Liber parabolarum

Luctatur cum nocte dies, cum nube serenum,

Cum tenebris lumen: cum nece vita vigens.

Hic labor in nobis, nam spiritus et caro semper

Pugnant; et morimur si caro vincat eum.

Pondera portat equus, bos terram sulcat aratro,

Vestem tradit ovis: servat ovile canis.

Omnia quippe suæ naturæ debita solvunt

Præter eum qui plus his rationis habet.

Æthereus motus movet omnia sidera præter

Unum; sed semper permanet illud idem.

Sic constans et fidus homo sine fine tenebit

Hunc in amore modum, quem tenet ipse semel:

Phœbus ab occasu rursus raptatur ad ortum,

Quem prius huc illuc machina versa tulit:

Sic in amicitia mundus stat, flagrat et alget,

Corruit et surgit, quod magis odit, amat.

Tutior in terra locus est, quam turribus altis,

Qui jacet in terra, non habet unde cadat:

Impetus et venti, tonitrus et fulmina turres

Flatibus evertunt, stare sed ima sinunt.

Non possunt habitare simul, contraria cum sint

Mors et vita: procul dissidet hæc ab ea:

Sic duo sunt quæ non possunt habitare cor unum;

Hujus amor mundi vanus; amorque Dei.

Stratus humi non surgit, item dum poplite flexo

Portat onus grave quo præcipitatur equus:

Sic homo qui magna vitiorum mole gravatur,

Non nisi deposita mole levare potest.

Non quo nauta volet, sed quo vehit aura, vehatur

Puppis, cum tumidi venerit unda maris.

Non quo propositum, sed quo sors tendit eundum

Cuilibet est; omnes hac decet ire duce.

Apparet phantasma viris; sed rursus ab illis

Vertitur in nihilum, quod fuit ante nihil:

Sic et adest, et abest fugitivi gloria mundi;

Non prius adventat, quam quasi somnus eat.

Dum calor est, et pulchra dies, formica laborat,

Ne pereat dum nix venerit alta, fame:

Sic juvenis dum tempus habet sudoribus aptum

Quærat quo possit lassa senecta frui.

Non adeo sublime levat levis ala volucrem,

Quin redeat rursus rura relicta petens.

Non ita subvectos rota surgens tollit in altum,

Quin vergens illos rursus ad ima ferat.

Ebrius ante bibit quam nauseat, ante ligurit

Quam vomat; ante levat quam pede firmus eat.

Non sic in nobis, non est sic ordo retentus,

Ante docere modo quam didicisse juvat.

Non emitur care res legibus empta fororum;

Venditor et emptor sunt ibi merce pares:

Sed nihil est quod sit sub cœlo carius emptum,

Quam quod emunt longæ fronte ruente preces.

Dentibus atritas bos rursus ruminat herbas,

Ut toties tritæ, sint alimenta sibi:

Sic documenta tui si vis retinere magistri,

Sæpe recorderis quod semel aure capis.

Follibus inclusas faber improbus excitat auras

Dum ferrum durum molliat ipse focus:

Sic ortus furor intus agit præcordia stulti,

Dum molles reddit litis agone vires.

Voce molossorum latebris arcentur onagri,

Exit et ipse canum dente domandus aper;

Sic et presbyteri vitiosos quærere debent,

Et nisi pæniteant, ense ferire Dei.

Et miser et dives fuit olim rex Mida, dives

Auro; sed vitæ conditione miser:

Sic custos census, sic omnis vivit avarus,

Dum nihil et multum possidet ipse boni.

Hesperius astrorum se profert vespere primum,

Et facit immensum quo micat ipse jubar:

Sic cito non tarde monstrat egentibus ille

Qui clarum gemini lumen amoris habet.

Æolus ingentes ventorum temperat iras,

Et mare Neptunus sæpe tridente domat:

Sic sese dominus faciat feritate timeri,

Qui regimen magnæ gentis habere cupit.

Bella movet citius cui desunt cornua taurus,

Quam qui cornuta fronte ferire potest:

Sæpius in vico pueros pugnare videmus,

Quam validos homines queis solet esse vigor.

Impatiens animi si bos jungatur aratro,

Tortam, non rectam carpit arando viam:

Sic sunt qui retrahunt gradientes sæpe retrorsum,

Cum videant illos carpere lucis iter.

Cum nive, cum pluvia, cum grandine vertere capras,

Ac niti contra fronte videmus oves:

Injustos fraus, ira, nefas, injuria raptant,

Sed justus toto corde resistit eis.

Non potis est pelagus leviter transcurrere lembus

Ni sit qui remis currere cogat eum.

Non valet ad metam cursum perducere cursor

Ni sibi spes et pes auxilientur ei.

Longius ille videt qui multis spectat ocellis,

Quam cui dat visum solus ocellus, homo:

Idcirco vaccam servandam tradidit Argo

Sponsa Jovis Juno, non, Polypheme, tibi.

Vim minus exercet qui late spargitur ignis,

Quam cui collectæ vim tribuere faces.

Fortius invadit qui vires colligit hostem,

Quam qui dispersis viribus instat ei.

Pessimus est hostis qui cum bene feceris illi,

Fortius insurgit, bella movendo tibi:

Sic carni fac velle suum si bella moveri

Vis tibi: si pacem, colla domato fame.