De fide catholica

Alan of Lille

De fide catholica

Alan of Lille (1120–1202)

Alan of Lille's De fide catholica contra haereticos sui temporis is a four-book late-twelfth-century exercise in Christian polemic. Written in the scholastic world of Paris and southern France, it organizes arguments against the religious positions Alan associated with Cathars, Waldensians, Jews, and Muslims, using Scripture, patristic authorities, and dialectical reasoning to articulate Catholic doctrine. The work is valuable both as a theological synthesis and as evidence for how learned Latin writers classified and contested religious difference; modern historians caution that its descriptions are polemical constructions, not transparent reports of communities. Schola presents the Latin text and an English translation.

This work is being completed — add a section.


Prologus I: Ad principem Montispessulani

Liber I: Liber primus.

Caput I: De collatione gentilium et Christianorum, in materiali et spirituali strenuitate.

Caput II: Quibus auctoritatibus muniti hæretici, dicunt esse duo rerum principia.

Aiunt hæretici temporis nostri quod duo sunt principia rerum, et principium lucis, et principium tenebrarum.

Principium lucis dicunt esse Deum, a quo sunt spiritualia, videlicet animæ et angeli; principium tenebrarum, Luciferum, a quo sunt temporalia. Hoc autem nituntur probare auctoritatibus et rationibus; auctoritatibus sic: Arbor bona non potest facere fructum malum, nec arbor mala fructum bonum (Matth. VII). Ergo cum Deus summe bonus sit, mala ab ipso non sunt; sed cum mala sint, et ab ipso Deo non sint; ergo ab alio sunt quam ab ipso Deo. Ergo cum Deus sit principium bonorum, aliud est principium malorum. Item in principio Geneseos legitur quod tenebræ erant super faciem abyssi (Gen. I), et sic mundus habuit initium a tenebris. Mundi itaque creator fuit principium tenebrarum, et sic malus fuit auctor mundi, qui suæ creationis initium cœpit a tenebris. Item Christus ait in Evangelio: Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam (Joan. XIV). Ibi Luciferum vocat principem mundi potius quam se, et ita potius erat auctor mundi quam Christus. Et alibi dicitur: Nemo potest duobus dominis servire (Matth. VI), scilicet Deo et mammonæ. Ibi Christus vocat se et mammonam, id est diabolum, dominos; sed Christus non dicitur Dominus, nisi ratione creationis; ergo et diabolus dicitur dominus a simili ratione creationis. Item: Vos ex patre diabolo estis (Joan. VIII). Item Apostolus: Non ego operor illud, sed qui habitat in me, id est in carne mea, peccatum (Rom. VII). Si peccatum habitat in carne, et a carne est, et caro sine peccato esse non potest, caro malum est, et ita a Deo non est. Item: Sentio aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meæ, et captivantem me in lege peccati, quæ est in membris meis (ibid.).

Si lex carnis lex peccati est et mortis videtur caro mala esse, et ideo a Deo non esse. Item idem ait: Caro pugnat adversus spiritum, spiritus autem adversus carnem (Gal. V). Si caro semper rationi contradicit, caro mala est, et sic a malo est.

Caput III: Quibus rationibus muniti hæretici dicunt esse duo rerum principia.

Caput IV: Solutio catholicorum ad prædictas auctoritates hæreticorum de duobus principiis.

Caput V: Refelluntur rationes hæreticorum, de duobus principiis.

Caput VI: Quibus auctoritatibus probatur, quod Deus bonus creavit mundum.

Caput VII: Quibus auctoritatibus probatur quod Deus omnipotens mundum creavit.

↑ Top of work