Summa summae S. Thomae, Tomus III
Charles René Billuart (1685–1757)
Tractatus I: De fide
Prooemium
Dissertatio I: De objecto fidei
Articulus I: Quodnam sit objectum fidei?
Articulus II: In quid sit ultima resolutio fidei nostrae?
Articulus III: Utrum fides possit subsistere falso?
Articulus IV: De obscuritate in objecto fidei et evidentia in attestante
Articulus V: Utrum mysteria fidei sint evidenter credibilia?
Dissertatio II: De motivis credibilitatis Religionis christianae adversus incredulos, vulgo deistas
Articulus I: Quid sit prophetia? An sit possibilis?
Articulus II: An prophetiae vim habeant probandi veritatem revelationis?
Articulus III: Vaticinia prophetarum de religione christiana et ejus authore
Articulus IV: Miracula Christi et Apostolorum, item promissiones Christi adimpletae in confirmationem religionis christianae
Articulus V: Modus mirabilis et plane divinus quo christiana Religio fuit fundata et propagata
Dissertatio III: De actu interno et externo fidei
Articulus I: Utrum sit de necessitate salutis credere aliquid supra rationem naturalem, et quid?
Articulus II: Caeterae difficultates circa actum fidei internum expenduntur
Articulus III: De actu fidei externo
Dissertatio IV: De habitu et subjecto fidei
Articulus I: De habitu fidei
Articulus II: De subjecto fidei
Articulus III: Utrum vera religio falsae tolerari possit
Articulus IV: Utrum fides rationem naturalem excludat?
Dissertatio V: De vitiis fidei oppositis
Articulus I: De infidelitate in communi
Articulus II: De haeresi
Articulus III: De apostasia
Articulus IV: De cultuum libertate
Articulus V: De blasphemia
Tractatus II: De regulis fidei
Dissertatio I: De divina revelatione
Articulus I: De natura revelationis divinae
Articulus II: Utrum possibilis sit divina revelatio immediata?
Articulus III: Utrum possibilis sit divina revelatio mediata?
Articulus IV: Utrum veritatum capitibus nostris excedentium, seu mysteriorum, possibilis sit revelatio?
Articulus V: Utrum divina revelatio fuerit necessaria?
Dissertatio II: De Scriptura sacra
Articulus I: Quid sit et an sit Scriptura sacra
Articulus II: De Scriptura sacra divisione, apographis et versionibus
Articulus III: De Scriptura sacra sensibus
Dissertatio III: De traditionibus
Articulus I: Quid, quotuplex sit traditio, et quanta auctoritas illis?
Articulus II: Utrum traditiones divinae sint necessario admittendae?
Articulus III: De sanctorum patribus
Articulus IV: De sacra liturgia
Dissertatio IV: De Ecclesia
Articulus I: Quomodo Ecclesia christiana existere potuerit ante adventum Christi?
Articulus II: Ex quibus constabat religio primaeva?
Articulus III: Quomodo constituta fuit religio mosaica?
Articulus IV: Utrum divina fuerit religio mosaica?
Articulus V: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abroganda?
Articulus VI: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abrogata?
Articulus VII: Quid sit Ecclesia, et qui sint in ea?
Articulus VIII: Utrum Ecclesia sit visibilis?
Articulus IX: De notis verae Ecclesiae
Articulus X: Utrum Ecclesia possit decipere seu errare in fide et moribus?
Articulus XI: Utrum Ecclesia sit suprema iudex controversiarum fidei?
Articulus XII: Utrum iudicium Ecclesiae de sensu librorum, seu, ut vocant, de factis dogmaticis, sit infallibile?
Articulus XIII: Utrum Ecclesia sit infallibilis in canonizatione sanctorum?
Dissertatio V: De summo Pontifice
Articulus I: De primatu S. Petri
Articulus II: De primatu Romanorum Pontificum
Articulus III: De vi et ratione primatus Romanorum Pontificum
Articulus IV: De infallibilitate seu inerrantia summi Pontificis in definiendis quaestionibus fidei et morum
Articulus V: De praeminentia summi Pontificis supra concilium generale
Articulus VI: Solvuntur objectiones
Articulus VII: Utrum Pontifici Romano competat summa potestas temporalis?
Articulus VIII: Quid sit Cleri Gallicani de ecclesiastica potestate Declaratio anni 1682, et quid de ea sentiendum?
Articulus IX: Utrum doctrina Declarationis anni 1682, ipsaque Declaratio, Ecclesiae Gallicanae merito fuerit attributa?
Articulus X: De Romani Pontificis principatu civili
Dissertatio VI: De conciliis generalibus
Articulus I: Quid et quotuplex sit concilium?
Articulus II: Utrum necessaria sint concilia generalia?
Articulus III: Cujus sit convocare concilium generale?
Articulus IV: De convocatis ad concilium generale et illius praeside
Articulus V: Utrum concilium generale sit infallibile in definiendis quaestionibus fidei et morum?
Articulus VI: Utrum concilium generale debeat necessario confirmari a summo Pontifice?
Tractatus III: De spe
Dissertatio I: De spe
Articulus I: De spe secundum se et de ejus objecto
Articulus II: In quibus sit spes
Articulus III: De necessitate spei
Articulus IV: Quae sint vitia opposita spei theologicae?
Tractatus IV: De charitate
Dissertatio I: De charitate secundum se
Articulus I: Complectens omnia quae spectant charitatem secundum se
Dissertatio II: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis
Articulus I: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis
Dissertatio III: De charitate erga proximum
Articulus I: Utrum homo debeat ex charitate diligere seipsum, corpus suum et peccatores?
Articulus II: Utrum inimici sint ex charitate diligendi, eisque exhibenda signa et opera charitatis?
Dissertatio IV: De ordine et praecipuo actu charitatis, qui est dilectio
Articulus I: Utrum Deus sit magis ex charitate diligendus, quam proximus?
Articulus II: Utrum homo debeat ex charitate magis se diligere quam proximum?
Articulus III: Quis ordo servandus sit in dilectione proximorum?
Articulus IV: An et quo sensu liceat diligere Deum et illi servire propter retributionem?
Articulus V: De praecipto charitatis
Dissertatio V: De eleemosyna
Articulus I: Utrum dare eleemosynam sit in praecipto, et quando?
Articulus II: Variae quaestiones circa eleemosynam breviter solvuntur
Dissertatio VI: De correptione fraterna
Articulus I: Utrum correptio fraterna sit in praecipto, et quae conditiones requirantur ut obliget?
Articulus II: De ordine correptionis fraternae
Dissertatio VII: De vitiis charitati oppositis
Articulus I: De odio Dei et proximi, de accidia, invidia, discordia, contentione et schismate
Articulus II: De bello
Articulus III: De duello
Tractatus V: De iure et iustitia
Dissertatio I: De iure et dominio
Articulus I: Quid et quotuplex sit ius?
Articulus II: Quid et quotuplex sit dominium? Quid ususfructus et usus?
Articulus III: Utrum usus in rebus unico actu consumptibilibus distinguatur a dominio?
Articulus IV: De possessione
Dissertatio II: De subjecto et objecto dominii
Articulus I: De subjecto et objecto dominii in genere
Articulus II: De dominio uxorum et filiorumfamilias
Articulus III: De dominio clericorum
Dissertatio III: De modis acquirendi dominium
Articulus I: De modis acquirendi dominia rerum quae nullius sunt
Articulus II: De primo modo acquirendi dominium rerum quae sunt alicujus, scilicet de accessione
Articulus III: De altero modo acquirendi dominia rerum quae sunt alienus, nimirum de praescriptione
Dissertatio IV: De iustitia
Articulus I: De definitione, objecto et subjecto iustitiae
Articulus II: De divisione iustitiae
Dissertatio V: De actu iustitiae ut sic, nempe de iudicio
Articulus I: Utrum iudicium sit licitum?
Articulus II: De suspicione et iudicio temerario
Articulus III: Utrum dubia de male proximi sint in meliorem partem interpretanda?
Dissertatio VI: De actu iustitiae commutativae, nempe de restitutione
Articulus I: De qualitate et necessitate restitutionis
Articulus II: Ex quotuplex titulo obligetur restitutio, sit affirmativa vel negativa?
Articulus III: Utrum incurratur obligatio restitutionis ratione damni illati absque culpa theologica?
Articulus IV: Utrum culpa theologica vehemens inducat obligationem restituendi, et qualem?
Articulus V: Utrum et quanto culpa iuridica inducat obligationem restituendi ratione contractus et quasi-contractus, seu officii?
Articulus VI: Quomodo sit restituendum a possessore bonae fidei
Articulus VII: Utrum qui bona fide emit rem furtivam, ubi novit esse furtivam, teneatur eam reddere vero domino?
Articulus VIII: De restitutione facienda a possessore mala fidei
Articulus IX: Utrum illi qui impediunt aliquem a consecutione alicujus boni, teneantur ad restitutionem?
Articulus X: De restitutione facienda ab his qui injuriae damnificationi cooperantur
Articulus XI: Quando sit facienda restitutio?
Articulus XII: Quomodo sit facienda restitutio?
I say : Everyone is bound to restore at once, if he can 1 .
Proof 1°. He who detains another's property against the reasonable wish of its owner sins in act 2 . Yet it is not licit, no, not for the least time, to delay in sin, namely as to act and affect. Therefore. — Proof of the major. He who detains another's property against the reasonable wish of its owner deprives him of the use of his own thing, and thus does him an injury; for unjust detention of another's thing has the same character of harm as unjust acquisition. Therefore.
Proof 2°. Although the precept of making restitution according to its form is affirmative, it nevertheless implies within itself a negative, as the reason of its obligation, namely not to detain another's property 3 ; for therefore you are bound to restore because it is not licit to detain another's property. But negative precepts bind always and forever. Therefore.
You will ask 1° how that « at once » is to be understood.
I answer. If the speech concerns the purpose of restoring, it is understood at once mathematically, that is, at the very instant when you reflect that you are unjustly detaining another's property, you are bound not to will to detain it any longer, or to will to restore it, otherwise you sin against the negative precept by which detaining another's property is forbidden; just as he who conceived the purpose of stealing is bound at once mathematically to abandon it and not to will to steal, otherwise he sins against the precept : Thou shalt not steal.
But if the speech concerns external restitution, « at once » is understood morally, that is, at the first opportunity; because, since it is an external act, it necessarily requires an interval of time for its execution, which can be impeded by various obstacles or inconveniences, so that the owner can neither reasonably be unwilling nor ought he to be, if his thing is detained until it can be restored at a suitable place or time.
[Note that a creditor, unless this be imposed on him by pact or sentence of judge, is not bound to receive the debt in parts; because the debtor contracted the obligation of such a determined thing, not indeed of handing over or paying parts of this thing. So from natural and civil law 4 .
You will ask 2° whether damages ensuing from delay of restitution must be compensated.
I answer. A distinction must be made whether the obligation of restitution was born from contract or quasi-contract, or arisen from injury. If the former, either the cause of the delay is just, and damages are not to be compensated; because the delay is only their material cause, not formal. Or the cause is unjust, that is, the debtor is constituted culpably in delay, and damages are to be compensated, because they follow formally from the delay.
If the latter, all damages are to be compensated, even if the debtor be not culpably in delay, that is, though he be excused for just reason; because the delay follows from unjust acquisition or damaging, and therefore has become the formally unjust cause of the damage 5 .
This is certain concerning ordinary damages; but it is contested whether extraordinary damages also ought to be compensated, that is, those which follow from delay of restitution not necessarily but occasionally only.
It must beyond doubt be denied concerning those damages which do not follow necessarily, in the sense that they could easily have been forestalled by the owner of the thing 6 ; for these must be imputed to himself. It is also denied probably concerning damages which could not have been forestalled by the owner; for neither must they be imputed to the damager who, since he could not foresee them, nor consequently will them implicitly, was not their formally unjust cause.]
You will ask 3° whether he who unjustly detains another's property sins continually and at each moment.
I answer, more probably affirmative : because as long as he who unjustly detains another's property continually transgresses the implicitly negative precept of restoring, he continually injures his neighbor, impeding him from possession and use of his own thing or what is owed him; and this freely, because that transgression or injury continually hangs upon the free will not to restore. Therefore he sins continually.
You will ask 4° whether it be one sin alone continued, or several distinct in number.
I answer, that it is one sin alone continued, unless the first purpose be morally interrupted; because the first purpose virtually perseveres in voluntary continued detention, so that, while it is repeated, even a hundred times, it is reckoned the first being continued, and therefore one sin morally.
But the first purpose is reckoned morally interrupted when it is recalled, either formally through an opposite purpose, or virtually, when someone thinking about detaining further the other's property does not assent, but distracts his mind elsewhere, as if recalling the prior purpose.