Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart

Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart (1685–1757)


Tractatus I: De fide

Prooemium

Dissertatio I: De objecto fidei

Articulus I: Quodnam sit objectum fidei?

Articulus II: In quid sit ultima resolutio fidei nostrae?

Articulus III: Utrum fides possit subsistere falso?

Articulus IV: De obscuritate in objecto fidei et evidentia in attestante

Articulus V: Utrum mysteria fidei sint evidenter credibilia?

Dissertatio II: De motivis credibilitatis Religionis christianae adversus incredulos, vulgo deistas

Articulus I: Quid sit prophetia? An sit possibilis?

Articulus II: An prophetiae vim habeant probandi veritatem revelationis?

Articulus III: Vaticinia prophetarum de religione christiana et ejus authore

Articulus IV: Miracula Christi et Apostolorum, item promissiones Christi adimpletae in confirmationem religionis christianae

Articulus V: Modus mirabilis et plane divinus quo christiana Religio fuit fundata et propagata

Dissertatio III: De actu interno et externo fidei

Articulus I: Utrum sit de necessitate salutis credere aliquid supra rationem naturalem, et quid?

Articulus II: Caeterae difficultates circa actum fidei internum expenduntur

Articulus III: De actu fidei externo

Dissertatio IV: De habitu et subjecto fidei

Articulus I: De habitu fidei

Articulus II: De subjecto fidei

Articulus III: Utrum vera religio falsae tolerari possit

Articulus IV: Utrum fides rationem naturalem excludat?

Dissertatio V: De vitiis fidei oppositis

Articulus I: De infidelitate in communi

Articulus II: De haeresi

Articulus III: De apostasia

Articulus IV: De cultuum libertate

Articulus V: De blasphemia

Tractatus II: De regulis fidei

Dissertatio I: De divina revelatione

Articulus I: De natura revelationis divinae

Articulus II: Utrum possibilis sit divina revelatio immediata?

Articulus III: Utrum possibilis sit divina revelatio mediata?

Articulus IV: Utrum veritatum capitibus nostris excedentium, seu mysteriorum, possibilis sit revelatio?

Articulus V: Utrum divina revelatio fuerit necessaria?

Dissertatio II: De Scriptura sacra

Articulus I: Quid sit et an sit Scriptura sacra

Articulus II: De Scriptura sacra divisione, apographis et versionibus

Articulus III: De Scriptura sacra sensibus

Dissertatio III: De traditionibus

Articulus I: Quid, quotuplex sit traditio, et quanta auctoritas illis?

Articulus II: Utrum traditiones divinae sint necessario admittendae?

Articulus III: De sanctorum patribus

Articulus IV: De sacra liturgia

Dissertatio IV: De Ecclesia

Articulus I: Quomodo Ecclesia christiana existere potuerit ante adventum Christi?

Articulus II: Ex quibus constabat religio primaeva?

Articulus III: Quomodo constituta fuit religio mosaica?

Articulus IV: Utrum divina fuerit religio mosaica?

Articulus V: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abroganda?

Articulus VI: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abrogata?

Articulus VII: Quid sit Ecclesia, et qui sint in ea?

Articulus VIII: Utrum Ecclesia sit visibilis?

Articulus IX: De notis verae Ecclesiae

Articulus X: Utrum Ecclesia possit decipere seu errare in fide et moribus?

Articulus XI: Utrum Ecclesia sit suprema iudex controversiarum fidei?

Articulus XII: Utrum iudicium Ecclesiae de sensu librorum, seu, ut vocant, de factis dogmaticis, sit infallibile?

Articulus XIII: Utrum Ecclesia sit infallibilis in canonizatione sanctorum?

Dissertatio V: De summo Pontifice

Articulus I: De primatu S. Petri

Articulus II: De primatu Romanorum Pontificum

Articulus III: De vi et ratione primatus Romanorum Pontificum

Articulus IV: De infallibilitate seu inerrantia summi Pontificis in definiendis quaestionibus fidei et morum

Articulus V: De praeminentia summi Pontificis supra concilium generale

Articulus VI: Solvuntur objectiones

Articulus VII: Utrum Pontifici Romano competat summa potestas temporalis?

Articulus VIII: Quid sit Cleri Gallicani de ecclesiastica potestate Declaratio anni 1682, et quid de ea sentiendum?

Articulus IX: Utrum doctrina Declarationis anni 1682, ipsaque Declaratio, Ecclesiae Gallicanae merito fuerit attributa?

Articulus X: De Romani Pontificis principatu civili

Dissertatio VI: De conciliis generalibus

Articulus I: Quid et quotuplex sit concilium?

Articulus II: Utrum necessaria sint concilia generalia?

Articulus III: Cujus sit convocare concilium generale?

Articulus IV: De convocatis ad concilium generale et illius praeside

Articulus V: Utrum concilium generale sit infallibile in definiendis quaestionibus fidei et morum?

Articulus VI: Utrum concilium generale debeat necessario confirmari a summo Pontifice?

Tractatus III: De spe

Dissertatio I: De spe

Articulus I: De spe secundum se et de ejus objecto

Hope taken generally is « a movement of the appetitive part toward a future good, arduous or difficult, yet possible of attainment. » Taken theologically, it is « a habit of mind infused by God, by which we expect with certain confidence the eternal life that is a good to be obtained with divine assistance. » It can be considered together with charity, and is then called formed hope; or without charity, and is then called unformed hope, as was said of faith.

You will ask 1° whether unformed Christian hope is a virtue.

I answer. Unformed hope is a virtue, but an imperfect one.

The reason for the first part is that even unformed Christian hope fits the definition of a virtue; for it is a good quality of mind infused by God, by which one lives rightly, and no one misuses it as a principle.

The reason for the second part is that hope without charity does not make a man simply good; for although it is a principle of a good act, it is not of an act meritorious in order to the last end, namely eternal life; and therefore it has not the standing and character of perfect virtue, as we said before of unformed faith.

Ob. That it is not hope, but presumption, to hope for beatitude without charity.

I answer. That a sinner can hope without charity for beatitude, yet as to be obtained through charity; for at least he implicitly hopes to obtain the remission of sins, and thus, once charity has been obtained, to attain eternal life through it.]

You will ask 2° what the formal object quod of hope is.

I suppose 1° that the adequate and extensive material object of hope is eternal beatitude and all things leading to it, because all these fall under the object quo, that is, under the formal aspect of hope, which is assisting omnipotence, as I shall say presently.

I suppose 2° that among all these beatitude is the primary and principal object, which is called the formal object quod, because it is that which is principally and first of all hoped for on its own account and by reason of itself, while the rest are hoped for by reason of it. But the difficulty is why beatitude should be the formal object quod of hope: is it formal or objective? Objective beatitude is God himself; formal beatitude is the possession of God, or the beatific vision.

I answer. The formal object quod of hope is not formal but objective beatitude , although it connotes formal beatitude, or the beatific vision.

Proof. of the first part. 1° The formal object quod and immediate object of hope, which is a theological virtue, must be something purely divine and uncreated, as appears in faith and charity; otherwise religion, through whose mediation God is attained by worship, would be a theological virtue — which is commonly denied. Yet only objective beatitude, that is, God himself, is something divine and uncreated, not formal beatitude, which is a created act. Therefore.

2° That is the formal object quod of hope which hope principally and first attains on its own account and by reason of itself, and by reason of which the rest are attained. Yet only objective beatitude, that is, God himself, is that, and not formal beatitude. Therefore. — Proof of the minor. The one who hopes does not seek God on account of the possession, otherwise he would place his last end in a created act; but he seeks the possession of God on account of God. Likewise, he does not seek the possession of God as a thing that beatifies, but as the mode and application of the God who beatifies, so that the whole reason of beating is God himself. Thus the avaricious man seeks money as a thing, but he does not seek possession as a thing; for he does not seek possession as something to be possessed, but as the mode and application of the thing to be possessed. Therefore.

Proof. of the second part. God is not the object of hope except as to be possessed. Yet he is possessed through the beatific vision, which is formal beatitude. Therefore in the formal object quod of hope there is conveyed by connotation and obliquely the beatific vision, or formal beatitude, as the condition and application of the formal object.

[From this you will gather that neither can the aggregate of formal and objective beatitude be called the formal object quod of hope, both because this aggregate is not something purely divine and uncreated, and because formal and objective beatitude in the object of hope are not two things or two causes, but only one thing and one cause with the application of the cause; so that the whole formal aspect of the object is objective beatitude, that is, God, while its possession is only the condition required in order that it beatify: just as, when fire applied to wood burns it, fire and the application are not two causes but one only, which is fire alone.]

You will ask 3° what the formal object quo of hope is.

I answer. The formal object quo of hope is assisting omnipotence, that is, affording or offering helps .

Proof. That is the formal object quo of hope which is the motive and reason why we hope for or expect from God, with certain confidence, eternal beatitude and the means leading to it. Yet this motive is assisting omnipotence. Therefore. — Proof of the minor. We cannot hope with certain confidence for beatitude except from one whom we know to be able and willing to give it. Yet God, as omnipotent, can give it, and as assisting, that is, affording or offering helps, wills to give it. Therefore.

[You will ask 4° whether it is lawful to hope in man.

I answer. It is not lawful to hope in man , but in God alone, as in the primary cause of our beatitude; because he alone, as principal cause, can lead us to it. But it is lawful to hope in man, or in some creature, as in a secondary and instrumental agent through whom we are helped to attain whatever goods are ordered to beatitude: and in this way we turn to the saints, and ask certain things of other men.

Hence you will infer that it is also lawful to place some hope in our own merits acquired by the grace of God, as in instrumental causes, since they are means ordered by God to salvation, and all confidence is ultimately referred back to the very author of grace and of merits.]

Articulus II: In quibus sit spes

Articulus III: De necessitate spei

Articulus IV: Quae sint vitia opposita spei theologicae?

Tractatus IV: De charitate

Dissertatio I: De charitate secundum se

Articulus I: Complectens omnia quae spectant charitatem secundum se

Dissertatio II: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Articulus I: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Dissertatio III: De charitate erga proximum

Articulus I: Utrum homo debeat ex charitate diligere seipsum, corpus suum et peccatores?

Articulus II: Utrum inimici sint ex charitate diligendi, eisque exhibenda signa et opera charitatis?

Dissertatio IV: De ordine et praecipuo actu charitatis, qui est dilectio

Articulus I: Utrum Deus sit magis ex charitate diligendus, quam proximus?

Articulus II: Utrum homo debeat ex charitate magis se diligere quam proximum?

Articulus III: Quis ordo servandus sit in dilectione proximorum?

Articulus IV: An et quo sensu liceat diligere Deum et illi servire propter retributionem?

Articulus V: De praecipto charitatis

Dissertatio V: De eleemosyna

Articulus I: Utrum dare eleemosynam sit in praecipto, et quando?

Articulus II: Variae quaestiones circa eleemosynam breviter solvuntur

Dissertatio VI: De correptione fraterna

Articulus I: Utrum correptio fraterna sit in praecipto, et quae conditiones requirantur ut obliget?

Articulus II: De ordine correptionis fraternae

Dissertatio VII: De vitiis charitati oppositis

Articulus I: De odio Dei et proximi, de accidia, invidia, discordia, contentione et schismate

Articulus II: De bello

Articulus III: De duello

Tractatus V: De iure et iustitia

Dissertatio I: De iure et dominio

Articulus I: Quid et quotuplex sit ius?

Articulus II: Quid et quotuplex sit dominium? Quid ususfructus et usus?

Articulus III: Utrum usus in rebus unico actu consumptibilibus distinguatur a dominio?

Articulus IV: De possessione

Dissertatio II: De subjecto et objecto dominii

Articulus I: De subjecto et objecto dominii in genere

Articulus II: De dominio uxorum et filiorumfamilias

Articulus III: De dominio clericorum

Dissertatio III: De modis acquirendi dominium

Articulus I: De modis acquirendi dominia rerum quae nullius sunt

Articulus II: De primo modo acquirendi dominium rerum quae sunt alicujus, scilicet de accessione

Articulus III: De altero modo acquirendi dominia rerum quae sunt alienus, nimirum de praescriptione

Dissertatio IV: De iustitia

Articulus I: De definitione, objecto et subjecto iustitiae

Articulus II: De divisione iustitiae

Dissertatio V: De actu iustitiae ut sic, nempe de iudicio

Articulus I: Utrum iudicium sit licitum?

Articulus II: De suspicione et iudicio temerario

Articulus III: Utrum dubia de male proximi sint in meliorem partem interpretanda?

Dissertatio VI: De actu iustitiae commutativae, nempe de restitutione

Articulus I: De qualitate et necessitate restitutionis

Articulus II: Ex quotuplex titulo obligetur restitutio, sit affirmativa vel negativa?

Articulus III: Utrum incurratur obligatio restitutionis ratione damni illati absque culpa theologica?

Articulus IV: Utrum culpa theologica vehemens inducat obligationem restituendi, et qualem?

Articulus V: Utrum et quanto culpa iuridica inducat obligationem restituendi ratione contractus et quasi-contractus, seu officii?

Articulus VI: Quomodo sit restituendum a possessore bonae fidei

Articulus VII: Utrum qui bona fide emit rem furtivam, ubi novit esse furtivam, teneatur eam reddere vero domino?

Articulus VIII: De restitutione facienda a possessore mala fidei

Articulus IX: Utrum illi qui impediunt aliquem a consecutione alicujus boni, teneantur ad restitutionem?

Articulus X: De restitutione facienda ab his qui injuriae damnificationi cooperantur

Articulus XI: Quando sit facienda restitutio?

Articulus XII: Quomodo sit facienda restitutio?

Articulus XIII: Quo loco, cujus expensis et periculo restituenda sit?

Articulus XIV: Cui ex pluribus creditoribus prius sit restituendum?

Articulus XV: Quomodo sit restituenda?

Articulus XVI: De causis quae obligationem restitutionis suspendunt

Articulus XVII: De causis quae tollunt obligationem restitutionis

Dissertatio VII: De vitio opposito iustitiae distributivae, quod est acceptio personarum

Articulus I: Quid sit acceptio personarum?

Articulus II: De acceptione personarum in distributione spiritualium

Articulus III: De tributis

↑ Top of work