Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart

Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart (1685–1757)


Tractatus I: De fide

Prooemium

Dissertatio I: De objecto fidei

Articulus I: Quodnam sit objectum fidei?

Articulus II: In quid sit ultima resolutio fidei nostrae?

Articulus III: Utrum fides possit subsistere falso?

Articulus IV: De obscuritate in objecto fidei et evidentia in attestante

Articulus V: Utrum mysteria fidei sint evidenter credibilia?

Dissertatio II: De motivis credibilitatis Religionis christianae adversus incredulos, vulgo deistas

Articulus I: Quid sit prophetia? An sit possibilis?

Articulus II: An prophetiae vim habeant probandi veritatem revelationis?

Articulus III: Vaticinia prophetarum de religione christiana et ejus authore

Articulus IV: Miracula Christi et Apostolorum, item promissiones Christi adimpletae in confirmationem religionis christianae

Articulus V: Modus mirabilis et plane divinus quo christiana Religio fuit fundata et propagata

Dissertatio III: De actu interno et externo fidei

Articulus I: Utrum sit de necessitate salutis credere aliquid supra rationem naturalem, et quid?

Articulus II: Caeterae difficultates circa actum fidei internum expenduntur

Articulus III: De actu fidei externo

Dissertatio IV: De habitu et subjecto fidei

Articulus I: De habitu fidei

Articulus II: De subjecto fidei

Articulus III: Utrum vera religio falsae tolerari possit

Articulus IV: Utrum fides rationem naturalem excludat?

Dissertatio V: De vitiis fidei oppositis

Articulus I: De infidelitate in communi

Articulus II: De haeresi

Articulus III: De apostasia

Articulus IV: De cultuum libertate

Articulus V: De blasphemia

Tractatus II: De regulis fidei

Dissertatio I: De divina revelatione

Articulus I: De natura revelationis divinae

Articulus II: Utrum possibilis sit divina revelatio immediata?

Articulus III: Utrum possibilis sit divina revelatio mediata?

Articulus IV: Utrum veritatum capitibus nostris excedentium, seu mysteriorum, possibilis sit revelatio?

Articulus V: Utrum divina revelatio fuerit necessaria?

Dissertatio II: De Scriptura sacra

Articulus I: Quid sit et an sit Scriptura sacra

Articulus II: De Scriptura sacra divisione, apographis et versionibus

Articulus III: De Scriptura sacra sensibus

Dissertatio III: De traditionibus

Articulus I: Quid, quotuplex sit traditio, et quanta auctoritas illis?

Articulus II: Utrum traditiones divinae sint necessario admittendae?

Articulus III: De sanctorum patribus

Articulus IV: De sacra liturgia

Dissertatio IV: De Ecclesia

Articulus I: Quomodo Ecclesia christiana existere potuerit ante adventum Christi?

Articulus II: Ex quibus constabat religio primaeva?

Articulus III: Quomodo constituta fuit religio mosaica?

Articulus IV: Utrum divina fuerit religio mosaica?

Articulus V: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abroganda?

Articulus VI: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abrogata?

Articulus VII: Quid sit Ecclesia, et qui sint in ea?

Articulus VIII: Utrum Ecclesia sit visibilis?

Articulus IX: De notis verae Ecclesiae

Articulus X: Utrum Ecclesia possit decipere seu errare in fide et moribus?

Articulus XI: Utrum Ecclesia sit suprema iudex controversiarum fidei?

Articulus XII: Utrum iudicium Ecclesiae de sensu librorum, seu, ut vocant, de factis dogmaticis, sit infallibile?

Articulus XIII: Utrum Ecclesia sit infallibilis in canonizatione sanctorum?

Dissertatio V: De summo Pontifice

Articulus I: De primatu S. Petri

Articulus II: De primatu Romanorum Pontificum

Articulus III: De vi et ratione primatus Romanorum Pontificum

Articulus IV: De infallibilitate seu inerrantia summi Pontificis in definiendis quaestionibus fidei et morum

Articulus V: De praeminentia summi Pontificis supra concilium generale

Articulus VI: Solvuntur objectiones

Articulus VII: Utrum Pontifici Romano competat summa potestas temporalis?

Articulus VIII: Quid sit Cleri Gallicani de ecclesiastica potestate Declaratio anni 1682, et quid de ea sentiendum?

Articulus IX: Utrum doctrina Declarationis anni 1682, ipsaque Declaratio, Ecclesiae Gallicanae merito fuerit attributa?

Articulus X: De Romani Pontificis principatu civili

Dissertatio VI: De conciliis generalibus

Articulus I: Quid et quotuplex sit concilium?

Articulus II: Utrum necessaria sint concilia generalia?

Articulus III: Cujus sit convocare concilium generale?

Articulus IV: De convocatis ad concilium generale et illius praeside

Articulus V: Utrum concilium generale sit infallibile in definiendis quaestionibus fidei et morum?

Articulus VI: Utrum concilium generale debeat necessario confirmari a summo Pontifice?

Tractatus III: De spe

Dissertatio I: De spe

Articulus I: De spe secundum se et de ejus objecto

Articulus II: In quibus sit spes

Articulus III: De necessitate spei

Articulus IV: Quae sint vitia opposita spei theologicae?

Tractatus IV: De charitate

Dissertatio I: De charitate secundum se

Articulus I: Complectens omnia quae spectant charitatem secundum se

Dissertatio II: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Articulus I: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Dissertatio III: De charitate erga proximum

Articulus I: Utrum homo debeat ex charitate diligere seipsum, corpus suum et peccatores?

Articulus II: Utrum inimici sint ex charitate diligendi, eisque exhibenda signa et opera charitatis?

Dissertatio IV: De ordine et praecipuo actu charitatis, qui est dilectio

Articulus I: Utrum Deus sit magis ex charitate diligendus, quam proximus?

Articulus II: Utrum homo debeat ex charitate magis se diligere quam proximum?

Articulus III: Quis ordo servandus sit in dilectione proximorum?

Articulus IV: An et quo sensu liceat diligere Deum et illi servire propter retributionem?

Articulus V: De praecipto charitatis

Dissertatio V: De eleemosyna

Articulus I: Utrum dare eleemosynam sit in praecipto, et quando?

Articulus II: Variae quaestiones circa eleemosynam breviter solvuntur

Dissertatio VI: De correptione fraterna

Articulus I: Utrum correptio fraterna sit in praecipto, et quae conditiones requirantur ut obliget?

Articulus II: De ordine correptionis fraternae

Dissertatio VII: De vitiis charitati oppositis

Articulus I: De odio Dei et proximi, de accidia, invidia, discordia, contentione et schismate

Articulus II: De bello

Articulus III: De duello

Tractatus V: De iure et iustitia

Dissertatio I: De iure et dominio

Articulus I: Quid et quotuplex sit ius?

Articulus II: Quid et quotuplex sit dominium? Quid ususfructus et usus?

Articulus III: Utrum usus in rebus unico actu consumptibilibus distinguatur a dominio?

Articulus IV: De possessione

Dissertatio II: De subjecto et objecto dominii

Articulus I: De subjecto et objecto dominii in genere

Articulus II: De dominio uxorum et filiorumfamilias

Articulus III: De dominio clericorum

Dissertatio III: De modis acquirendi dominium

Articulus I: De modis acquirendi dominia rerum quae nullius sunt

Articulus II: De primo modo acquirendi dominium rerum quae sunt alicujus, scilicet de accessione

Articulus III: De altero modo acquirendi dominia rerum quae sunt alienus, nimirum de praescriptione

Dissertatio IV: De iustitia

Articulus I: De definitione, objecto et subjecto iustitiae

Articulus II: De divisione iustitiae

Dissertatio V: De actu iustitiae ut sic, nempe de iudicio

Articulus I: Utrum iudicium sit licitum?

Articulus II: De suspicione et iudicio temerario

Articulus III: Utrum dubia de male proximi sint in meliorem partem interpretanda?

Dissertatio VI: De actu iustitiae commutativae, nempe de restitutione

Articulus I: De qualitate et necessitate restitutionis

Restitution is the giving back of a thing received, or compensation for damage inflicted.

Restitution differs from payment and satisfaction. From payment: because payment requires that the thing paid be different from the thing for which it is paid, and that it has not yet been in the possession of him to whom it is paid. Restitution, however, does not require that the thing restored be different from the thing for which it is restored; rather it requires that it be the same, as far as possible, or at least equivalent, and consequently it requires, of itself, that it has already been in the possession of him to whom it is restored. Hence he who gives back a deposit truly restitutes, yet does not pay; on the contrary, he who gives money for wheat bought properly pays, yet does not restitute.

From satisfaction restitution is distinguished : 1° because satisfaction properly regards the person to whom satisfaction is made, although it does not exhibit the equivalent of the debt; restitution, however, regards the thing, which must be given back the same or the equivalent. 2° Satisfaction regards the injury inflicted or the honor violated, even if no other damage has been inflicted; restitution, however, regards the damage inflicted.

I say 1°: Restitution is an act of commutative justice : because it belongs to commutative justice to establish equality of thing to thing between what is given and what is received, between loss and compensation. Now this is done through restitution. Therefore.

You will say : The violation of distributive justice obliges to restitution. Therefore restitution is an act of distributive justice. — The consequence is evident. An act destroying a virtue is repaired by the opposite act, as the act of intemperance by temperance. — It is proved of the antecedent. He who distributes common goods badly sins against distributive justice. Now he is bound to restitution. Therefore.

I answer. I deny the antecedent. — To the proof, I distinguish the major. He who distributes common goods badly sins against distributive justice alone, I deny; at the same time also against commutative justice, at least regularly, I concede. — In this sense, I distinguish the minor. He is bound to restitution, insofar as he violates commutative justice, I concede the minor; insofar as he violates distributive justice, I deny the minor. For things owed to particular persons from distributive justice alone are not owed to them simply, as proper and their own, but only in a certain respect, by reason of condignity and of the community of which they are parts, as I said above, dissert. IV, a. 2. Whence they have no right in re to those things, nor to the thing itself, such that they could reclaim them in court as their own. Wherefore, if they are defrauded of them, from this heading they ought not to be restored to them more than those things ought to be restored which are owed from religion, or gratitude, or other potential parts of justice.

Yet it rarely happens that distributive justice has no commutative justice annexed to it. For he who distributes common goods to particular persons either is hired for a stipend for just distribution, or designated by office or pact, for which therefore he is bound from commutative justice. Whence, if he distributes badly, he sins first against distributive justice, inasmuch as he does not distribute the common goods to particular persons according to the proportion of merits; second he sins against commutative justice, not indeed by damaging particular persons in what is their own proper, or by retaining what is strictly theirs, but by omitting the appropriation or the just distribution according to merits, to which from his office, and consequently from commutative justice, he was bound.

I say 2°: The restitution of a thing unjustly taken away, or of damage unjustly inflicted, in the thing where possible, otherwise in vow, is necessary for salvation .

It is proved, 1° from Scripture. Matt., XXII, 21 : Render therefore to Caesar the things that are Caesar's. Rom., XII, 7 : Render therefore to all men their debts.

It is proved 2° from Augustine, Epist. 153, which is to Macedonius and is cited, c. Si res aliena, causa 14, q. 6 : « If the thing of another on account of which sin was committed is not restored when it can be restored, penance is not practiced, but feigned; but if it is practiced truthfully, sin is not forgiven unless what was taken away is restored; but, as I said, when it can be restored. »

It is proved 3° by reason : To preserve or not violate justice is necessary for salvation. Now he who does not restitute, when he can, what was unjustly taken away or damage unjustly inflicted does not preserve justice, but rather violates it, because he does not preserve equality. Therefore.

It is confirmed. Not to steal is necessary for salvation. Now to retain what is owed to another has the same reason of harm as unjust reception . Therefore.

I said, « otherwise in vow; » because where restitution in the thing is impossible, one must then have the purpose of making it when it will be possible; because it is necessary for salvation that one have the purpose of keeping all the commandments of God, among which is placed the precept of restoring, or of not retaining what belongs to another unjustly, which is reduced to this precept of the Decalogue : Thou shalt not steal. On which account restitution in vow can be said to be necessary with a necessity of means for salvation.

You will ask whether the precept of restoring is affirmative or negative.

I answer. That it is affirmative according to its form; that it nevertheless implies within itself a negative, whereby we are forbidden to retain what belongs to another, as the reason of itself .

The first part is evident; because by an affirmative precept an act of virtue is commanded, by a negative one an act of vice is forbidden. Restitution, however, is an act of virtue.

The second part is also evident. For the reason why restitution must be made is that what belongs to another must not be retained; not so with other affirmative precepts, which although they include a negation as opposed to the affirmation, do not include it as the reason of themselves : thus, v. g., God is to be loved, not because he is not to be hated, but because he is supremely good; and so of the rest.

Articulus II: Ex quotuplex titulo obligetur restitutio, sit affirmativa vel negativa?

Articulus III: Utrum incurratur obligatio restitutionis ratione damni illati absque culpa theologica?

Articulus IV: Utrum culpa theologica vehemens inducat obligationem restituendi, et qualem?

Articulus V: Utrum et quanto culpa iuridica inducat obligationem restituendi ratione contractus et quasi-contractus, seu officii?

Articulus VI: Quomodo sit restituendum a possessore bonae fidei

Articulus VII: Utrum qui bona fide emit rem furtivam, ubi novit esse furtivam, teneatur eam reddere vero domino?

Articulus VIII: De restitutione facienda a possessore mala fidei

Articulus IX: Utrum illi qui impediunt aliquem a consecutione alicujus boni, teneantur ad restitutionem?

Articulus X: De restitutione facienda ab his qui injuriae damnificationi cooperantur

Articulus XI: Quando sit facienda restitutio?

Articulus XII: Quomodo sit facienda restitutio?

Articulus XIII: Quo loco, cujus expensis et periculo restituenda sit?

Articulus XIV: Cui ex pluribus creditoribus prius sit restituendum?

Articulus XV: Quomodo sit restituenda?

Articulus XVI: De causis quae obligationem restitutionis suspendunt

Articulus XVII: De causis quae tollunt obligationem restitutionis

Dissertatio VII: De vitio opposito iustitiae distributivae, quod est acceptio personarum

Articulus I: Quid sit acceptio personarum?

Articulus II: De acceptione personarum in distributione spiritualium

Articulus III: De tributis

↑ Top of work