petro apparatur concursus ad dissentiendum?

Unde bona pars authorum Societatis praedefinitionem actuum supernaturalium, ob doctrinae consequentiam, insectatur. Ita Vazquez, 1. part. disp. 99. cap. 3. num. 14. cui accedit Henrice, 1. part. tractat. 3. de Praedestinatione, disp. 23. praecipue sub numer. 106. Sed quantum ad Vazquez attinet, illum sibi non constare ostendimus, in praecedenti art. 4. sub num. 17. eo quod decretum sufficiens medium praescientiae futurorum nulla ratione assignari valeat, si involvat conditionem cooperationis causae creatae; seu absolutum non sit.

Deinde ostendo; quod si praedefinitio laedat libertatem, si non praemittat praescientiam conditionatam futuri consensus; etiam sit contra libertatem praedefinitio, tali praescientia adhibita.

Quia ideo praedefinitio absoluta consensus nostrae voluntatis imminuit libertatem, semota praescientia conditionata; quia non praemitteret liberum usum creatae voluntatis, ut conditionaliter spectatum a scientia Dei, sed tota ratio infallibilitatis talis impulsus peteretur a decreto praedefiniente, et anteuertente nostrum consensum. Atqui tota etiam ratio veritatis, seu determinatae scibilitatis obiecti conditionatae praescientiae producitur a decreto libero conditionato, sine quo consensus nullam obiectivam determinationem sibi vendicaret; igitur decretum cõditionatum esset suppositio antecedens, non subiacẽs nutui creatae voluntatis; ac proinde effringens iura libertatis.

Atque adeo retorqueretur eadem oppositio contra obiectum scientiae conditionatae, quam adversarii nobis obiiciunt contra decretum praedeterminans futura absoluta; nisi contendant, conditionatum consensum esse determinate verum a se, et non a decreto praeeunte; quod ex instituto impugnabimus, in distinct. sequenti de praescientia conditionata. Ubi ostendemus, inutilem esse conditionatorum praescientiam ad conciliandam libertatem: eo quod conditionata veritas necessario praeexigat decretum liberum conditionatum omnino antecedens consensum nostrum sub conditione futurum; ac proinde vigeat eadem difficultas de isto decreto, quod inferat necessitatẽ, cum nõ subiiciatur nutui nostrae voluntatis.

26 Optima etiam alia probatio agens, futura contingentia a Deo praesciri in determinatione divinae voluntatis; petenda est ex textu transcripto sub num. marg. 15. et elucidato sub numer. marg. 17. Per actum intellectus cõiunguntur extrema; et adhuc manet propositio neutra, et per acceptationem voluntatis est facta vera; et tunc essentia est ratio cognoscendi ipsum factum verum. Addendum praeterea, ex controv. 9. d: Visione Dei, diss. 3. subdist. 2. art. 5. de comparatione visionis ad creaturas, ut involvunt actualem, vel futuram existentiam. a numer. 14. usque ad 16. et numer. etiam 19. ubi de mente Augustini adstruitur visio futurorum contingentium in verbo; ac proinde et necessario sustinenda est determinata veritas futurorum contingentium in determinatione voluntatis; ut ibi patefecimus, Soarium, et Molinã ad hominem perstringentes.

Quia, si beatus non intuetur futura, in se ipsis, inquantum ly videri futura in se ipsis, opponatur visioni futurorum in verbo, vel sonet visionem extra verbum essentialiter sumptum, fine extra essentiam Dei; sed talia complexa contingentia introspiciat beatus in essentia Dei per obtutum beatificum; euidens est, ut Deus futura cõtingentia calleat, in essentia Dei, qua adit liberam determinationem nullatenus distinctam a Deitatis substantia.

Tunc igitur sic contra Molinam, et Soarium ad hominem; beatus inspiciens individua futurorum contingentium in essentia Dei ut coniuncta decreto libero, quae intuetur talia futura actionum contingentium, (etiam pravarum) in decreto absoluto non involvente conditionem cooperationis liberi arbitrii, a libero arbitrio purificandam; ac proinde tale decretum esset praefinitiuum etiam pravarum actionum quantum ad materiale ipsarum.

Aut decretum illud, in quo beatus inspicit tales creaturas futuras liberas involvit hypothesim a libero arbitrio purificandam; atque adeo tale decretum non suppeditaret medium infallibilis scientiae, (qualis est beatifica,) siquidem Deitas, nec quodlibet identificatum cum Dei substantia, praebere valet medium iudicii infallibilis, non inspecta cooperatione liberi arbitrii in se ipsa; qua accendente purificatur decretum cooperandi, et a conditionato, et inefficaci transit ad absolutum, et efficax praecipue circa materialia actuum prauorum.

Igitur nec Deitas, nec aliquod praedicatum identificatum cum Deo, apud Molinam, et Soarium, importare potest medium sufficiens ex parte obiecti ad certam scientiam futuri contingentis; ac proinde talia futura non videntur a beato in Deo, sed extra Deum, et in se ipsis. Siquidem nec Deitas, nec aliquid illi identificatum potest esse motiuum sufficiens ex parte obiecti ad visionem determinatam futuri contingentis, quod non habet determinationem obiectivam, et absolutam in potentia Dei, nec in decreto eius, nisi decretum transeat a conditionato in absolutum, ob praescientiam cooperationis liberi arbitrii cognitae in se ipsa, seu in veritate determinata eius, et non in decreto.

Sed dices pro Soario, quod decretum, ut purificatum, et absolutum, ob praescientiam futuri contingentis in veritate determinata eius, posset esse medium sufficiens beato, ut in decreto apprehendat futura contingentia.

Contra; ergo beatus non videt, per visionem beatificam creaturas. Probo consequentiam; quia actus beatificus nil inspicit nisi ex intentionali motione obiecti beatifici; nec praeexigit motione obiecti non beatifici; operatio autem liberi arbitrii, ut vera in se ipsa, et ut purificans conditionem decreti, (ut a conditionato transeat ad absolutum,) inspicitur in se ipsa, et non in Deo; ac proinde scientia non beatifica; igitur nec decretum, ut absolutum, videtur scientia beatifica, siquide, ut sic, praemittit scientiam non beatificam, et motionem obiecti non beatifici.

Vel e contra cum eadem militet ratio in comparatione infallibilitatis obiectivae futurorum per habitudinem ad scientiam Dei, et ad visionem beatificam; (uterque enim assensus sive divinus, sive beatificus, infallibilitatem obiectivam exposcit, quae respondeat infallibilitati iudicii) si apud praedictos authores Deitas cum decreto est sufficiens medium scientiae beatae respectu futurorum, ita etiam scientiae divinae.

Altera ratio physica pro nostra sententia; quae petitur a potentialitate voluntatis creatae ad tale individuum actionis.

27 VErum, quia probatio praemissa eos tantum authores ad hominem perstringit, qui praedefinitionem actuum bonorum admittunt; non vero eos, qui uniuersaliter improbant omne absolutum Dei propositum destinans efficaciter actus nostrae voluntatis ad futuritionem, non expectata causae secundae cooperatione; uniuersalis ratio instruenda est, quae a physicis principiis petita adversarios omnes adoriatur.

Quam producimus ex communi probationum metaphysicorũ consensione; autumantium, quod causa libera prorsus indeterminata, et potẽtialis relinquitur ad eliciendã hanc individuam actionẽ prae alia eiusdem speciei; ita ut egeat causa prima contrahere talẽ põtẽtialitatẽ, et indeterminationẽ. Quod commune est causae liberae cũ tota collectione agẽtium inanimatorum et quae libertate carẽt; de quo ob doctrinae necessitatem in fine huius arti. physicam digressionem excitabimus.

Agendum igitur nobis est, talem physicam doctrinam nullatenus constare cum pronuntiato adversariorum asserentium, Deum absolute non praedecernere talem speciem actus, sed tantum ex hypothesi involvendo conditionem cooperationis causae creatae; ita ut offeratur nostrae voluntati a Deo concursus indifferens ad talem, vel talem speciem actus, creata vero voluntas contrahat communitatem, et indeterminationem talis concursus.

28 Sic igitur formo rationem; voluntas creata non praemovetur a Deo primo, et principaliter ad talem speciem impulsus, verbi gratia, ad amorem, vel odium, ut ipsi adversarii asserere coguntur; alias enim primo, et principaliter contraheretur creata voluntas a Deo ad speciem actus odii, ea ratione, qua asseritur creata volutas primo, et principaliter determinari ad hoc individuum actionis prae alio intra eamdem speciem.

Ac proinde, sicut pronuntiatur voluntas creata ex se prorsus indeterminata ad tale individuum influxus, et determinata a Deo, taliter quod contractio illa physica Dei sit ratio, seu principium omnino antecedens determinationem creatae voluntatis ad talem individuam actionem prae alia, ita ut causa secunda respondere nequiret, nisi praemisso statuto Dei de tali actione individua elicienda. Ita etia asserenda esset voluntas nostra physice indeterminata ad absolutam futuritionem talis speciei actus, verbigratia periurii, odii Dei, et sic de caeteris, expectaretque determinationem a prima causa: sequeretur igitur quod Deus praemoveret voluntatem nostra ad materialia actuum prauorum; quod tanquam absurdum absonumque pronuntiatum ab adversariis taxatur, et proscinditur.

Sequela patet; quia suppositio praedicati specifici ad gradum essendi individualem est essentialis; ergo influxus ille physicus, qui attingit actu primo, et per se, secundum conditionem numericam eius, nequit non praeintedere specificum praedicatum, quod essentialiter praesupponitur ad rationem individualem talis actionis.

Praeterea; contractio illa causae secundae ad talem individuam actione, quae a causa prima praestatur, non est conceptibilis, vel rationis, sed physica, et realis; igitur non praescindit tendentia sua in terminum, nec illum attingit sub uno gradu essendi metaphysico, et non sub alio; ac proinde, si Deo, et no causae secundae, adscribitur primario quod voluntas creata contrahatur physice ad tale individuum actionis, et non alterius; ita etiam Deo deferri debet decretum absolute praestituens illud praedicatum speciei, cuius individuum praeordinat.

29 Praedicta oppositio valde concussit Soarium, ut liquet ex inculcata illius insinuatione; saepe enim a praedicto nodo se expedire molitus est, nec id assequutus; ut constat ex Opusc. 1. lib. 1. cap. 7. a num. 4. usque ad 7. et alibi saepe, et in Metaph. tom. 1. disp. 22. sect. 4. num. 35. Ubi docet, quod contractio voluntatis creatae ad talem causalitatem individuam pullulat a voluntate Dei, non absoluta, sed involvente conditionem ex parte cooperationis causae creatae; quia tamen concursus ille, quem offert voluntas divina creatae voluntati ad operandum, non solum spectat tale individuum huius speciei, sed plures actus individuos aliarum specierum (verbi gratia, intra speciem odii, talem actum in individuo, intra speciem amoris, talem etiam actum in individuo, et sic de caeteris) eo fit, ut voluntas creata intra quamlibet speciem impulsus contrahatur a voluntate divina ad tale individuum actionis, et nihilominus relinquatur indifferens ad utendum concursu divino, aut non utendum; vel ad utendum concursu in hac specie actuum, vel in illa.

Sed contra est; quod sicut ineuitabilis est essentialis suppositio praedicati specifici ad gradum essendi numericum; ita et implicat, quod Deo deferri queat contractio voluntatis ad gradum individualem actus, et non ad speciem eius: Vel e contra; si Deus committit, desertque voluntati creatae quod, determinet uniuersalitatem concursus divini ad talem speciem actus; ergo et ad individuationem eius. Cum talis contractio non sit conceptibilis quaedampraecisio, sed realis, et physica causalitas attingens productum, non sub aliqua metaphysicorum graduum abstractione, sed sub contracta, et individua ratione efficiendi, qualis ea est, qua refert physicus influxus.

Unde, ob realem identitatem gradus specifici, et individualis in impulsu voluntatis; si Deo non adscribitur contractio physica indifferentiae voluntatis ad talem speciem impulsus, ita nec ei deferri valebit physica contractio indifferentiae voluntatis ad talem causalitatem individuam.

Quare videtur praedicta doctrina de communitate divini concursus ad plures species actionum, (ita ut contractio ad talem speciem a creata voluntate hauriatur,) minime cohaerere cum physico pronuntiato de contractione creatae voluntatis a prima causa ad eliciendum tale individuum actionis; ac proinde consequenter Scotus, sicut determinationem physicam creatae voluntatis ad tale individuum actionis a prima causa producit, ita et physicam determinationem eiusdem voluntatis ad talem speciem impulsus vult: ut contractio talis speciei ab absoluto decreto primo, et per se hauriatur. Sed de hoc vide infra, sub num. 59.

30 Si autem occurras; esse disparem omnino rationem de determinatione voluntatis creatae ad talem speciem actus; ac de contractione ad tale individuum.

Quia voluntas ideo determinatur ab intrinseco ad talem speciem actus, quia importat principium intrinsecum talis determinationis, quoad speciem actionis, scilicet cognitionem obiecti prosequendi, vel fugiendi; attamen non cognoscitur, obiectum esse prosequendum, aut fugiendum, hoc impulsu individuo, et non alio intra eamdem speciem. Quamobrem contractio liberi arbitrii ad hoc individuum prae alio defertur principio extrinseco, scilicet causae primae; et contractio ad talem speciem impulsus adscribitur principio intrinseco, scilicet ipsi agenti libero operanti ex cognitione.

Sed contra; quod ideo agimus, voluntatem creatam praeter principium intrinsecum etiam determinari a principio extrinseco, scilicet a Deo quoad speciem actus, quia principium intrinsecum non determinat ad individuum actionis; et fit impossibilis causalitas physica attingens gradum specificum non contractum ad talem individuationem formae. Si enim voluntas non habet principium intrinsecum ut contrahat se ad individuum actionis; igitur nec ad speciem actionis.

Dices; ex praemissis tantum inferri, quod Deus determinet ad speciem actus materialiter, et identice, seu ob identitatem realem gradus specifici cum conditione numerica actus; non tamen formaliter. Simili ratione, qua lumen gloriae, cui formaliter tribuitur et respondet supernaturalitas in actu visionis, materialiter, et identice attingit praedicatum vitalitatis, ob realem identitatem cum praedicato supernaturalitatis.

Contra; ergo Deus saltem identice, seu ob identitatem gradus specifici, et numerici in substrato peccati, determinat ad materialia actuum prauorum. Ea ratione, qua licet per accommodationem quandam non deferatur lumini vitalitas visionis; in re tamen, et physice attingitur vitalitas ab habitu infuso, ob identitatem supernaturalitatis cum vitalitate. Igitur licet voluntas non determinetur a Deo ad materiale peccati formaliter quantum ad speciem actus; contrahitur tamen materialiter et identice.

Deinde; quod sequeretur, quod creatura non contraheret Deum absolute, et simpliciter ad talem speciem influxus: sed solum, per comparationem, vel accommodationem praecitatu formalitatis, qua ratione non componitur in terminum physicae actionis. Ita ut aequa ratione se gerant Deus, et liberum arbitrium quoad determinationem ad materiale peccati; quatenus se se ad inuicem determinent, Deus contrahens liberum arbitrium quoad individuationem actus, et liberum arbitrium determinans Deum ad speciem influxus; cum tamen in re non subsistat materiale peccati, (qua terminus physicae actionis) nisi ut exprimit speciem gradui numero compositam; ita ut materiale peccati respondeat aeque Deo, et libero arbitrio; et utrique primario in proprio ordine agendi, aut contrahendi.

Igitur, sicut apud adversarios, esto quod Deus determinet ad individuationem actionis, non asseritur determinare ad materiale peccati, quia non contrahit ad speciem actionis; ita et vice versa, nec liberum arbitrium determinabile Deum ad materiale peccati, si liberum arbitrium non contrahit ad individuationem actus; cum ita implicatoria sit existentia physica actionis ob indeterminationem eius secundum speciem, sicut et ob potentialitatem quoad individuationem, et e contra.

De indeterminatione autem intrinseca voluntatis ad tale individuum actionis prae alio, et quod non praemittat cognitionem talis actionis individuae, prout ab alia numeraliter secernitur; obserua acutam Gregorii Ariminensis doctrinam a nobis transcriptam infra in art. 6. huius dist. sub num. 77. Ubi habet.

Quando voluntas efficit aliquem actum malum, voluntas creata indifferenter se ad quemlibet illorum habet, et nullum distincte cognoscit; ac per hoc nec potest velle distincte aliquem illorum determinate producere. Adi locum citatum.

Examen et discussio oppositarum rationum contra praescientiam futurorum in decreto non involvente conditionem ex parte obiecti.

31 Opposita fundamenta difficilia sunt; non ita tamen ut dilui nequeant.

Quare ad primum dicimus; manifeste obtinere, futura contingentia non praesciri a Deo in decreto applicante potentiam suam ad concurrendum cū voluntate nostra, cum virtus decreti offeratur nostrae voluntati concursus ad utrumlibet in actu primo; unde necessario asseuerandū est, huiusmodi futura apprehēdi a Deo in decreto absolute praestituēte futuritionē inimpedibilem actuum nostrae voluntatis, ut ex dictis liquet.

Ad secundum argumentum; quod ideo actio scripturae ut defertur manui non est libera, sed necessaria, quia nec manui suppetit vis libera operādi, ut perspicuum est; et quia praemisso decreto absoluto praefiniente scripturam, non apparatur manui vi decreti liberi concursus ad utrumlibet in actu primo; sicut supposito absoluto determinatione divinae voluntatis circa alterā partem contradictionis, offertur voluntati concursus ad utrumlibet in actu primo; ut ut diximus, et ex infra aperiendis magis constabit.

Ad instātiam agētem, nullatenus subiici nostrae voluntati absolutam illā praedefinitionē non involventē conditionem ex parte obiecti; cum in nostra voluntate positum non sit taliter, vel taliter a Deo praedeterminari.

Respōdetur; quod ad rationē causae liberae tātum exposcitur quod ante auxilii influxū supponatur cū sufficiēti virtute per modū act’ primi, nimirū cū intranea indifferētia expedita ad operādū, et quod illi praesto sit cōcursus ad utrūlibet in actu primo ex vi decreti motoris primi; non tamen exigi quod quidquid est necessariu per modū actualis praemotionis ex parte primae causae subiaceat nutui et arbitratui nostrae voluntatis; ita ut Deus sub conditione tātū decernat impulsum nostrae volūtatis ex hypothesi quod illa velit.

Quia id esset taliter Deū, et creaturā cōponi ad operādū, ut nostra volūtas teneat primas in tali concursu; quod est cōtra conditionē entis participati ut ostendimus n. 20. et 21.

Sed urgebis ex Soario opusc. 1. lib. 3. de auxiliis divinae gratiae. c. 8 sub n. 4. in fine; quod licet praedeterminatio illa, quā cōstituit Scotus, nō attineat ad rationē actus primi in causa libera, sed tātū ad actualē influxū; ea tamē esse debet, ut subiiciatur causae liberae, ni eam agēs simpliciter necessarium velimus.

Eoquod potētia moralis et proxima liberae actionis, nō tātū cōpleta esse debeat in suo ordine agēdi per modū actus primi, sed etiā in sua potestate importare quidquid ad actualiter operādūpraeexigatur; alias enim non conciperetur in ultimo procinctu ad agendum seu ut facultas proxima, sed tantum ut remota et insufficiens.

Respondetur; quod si praedicta oppositio nos premeret, etiam et Soarium perstringeret, eo quod licet voluntas nostra sitcuatur in actu primo completa ad agendum vi sufficientis auxilii, nunquam tamen exercitium biz actionis aditura sit sine congrua vocatione ex praescientia futuri consensus. Atqui non est in potestate nostrae voluntatis praeveniri a Deo vocatione congrua; et tamen congrua vocatio ita necessario exigitur ad infallibilem assensum, ut absque illa nullus de facto consensurus, sit licet assentiri queat, fortiaturque proximam, et expeditam facultatem ad assensum; igitur non est de ratione causae liberae ut intra ambitum suae potestatis concludat quidquid necessario ex parte causae primae exposcitur ad actualem operationem, ita ut pro nutu componatur positioni, vel negationi eius.

Et ne asseratur esse in potestate, et libito hominis congrue vocari; eo quod in poenam peccatorum congrua illuminatione ex parte intellectus, et inspiratione ex parte voluntatis priuetur, congruam vocationem accepturus, si peccatorum impedimenta non apposuisset; procedat argumentum de prima operatione hominis non praemittente alium lapsum.

Dicimus ergo, ad rationem causae liberae proxime expeditae ad operandum, tantum requiri quod in actu primo non affigatur ad alteram partem contradictionis; sed quod supponatur ante actualem influxum cum concursu ad utrumlibet apparato in actu primo, ex vi decreti causae primae. Praemotio enim ea, quae per modum actualis concursus a Deo praestatur est iuxta exigentiam eiusdem voluntatis conantis libere in obiectum; licet non sit infra nutum appetitus creati taliter praemoveri, vel non praemoveri de inesse, in sensu compositionis ad actum secundum iuxta sensum infra expendendum. Sicut nec apud adversarios subiicitur potestati nostrae congrue, vel non congrue vocari; si enim talis optio homini fieret nullus esset, qui ante lapsum vocaretur incongrue: ac proinde nec per totam vitam lethalia perpetraret. De quo vide artic. 7. huius controversiae, numero 36.

32 Si autem Soarii oppositio nos perstringeret affeuerãtes prioritatẽ a quo, sive naturae, inter praedeterminationem divinae voluntatis, et influxum liberi arbitrii, quatenus in manu consilii sui positum non esset componi, aut non componi de inesse praemotioni divinae; eadem vi contra adversarios non militare non debet, dum inficiantur; influxum creatae voluntatis esse priorem natura Dei causalitate, et motione. Haec enim vel sola ratione motio, et causalitas Dei ad extra concipi posset infra nutum liberi arbitrii, quantum ad hoc ut illi integrum esset componi, aut non componi de inesse, et in actu secundo causalitati divinae, si influxus liberi arbitrii praeiret ut ratio contrahens divinam determinationem exercitam, quantum ad positionem, et negationem eius.

Si vero Deus, non expectata in secundo naturae signo causae secundae determinatione, suam exerit causalitatem aeque primo in eodem signo naturae; non igitur suam subiicit motionem nostro arbitratui, quantum ad positionem, vel non positionem talis determinationis de inesse, et in ipsa compositione cooperationis actualis, et exercitae. Licet in diuiso sensu debeat motio Dei libero nostro arbitrio subiecta censeri, quatenus consona est libertatis legibus, ut potequae praestita a prima causa introspiciente liberi arbitrii exigentiam, et pronitatem; et quatenus tolli potest in sensu diuisionis, seu quatenus actus primus, vel potentia operandi diuiditur a praemotione cõcursiua: eoquod praemotio actualis concursus nõ attineat ad cointegrationẽ potẽtiae in ratione actus primi, etiã proximi, sed ad solum exercitiũ operationis. Sed de his vide et versa locũ citatum ex ar. 7. huius controu. de conciliatione nostrae libertatis cũ praescientia, ubi haec serio ac ex instituto premimus.

Addimus praeterea; quod quãdo opponitur ab adversariis, quod praemotio divina debeat esse infra liberi arbitrii nutum, quantum ad positionem, vel negationem eius; vel procedunt de tota ea duratione, quae anteuertit actualem cooperationem liberi arbitrii, in qua asserimus voluntatem creatam proxime in actu primo expeditam ad cotraria, et contradictoria, et cū apparatione divini cōcursus ad utrumlibet in actu primo.

In sensu diuisionis praemotio exercita subiicitur libero arbitrio Et in isto sensu, sicut certum est, voluntati creatae integrum esse taliter, vel taliter operari in sensu diuisionis, et separationis a praemotione concursus exerciti; sic sit illi potestas signata, vel per modum actus primi, ut possit componi praemotioni divinae ad talem causalitatem, vel negationi talis praemotionis, dū in actu primo, vel in sensu diuisionis cōponi valet praemotioni ad oppositum influxum.

In sensu cōpositionis cū praemotione concursiua, qualiter eani subiiciatur arbitratui voluntatis creatae. Si vero loquantur de ipsomet instanti cooperationis liberi arbitrii, et exercitae praemotionis divinae ad talem speciem, et individuum actionis; iam involvitur sensus compositus actualis concursus, eo quod praemotio ista sit tantum concursus, et in eodem signo in quo, sive instanti temporis exhibita voluntati, ut illam contrahat non ad posse, sed ad merum exercitium influxus. Quo praemisso, verum est, exercitam praemotionem Dei quantum ad positionem, et negationem eius, subiacere libero arbitrio spectato in actu primo, et in sensu diuisionis ante ipsam cooperationem; sicut apud nos est indubitatum, voluntati creatae apparari, et expediri concursum in actu primo ad contraria, et contradictoria. Si enim voluntati offertur ante actualem cooperationem concursus in actu primo ad assensum, et dissensum; consequens est, ut ante exercitam cooperationem illi integrum sit, ut existit in actu primo, et in sensu diuisionis, non componi causalitati divinae praemoventi, in actu secundo ad dissensum, dum etiā a principio extrinseco expeditur proxime in actu primo ad assentiendum.

Exaratur, et illustratur doctrina praecedens. In actu tamen secundo actualis concursus, cum exprimat hypothesim compositi sensus, non subiicitur praemotio arbitratui nostrae voluntatis, quantum ad positionem, et negationem talis praemotionis de inesse; sicut nec ipsiusmet voluntatis cooperatio subiacet libero arbitrio, ita ut quādo existit, nō existere queat. Cūctā enim causalitatē divinae praemotionis mere cōcursiuā pronuntiamus, et quae pro nullo instanti in quo, sive tēporis, anteceat cooperationem voluntatis creatae; licet illam anteuertat pro signo a quo, sive naturae.

Cōpositio cūcurius divini cū libertate ex Rubio. atq Bafolio Quam contractionem de inesse cum indifferentia creatae voluntatis ad cōponendum se de possibili cum divina determinatione, vel cū negatione eius; ex antiquis Scoti asseclis expresse tradit Guilielmus de Rubione auditor Scoti a nobis transcriptus infra in praesenti dist. ar. 6 sub num. mar. 53. et Bassolius etiam auditor Scoti trascriptus in eodem ar. n. mar. 48.

Oppositiones adversariorū oppugnāt decretum cōcurrendi Imo quod si oppositiones praemissae urgerent in praedeterminatione concursiua, vel per modum solius exerciti concursus, quantum ad id quod nō sub iaceat arbitratui exercito voluntatis creatae componi de inesse, et in actu secūdo, aut non componi tali praemotioni concurrenti; etiam impeterent absolutam voluntatem concurrendi cum libero arbitrio; siquidem Deus saltim aeque primo cum creatura concurrit absque ulla signi posterioritate ex parte actionis Dei. Igitur non apparet ratio cur potius creaturae tribuatur quod taliter concurrat quam Deo; si Deus non expectet in posteriori signo anteuenientem in signo priori contractionem actionis creaturae in eodem signo naturae concurrentis; si ergo aeque primo concurrunt ad talem influxum, (verbi gratia ad materiale peccati,) Deus et creatura; igitur non suppetit ratio, cur potius tribuatur creaturae quod taliter operetur, et non aliter, siquidem aliter operari nequit de inesse sine influxu Dei, et Deus, non expectata cooperatione creaturae, taliter concurrit, et non aliter.

Occursus Nisi asseratur cum Soario, et Vazquio; quod voluntas concurrendi involvat conditionem taliter operandi, si liberum arbitrium ita velit.

Praeludiatur Et id esset prioritatem naturae liberi arbitrii concursui aperte adscribere, siquidem liberum arbitrium purificaret conventionalem illam applicationem potentiae Dei de taliteroperando: de quo vide ar. 2. huius dist. 4. n. 49. usque ad 63.

Si autem occurratur cum Lessio, et Alarcon, (ut vitetur talis compositio potentiae divinae cum libero arbitrio, involvens conditionem a libero arbitrio purificandam,) quod Deus quasi caeca ratione assistat libero arbitrio, supposita concurrendi pactione, ita ut nec liberum arbitrium contrahat primam causam ad talem speciem influxus; nec e contra Deus liberum arbitrium. Praedictum modum sentiendi confutatum praemittimus in hoc ar. sub n. mar. 22.

33. Ad tertium argumentum, ex numer. 8. quod tangit illud Scoti axioma; quod si Deus esset agens necessarium, voluntas creata, ob essentialem subordinationem ad Deum moventem, non libere, sed necessario operaretur.

Dicimus; praedictum pronuntiatum satis superque ostendere consortem Scoti doctrinam de absoluto decreto Dei anteuertente consensum nostrae voluntatis. Si enim Deus non praeterminaret absolute actus voluntatis creatae, sed tantum ex conventione, vel conditione quod ipsa vellet; esto quod Deus esset agens necessarium, non imminucret expeditam liberi arbitrii potestatem; siquidem nil decreuisset Deus circa nostrae voluntatis conatus, nisi pro nutu, et libito nostrae voluntatis, et ex hypothesi quod ipsa praeberet assensum. Cum autem expresse tueatur Scotus, quod si Deus esset necessarium agens, creata voluntas libere influere non posset; id luce clarius demonstrat constans Scoti iudicium de decreto praestituente actus nostrae voluntatis.

Quare, scite Gabriel Vazquez, 1. part. disput. 100. capit. 3. numer. 6. et 7. licuit respuit decretum Dei absolutum anteuertens nostrum consensum, ita et consequenter autumat; quod quamuis Deus esset agens necessarium, adhuc voluntas propriam in operando indifferentiam retineret.

In hoc autem inconsequenter processisse, imo et manifeste a doctrinae consequentia eum defecisse, patefecimus; quod cum decretum non involvens conditionem ex parte cooperantis causae creatae omnibus neruis exploserit, decretum involvens cõditionem sufficiens medium ex parte obiecti ad praescientiam futurorum pronuntiauerit.

Satisfactio ad alia obiecta, ubi versatur ea hypothesis Scoti de compositione potẽtiae divinae cum libero arbitrio creato, si Deus esset agens determinatum ad unum ad extra.

34. AD illam instantiam ex eodem numer. 8. contendentem; quod si Deus esset agens necessarium, nulla alia ratione eliccretur impulsus voluntatis, quam de facto. Siquidem in illa hypothesi, tota necessitas impulsus voluntatis posita esset in hoc, quod praeintenderetur a Deo absolute, et non involvendo conditionem cooperationis causae creatae; quod idem asserit de facto Schola Scoti, dum Deum actus nostrae voluntatis praestituere absolute, et absque conditione cooperationis causae secundae, profitetur. Nec enim aliter se habet impulsus nostrae voluntatis a Deo libere operante elicitus; quam se gereret, si a Deo ut a necessario principio prodiret.

Cui oppositioni succumbens Vazquez 1. p. disp. 99. cap. 8. num. 51. asseuerat; non solum de facto Deum absolute non praefinisse actiones nostras liberas ante determinationem nostrae voluntatis; imo nec id praestare valuisse. Eo quod non aliter comparari posset ad Deum noster impulsus, nec aliter se habere, si Deus illum absolute praetermineret; qua de facto, quando ex sententia Vazquez, tantum intenditur cõditionate, et ex hypothesi quod voluntas nostra velit.

Sed durum videtur, ita vires primae causae circa actus liberi arbitrii motionem eneruare, aut eleuare; ut Deus nec de absoluta potentia queat liberi arbitrii motus absolute praestituere. Cum potestatem Dei in directione humanorum cordium, quo placeat, inclinandorum, omnipotentissimam praedicet Augustinus sub nu. 12. transscriptus, itave Deus magis habeat in sua potestate voluntates hominum quam ipsi suas.

Nec video, cur Iesuitae authores explodant placitum Thomistarum asserentium; Deum nec de absoluta potentia necessitare posse liberum arbitrium creatum, data propositione deliberata obiecti ad utrumlibet; si asseruerent cum Vazquio, quod Deus nequeat, etiam de absoluta potentia, praedecernere absolute operationes liberi arbitrii; cum utrumque placitum ex aequo eneruare appareat illimitata energiam potentiae Dei circa liberum arbitrium creatum.

Respondetur ergo ex dictis in ar. 2. huius distinct. sub num. marg. 39. et a num. 49. usque ad 63. ubi agitur de compositione potentiae divinae cum libero arbitrio ad utrumlibet. Quod ad hoc quod Deus respectu actuum nostrae voluntatis obeat contradictorias denominationes principii liberi, et nõ liberi, non exposcitur ex parte effectus intrinseca aliqua mutatio, aut absimilitudo physica propter rationes, quas inibi formauimus.

Attamen ex parte voluntatis creatae in actu primo spectatae disparitas physica extrinseca per habitudinem ad primam causam intercederet in utraque suppositione; eo quod voluntati nostrae de facto apparatur in actu primo concursus ad contraria, et contradictoria, et praesto existit potentia divina ad utrumlibet; dato vero quod Deus esset necessarium operans ad extra, tunc affigeret voluntatem in actu primo ad alteram partem contradictionis, nec componeret potentiam exequentem cum libero arbitrio ad utrumlibet, seu ex vi decreti liberi primae causae applicaret concursum per modum actus primi indifferentem ad contraria, et contradictoria; de quo ad loca citata. Si enim Deus esset agẽs necessarium, et determinatum ad unum, nequiret apparare libero arbitrio concursum ad utrũlibet; ut euidens est.

35 Quando vero instat oppositio; futilem ac frustraneam euadere apparationem huiusmodi concursus ad utrumlibet, supposita sentẽtia Scoti asseuerãtis, Deum praestituere nostrũ consensum, non expectata conditione causae secundae cooperantis.

Respondetur; quod praedicta obiectio etiam militat in opinione Soarii admittentis praefinitionem actuum bonorum; si enim Deus iam actu directo, et supernaturalis honestatis praeordinauit absolute, non involvendo conditionem cooperationis nostrae voluntatis; ad quid concursus ad contraria et contradictoria, indeterminatum offert?

Et ut contra omnes adversarios physicae praedeterminationis retorqueatur oppositio; etiam illos adoritur, qui improbant praefinitionem actuum bonorum, in vocatione congrua ex infallibili praescientia futuri consensus. Si enim Deus taliter vocare decreuit, ut morali infallibilitate ex praescientia conditionata futuri cõsensus, creata voluntatem ad assensum affixerit inimpedibiliter; ad quid concursũ ad dissensum apparauit?

Dicimus ergo; quod licet Deus ob dominium essentiale causae primae, nequeat non absolute praemovere causam secundam ad talem speciem, et individuationem actus; eo quod concursus prorsus indeterminatum, et a voluntate creata contrahibilem ad talem speciem offerret, inuerteretur ordo agentium; ea ratione, ut voluntas creata primas teneret in operando, quatenus purificaret conditionem de conventionali illa applicatione divini concursus ad assensum, si voluntas velit.

Attamen, licet essentialiter praeexigatur ex subordinatione causae secundae ad primam, praeordinatio absolutae talis actus, verbi gratia assensus; ut autem libere, et cum indifferentia principii ad utrumlibet expediti eliciatur, omnino necessaria est applicatio divinae potentiae offerentis concursum in actu primo ad contraria et contradictoria, ut voluntas iuxta intraneam indifferentiam conari queat ad utrumlibet. Qua applicatione divinae potentiae ad utrumlibet per modũ actus primi supposita, causae primae muneris est iuxta exigentiam causae liberae valentis ad utrumlibet in actu primo, voluntatem nostram in actu secundo ad alteram partem contrahere, et praedecernere actum infallibiliter futurum, per volitionem gerentem munus actionis; ad ar. 2. huius distinct. a n. 49. usque ad 63.

36 Ad quartum argumentum ex nu. 9. Respondetur; quod auxilium sufficiens obtinet assensum nostrae voluntatis in tota ea suppositorum collectione, quorum conversionem, vel piam operationem, Deus per absolutum decretum ad futuritionem destinauit; quod praestat ad hoc quod virtus sufficientis auxilii frustranea, et inutilis aestimari non possit; siquidem prorumpit in actum frequentissime in illis, quos Deus efficaciter ad salutem excitauit.

Quod autem non adipiscatur effectum in illis, quorum conversionem ad bonam frugem Deus absolute non intendit, non imminuit sufficientiam virtutis illius auxilii, quae ex se praestat ad posse proximum, et expeditum, licet in actu secundo non componatur actuali operationi; aliud enim est facultatem operatiuam proxime valere ad actum; aliud vero actuali influxui componi.

Retorquetur autem talis oppositio contra adversarios; eo quod si sufficientia auxilii eneruetur, imminueturve, eo quod semota Dei praemotione, non prodeat in actum; etiam illis, (qui physicam praedeterminationem respuunt, solam moralem excitationem sustinentes,) opponi potest, quod sufficientia auxilii eneruis esset in tota ea suppositorum collectione, quibus non suppetit congrua vocatio importans praescientiam infallibilis consensus; cum nemo tali vocatione non donatus convertatur de facto, licet auxilium ad salutem praestans, et simpliciter sufficiens recipiat. Sed de sufficientia huius auxilii iterum in 7. articul. huius distinct. ubi expendetur, qualiter constet certitudo divinae praescientiae cum nostra libertate iuxta principia Scoti?

37 Ad instantiam ex eodem num. 9. quam producit Hetice ex illo Isaïae 5. Quid est, quod debui ultra facere vineae meae, et non feci ei? Respondetur; quod inibi Dominus cum vinea sua de legis praeuaricatione expostulans tantum intendit, sufficientissime ad salutem prouidisse vineae suae; nec excusabile esse, eoquod vice fructuum iustitiae labruscas protulerit ob imbecillitatem auxiliorum; sufficientibus enim a Deo cumulate dotata extitit.

Si autem (ly quid ultra debui facere?) extendi deberet ultra copiam auxilii sufficientis ad omnem eam efficacem vocationum immissionem, qua Dominus ex thesauris sapientiae, et potentiae suae depromere potuisset ad emolliendam humani cordis duritiem; etiam cor obduratum, et impoenitens, suppositis adversariorum principiis, Deo obiicere posset. Cur Domine tua efferens miserationem in vineam dilectam; tam serio autumas, nil ultra ei debuisse facere, quod non praestiteris; si illam vocatione congrua ex praescientia futuri consensus ad bonum prosequendum inimpedibiliter allicere valens, id in vineam beneficii conferre noluisti?

Quod autem praedictum Isaïae testimonium extendi non debeat ad omnia ea auxilia, quae a Dei potentia praestari valerent, sed ad copiam sufficientiamque auxilii ad salutem abunde praestantis; qualis est cuncta auxiliorum sufficientium collectio; liquet ex illis verbis; quid ultra debui facere? Ubi nō dixit; quid ultra potui, sed quid ultra debui? Quia si Deus in iustificatione peccatoris omnia ea gratiae dona conferret, quae exhibere potest, nullus damnaretur; cum tamen ea gratiae auxilia praebeat, quae debet ex hypothesi; supposita voluntate beneplaciti dandi omnibus gloriam. Sic enim praedictum locum elucidat noster Ioannes a Septa bonae notae Theologus; et Ecclesiastes, in suo quadragesimali feria 6. post Domin. 2. quadragesimae.

38 Ad authoritates Chrysostomi, et Damasceni, quae nobis ab eodem Hetice obiiciuntur, una responsione satisfacere possumus; si prius obseruetur, Damascenum mutile citari. Sic enim habet libr. 2. Orthodoxae fidei, capit. 30.

Illud scire necesse est, Deum omnia quidem praescire, sed non omnia praefinire. Praescit enim ea etiam, quae in nostra stra potestate, atque arbitrio sita sunt; at non item ea praefinit: nec enim vitiũ admitti vult, nec rursus virtuti vim aufert. Quocirca divina iussio cum praescientia coniuncta praefinitionem efficit.

Ubi (si nomine iussionis) tantum intendatur a Damasceno insinuatio legis aut praecepti divini cum praescientia operis exequutioni mandandi; (ut liquet ex illis verbis. Quocirca divina iussio cum praescientia coniuncta praefinitionem efficit.) Etiam Damascenus adversarios perstringeret, et uniuersum Theologorum coetum asserentem, Deo opus rectũ praecipienti, vel prauum prohibenti inesse ab aeterno praescientiã nostrae operationis; quod a nullo catholico negari potest.

Quare nomine iussionis cum praescientia, quae sonat Damasceno praefinitionem illam, quam improbat; coactio intelligenda est, quae tollat arbitrii nostri libertatem, inferendo necessitatem antecedentem per modũ actus primi affigentem nostram voluntatem ad unam partem contradictionis; in quo etiam sensu Chrysostomus praefinitionem explodit.

Caeterum; quod ex Patribus Anselmus non abhorreat vocem praedefinitionis, non solum actuum bonorum; sed etiam pravarum operationum pro materiali; patet ex dictis in art. 6. de praedeterminatione Dei ad materiale peccati. sub n. 72. Ubi admittit praedestinationem Dei ad substratũ, et materiale peccati; ut liquet ex illis verbis. Praedestinatio non solum bonorũ est, sed malorum potest dici.

Ad fundamentum Soarii dicimus; nil referre ad necessitandum liberum arbitrium, quod absolutum propositum Dei affigens voluntatem nostram ad alteram partem contradictionis, sit per modum exequutionis, seu usus facultatis divinae exequentis, vel per modum intentionis, seu meri propositi interni; ob fundamenta, quae supra in Soarium formauimus, a n. 23.

Quare etiam addimus; scientiam conditionatam mediorũ necessariam non esse, ut absoluta finis appetitio in Deo praeceps, et temeraria non sit; cum ad finem prudenter rationabiliterque intendendum, sufficiat praescire, ut docet Scotus, quod voluntas Dei sit energiae inimpedibilis, et quae a conatu quantumuis rebelli creatae voluntatis nullatenus de facto respuitur. Sed de his latius in sequenti dist. ubi ostendemus; conditionatorũ praescientiam non esse necessariam ad cociliandam efficacitatem gratiae cum libero arbitrio.