Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart

Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart (1685–1757)


Tractatus I: De fide

Prooemium

Dissertatio I: De objecto fidei

Articulus I: Quodnam sit objectum fidei?

Articulus II: In quid sit ultima resolutio fidei nostrae?

Articulus III: Utrum fides possit subsistere falso?

Articulus IV: De obscuritate in objecto fidei et evidentia in attestante

Articulus V: Utrum mysteria fidei sint evidenter credibilia?

Dissertatio II: De motivis credibilitatis Religionis christianae adversus incredulos, vulgo deistas

Articulus I: Quid sit prophetia? An sit possibilis?

Articulus II: An prophetiae vim habeant probandi veritatem revelationis?

Articulus III: Vaticinia prophetarum de religione christiana et ejus authore

Articulus IV: Miracula Christi et Apostolorum, item promissiones Christi adimpletae in confirmationem religionis christianae

Articulus V: Modus mirabilis et plane divinus quo christiana Religio fuit fundata et propagata

Dissertatio III: De actu interno et externo fidei

Articulus I: Utrum sit de necessitate salutis credere aliquid supra rationem naturalem, et quid?

Articulus II: Caeterae difficultates circa actum fidei internum expenduntur

Articulus III: De actu fidei externo

Dissertatio IV: De habitu et subjecto fidei

Articulus I: De habitu fidei

Articulus II: De subjecto fidei

Articulus III: Utrum vera religio falsae tolerari possit

Articulus IV: Utrum fides rationem naturalem excludat?

Dissertatio V: De vitiis fidei oppositis

Articulus I: De infidelitate in communi

Articulus II: De haeresi

Articulus III: De apostasia

Articulus IV: De cultuum libertate

Articulus V: De blasphemia

Tractatus II: De regulis fidei

Dissertatio I: De divina revelatione

Articulus I: De natura revelationis divinae

Articulus II: Utrum possibilis sit divina revelatio immediata?

Articulus III: Utrum possibilis sit divina revelatio mediata?

Articulus IV: Utrum veritatum capitibus nostris excedentium, seu mysteriorum, possibilis sit revelatio?

Articulus V: Utrum divina revelatio fuerit necessaria?

Dissertatio II: De Scriptura sacra

Articulus I: Quid sit et an sit Scriptura sacra

Articulus II: De Scriptura sacra divisione, apographis et versionibus

Articulus III: De Scriptura sacra sensibus

Dissertatio III: De traditionibus

Articulus I: Quid, quotuplex sit traditio, et quanta auctoritas illis?

Articulus II: Utrum traditiones divinae sint necessario admittendae?

Articulus III: De sanctorum patribus

Articulus IV: De sacra liturgia

Dissertatio IV: De Ecclesia

Articulus I: Quomodo Ecclesia christiana existere potuerit ante adventum Christi?

Articulus II: Ex quibus constabat religio primaeva?

Articulus III: Quomodo constituta fuit religio mosaica?

Articulus IV: Utrum divina fuerit religio mosaica?

Articulus V: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abroganda?

Articulus VI: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abrogata?

Articulus VII: Quid sit Ecclesia, et qui sint in ea?

Articulus VIII: Utrum Ecclesia sit visibilis?

Articulus IX: De notis verae Ecclesiae

Articulus X: Utrum Ecclesia possit decipere seu errare in fide et moribus?

Articulus XI: Utrum Ecclesia sit suprema iudex controversiarum fidei?

Articulus XII: Utrum iudicium Ecclesiae de sensu librorum, seu, ut vocant, de factis dogmaticis, sit infallibile?

Articulus XIII: Utrum Ecclesia sit infallibilis in canonizatione sanctorum?

Dissertatio V: De summo Pontifice

Articulus I: De primatu S. Petri

Articulus II: De primatu Romanorum Pontificum

Articulus III: De vi et ratione primatus Romanorum Pontificum

Articulus IV: De infallibilitate seu inerrantia summi Pontificis in definiendis quaestionibus fidei et morum

Articulus V: De praeminentia summi Pontificis supra concilium generale

Articulus VI: Solvuntur objectiones

Articulus VII: Utrum Pontifici Romano competat summa potestas temporalis?

Articulus VIII: Quid sit Cleri Gallicani de ecclesiastica potestate Declaratio anni 1682, et quid de ea sentiendum?

Articulus IX: Utrum doctrina Declarationis anni 1682, ipsaque Declaratio, Ecclesiae Gallicanae merito fuerit attributa?

Articulus X: De Romani Pontificis principatu civili

Dissertatio VI: De conciliis generalibus

Articulus I: Quid et quotuplex sit concilium?

Articulus II: Utrum necessaria sint concilia generalia?

Articulus III: Cujus sit convocare concilium generale?

Articulus IV: De convocatis ad concilium generale et illius praeside

Articulus V: Utrum concilium generale sit infallibile in definiendis quaestionibus fidei et morum?

Articulus VI: Utrum concilium generale debeat necessario confirmari a summo Pontifice?

Tractatus III: De spe

Dissertatio I: De spe

Articulus I: De spe secundum se et de ejus objecto

Articulus II: In quibus sit spes

1° : Hope remains in all faithful wayfarers, even in sinners who do not despair or presume.

Proof. 1° because the Council of Trent, session VI, chapter 6 and canon 3, and session XIV, chapter 4, requires hope in sinners who dispose themselves to justification. St. Thomas, in the preceding question 17, a. 8, teaches that hope, in the order of generation, precedes charity, and in Ia IIae, q. 65, a. 4, that faith and hope can exist without charity.

2° A habit is destroyed either accidentally, by the destruction of its foundation, or per se by its contrary, or by the destruction of its object. Yet the foundation of hope, which is faith, remains in faithful sinners, and sins of any kind, except despair and presumption, are not contrary to hope; there remains also the formal object quod of hope, namely future beatitude arduous and possible, and the formal object quo, at least assisting omnipotence. For although a sinner cannot hope to attain beatitude while remaining in the same state, he can nevertheless hope, by the assistance of omnipotence, to change his state, and, once it is changed, to obtain beatitude through grace and charity.

[I said 1° : « In all faithful wayfarers, » because in heretics, since in them the foundation of hope, which is faith, is destroyed, hope also is destroyed; hence, although they may seem to hope, their hope is not theological, but human and false.

I said 2° : « Who do not despair or presume, » because despair and presumption are contrary to hope: of these below.]

I say 2° : In the damned hope does not remain, but it does remain in the souls in Purgatory.

Proof. of the first part. Hope is concerned with future beatitude as possible. Yet it belongs to the condition of the misery of the damned that they know that they can in no way escape damnation and arrive at beatitude. Therefore.

It is confirmed. Hope is founded on faith. Yet faith does not remain in the damned, as we said in the treatise on Faith, dissertation IV, article 2, On those having faith, I say 2°. Therefore neither does hope.

Proof. of the second part. With respect to the souls in Purgatory, beatitude is still absent, arduous, and to be attained through grievous punishments, and thus it is the object of hope.

I say 3° : Theological hope, neither as to its act nor as to its habit, remains in the blessed.

Proof. 1° from the Apostle, Rom., VIII, 24, who says : Hope that is seen is not hope; for what does a man see, why doth he hope?

Proof. 2°. When that which gives the species is removed, the species is dissolved, and the same thing cannot remain. Yet in the blessed the formal object from which hope has its species is removed. Therefore. — Proof of the minor. The formal object of hope is future beatitude not yet possessed. Therefore in the blessed, etc. Hence, although the blessed still seem to hope for something, either for themselves, as the glory of the body, or for others, as essential beatitude itself, it is not theological hope, but hope commonly and broadly so called, or rather desire flowing from the love of charity.

[You will ask whether fear joined to hope is good.

I answer. A fourfold fear is distinguished : human, servile, filial, and initial.

1° Human or worldly fear is the flight from temporal evil through offense against God. It is mortally or venially evil, according as it leads into mortal or venial sin. Hence that saying, Matt., X, 28 : Do not be afraid of those who kill the body. And, Luc., IX, 26 : Whoever shall be ashamed of me and of my words, of him the Son of man shall be ashamed. Nevertheless, just as evil love of temporal things does not constitute a particular species of vice, but wanders generically through all the vices; so too, proportion being kept, human fear, considered absolutely.

2° Servile fear of God is the flight from sin out of dread of the punishment to be inflicted by God. It is twofold : 1° Fear servilely or formally servile, by which only the punishment is dreaded, without the mind pursuing guilt with hatred; so that a man would wish to sin if no punishment impended. This fear is evil and vicious, both because it does not exclude the will to sin, and because it holds the punishment of sin dearer than the guilt itself. 2° Fear servile only materially, by which the mind truly turns away from guilt on account of punishment indeed, yet is not so disposed that it would commit sin if the punishment were absent. This latter fear corresponds to the virtue of hope, and it is good, though not perfect; for it arises from a well-ordered love of self. Hence Christ the Lord, Luc., XII, 5 : I will show you whom you shall fear. Fear him who, after he has killed, has power to cast into hell. Yea, I say to you, fear him. And the Council of Trent, session VI, canon 8 : « If anyone shall say that the fear of hell, through which we take refuge in the mercy of God with sorrow for sins, or abstain from sinning, is a sin, or makes sinners worse : let him be anathema. »

3° Filial, or chaste, fear is the fear of sin, in order to avoid offending God. « It belongs to sons to fear the offense of a father, » says the Angelic Doctor . This fear is most excellent, because it arises from charity; indeed it grows as charity grows; for the more one loves God, the more one fears to displease him by sin. Such fear wonderfully aids hope, since the more we shrink from offending God and distrust our own strength, the greater reason we have for hoping.

4° Initial fear is the flight from sin primarily as it is the evil of guilt, secondarily as it is the cause of punishment. It is called initial, 1° because it belongs to those beginning to walk in the way of God's commandments; for they are led partly by love of virtue, partly by dread of punishment; 2° because the fear of the Lord is the beginning of wisdom, Ps. cx, 10.]

Articulus III: De necessitate spei

Articulus IV: Quae sint vitia opposita spei theologicae?

Tractatus IV: De charitate

Dissertatio I: De charitate secundum se

Articulus I: Complectens omnia quae spectant charitatem secundum se

Dissertatio II: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Articulus I: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Dissertatio III: De charitate erga proximum

Articulus I: Utrum homo debeat ex charitate diligere seipsum, corpus suum et peccatores?

Articulus II: Utrum inimici sint ex charitate diligendi, eisque exhibenda signa et opera charitatis?

Dissertatio IV: De ordine et praecipuo actu charitatis, qui est dilectio

Articulus I: Utrum Deus sit magis ex charitate diligendus, quam proximus?

Articulus II: Utrum homo debeat ex charitate magis se diligere quam proximum?

Articulus III: Quis ordo servandus sit in dilectione proximorum?

Articulus IV: An et quo sensu liceat diligere Deum et illi servire propter retributionem?

Articulus V: De praecipto charitatis

Dissertatio V: De eleemosyna

Articulus I: Utrum dare eleemosynam sit in praecipto, et quando?

Articulus II: Variae quaestiones circa eleemosynam breviter solvuntur

Dissertatio VI: De correptione fraterna

Articulus I: Utrum correptio fraterna sit in praecipto, et quae conditiones requirantur ut obliget?

Articulus II: De ordine correptionis fraternae

Dissertatio VII: De vitiis charitati oppositis

Articulus I: De odio Dei et proximi, de accidia, invidia, discordia, contentione et schismate

Articulus II: De bello

Articulus III: De duello

Tractatus V: De iure et iustitia

Dissertatio I: De iure et dominio

Articulus I: Quid et quotuplex sit ius?

Articulus II: Quid et quotuplex sit dominium? Quid ususfructus et usus?

Articulus III: Utrum usus in rebus unico actu consumptibilibus distinguatur a dominio?

Articulus IV: De possessione

Dissertatio II: De subjecto et objecto dominii

Articulus I: De subjecto et objecto dominii in genere

Articulus II: De dominio uxorum et filiorumfamilias

Articulus III: De dominio clericorum

Dissertatio III: De modis acquirendi dominium

Articulus I: De modis acquirendi dominia rerum quae nullius sunt

Articulus II: De primo modo acquirendi dominium rerum quae sunt alicujus, scilicet de accessione

Articulus III: De altero modo acquirendi dominia rerum quae sunt alienus, nimirum de praescriptione

Dissertatio IV: De iustitia

Articulus I: De definitione, objecto et subjecto iustitiae

Articulus II: De divisione iustitiae

Dissertatio V: De actu iustitiae ut sic, nempe de iudicio

Articulus I: Utrum iudicium sit licitum?

Articulus II: De suspicione et iudicio temerario

Articulus III: Utrum dubia de male proximi sint in meliorem partem interpretanda?

Dissertatio VI: De actu iustitiae commutativae, nempe de restitutione

Articulus I: De qualitate et necessitate restitutionis

Articulus II: Ex quotuplex titulo obligetur restitutio, sit affirmativa vel negativa?

Articulus III: Utrum incurratur obligatio restitutionis ratione damni illati absque culpa theologica?

Articulus IV: Utrum culpa theologica vehemens inducat obligationem restituendi, et qualem?

Articulus V: Utrum et quanto culpa iuridica inducat obligationem restituendi ratione contractus et quasi-contractus, seu officii?

Articulus VI: Quomodo sit restituendum a possessore bonae fidei

Articulus VII: Utrum qui bona fide emit rem furtivam, ubi novit esse furtivam, teneatur eam reddere vero domino?

Articulus VIII: De restitutione facienda a possessore mala fidei

Articulus IX: Utrum illi qui impediunt aliquem a consecutione alicujus boni, teneantur ad restitutionem?

Articulus X: De restitutione facienda ab his qui injuriae damnificationi cooperantur

Articulus XI: Quando sit facienda restitutio?

Articulus XII: Quomodo sit facienda restitutio?

Articulus XIII: Quo loco, cujus expensis et periculo restituenda sit?

Articulus XIV: Cui ex pluribus creditoribus prius sit restituendum?

Articulus XV: Quomodo sit restituenda?

Articulus XVI: De causis quae obligationem restitutionis suspendunt

Articulus XVII: De causis quae tollunt obligationem restitutionis

Dissertatio VII: De vitio opposito iustitiae distributivae, quod est acceptio personarum

Articulus I: Quid sit acceptio personarum?

Articulus II: De acceptione personarum in distributione spiritualium

Articulus III: De tributis

↑ Top of work