Theologicae regulae
Alan of Lille (1120–1202)
Alan's theological rules, wherein he sets forth over a hundred concise maxims.
Prologus I: Theologicae regulae
Regula I: Monas est, qua quaelibet res est una.
Regula II: In supercoelesti unitas, in coelesti alteritas, in subcoelesti pluralitas.
Regula III: Monas gignit monadem, et in se suum reflectit ardorem.
Regula IV: In Patre unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque connexio.
Regula V: Sola monas est alpha et omega sine alpha et omega.
Regula VI: Omne limitatum alpha et omega aut est bonum ab alpha, aut est bonum ab alpha et omega.
Regula VII: Deus est spaera intelligibilis, cujus centrum ubique, circumferentia nusquam.
Regula VIII: Deus est cui quidlibet quod est, est esse omne quod est.
Regula IX: Quidquid est in Deo, Deus est.
Regula X: Omnis praedicatio de Creatore facta, copulata est atque conjuncta.
Regula XI: Omne simplex esse suum, et id quod est, unum habet.
Regula XII: Nullum simplex subjectum esse potest.
Regula XIII: Solum simplex est forma absque materiali subjecto, et substantia absque formali praedicato.
Regula XIV: Omne esse ex forma est.
Regula XV: Ejus, quod est esse, nullum est esse.
Regula XVI: Sola forma informis est, quia formae non est forma.
Regula XVII: Omne nomen datum ex forma, dictum de forma, cadit a forma.
Regula XVIII: Omnes affirmationes de Deo dictae incompactae, negationes vero verae.
Regula XIX: Omne simplex alio est, et alio dicitur esse.
Regula XX: Omne simplex proprie est, et improprie dicitur esse.
Regula XXI: Omne nomen Deo conveniens convenit ei vel causative, vel similitudinarie, vel adjective, vel negative.
Regula XXII: Omni theologica praedicatione ostenditur Deus esse quid, vel ad quid.
Regula XXIII: Omnis terminus, qui de Deo dicitur secundum substantiam, de tribus personis dicitur singillatim, et in singulari numero; et de tribus in summa, et in singulari numero.
Regula XXIV: Nullum nomen substantivum voce et significatione, vel voce tantum, pertinens ad essentiam, de tribus personis dicitur in summa, et in plurali numero, sed in singulari tantum.
Regula XXV: Omne nomen adjectivum, adjective retentum, ad essentiam pertinens, de tribus personis dicitur in summa, et in plurali numero.
Regula XXVI: Omnis translatio in divinis, nominis est, et non rei.
Regula XXVII: Omne nomen, vel pronomen distinctivum, in masculino, vel feminino nomini personali adjunctum, pertinet ad personam, in neutro vero ad essentiam.
Regula XXVIII: Nullum nomen, vel pronomen partitivum convenienter adjungitur nomini essentiali.
Regula XXIX: Quotiescunque dictio exclusiva adjungitur nomini essentiali, nomen potius facit in genus rei, quam in rem generis: nec est pro quo fiat suppositio, sed indeterminate fit sermo de aliquo.
Regula XXX: Omne nomen essentiale, aut est quasi mathematicum, aut est quasi concretivum.
Regula XXXI: Omne nomen mathematicum minus improprie dicitur de Deo, quam concretivum.
Regula XXXII: Omne nomen, quod de Deo dicitur, aut est essentiale, aut coessentiale, aut personale, aut compersonale, aut partim personale, partim essentiale.
Regula XXXIII: Nullum nomen privationis, vel obnoxietatis, vel violentiae designativum cadit in Deum.
Regula XXXIV: Omnis sermo theologicus debet catholicus esse, generalis, usitatus, ab intellectu non dissonus, rei, de qua loquimur, consonus.
Regula XXXV: Nomina substantiva minus improprie dicuntur de Deo, quam adjectiva.
Regula XXXVI: Quotiescunque per pronomen demonstrativum de Deo fit sermo, cadit a demonstratione.
Regula XXXVII: Verba per majorem improprietatem dicuntur de Deo, quam nomina, vel pronomina.
Regula XXXVIII: Nullum nomen in divinis est nota ejus quod de altero dicitur, vel quod alterum, sed potius ejus quod idipsum est.
Regula XXXIX: Nullum verbum minus improprie dicitur de Deo, quam hoc verbum est.
Regula XL: Omne verbum praesentis temporis minus improprie dicitur de Deo, quam praeteriti, vel futuri.
Regula XLI: Omne adverbium locale dictum de Deo praedicat immensitatem divinam, sive quamdam collationem Creatoris ad creaturas, secundum quam Creator in creaturis tanquam causa efficiens in suis effectibus esse dicitur.
Regula XLII: Localibus circumlocutionibus de Deo praedicatur aut immensitas divina, aut collatio, aut unio.
Regula XLIII: Adverbia temporalia de Deo dicta praedicant aeternitatem.
Regula XLIV: Adverbia similitudinis de Deo dicta, aut essentiae veritatem, aut similitudinem, aut improprietatem, aut adjunctionem significant.
Regula XLV: Haec praepositio, in, in divinis aliquando notat essentiae identitatem, et personae pluralitatem; aliquando quasi diversitatem; aliquando aeternam praedicationem; aliquando identitatem; aliquando causam efficientem; aliquando quasi causam formalem.
Regula XLVI: Haec praepositio, secundum, in divinis aliquando notat ordinem causae, aliquando notat ordinem intelligentiae.
Regula XLVII: Haec praepositio, secundum, aliquando notat quasi efficientem causam; aliquando quasi formalem; aliquando naturae conditionem.
Regula XLVIII: Nominum, quae de Deo dicuntur, aliud dicitur de tribus personis, ita quod de nulla earum; aliud ita de tribus in summa, quod de singulis; aliud ita de una persona, quod non de aliis.
Regula XLIX: Nominum theologorum alia appropriantur uni personae nomine, et re; alia nomine, et non re.
Regula L: Hoc nomen, Pater, de Deo dictum aut praedicat personam, aut personalem proprietatem, aut relationem Patris ad Filium, aut relationem Patris ad creaturas secundum creationem, aut relationem Patris ad hominem secundum recreationem.
Regula LI: Hoc nomen, principium, aliquando praedicat paternitatem, aliquando spirationem, aliquando relationem Creatoris ad creaturas.
Regula LII: Nominum, quae appropriantur personis nomine et re, alia dicuntur per positionem, alia per abnegationem.
Regula LIII: Haec circumlocutio, Spiritus sanctus, aut personam, aut personalem proprietatem, aut relationem in divinis praedicat.
Regula LIV: Ille solus vere est omnipotens, qui potest omnia, quae posse est aliquid posse.
Regula LV: Id solum potest Omnipotens, quod ejus justitiae, ejus potentiae, ejus misericordiae convenit.
Regula LVI: Deus omnipotens dicitur, quia potest non solum quae sunt, vel fieri possunt, sed etiam ea, quae fieri non possunt.
Regula LVII: Quidquid est possibile secundum inferiorem causam, est possibile secundum superiorem: sed non convertitur.
Regula LVIII: Omne impossibile secundum inferiorem causam, ad quod sequitur impossibile secundum superiorem, est impossibile Deo.
Regula LIX: Non si veritas est in essentia, possibilitas est in natura.
Regula LX: Omnipotens nihil non potest quod potuit, nihil non potuit quod potest.
Regula LXI: Opera Trinitatis indivisa sunt.
Regula LXII: Nihil contra illius voluntatem fieri potest, qui nihil nisi bonum velle potest.
Regula LXIII: Prima substantia non recipit majus, vel minus.
Regula LXIV: Divina providentia falli non potest.
Regula LXV: Necessarium est evenire, quod Deus praevidit, necessitate consequenti, non consequentis.
Regula LXVI: Ad necessitatem superioris causae sequitur necessitas inferioris causae; sed non convertitur.
Regula LXVII: Necessitati superioris causae cedit necessitas inferioris causae.
Regula LXVIII: Omnia in quantum sunt, bona sunt.
Regula LXIX: Cujus finis bonus est, ipsum quoque bonum est.
Regula LXX: Unius actionis diversi fines esse non possunt.
Regula LXXI: Omne meritum est voluntarium aut voluntate originis, aut origine voluntatis.
Regula LXXII: Penes voluntatem est omne meritum.
Regula LXXIII: Omne peccatum fit aut in committendo quod non oportet, aut omittendo quod oportet.
Regula LXXIV: Non facere, vitat poenam, facere, meretur coronam.
Regula LXXV: Omnis actio informis, vel deformis, formata esse non potest: nec e converso. Sic nec magis, nec minus potest esse informis, vel deformis, nec magis, nec minus formata.
Every action which is informal, or deformed, cannot be formed: nor the reverse. So neither can it be more or less informal, or deformed, nor more or less formed.
Note that of actions, some are informal, some deformed, some formed. An action is called informal which lacks proper function, or end. For two things concur, in order that an action be formed: proper function, and due end. The due end is, that the action be directed toward God. Proper function, however, as they say, is the fitting act of each person, etc. The function of a Christian ought to be the fitting act of each person, according to the institutions of the Christian religion.
He, then, who directs his action in due function toward the due end, that is, toward God, gives form to his action. An informal action, however, is one which lacks due function, or due end, as this Jew, who gives alms finally on account of God, yet does not give it in due function, since he does not give it as the institutions of the Christian religion require. A deformed action, however, is that which lacks a due end, as when this one gives alms for the sake of vainglory, or for the sake of earthly gain. According to this we say, that a venial sin cannot become mortal, or the reverse, although this seems to be asserted by an authority, which says: No sin is so venial, that it does not become mortal, so long as it pleases. But this must be referred to the genus of the thing, not to the thing of the genus: so that the sense is: There is no act which is of the genus of venial sins in which, if someone delights excessively, it is not mortal, as if someone should delight excessively in an idle word, or a jesting lie, that idle word, or jesting lie, which otherwise would have been venial, through delight and contempt becomes mortal: yet it is not one and the same act, which was previously venial, that later becomes mortal. But suppose this one does not lie in jest, and consequently lies with the intention of deceiving, so that he persists in the lie, does not the lie, which was previously venial, become mortal? No: rather the preceding is one thing, the consequent another. Again, this one fornicates, and does not turn from the sin: is he not, from day to day, held more guilty for fornication, and thus does the fornication become a greater sin? To which we say that it does not; for the sin of fornication is not increased, but the contempt becomes greater: yet the contempt by which he now contemns more is one thing, and that by which he formerly contemned less is another. But it is asked concerning that one who kills two men with one shot of an arrow, but first the one whom he kills unknowingly, second the one whom he kills knowingly: whether that action, which was formerly a lesser sin, afterward begins to be greater. We say, no, because there are two acts there, and the first is a lesser sin than the second. If, however, it is asked concerning the ignorance which is in a subdeacon, who is bound to know certain things which he does not know, whether it will follow, consequently, in the same person, when he will be a priest, that it begins to be a greater sin than it was: We answer, no. For since ignorance rather removes than establishes, it is not sin. For this one does not sin in that which he does not know, but in that he holds knowing in contempt, so that the sin is in the contempt of knowing, not in the fixity of not knowing. Yet since ignorance proceeds from contempt of knowing, frequently the name of the consequent is taken in the signification of the antecedent. Whence contempt of knowledge is sometimes called ignorance; and according to this, ignorance is sin. But the contempt of knowing that is in this one, after he is a priest, is one thing; another is that which was in him as a subdeacon: and according to this we can establish this rule: No privation can be the merit of a reward, or be the essence of a punishment. For who of sound mind will say that deafness, or blindness, is the merit of a reward, or of a punishment, since these deprive a habit and imply a debt? By similar reasoning, how will ignorance be a merit, since it is a privation? For since we cannot merit by passions, how shall we merit by privations, which are outside all real existence?