Summa summae S. Thomae, Tomus III
Charles René Billuart (1685–1757)
Tractatus I: De fide
Prooemium
Dissertatio I: De objecto fidei
Articulus I: Quodnam sit objectum fidei?
Articulus II: In quid sit ultima resolutio fidei nostrae?
Articulus III: Utrum fides possit subsistere falso?
Articulus IV: De obscuritate in objecto fidei et evidentia in attestante
Articulus V: Utrum mysteria fidei sint evidenter credibilia?
Dissertatio II: De motivis credibilitatis Religionis christianae adversus incredulos, vulgo deistas
Articulus I: Quid sit prophetia? An sit possibilis?
Articulus II: An prophetiae vim habeant probandi veritatem revelationis?
Articulus III: Vaticinia prophetarum de religione christiana et ejus authore
Articulus IV: Miracula Christi et Apostolorum, item promissiones Christi adimpletae in confirmationem religionis christianae
Articulus V: Modus mirabilis et plane divinus quo christiana Religio fuit fundata et propagata
Dissertatio III: De actu interno et externo fidei
Articulus I: Utrum sit de necessitate salutis credere aliquid supra rationem naturalem, et quid?
Articulus II: Caeterae difficultates circa actum fidei internum expenduntur
Articulus III: De actu fidei externo
Dissertatio IV: De habitu et subjecto fidei
Articulus I: De habitu fidei
Articulus II: De subjecto fidei
Articulus III: Utrum vera religio falsae tolerari possit
Articulus IV: Utrum fides rationem naturalem excludat?
Dissertatio V: De vitiis fidei oppositis
Articulus I: De infidelitate in communi
Articulus II: De haeresi
Articulus III: De apostasia
Articulus IV: De cultuum libertate
Articulus V: De blasphemia
Tractatus II: De regulis fidei
Dissertatio I: De divina revelatione
Articulus I: De natura revelationis divinae
Articulus II: Utrum possibilis sit divina revelatio immediata?
Articulus III: Utrum possibilis sit divina revelatio mediata?
Articulus IV: Utrum veritatum capitibus nostris excedentium, seu mysteriorum, possibilis sit revelatio?
Articulus V: Utrum divina revelatio fuerit necessaria?
Dissertatio II: De Scriptura sacra
Articulus I: Quid sit et an sit Scriptura sacra
Articulus II: De Scriptura sacra divisione, apographis et versionibus
Articulus III: De Scriptura sacra sensibus
Dissertatio III: De traditionibus
Articulus I: Quid, quotuplex sit traditio, et quanta auctoritas illis?
Articulus II: Utrum traditiones divinae sint necessario admittendae?
Articulus III: De sanctorum patribus
Articulus IV: De sacra liturgia
Dissertatio IV: De Ecclesia
Articulus I: Quomodo Ecclesia christiana existere potuerit ante adventum Christi?
Articulus II: Ex quibus constabat religio primaeva?
Articulus III: Quomodo constituta fuit religio mosaica?
Articulus IV: Utrum divina fuerit religio mosaica?
Articulus V: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abroganda?
Articulus VI: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abrogata?
Articulus VII: Quid sit Ecclesia, et qui sint in ea?
Articulus VIII: Utrum Ecclesia sit visibilis?
Articulus IX: De notis verae Ecclesiae
Articulus X: Utrum Ecclesia possit decipere seu errare in fide et moribus?
Articulus XI: Utrum Ecclesia sit suprema iudex controversiarum fidei?
Articulus XII: Utrum iudicium Ecclesiae de sensu librorum, seu, ut vocant, de factis dogmaticis, sit infallibile?
Articulus XIII: Utrum Ecclesia sit infallibilis in canonizatione sanctorum?
Dissertatio V: De summo Pontifice
Articulus I: De primatu S. Petri
Articulus II: De primatu Romanorum Pontificum
Articulus III: De vi et ratione primatus Romanorum Pontificum
Articulus IV: De infallibilitate seu inerrantia summi Pontificis in definiendis quaestionibus fidei et morum
Articulus V: De praeminentia summi Pontificis supra concilium generale
Articulus VI: Solvuntur objectiones
Articulus VII: Utrum Pontifici Romano competat summa potestas temporalis?
Articulus VIII: Quid sit Cleri Gallicani de ecclesiastica potestate Declaratio anni 1682, et quid de ea sentiendum?
Articulus IX: Utrum doctrina Declarationis anni 1682, ipsaque Declaratio, Ecclesiae Gallicanae merito fuerit attributa?
Articulus X: De Romani Pontificis principatu civili
Dissertatio VI: De conciliis generalibus
Articulus I: Quid et quotuplex sit concilium?
Articulus II: Utrum necessaria sint concilia generalia?
Articulus III: Cujus sit convocare concilium generale?
Articulus IV: De convocatis ad concilium generale et illius praeside
Articulus V: Utrum concilium generale sit infallibile in definiendis quaestionibus fidei et morum?
Articulus VI: Utrum concilium generale debeat necessario confirmari a summo Pontifice?
Tractatus III: De spe
Dissertatio I: De spe
Articulus I: De spe secundum se et de ejus objecto
Articulus II: In quibus sit spes
Articulus III: De necessitate spei
Articulus IV: Quae sint vitia opposita spei theologicae?
Tractatus IV: De charitate
Dissertatio I: De charitate secundum se
Articulus I: Complectens omnia quae spectant charitatem secundum se
Dissertatio II: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis
Articulus I: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis
Dissertatio III: De charitate erga proximum
Articulus I: Utrum homo debeat ex charitate diligere seipsum, corpus suum et peccatores?
1° : Man must love himself out of charity1.
It is proved. Man must love his neighbor as himself, Matt., XIX, 19. Now he must love his neighbor out of charity. Therefore also himself.
It is confirmed. 1°. God, as infinitely good, is worthy to be loved by all with the love of friendship. Therefore man must, on account of God, will this love to himself. Now this is to love oneself with the love of charity. Therefore.
It is confirmed. 2°. The friendship of charity is founded in the communication of beatitude. Therefore those are to be loved out of charity to whom we will beatitude. Now man must will beatitude to himself. Therefore.
I say 2° : Man must love his own body out of charity2, not only as what he wills to his friend as a good, but even as that to which he wills good. The reason of the first part is that our body can be an instrument of good works by which God is honored. The reason of the second part is that, although our body is not capable of eternal beatitude consisting in knowing and loving God, it is nevertheless capable of a participated beatitude which overflows from the glorified soul into it.
I say 3° : Sinners are to be loved out of charity according to nature, not according to guilt3. The reason of the first part is : partly because sinners, according to nature, are capable of beatitude, which we must will them for God's sake ; and partly because a sinner does not cease to be a neighbor, according to that word, Matt., XVIII, 15 : If thy brother sin against thee. If brother, then neighbor. Finally, we are commanded to love our enemies, as will presently be proved. Therefore also sinners ; for sinners are enemies. The reason of the second part is evident ; for guilt is contrary to God and is an impediment to beatitude. Whence David said, Psal. CXVII, 113 : The wicked I have hated.
You will say : Holy men imprecate evils upon sinners, as Psal. IX, 18 : Let the sinners be turned into hell. Psal. CIII, 35 : Let the sinners fail from the earth, and the wicked, so that they be no more. Isa., VI, 10 : Blind the heart of this people, and make his ears heavy. Therefore.
I answer.4 Imprecations of this kind are to be understood either by way of foretelling, not of wishing. Thus is understood that word : Let the sinners be turned into hell, that is, they will be turned; and this : Blind the heart of this people, that is, thou shalt blind. Or indeed by way of wishing ; yet so that the desire is not referred to the punishment of men, but either to the justice of God punishing, so that it becomes as it were an approbation of the divine justice, or to the removal and destruction of guilt : in which sense is understood : Let the sinners fail from the earth, and the wicked, so that they be no more ; that is, according as they are sinners and wicked, or according to guilt.
[Hence you will gather that it is not lawful to wish eternal damnation upon anyone still living in this world : partly because it cannot be a means toward obtaining a greater good, or avoiding a greater evil ; partly because it is contrary to the end for which we must love our neighbor out of charity ; and finally because no man is to be despaired of while he lives. Nor is it even lawful for anyone to desire that another sin, because to sin is simply evil. It is permitted, however, according to many, to wish that God permit some to sin, so that from it they may rise again humbler and more cautious ; for then sin is not desired as an evil, but insofar as God can draw forth a good from it, or rather there is desired the good which is hoped to arise from it, should it please God to procure that good by this means.]