Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart

Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart (1685–1757)


Tractatus I: De fide

Prooemium

Dissertatio I: De objecto fidei

Articulus I: Quodnam sit objectum fidei?

Articulus II: In quid sit ultima resolutio fidei nostrae?

Articulus III: Utrum fides possit subsistere falso?

Articulus IV: De obscuritate in objecto fidei et evidentia in attestante

Articulus V: Utrum mysteria fidei sint evidenter credibilia?

Dissertatio II: De motivis credibilitatis Religionis christianae adversus incredulos, vulgo deistas

Articulus I: Quid sit prophetia? An sit possibilis?

Articulus II: An prophetiae vim habeant probandi veritatem revelationis?

Articulus III: Vaticinia prophetarum de religione christiana et ejus authore

Articulus IV: Miracula Christi et Apostolorum, item promissiones Christi adimpletae in confirmationem religionis christianae

Articulus V: Modus mirabilis et plane divinus quo christiana Religio fuit fundata et propagata

Dissertatio III: De actu interno et externo fidei

Articulus I: Utrum sit de necessitate salutis credere aliquid supra rationem naturalem, et quid?

Articulus II: Caeterae difficultates circa actum fidei internum expenduntur

Articulus III: De actu fidei externo

Dissertatio IV: De habitu et subjecto fidei

Articulus I: De habitu fidei

Articulus II: De subjecto fidei

Articulus III: Utrum vera religio falsae tolerari possit

Articulus IV: Utrum fides rationem naturalem excludat?

Dissertatio V: De vitiis fidei oppositis

Articulus I: De infidelitate in communi

Articulus II: De haeresi

Articulus III: De apostasia

Articulus IV: De cultuum libertate

Articulus V: De blasphemia

Tractatus II: De regulis fidei

Dissertatio I: De divina revelatione

Articulus I: De natura revelationis divinae

Articulus II: Utrum possibilis sit divina revelatio immediata?

Articulus III: Utrum possibilis sit divina revelatio mediata?

Articulus IV: Utrum veritatum capitibus nostris excedentium, seu mysteriorum, possibilis sit revelatio?

Articulus V: Utrum divina revelatio fuerit necessaria?

Dissertatio II: De Scriptura sacra

Articulus I: Quid sit et an sit Scriptura sacra

Articulus II: De Scriptura sacra divisione, apographis et versionibus

Articulus III: De Scriptura sacra sensibus

Dissertatio III: De traditionibus

Articulus I: Quid, quotuplex sit traditio, et quanta auctoritas illis?

Articulus II: Utrum traditiones divinae sint necessario admittendae?

Articulus III: De sanctorum patribus

Articulus IV: De sacra liturgia

Dissertatio IV: De Ecclesia

Articulus I: Quomodo Ecclesia christiana existere potuerit ante adventum Christi?

Articulus II: Ex quibus constabat religio primaeva?

Articulus III: Quomodo constituta fuit religio mosaica?

Articulus IV: Utrum divina fuerit religio mosaica?

Articulus V: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abroganda?

Articulus VI: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abrogata?

Articulus VII: Quid sit Ecclesia, et qui sint in ea?

Articulus VIII: Utrum Ecclesia sit visibilis?

Articulus IX: De notis verae Ecclesiae

Articulus X: Utrum Ecclesia possit decipere seu errare in fide et moribus?

Articulus XI: Utrum Ecclesia sit suprema iudex controversiarum fidei?

Articulus XII: Utrum iudicium Ecclesiae de sensu librorum, seu, ut vocant, de factis dogmaticis, sit infallibile?

Articulus XIII: Utrum Ecclesia sit infallibilis in canonizatione sanctorum?

Dissertatio V: De summo Pontifice

Articulus I: De primatu S. Petri

Articulus II: De primatu Romanorum Pontificum

Articulus III: De vi et ratione primatus Romanorum Pontificum

Articulus IV: De infallibilitate seu inerrantia summi Pontificis in definiendis quaestionibus fidei et morum

Articulus V: De praeminentia summi Pontificis supra concilium generale

Articulus VI: Solvuntur objectiones

Articulus VII: Utrum Pontifici Romano competat summa potestas temporalis?

Articulus VIII: Quid sit Cleri Gallicani de ecclesiastica potestate Declaratio anni 1682, et quid de ea sentiendum?

Articulus IX: Utrum doctrina Declarationis anni 1682, ipsaque Declaratio, Ecclesiae Gallicanae merito fuerit attributa?

Articulus X: De Romani Pontificis principatu civili

Dissertatio VI: De conciliis generalibus

Articulus I: Quid et quotuplex sit concilium?

Articulus II: Utrum necessaria sint concilia generalia?

Articulus III: Cujus sit convocare concilium generale?

Articulus IV: De convocatis ad concilium generale et illius praeside

Articulus V: Utrum concilium generale sit infallibile in definiendis quaestionibus fidei et morum?

Articulus VI: Utrum concilium generale debeat necessario confirmari a summo Pontifice?

Tractatus III: De spe

Dissertatio I: De spe

Articulus I: De spe secundum se et de ejus objecto

Articulus II: In quibus sit spes

Articulus III: De necessitate spei

Articulus IV: Quae sint vitia opposita spei theologicae?

Tractatus IV: De charitate

Dissertatio I: De charitate secundum se

Articulus I: Complectens omnia quae spectant charitatem secundum se

Dissertatio II: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Articulus I: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Dissertatio III: De charitate erga proximum

Articulus I: Utrum homo debeat ex charitate diligere seipsum, corpus suum et peccatores?

Articulus II: Utrum inimici sint ex charitate diligendi, eisque exhibenda signa et opera charitatis?

1° : Enemies are to be loved out of charity, not as enemies, for that would be to love sin, but as men ; certainly with a common love, not a special one, speaking per se.

Proof. 1° From that text, Matt., V, 44 : Love your enemies. And so that Christ may prove it to be a precept for all, he adds, ibid., 45 : That you may be the children of your Father who is in heaven. But it is necessary for all unto salvation to be children of the heavenly Father.

2° In the Lord's Prayer, Matt., VI, 12, we ask God to forgive us our debts, as we also forgive our debtors. Therefore it is a precept to forgive enemies, otherwise forgiveness is not given to us. Likewise, ibid., 15 : If you will not forgive men, neither will your Father forgive you your sins.

3° There is a precept that we love our neighbor. Yet the enemy is a neighbor ; for the reason of neighbor consists in this, that one be made to the image of God and can be a partaker of eternal beatitude. Therefore.

I said : « Certainly with a common love, not a special one, speaking per se ; » because the love of an enemy can be considered in two ways : 1° In general, as when someone loving God and neighbor does not exclude his own enemies from that generality of the love of neighbor ; and thus the love of enemies is of the necessity of charity. 2° In particular, namely that someone be moved by a particular motion of love toward an enemy ; and this is not of the necessity of charity absolutely and per se speaking, but of its perfection ; since to be moved by a motion of love in particular toward any and every man singly is not of the necessity of charity, since this is impossible. It is nevertheless of the necessity of charity according to the preparation of mind, namely that a man have a mind ready for this, that he would love his enemies individually and bestow special benefits upon them, if necessity should occur.

I say 2° : Speaking per se, the common signs and works of charity are to be shown to enemies, not special ones.

Proof. 1° Interior love toward an enemy in common is of the necessity of charity absolutely ; in particular, however, it is not of the necessity absolutely, but only according to the preparation of mind, as has been said. Therefore the same must be said of the works and signs of love to be shown.

2° By the virtue of charity we are bound to give scandal to no one. Yet, by denying an enemy the common signs of love, we are a scandal to him and to others ; not so by denying special signs. Therefore. — Proof of the minor. By denying an enemy the common signs of love which are commonly shown to all, the enemy rightly presumes that this is done out of hatred of him and resentment for vengeance, and thence is moved to persevere in enmity and to grow more obstinate ; for it is common among men to hate those who hate them. But it is not so when the special signs which are not shown to others, even to non-enemies, are not shown to him.

Therefore, for the explanation of this conclusion, especially with regard to practice, the signs of love must be distinguished

Common signs are called those which are commonly shown to all, or perhaps better, those which a Christian commonly shows to any Christian, a fellow citizen to any fellow citizen, a kinsman to any kinsman, etc. ; because, although these can be special respectively with respect to all men, they are nevertheless common in their class. Special ones are those which are shown to determinate persons, such as friends and familiars.

I said : « Speaking per se ; » because per accidens the common signs can sometimes be denied to enemies without sin, or at least without grave sin ; and sometimes there is a precept to give them special signs.

Therefore we are not bound to give the common signs when charity toward ourselves or our neighbor, or justice, persuades the contrary, or a reasonable cause excuses it. 1° Charity toward ourselves and our neighbor, as when from the denial of the common signs the enemy is hoped to be amended and not scandalized ; or when, from the sight of or conversation with the enemy, you should fear that the recollection of injuries, a greater agitation, or new quarrels might arise. Nevertheless, in this case it ought to be made known that the denial does not come from hatred. 2° Justice, as when parents or superiors, in the just punishment and correction of a son or subject, say on account of an infamous crime, an unworthy contracted marriage, etc., deny conversation, a kindly countenance, or other benefits and signs usually shown to sons or subjects, without internal hatred ; yet this vengeance or punishment must not exceed the measure of the offense, nor endure forever. 3° A reasonable cause, as when you deny speech, a reply, a salutation, etc., to one who has offended you, at the instant of the injury received, or afterward for a brief while, not out of hatred on account of the injury received, and this appears outwardly. Likewise, if the scandal is slight. Likewise, if on account of an injury gravely defaming you or your family you show a sterner countenance or sadness, or deny conversation and salutation, lest you seem to make little account of so great an injury. In these cases you could be excused from sin, at least from grave sin.

On the contrary, however, per accidens we are bound to show the special signs of love to an enemy especially in two cases : 1° When the enemy asks pardon. 2° When his need, at least a grave bodily or spiritual one, so requires. The reason is, that since in certain cases we are bound to do good to an enemy, more fitting cases cannot be assigned than when he suffers grave need, or asks reconciliation ; otherwise it will be a sign of internal hatred and a grave scandal, both to others and to the enemy himself, who will thence be more exasperated and hardened in enmity.

You will ask whether the offended party is bound to forgive or remit everything to the enemy asking reconciliation.

I answer. The offended party is bound, toward the enemy asking reconciliation, to remit the simple offense which is without violation of strict right or loss, or, what is the same, to lay aside aversion, indignation, or hatred, and to show certain signs of this laying aside : it is clear from the foregoing. But he is not bound to remit the injury or the violation of right and the loss, and he can demand for the injury satisfaction, and for the loss restitution ; because everyone can pursue his right before a legitimate judge. Care must nevertheless be taken lest the enemy be compelled to satisfaction or restitution with too great loss to himself, or lest satisfaction be demanded before a judge when he himself offers a reasonable one ; for this can scarcely happen without some appetite for vengeance. Likewise, where the matter concerns a capital punishment or a mutilation, and no benefit accrues from it to the injured party, it is expedient, for the same reason, not to press it. Otherwise it would be, if the community or family of the offended party would remain infamous should the offender not be punished according to the laws.

Dissertatio IV: De ordine et praecipuo actu charitatis, qui est dilectio

Articulus I: Utrum Deus sit magis ex charitate diligendus, quam proximus?

Articulus II: Utrum homo debeat ex charitate magis se diligere quam proximum?

Articulus III: Quis ordo servandus sit in dilectione proximorum?

Articulus IV: An et quo sensu liceat diligere Deum et illi servire propter retributionem?

Articulus V: De praecipto charitatis

Dissertatio V: De eleemosyna

Articulus I: Utrum dare eleemosynam sit in praecipto, et quando?

Articulus II: Variae quaestiones circa eleemosynam breviter solvuntur

Dissertatio VI: De correptione fraterna

Articulus I: Utrum correptio fraterna sit in praecipto, et quae conditiones requirantur ut obliget?

Articulus II: De ordine correptionis fraternae

Dissertatio VII: De vitiis charitati oppositis

Articulus I: De odio Dei et proximi, de accidia, invidia, discordia, contentione et schismate

Articulus II: De bello

Articulus III: De duello

Tractatus V: De iure et iustitia

Dissertatio I: De iure et dominio

Articulus I: Quid et quotuplex sit ius?

Articulus II: Quid et quotuplex sit dominium? Quid ususfructus et usus?

Articulus III: Utrum usus in rebus unico actu consumptibilibus distinguatur a dominio?

Articulus IV: De possessione

Dissertatio II: De subjecto et objecto dominii

Articulus I: De subjecto et objecto dominii in genere

Articulus II: De dominio uxorum et filiorumfamilias

Articulus III: De dominio clericorum

Dissertatio III: De modis acquirendi dominium

Articulus I: De modis acquirendi dominia rerum quae nullius sunt

Articulus II: De primo modo acquirendi dominium rerum quae sunt alicujus, scilicet de accessione

Articulus III: De altero modo acquirendi dominia rerum quae sunt alienus, nimirum de praescriptione

Dissertatio IV: De iustitia

Articulus I: De definitione, objecto et subjecto iustitiae

Articulus II: De divisione iustitiae

Dissertatio V: De actu iustitiae ut sic, nempe de iudicio

Articulus I: Utrum iudicium sit licitum?

Articulus II: De suspicione et iudicio temerario

Articulus III: Utrum dubia de male proximi sint in meliorem partem interpretanda?

Dissertatio VI: De actu iustitiae commutativae, nempe de restitutione

Articulus I: De qualitate et necessitate restitutionis

Articulus II: Ex quotuplex titulo obligetur restitutio, sit affirmativa vel negativa?

Articulus III: Utrum incurratur obligatio restitutionis ratione damni illati absque culpa theologica?

Articulus IV: Utrum culpa theologica vehemens inducat obligationem restituendi, et qualem?

Articulus V: Utrum et quanto culpa iuridica inducat obligationem restituendi ratione contractus et quasi-contractus, seu officii?

Articulus VI: Quomodo sit restituendum a possessore bonae fidei

Articulus VII: Utrum qui bona fide emit rem furtivam, ubi novit esse furtivam, teneatur eam reddere vero domino?

Articulus VIII: De restitutione facienda a possessore mala fidei

Articulus IX: Utrum illi qui impediunt aliquem a consecutione alicujus boni, teneantur ad restitutionem?

Articulus X: De restitutione facienda ab his qui injuriae damnificationi cooperantur

Articulus XI: Quando sit facienda restitutio?

Articulus XII: Quomodo sit facienda restitutio?

Articulus XIII: Quo loco, cujus expensis et periculo restituenda sit?

Articulus XIV: Cui ex pluribus creditoribus prius sit restituendum?

Articulus XV: Quomodo sit restituenda?

Articulus XVI: De causis quae obligationem restitutionis suspendunt

Articulus XVII: De causis quae tollunt obligationem restitutionis

Dissertatio VII: De vitio opposito iustitiae distributivae, quod est acceptio personarum

Articulus I: Quid sit acceptio personarum?

Articulus II: De acceptione personarum in distributione spiritualium

Articulus III: De tributis

↑ Top of work