Enarratio In Epistolam Beati Pauli Ad Ephesios

POST informationem conversationis habendae inter virum et conjugem, ponitur informatio conversationis debitae inter parentes et filios. Filii, obedite parentibus vestris carnalibus in Domino, id est secundum voluntatem divinam, videlicet in licitis et honestis, atque ex animo, scilicet prompte, reverenter et amore. Hoc enim justum est, jure naturali, divino et humano : imo magistris, diis et parentibus non potest reddi aequivalens, juxta Philosophum. Honora patrem tuum et matrem tuam. Unde apud Malachiam habetur : Filius honorat patrem suum, et servus timet dominum suum. Honorare ergo debemus parentes, reverentiam impendendo, et necessaria, si indigeant, ministrando. Sunt enim principium nostrum. Propter quod in Ecclesiastico legitur : Quam malae famae est, qui derelinquit patrem! et est maledictus a Deo qui exasperat matrem. Quod est mandatum divinum, in Exodo scriptum, primum in promissione, id est primum cui mercedis additur promissio. Decalogus autem praeceptorum, ad duo praecepta pertinet caritatis. Tria enim in prima tabula scripta, respiciunt praeceptum caritatis Dei ; alia septem in secunda tabula scripta, concernunt praeceptum caritatis proximi : inter quae praeceptum de honoratione parentum praecedit. Cui annectitur merces quae subditur : ut bene sit tibi in spiritualibus ac temporalibus, et sis longaevus super terram, id est, aeternaliter habites in terra viventium. Ad litteram tamen hoc dictum videtur de prolongatione vitae praesentis in terra peregrinationis istius, seu in terra promissionis, quantum ad populum Israel pro tempore illo. Hoc enim meretur praeter praemium spirituale observatio hujus mandati, secundum communem justitiae legem, quamvis interdum ex divinae dispensationis moderamine aliter accidat.

Et vos patres carnales, nolite ad iracundiam provocare filios vestros aut filias, nimis rigorose et aspere procedendo cum illis ; sed educate illos, id est, fovete et necessaria providete, non solum carnaliter, sed in disciplina morali, et correptione Domini, id est justa correctione, quemadmodum scriptum est : Qui parcit virgae, odit filium suum ; qui autem diligit illum, instanter erudit. Rursusque Salomon : Stultitia, inquit, colligata est in corde pueri, et virga disciplinae fugabit eam. Hinc etiam in Ecclesiastico legitur : Qui diligit filium suum, assiduat illi flagella. Certum est autem, haec quoque ad spirituales patres ac filios pertinere. Patet vero ex his, quod parentes tenentur filiis in tribus, quae sunt : necessariorum provisio, instructio et correctio.

Consequenter introducitur exhortatio conversationis inter servum et dominum. Servi, obedite dominis carnalibus, id est temporalibus et sensualitatem sectantibus : et per consequens, multo plus obediendum est dominis spiritualibus et honestis ; cum timore animae, et tremore corporis, in simplicitate cordis vestri, id est sine simulatione, sicut Christo serviendum est, juxta illud in Psalmo : Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore. Servitus enim haec, propter peccatum ex divina ordinatione inflicta est in poenam peccati : idcirco patienter ferenda est, tanquam purgatorium vitiorum exercitiumque virtutum. Non ad oculum servientes, id est solum in praesentia hominum, quasi hominibus placentes, id est humanum favorem dumtaxat optantes ; sed ut servi Christi, facientes voluntatem Dei, id est in divinis mandatis obtemperantes, ex animo, id est prompto affectu. Sic sitis, cum bona voluntate, videlicet conformando vestrum affectum dispositioni divinae, servientes dominis carnalibus sicut Domino Deo altissimo, et non sicut hominibus tantum, id est cum reverentia et tremore ac cordis simplicitate ; scientes quoniam unusquisque quodcumque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino, id est, pro illo praemium justum habebit a Deo, qui nullum bonum deserit irremuneratum, sive sit servus, sive liber. Servitutis enim conditio seu libertas, non tollunt praemiationem divinae justitiae.

Et vos, domini, eadem facite illis, id est, tam benigni estote servis vestris, quam fideles fuerint vobis : juxta illud Ecclesiastici, Servus fidelis sit tibi quasi anima tua, et quasi fratrem tracta illum ; remittentes minas, id est poenas comminatas non inferentes, si tamen servi poeniteant, vel raro seu parum offenderint. Unde iterum in Ecclesiastico scribitur : Ne laedas servum in veritate operantem. Porro si servi rebelles aut duri consistant, agendum est quod rursus in Ecclesiastico fertur : Cibaria et virga et onus asino, panis et disciplina et opus servo ; itemque, Servum inclinent operationes assiduae. Scientes vos, domini, quia et illorum servorum et vester Dominus est in coelis; et personarum acceptio non est apud Deum. Idcirco timete, quoniam eadem mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Qualem ergo vultis vobis esse coelestem Dominum, judicemque aeternum, tales exhibete vos ipsos servis ac subditis vestris.

Post specialia jussa et certarum exhortationem personarum, redit Apostolus ad instructionem communem cunctorum fidelium. De cetero, id est insuper et tempore adhuc restante, fratres, confortamini in Domino, id est, spirituale robur a Deo adipisci studete, et contra impugnationes mundi, carnis atque diaboli, roboretur cor vestrum in Domino, id est gratia ejus, et in certa fiducia divini auxilii, et in potentia virtutis ejus, id est in potenti potestate Dei, innitendo semper divinae potentiae, non propriis viribus ; vel, In potentia virtutis ejus, id est in efficaci fortitudine a Deo infusa, quae animum roborat in adversis. Ad hanc confortationem monet Dominus unumquemque nostrum in libro Josue : Confortare, et esto robustus valde ; noli metuere, quoniam tecum est Dominus Deus tuus. Sic autem confortantur, qui toto corde sperant in Domino, juxta illud Sapientis : Turris fortissima nomen Domini ; ad ipsum currit justus, et exaltabitur. Induite vos armaturam Dei, id est, virtutibus interiora vestra vestite, videlicet intellectum prudentia, voluntatem justitia, sensitivum appetitum ceteris virtutibus moralibus. Haec enim sunt arma spiritualia a Deo fabricata ac data, quibus anima contra omnia nocumenta munitur.

Ut possitis stare, id est fortiter dimicare ac praevalere, adversus insidias, id est occultas machinationes, diaboli, qui se frequenter transfigurat in angelum lucis, sub specie boni multa mala proponens. Denique, ut Leo papa testatur, omnium discutit mores, ventilat curas, scrutatur affectus ; et ibi quaerit causas nocendi, ubi quemquam viderit studiosius occupari.

Quoniam non est nobis colluctatio principalis aut sola adversus carnem et sanguinem, id est homines carnales et fragiles, seu vitia carnis. Unde Dominus in Genesi ait : Non permanebit spiritus meus in homine in aeternum, quia caro est ; et in Evangelio, Caro et sanguis non revelavit tibi. Verumtamen grave bellum habemus contra carnem et sanguinem, id est mundum et concupiscentias carnis. Bellum vero quod contra hostes invisibiles habemus, periculosissimum est atque gravissimum. De quibus subjungitur : sed adversus principes et potestates, id est angelos apostatas seu daemones, qui erant ante lapsum suum de ordinibus Principatum et Potestatum. De omnibus enim angelorum ordinibus quidam cecidisse creduntur, qui omnes jam per principatus et potestates designantur : ita quod nomine principatuum designantur daemones inferiores ; nomine autem potestatum, superiores, quibus inferiores obediunt, homines impugnando. Est enim in daemonibus praelatio quaedam, eo quod omnes concordes sint in desiderio nocendi hominibus. Adversus mundi rectores, id est contra praedictos invisibiles hostes, hominum saecularium directores ac principes. Homines enim iniqui daemonum voluntati obediunt, et ab ipsis captivi tenentur, ac undique circumferuntur sicut servi a dominis. Et ne quis per mundum putaret significari machinam mundialem, quasi diabolus creator et rector esset mundi sensibilis, sicut Manichaei dixerunt, ob id se ipsum exponens Apostolus, subdidit : tenebrarum harum, id est hominum obtenebratorum. Unde paulo ante inductum est : Fuistis aliquando tenebrae. Hoc modo mundus frequenter accipitur in Scripturis : sicut quum dicitur, Mundus eum non cognovit ; et, Mundus in maligno positus est ; et, Non estis de mundo. Contra spiritualia nequitiae, id est agmina daemonum nequitiis plena, habitantia in coelestibus, id est in aere caliginoso, in quo daemones complures usque ad diem iudicii volitant. Aer autem saepius coelum vocatur. Hinc namque dicuntur volucres coeli, qui asseruntur volare in coelo, id est in aere. Unde et daemones significantur per volucres coeli, ubi ait Salvator : Semen cecidit secus viam, et volucres coeli comederunt illud.

Propterea, id est, quia tam arduum praelium imminet vobis, accipite armaturam Dei, id est virtutes et opera virtuosa, quibus daemones repellantur : de quibus armis Job ait, Justitia indutus sum, et vestivi me ea sicut vestimento, et diadema te iudicio meo ; ut possitis resistere diabolo, qui tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, in die malo, id est tempore tentationis et adversitatis, et in omnibus prosperis et adversis perfecti stare, ruinam vitando peccati, ita ut nec prospera vos extollant, neque adversa dejiciant, sed regia semper via incedatis, utentes utraque manu pro dextera, quatenus omnia cooperentur vobis in bonum.

State ergo in virtutibus fixi, succincti cingulo castitatis lumbos vestros, in quibus viget luxuria, id est, carnis concupiscentias refrenate, continenter vivendo, prout monet Salvator : Sint lumbi vestri praecincti. Hos lumbos praecinxit Job : Pepigi, inquit, foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Sic autem accingite lumbos in veritate, id est veraciter coram Deo, non simulatorie coram hominibus, sicut hypocritae. Et induti lorica justitiae, id est, virtute justitiae interiora vestra munite, sicut lorica corpus tegitur ac munitur. Unde apud Isaiam dicitur : Indumento justitiae circumdedit me Dominus. Et calceati pedes, id est, pedes corporales, et etiam spirituales, id est animi vestri affectiones, habete munitos et expeditos, in praeparatione Evangelii pacis, id est ad hoc ut sitis parati annuntiare vel adimplere evangelicam doctrinam, in qua pacificatio nostra cum Deo describitur, et per cujus observantiam veram pacem sortimur, juxta illud in Psalmo : Pax multa diligentibus legem tuam.

In omnibus spiritualibus pugnis seu tentamentis sumentes scutum fidei, id est, ipsam fidem pro scuto arripite, virtutem et actum fidei opponentes suggestionibus daemonis, puta futura tormenta inferni, sempiterna gaudia coeli, metuendum iudicium Dei, quae omnia cadunt sub fide : per quorum utique considerationem omnia tentamenta vincuntur. Ideo subditur : in quo scuto possitis omnia tela nequissimi ignea, id est impugnationes acres ac fervidas pessimi tentatoris, exstinguere, id est reprimere. Propter quod Petrus ait : Adversarius vester diabolus circuit, quaerens quem devoret ; cui resistite fortes in fide. Et galeam salutis assumite, id est, spem futurae felicitatis seu caritatem menti vestrae superponite, ut contra praesentium bonorum blandimenta, spe futurorum atque divino amore armemini, et gladium spiritus, id est a Spiritu Sancto datum spiritui vestro, quod est verbum Dei, id est sermo sacrae Scripturae, qui penetrat intima animae, et vitia resecat, atque a mundo animam dividit, sicut materialis gladius penetrat corpus. De hoc gladio spirituali dicit Salvator : Non veni pacem mittere, sed gladium ; et Psalmista, Accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime.

Sed quia haec omnia ex divino auxilio manant, atque per gratiam conferuntur devote orantibus, ideo subditur : Per omnem orationem, id est, praedicta implete, Deum invocando per omnem, id est perfectam, orationem. Est autem oratio simplex petitio ; obsecratio vero, est petitio cum adjuratione seu commemoratione rei sacrae, sicut quum dicimus : Per incarnationem tuam libera nos, Domine. De qua nunc sequitur : et obsecrationem, quae etiam proprie est respectu difficilium, orantes omni tempore, id est singulis horis deputatis et debitis vel congruis ad orandum, quemadmodum in Ecclesiastico habetur : Non impediaris orare semper. Unde et Salvator : Oportet, inquit, semper orare et non deficere. In spiritu, id est cum devotionis affectu, seu attentione mentali. Spiritus enim est Deus, et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare. Et in ipso vigilantes, id est solliciti atque ferventes, in omni instantia, id est conamine quo actibus virtuosis insistitur, et obsecratione fusa pro omnibus sanctis viatoribus, ut perseverent proficiantque in bonis ; et pro me, ut detur mihi sermo in apertione oris mei, id est, quatenus Spiritus Sanctus mentem illuminet, ita ut mox dum os meum ad loquendum aperio, infundatur mihi a Deo quid loqui expediat : sicut et Deus promisit in Psalmo, Dilata os tuum, et implebo illud ; et item in Evangelio, Ego dabo vobis os et sapientiam ; cum fiducia, id est secure et libere, notum facere mysterium Evangelii, id est sacrum secretum evangelicae legis, videlicet Christi incarnationem et cetera ejus mysteria. Ponitur enim singulare pro plurali. Pro quo Evangelio praedicando legatione fungor, id est, a Christo destinatus sum, nunc Romae existens in catena, id est in vinculis ; ita legatione fungor et vinculis stringor, ut nihilo minus in ipso, id est per gratiam Christi, audeam fiducialiter, prout oportet me, id est, sicut commissum est mihi, loqui, evangelicae mysteria praedicando.

Consequenter ostendit Apostolus dilectionem suam ad Ephesios, insinuando eis statum suum, quemadmodum pertinet ad familiares amicos. Ut autem et vos sciatis quae circa me sunt, id est quae mihi contingunt, quid agam in tot persecutionibus ; omnia haec nota vobis faciet, id est, ore tenus reserabit, Tychicus diaconus, lator praesentis epistolae, carissimus frater noster spiritualis, et fidelis minister in Domino, id est secundum voluntatem et gratiam Dei ; vel, In Domino, id est in his quae Dei sunt ; quem misi ad vos in hoc ipsum, id est propter hanc causam, ut cognoscatis ex ejus veridica relatione, quae circa nos sunt, id est prospera et adversa quae accidunt nobis, et consoletur corda vestra de mei captione et catenatione dolentia.

Porro ut finis epistolae concordet principio, addit : Pax sit fratribus, id est fidelibus : quo nomine sorores quoque intelliguntur ; et caritas cum fide, id est caritas et fides, detur vobis a Deo Patre nostro, id est a Patre aeterno, et Domino Jesu Christo Filio Patris : quibus expressis, intelligitur Spiritus Sanctus. Gratia Dei gratificans et finalis, sit cum omnibus qui diligunt Dominum nostrum Jesum Christum. Quod vero subjungitur, in incorruptione, referri potest ad nomen, Gratia, eritque sensus, Gratia sit cum eis in incorruptione, id est in vita aeterna ; vel ad verbum, Diligunt, ut sit sensus, Qui diligunt Christum in incorruptione, id est in cordis ac fidei integritate, seu inconcussa mentis constantia. Sic enim amandus est Deus sublimis et benedictus. Amen.