Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart

Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart (1685–1757)


Tractatus I: De fide

Prooemium

Dissertatio I: De objecto fidei

Articulus I: Quodnam sit objectum fidei?

Articulus II: In quid sit ultima resolutio fidei nostrae?

Articulus III: Utrum fides possit subsistere falso?

Articulus IV: De obscuritate in objecto fidei et evidentia in attestante

Articulus V: Utrum mysteria fidei sint evidenter credibilia?

Dissertatio II: De motivis credibilitatis Religionis christianae adversus incredulos, vulgo deistas

Articulus I: Quid sit prophetia? An sit possibilis?

Articulus II: An prophetiae vim habeant probandi veritatem revelationis?

Articulus III: Vaticinia prophetarum de religione christiana et ejus authore

Articulus IV: Miracula Christi et Apostolorum, item promissiones Christi adimpletae in confirmationem religionis christianae

Articulus V: Modus mirabilis et plane divinus quo christiana Religio fuit fundata et propagata

Dissertatio III: De actu interno et externo fidei

Articulus I: Utrum sit de necessitate salutis credere aliquid supra rationem naturalem, et quid?

Articulus II: Caeterae difficultates circa actum fidei internum expenduntur

Articulus III: De actu fidei externo

Dissertatio IV: De habitu et subjecto fidei

Articulus I: De habitu fidei

Articulus II: De subjecto fidei

Articulus III: Utrum vera religio falsae tolerari possit

Articulus IV: Utrum fides rationem naturalem excludat?

Dissertatio V: De vitiis fidei oppositis

Articulus I: De infidelitate in communi

Articulus II: De haeresi

Articulus III: De apostasia

Articulus IV: De cultuum libertate

Articulus V: De blasphemia

Tractatus II: De regulis fidei

Dissertatio I: De divina revelatione

Articulus I: De natura revelationis divinae

Articulus II: Utrum possibilis sit divina revelatio immediata?

Articulus III: Utrum possibilis sit divina revelatio mediata?

Articulus IV: Utrum veritatum capitibus nostris excedentium, seu mysteriorum, possibilis sit revelatio?

Articulus V: Utrum divina revelatio fuerit necessaria?

Dissertatio II: De Scriptura sacra

Articulus I: Quid sit et an sit Scriptura sacra

Articulus II: De Scriptura sacra divisione, apographis et versionibus

Articulus III: De Scriptura sacra sensibus

Dissertatio III: De traditionibus

Articulus I: Quid, quotuplex sit traditio, et quanta auctoritas illis?

Articulus II: Utrum traditiones divinae sint necessario admittendae?

Articulus III: De sanctorum patribus

Articulus IV: De sacra liturgia

Dissertatio IV: De Ecclesia

Articulus I: Quomodo Ecclesia christiana existere potuerit ante adventum Christi?

Articulus II: Ex quibus constabat religio primaeva?

Articulus III: Quomodo constituta fuit religio mosaica?

Articulus IV: Utrum divina fuerit religio mosaica?

Articulus V: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abroganda?

Articulus VI: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abrogata?

Articulus VII: Quid sit Ecclesia, et qui sint in ea?

Articulus VIII: Utrum Ecclesia sit visibilis?

Articulus IX: De notis verae Ecclesiae

Articulus X: Utrum Ecclesia possit decipere seu errare in fide et moribus?

Articulus XI: Utrum Ecclesia sit suprema iudex controversiarum fidei?

Articulus XII: Utrum iudicium Ecclesiae de sensu librorum, seu, ut vocant, de factis dogmaticis, sit infallibile?

Articulus XIII: Utrum Ecclesia sit infallibilis in canonizatione sanctorum?

Dissertatio V: De summo Pontifice

Articulus I: De primatu S. Petri

Articulus II: De primatu Romanorum Pontificum

Articulus III: De vi et ratione primatus Romanorum Pontificum

Articulus IV: De infallibilitate seu inerrantia summi Pontificis in definiendis quaestionibus fidei et morum

Articulus V: De praeminentia summi Pontificis supra concilium generale

Articulus VI: Solvuntur objectiones

Articulus VII: Utrum Pontifici Romano competat summa potestas temporalis?

Articulus VIII: Quid sit Cleri Gallicani de ecclesiastica potestate Declaratio anni 1682, et quid de ea sentiendum?

Articulus IX: Utrum doctrina Declarationis anni 1682, ipsaque Declaratio, Ecclesiae Gallicanae merito fuerit attributa?

Articulus X: De Romani Pontificis principatu civili

Dissertatio VI: De conciliis generalibus

Articulus I: Quid et quotuplex sit concilium?

Articulus II: Utrum necessaria sint concilia generalia?

Articulus III: Cujus sit convocare concilium generale?

Articulus IV: De convocatis ad concilium generale et illius praeside

Articulus V: Utrum concilium generale sit infallibile in definiendis quaestionibus fidei et morum?

Articulus VI: Utrum concilium generale debeat necessario confirmari a summo Pontifice?

Tractatus III: De spe

Dissertatio I: De spe

Articulus I: De spe secundum se et de ejus objecto

Articulus II: In quibus sit spes

Articulus III: De necessitate spei

Articulus IV: Quae sint vitia opposita spei theologicae?

Tractatus IV: De charitate

Dissertatio I: De charitate secundum se

Articulus I: Complectens omnia quae spectant charitatem secundum se

Dissertatio II: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Articulus I: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Dissertatio III: De charitate erga proximum

Articulus I: Utrum homo debeat ex charitate diligere seipsum, corpus suum et peccatores?

Articulus II: Utrum inimici sint ex charitate diligendi, eisque exhibenda signa et opera charitatis?

Dissertatio IV: De ordine et praecipuo actu charitatis, qui est dilectio

Articulus I: Utrum Deus sit magis ex charitate diligendus, quam proximus?

Articulus II: Utrum homo debeat ex charitate magis se diligere quam proximum?

Articulus III: Quis ordo servandus sit in dilectione proximorum?

Articulus IV: An et quo sensu liceat diligere Deum et illi servire propter retributionem?

Articulus V: De praecipto charitatis

Dissertatio V: De eleemosyna

Articulus I: Utrum dare eleemosynam sit in praecipto, et quando?

Articulus II: Variae quaestiones circa eleemosynam breviter solvuntur

Dissertatio VI: De correptione fraterna

Articulus I: Utrum correptio fraterna sit in praecipto, et quae conditiones requirantur ut obliget?

Articulus II: De ordine correptionis fraternae

Dissertatio VII: De vitiis charitati oppositis

Articulus I: De odio Dei et proximi, de accidia, invidia, discordia, contentione et schismate

Articulus II: De bello

Articulus III: De duello

Tractatus V: De iure et iustitia

Dissertatio I: De iure et dominio

Articulus I: Quid et quotuplex sit ius?

Articulus II: Quid et quotuplex sit dominium? Quid ususfructus et usus?

Articulus III: Utrum usus in rebus unico actu consumptibilibus distinguatur a dominio?

Articulus IV: De possessione

Dissertatio II: De subjecto et objecto dominii

Articulus I: De subjecto et objecto dominii in genere

Articulus II: De dominio uxorum et filiorumfamilias

Articulus III: De dominio clericorum

Dissertatio III: De modis acquirendi dominium

Articulus I: De modis acquirendi dominia rerum quae nullius sunt

Articulus II: De primo modo acquirendi dominium rerum quae sunt alicujus, scilicet de accessione

Articulus III: De altero modo acquirendi dominia rerum quae sunt alienus, nimirum de praescriptione

Dissertatio IV: De iustitia

Articulus I: De definitione, objecto et subjecto iustitiae

Articulus II: De divisione iustitiae

Dissertatio V: De actu iustitiae ut sic, nempe de iudicio

Articulus I: Utrum iudicium sit licitum?

Articulus II: De suspicione et iudicio temerario

Articulus III: Utrum dubia de male proximi sint in meliorem partem interpretanda?

Dissertatio VI: De actu iustitiae commutativae, nempe de restitutione

Articulus I: De qualitate et necessitate restitutionis

Articulus II: Ex quotuplex titulo obligetur restitutio, sit affirmativa vel negativa?

Articulus III: Utrum incurratur obligatio restitutionis ratione damni illati absque culpa theologica?

Articulus IV: Utrum culpa theologica vehemens inducat obligationem restituendi, et qualem?

Articulus V: Utrum et quanto culpa iuridica inducat obligationem restituendi ratione contractus et quasi-contractus, seu officii?

Articulus VI: Quomodo sit restituendum a possessore bonae fidei

Articulus VII: Utrum qui bona fide emit rem furtivam, ubi novit esse furtivam, teneatur eam reddere vero domino?

Articulus VIII: De restitutione facienda a possessore mala fidei

Articulus IX: Utrum illi qui impediunt aliquem a consecutione alicujus boni, teneantur ad restitutionem?

Whether he who impedes someone from the attainment of some good is held to restitution.

Note. The good that can be impeded either is owed to one's neighbor by commutative justice, inasmuch as he has a perfect right and in re to it, as to a benefice after its collation and confirmation, possession not yet acquired; or a right to the thing whereby he could reclaim it at law and make it his own, as to a benefice after election or presentation, or to a thing promised or bought but not yet delivered. Or it is not owed to him by commutative justice, but he has toward it only a certain moral right, whether from distributive justice, or from gratitude, or from the good will of him on whom it depends.

I suppose as certain that he who impedes someone from attaining a good owed to him by commutative justice, in whatever way he impede it, even by prayers or persuasions alone, without force or fraud, is held to restitution; because he violates commutative justice and the strict right of another.

I say 1° : He who without force, fraud or guile, but by prayers alone, persuasions, counsels, blandishments and similar means, impedes someone from attaining a good not owed to him by commutative justice, but either from distributive justice alone, or from another's gratuitous will, although already determined upon giving, is not liable to restitution : because he does not sin against commutative justice, nor violate the strict right of another; for that determined will of the giver does not confer strict right. Whence, just as the former could change his will without injury to the donee, so can another induce him to this change of will without injury to him.

I said, « a good owed by distributive justice alone, » such as benefices and public offices, which since they are principally ordered to the common good, and not to the private advantage of the particular persons to whom they are conferred, are not owed to these except by distributive justice. Otherwise of the public good, which is principally instituted for the utility of individuals, such as the public treasury, pious foundations, revenues from common goods ; for these are owed to individuals by commutative justice, inasmuch as each one has some strict right to his own part.

But greater is the difficulty, whether at least he who does it with the mind of harming is not liable to restitution. Whence

I say 2° : He who by the aforementioned lawful means, without force or guile, impedes someone from attaining a good not owed to him by justice, even if he do so with the mind of harming, from hatred, vengeance, etc., is not bound to restitution. This is common opinion with Soto, Navarro, Lessius, Laymann, Silvius, Serra , etc., against certain ancients, among whom among recent authors Daelman adheres.

The reason is that the mind of harming, through an act which of itself and in these circumstances is not invasive of the strict right of another, is not against justice, but only against charity, nor does it make otherwise that the external act, which of itself and in these circumstances is not unjust, become unjust; for intention does not change the external act. But the obligation of restoring arises from an external violation of justice.

It is confirmed by the example of a judge who, condemning the accused according to the order of law from hatred and the mind of harming, does not sin against justice, and is not held to restitution.

You will say : According to the laws, if you cut the veins in your field through which water is conveyed to another's well, with the mind of harming, you are bound to restitution ; if with the mind of your own utility, you are not bound. Likewise, if you reveal someone's crime with the intention of defaming him, you sin against justice and are liable to restitution ; otherwise if from the intention that the guilty man be corrected, or that damage to an innocent be avoided. Therefore similarly in our case.

I answer. I deny the consequence. The disparity is because, in the cases objected, the act is by its nature and in these circumstances invasive of another's right, not in our case. But when the act is by its nature and in these circumstances invasive of another's right, yet so that on account of some reasonable cause we are permitted to do it, having ourselves only permissively toward the other's damage, then, if the intention of harming be present, we sin against justice and are bound to restore ; if absent, we do not sin, nor are we liable for the damage. The reason is that, for anyone to sin against justice and be liable for damage, there is required and suffices that he be the voluntary cause of a damage unjustly inflicted. But when someone through an act invasive of another's right intends his damage, and not some utility to which he has a right, nothing is lacking for him to be reckoned the voluntary cause of this damage inflicted groundlessly and unjustly. But when he does not intend the damage, but some utility to which he has a right, he is not reckoned the voluntary cause of the damage, but holds himself only permissively toward it. And thus stand the examples in the objection.

I say 3° : He who by force or fear, fraud or guile, detraction, lies and similar unjust means, impedes someone from attaining a good, although not owed by justice, but hanging upon another's free will, sins against justice and is bound to restitution of the damage according to the proportion of hope or certainty of having such a good : so that, if it were not yet settled that it be given to him, he is not bound to equality, but to some compensation, weighing the conditions of the persons and of the business, according to the judgment of a prudent man ; if it were settled that it be given to him, he is bound to equality, full certainty being supposed, otherwise, as was said, according to the proportion of certainty

The reason of the conclusion is that the impeder thus inflicts damage upon another through true injustice. For although that other does not have strict right to this good, he nevertheless has from nature strict right to seek it, pursue it and obtain it. Likewise he has the right not to be cast down and impeded from that prior right by force, fear, fraud, guile, lies and similar unjust means. Therefore he who by these unjust means impedes him injures his right, and consequently sins against justice and is bound to restitution, according to the said proportion of certainty or hope of obtaining that good.

But ask why he who impedes by prayers or persuasions is not equally bound to restitution, seeing that he also casts down one pursuing his right of obtaining.

I answer, the disparity is because, prayers or persuasions alone being posited, the giver remains in liberty of giving, and the recipient in liberty of pursuing; but force or guile being posited, the liberty either of the giver or of the recipient is taken away.

Articulus X: De restitutione facienda ab his qui injuriae damnificationi cooperantur

Articulus XI: Quando sit facienda restitutio?

Articulus XII: Quomodo sit facienda restitutio?

Articulus XIII: Quo loco, cujus expensis et periculo restituenda sit?

Articulus XIV: Cui ex pluribus creditoribus prius sit restituendum?

Articulus XV: Quomodo sit restituenda?

Articulus XVI: De causis quae obligationem restitutionis suspendunt

Articulus XVII: De causis quae tollunt obligationem restitutionis

Dissertatio VII: De vitio opposito iustitiae distributivae, quod est acceptio personarum

Articulus I: Quid sit acceptio personarum?

Articulus II: De acceptione personarum in distributione spiritualium

Articulus III: De tributis

↑ Top of work