Summa summae S. Thomae, Tomus III
Charles René Billuart (1685–1757)
Tractatus I: De fide
Prooemium
Dissertatio I: De objecto fidei
Articulus I: Quodnam sit objectum fidei?
Articulus II: In quid sit ultima resolutio fidei nostrae?
Articulus III: Utrum fides possit subsistere falso?
Articulus IV: De obscuritate in objecto fidei et evidentia in attestante
Articulus V: Utrum mysteria fidei sint evidenter credibilia?
Dissertatio II: De motivis credibilitatis Religionis christianae adversus incredulos, vulgo deistas
Articulus I: Quid sit prophetia? An sit possibilis?
Articulus II: An prophetiae vim habeant probandi veritatem revelationis?
Articulus III: Vaticinia prophetarum de religione christiana et ejus authore
Articulus IV: Miracula Christi et Apostolorum, item promissiones Christi adimpletae in confirmationem religionis christianae
Articulus V: Modus mirabilis et plane divinus quo christiana Religio fuit fundata et propagata
Dissertatio III: De actu interno et externo fidei
Articulus I: Utrum sit de necessitate salutis credere aliquid supra rationem naturalem, et quid?
Articulus II: Caeterae difficultates circa actum fidei internum expenduntur
Articulus III: De actu fidei externo
Dissertatio IV: De habitu et subjecto fidei
Articulus I: De habitu fidei
Articulus II: De subjecto fidei
Articulus III: Utrum vera religio falsae tolerari possit
Articulus IV: Utrum fides rationem naturalem excludat?
Dissertatio V: De vitiis fidei oppositis
Articulus I: De infidelitate in communi
Articulus II: De haeresi
Articulus III: De apostasia
Articulus IV: De cultuum libertate
Articulus V: De blasphemia
Tractatus II: De regulis fidei
Dissertatio I: De divina revelatione
Articulus I: De natura revelationis divinae
Articulus II: Utrum possibilis sit divina revelatio immediata?
Articulus III: Utrum possibilis sit divina revelatio mediata?
Articulus IV: Utrum veritatum capitibus nostris excedentium, seu mysteriorum, possibilis sit revelatio?
Articulus V: Utrum divina revelatio fuerit necessaria?
Dissertatio II: De Scriptura sacra
Articulus I: Quid sit et an sit Scriptura sacra
Articulus II: De Scriptura sacra divisione, apographis et versionibus
Articulus III: De Scriptura sacra sensibus
Dissertatio III: De traditionibus
Articulus I: Quid, quotuplex sit traditio, et quanta auctoritas illis?
Articulus II: Utrum traditiones divinae sint necessario admittendae?
Articulus III: De sanctorum patribus
Articulus IV: De sacra liturgia
Dissertatio IV: De Ecclesia
Articulus I: Quomodo Ecclesia christiana existere potuerit ante adventum Christi?
Articulus II: Ex quibus constabat religio primaeva?
Articulus III: Quomodo constituta fuit religio mosaica?
Articulus IV: Utrum divina fuerit religio mosaica?
Articulus V: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abroganda?
Articulus VI: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abrogata?
Articulus VII: Quid sit Ecclesia, et qui sint in ea?
Articulus VIII: Utrum Ecclesia sit visibilis?
Articulus IX: De notis verae Ecclesiae
Articulus X: Utrum Ecclesia possit decipere seu errare in fide et moribus?
Articulus XI: Utrum Ecclesia sit suprema iudex controversiarum fidei?
Articulus XII: Utrum iudicium Ecclesiae de sensu librorum, seu, ut vocant, de factis dogmaticis, sit infallibile?
Articulus XIII: Utrum Ecclesia sit infallibilis in canonizatione sanctorum?
Dissertatio V: De summo Pontifice
Articulus I: De primatu S. Petri
Articulus II: De primatu Romanorum Pontificum
Articulus III: De vi et ratione primatus Romanorum Pontificum
Articulus IV: De infallibilitate seu inerrantia summi Pontificis in definiendis quaestionibus fidei et morum
Articulus V: De praeminentia summi Pontificis supra concilium generale
Articulus VI: Solvuntur objectiones
Articulus VII: Utrum Pontifici Romano competat summa potestas temporalis?
Articulus VIII: Quid sit Cleri Gallicani de ecclesiastica potestate Declaratio anni 1682, et quid de ea sentiendum?
Articulus IX: Utrum doctrina Declarationis anni 1682, ipsaque Declaratio, Ecclesiae Gallicanae merito fuerit attributa?
Articulus X: De Romani Pontificis principatu civili
Dissertatio VI: De conciliis generalibus
Articulus I: Quid et quotuplex sit concilium?
Articulus II: Utrum necessaria sint concilia generalia?
Articulus III: Cujus sit convocare concilium generale?
Articulus IV: De convocatis ad concilium generale et illius praeside
Articulus V: Utrum concilium generale sit infallibile in definiendis quaestionibus fidei et morum?
Articulus VI: Utrum concilium generale debeat necessario confirmari a summo Pontifice?
Tractatus III: De spe
Dissertatio I: De spe
Articulus I: De spe secundum se et de ejus objecto
Articulus II: In quibus sit spes
Articulus III: De necessitate spei
Articulus IV: Quae sint vitia opposita spei theologicae?
Tractatus IV: De charitate
Dissertatio I: De charitate secundum se
Articulus I: Complectens omnia quae spectant charitatem secundum se
Dissertatio II: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis
Articulus I: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis
Dissertatio III: De charitate erga proximum
Articulus I: Utrum homo debeat ex charitate diligere seipsum, corpus suum et peccatores?
Articulus II: Utrum inimici sint ex charitate diligendi, eisque exhibenda signa et opera charitatis?
Dissertatio IV: De ordine et praecipuo actu charitatis, qui est dilectio
Articulus I: Utrum Deus sit magis ex charitate diligendus, quam proximus?
Articulus II: Utrum homo debeat ex charitate magis se diligere quam proximum?
Articulus III: Quis ordo servandus sit in dilectione proximorum?
Articulus IV: An et quo sensu liceat diligere Deum et illi servire propter retributionem?
Articulus V: De praecipto charitatis
Dissertatio V: De eleemosyna
Articulus I: Utrum dare eleemosynam sit in praecipto, et quando?
Articulus II: Variae quaestiones circa eleemosynam breviter solvuntur
Dissertatio VI: De correptione fraterna
Articulus I: Utrum correptio fraterna sit in praecipto, et quae conditiones requirantur ut obliget?
Articulus II: De ordine correptionis fraternae
Dissertatio VII: De vitiis charitati oppositis
Articulus I: De odio Dei et proximi, de accidia, invidia, discordia, contentione et schismate
Articulus II: De bello
Articulus III: De duello
Tractatus V: De iure et iustitia
Dissertatio I: De iure et dominio
Articulus I: Quid et quotuplex sit ius?
Articulus II: Quid et quotuplex sit dominium? Quid ususfructus et usus?
Articulus III: Utrum usus in rebus unico actu consumptibilibus distinguatur a dominio?
Articulus IV: De possessione
Dissertatio II: De subjecto et objecto dominii
Articulus I: De subjecto et objecto dominii in genere
Articulus II: De dominio uxorum et filiorumfamilias
Articulus III: De dominio clericorum
Dissertatio III: De modis acquirendi dominium
Articulus I: De modis acquirendi dominia rerum quae nullius sunt
Articulus II: De primo modo acquirendi dominium rerum quae sunt alicujus, scilicet de accessione
Articulus III: De altero modo acquirendi dominia rerum quae sunt alienus, nimirum de praescriptione
Dissertatio IV: De iustitia
Articulus I: De definitione, objecto et subjecto iustitiae
Articulus II: De divisione iustitiae
Dissertatio V: De actu iustitiae ut sic, nempe de iudicio
Articulus I: Utrum iudicium sit licitum?
Articulus II: De suspicione et iudicio temerario
Articulus III: Utrum dubia de male proximi sint in meliorem partem interpretanda?
A doubt can be interpreted in the better part in two ways: one way, negatively, by not declining into the worse; the other way, positively, by declining into the better.
I say 1°: Doubts about the evil of one's neighbor must be interpreted in the better part negatively. It follows from the preceding article and from the same principle.
Proof. By this very fact that someone has an evil opinion of another without sufficient cause, he despises him and injures him, as was said; which is illicit. Now he who does not interpret a doubt about the evil of his neighbor in the better part at least negatively, but declines into the worse, has an evil opinion of his neighbor without sufficient cause, since the reasons for doubting lie on both sides, and are therefore insufficient for suspecting or opining in the worse direction. Therefore.
The same is proved by all that we have said against suspicion and rash judgment.
I say 2°: Doubts about the evil of one's neighbor are not always to be interpreted positively in the better part, but only in certain cases.
Proof. 1° because the precept of judging one's neighbor well in doubt is affirmative, like the precept of honoring or loving him, which does not bind always.
Proof. 2°. Either there are sufficient reasons for doubting, or there are not. If the first, we can remain in doubt, suspending judgment and not declining to either side; because the doubt is not rash, but reasonable. If the second, the doubt must be rejected at once, because it is rash. But that is not our case; for we are dealing with a founded and reasonable doubt.
Nevertheless — and this is the second part of the conclusion — supposing that, with the matter doubtful on both sides, some act must be elicited concerning the goodness or malice of one's neighbor, that act must be done in the better part, and consequently the doubt must be interpreted positively in the better part; and the reasons of the first conclusion prove this directly.
Likewise, if a grave temptation pressed upon one to have an evil opinion or judgment of one's neighbor, which one could not conquer except by judging positively on the good side, one would also be bound to that, for the same reason.
Wherefore it is also licit, concerning the business undertaken, or on another day at that time, with caution intact, to doubt toward the worse parts by supposing, not that things appear to be worse there, or even by judging that they could be such. For thus it is expedient that the remedy or precaution be applied more securely, because a remedy which is efficacious against a greater evil is much more efficacious against a lesser evil; nor do you injure anyone; for you do not judge, nor suspect or doubt that your neighbor is in fact vicious, but you merely suppose him to be such, or judge that he could be such, which is indeed true and not injurious to him, and from that supposition you provide for yourself and yours as if he were truly such.
We use this kind of supposition everywhere without sin. Thus a father prudently forbids his daughter the company of some young man, because she may be seduced by him. A master closes the chest more attentively and guards his money, because servants or unknown guests may be thieves. A traveler takes up arms on meeting an unknown man, because he may be a robber; he avoids meeting a deformed old woman, because she may be a witch. And so many other cases. Take care, however, always to keep in mind a right judgment about your neighbor, nor doubt, suspect, or judge beyond the sufficiency of the indications. Provide for your own likewise, so that through excessive caution you do not defame or sadden your neighbor.
[Whether public judgment is to be rendered according to the laws, and whether through usurpation it becomes perverse, which St. Thomas discusses here in art. 5 and 61 , will be said below, when we treat of the injustice of the judge.]