Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart

Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart (1685–1757)


Tractatus I: De fide

Prooemium

Dissertatio I: De objecto fidei

Articulus I: Quodnam sit objectum fidei?

Articulus II: In quid sit ultima resolutio fidei nostrae?

Articulus III: Utrum fides possit subsistere falso?

Articulus IV: De obscuritate in objecto fidei et evidentia in attestante

Articulus V: Utrum mysteria fidei sint evidenter credibilia?

Dissertatio II: De motivis credibilitatis Religionis christianae adversus incredulos, vulgo deistas

Articulus I: Quid sit prophetia? An sit possibilis?

Articulus II: An prophetiae vim habeant probandi veritatem revelationis?

Articulus III: Vaticinia prophetarum de religione christiana et ejus authore

Articulus IV: Miracula Christi et Apostolorum, item promissiones Christi adimpletae in confirmationem religionis christianae

Articulus V: Modus mirabilis et plane divinus quo christiana Religio fuit fundata et propagata

Dissertatio III: De actu interno et externo fidei

Articulus I: Utrum sit de necessitate salutis credere aliquid supra rationem naturalem, et quid?

Articulus II: Caeterae difficultates circa actum fidei internum expenduntur

Articulus III: De actu fidei externo

Dissertatio IV: De habitu et subjecto fidei

Articulus I: De habitu fidei

Articulus II: De subjecto fidei

Articulus III: Utrum vera religio falsae tolerari possit

Articulus IV: Utrum fides rationem naturalem excludat?

Dissertatio V: De vitiis fidei oppositis

Articulus I: De infidelitate in communi

Articulus II: De haeresi

Articulus III: De apostasia

Articulus IV: De cultuum libertate

Articulus V: De blasphemia

Tractatus II: De regulis fidei

Dissertatio I: De divina revelatione

Articulus I: De natura revelationis divinae

Articulus II: Utrum possibilis sit divina revelatio immediata?

Articulus III: Utrum possibilis sit divina revelatio mediata?

Articulus IV: Utrum veritatum capitibus nostris excedentium, seu mysteriorum, possibilis sit revelatio?

Articulus V: Utrum divina revelatio fuerit necessaria?

Dissertatio II: De Scriptura sacra

Articulus I: Quid sit et an sit Scriptura sacra

Articulus II: De Scriptura sacra divisione, apographis et versionibus

Articulus III: De Scriptura sacra sensibus

Dissertatio III: De traditionibus

Articulus I: Quid, quotuplex sit traditio, et quanta auctoritas illis?

Tradition, so to speak, is doctrine communicated by one to another in writing or by voice. Hence the Apostle, II Thessal., II, 14: Hold fast, he says, the traditions which you have learned, whether by word or by epistle. Taken specifically, however, inasmuch as it is distinguished from Scripture, it is doctrine communicated by one to another by living voice, and it is treated of here insofar as it concerns the faith and morals of the faithful. Hence

I say 1°: Tradition can be defined: « Doctrine pertaining to Christian faith and morals, communicated by living voice by its author. » It is said, « by its author, » because it does not stand against tradition if, once communicated by its author by voice alone, it is afterwards committed to writing by others. Of this kind are the baptism of infants, the perpetual virginity of blessed Mary, the quadragesimal fast preparatory to baptism, the celebration of the feasts of Easter and Pentecost, and many other things.

I say 2°: Tradition, on the part of its origin, is divided into divine, apostolic, and ecclesiastical. Divine is that which was communicated by living voice to posterity by God to the Patriarchs, or by Christ to his disciples, or by the Apostles themselves, the Holy Spirit dictating. Apostolic is that which the Apostles instituted with apostolic authority, as prefects of the Church. Ecclesiastical is that which councils, or supreme Pontiffs, or the holy Fathers introduced.

[On the part of its matter, tradition is divided into dogmatic and moral or ritual. The former is concerned with dogmas, as that the Father is unbegotten, that there are four Gospels and seven sacraments, etc. The latter looks to morals, as that the Lenten fast must be observed and the feast of Easter celebrated, etc. On the part of time, it is divided into temporal, which was instituted only for a time, such as abstinence from blood and from things strangled, the triple immersion in baptism; and perpetual, which was instituted as about to endure forever, such as the baptism of infants, the validity of baptism conferred by heretics.

On the part of the mode by which tradition is propagated, it is divided into written, oral, and practical; for some doctrine can be transmitted to others in writing, or propagated by mouth, or be itself derived by the fathers into their children.]

I say 3°: Divine tradition is a rule of infallible authority and of faith: because it is the word of God, no less than Sacred Scripture; yet Sacred Scripture is a rule of infallible authority and of faith not because it is written, but because it is the word of God. Hence Trid., session IV, chapter 1, declares that it receives and venerates « with equal affection and reverence the divine traditions as well as Sacred Scripture. » From this you will gather that from divine tradition there can be formed a firm and efficacious argument, just as from divine Scripture.

[The same is taught by the Vatican Council, constitution Dei Filius, chapter 2, on Revelation: « This supernatural revelation, according to the faith of the universal Church declared by the holy Tridentine Synod, is contained in the written books and in the unwritten traditions which, received by the Apostles from the mouth of Christ himself, or dictated to the Apostles by the Holy Spirit, and handed on as it were from hand to hand, have come down even to us.]

Apostolic tradition has as much authority as the apostolic decrees have. Ecclesiastical tradition, however, has that authority which ecclesiastical laws have. Hence apostolic and ecclesiastical traditions admit of dispensation, derogation, and abrogation.

You will ask what is the rule for discerning tradition in general, and then for discerning that it is divine.

I answer. 1°. The rule for discerning tradition in general is that which Augustine establishes, book IV of the De Baptismo contra Donatistas, c. 24, n. 31: « What the whole Church holds, and which was not instituted by councils, but has always been retained, is most assuredly believed to have been handed down by no other than apostolic authority. »

[That most famous passage must not be omitted in which Vincent of Lerins expressed the same rule most luminously, Commonit., c. 2 and 3: « In the Catholic Church itself every care must be taken that we hold that which has been believed everywhere, always, and by all. But this is done in truth only if we follow universality, antiquity, and consent. And we shall follow universality in this way, if we confess that one faith alone to be true which the whole Church throughout the world confesses; antiquity truly in this way, if we in no wise depart from those meanings which it is manifest our holy ancestors and fathers proclaimed; and consent likewise in this way, if in antiquity itself we follow the definitions and opinions of all, or certainly of almost all, priests and doctors alike. »]

I answer. 2°: The rule for discerning divine tradition, insofar as it is distinguished from apostolic tradition, is: If the Church holds something as of faith, or holds that something is to be observed which only God can institute, it is divine tradition handed down to us through the Apostles. The reason is, because the Church cannot err. Therefore what she says is of faith, or is to be observed, is so. — I subjoin. Yet nothing is of faith unless it has been delivered immediately by God; nor can that be truly said to be observed which only God can institute, if it has not been instituted by God. Therefore. Such divine traditions are the baptism of infants, the validity of the baptism of heretics, the perpetual virginity of blessed Mary, that the three sacraments, Baptism, Confirmation, and Order, are indelible, etc.

I said: « Handed down to us through the Apostles »; because after the times of the Apostles the Church has no new revelations, but all things to be held by faith were revealed to the Apostles by God, either through Christ speaking, or through the Holy Spirit dictating and teaching all things, according to the promises made to them by Christ, Ioann., XIV and XVI. Therefore when the Church defines something as delivered by God and to be believed by divine faith, she does not create a new article of faith; for that was already of faith, though not explicitly, having been revealed to the Apostles: but she declares that what was not known to be of the faith must now be held to be so, as we have already observed elsewhere.

The other rule for discerning divine tradition is: When the Fathers of the first centuries unanimously hold some unwritten thing as of faith, and condemn its opposite as heretical, it is divine tradition.

The question now concerns principally those divine traditions which the heretics of today contend must not be admitted.

Articulus II: Utrum traditiones divinae sint necessario admittendae?

Articulus III: De sanctorum patribus

Articulus IV: De sacra liturgia

Dissertatio IV: De Ecclesia

Articulus I: Quomodo Ecclesia christiana existere potuerit ante adventum Christi?

Articulus II: Ex quibus constabat religio primaeva?

Articulus III: Quomodo constituta fuit religio mosaica?

Articulus IV: Utrum divina fuerit religio mosaica?

Articulus V: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abroganda?

Articulus VI: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abrogata?

Articulus VII: Quid sit Ecclesia, et qui sint in ea?

Articulus VIII: Utrum Ecclesia sit visibilis?

Articulus IX: De notis verae Ecclesiae

Articulus X: Utrum Ecclesia possit decipere seu errare in fide et moribus?

Articulus XI: Utrum Ecclesia sit suprema iudex controversiarum fidei?

Articulus XII: Utrum iudicium Ecclesiae de sensu librorum, seu, ut vocant, de factis dogmaticis, sit infallibile?

Articulus XIII: Utrum Ecclesia sit infallibilis in canonizatione sanctorum?

Dissertatio V: De summo Pontifice

Articulus I: De primatu S. Petri

Articulus II: De primatu Romanorum Pontificum

Articulus III: De vi et ratione primatus Romanorum Pontificum

Articulus IV: De infallibilitate seu inerrantia summi Pontificis in definiendis quaestionibus fidei et morum

Articulus V: De praeminentia summi Pontificis supra concilium generale

Articulus VI: Solvuntur objectiones

Articulus VII: Utrum Pontifici Romano competat summa potestas temporalis?

Articulus VIII: Quid sit Cleri Gallicani de ecclesiastica potestate Declaratio anni 1682, et quid de ea sentiendum?

Articulus IX: Utrum doctrina Declarationis anni 1682, ipsaque Declaratio, Ecclesiae Gallicanae merito fuerit attributa?

Articulus X: De Romani Pontificis principatu civili

Dissertatio VI: De conciliis generalibus

Articulus I: Quid et quotuplex sit concilium?

Articulus II: Utrum necessaria sint concilia generalia?

Articulus III: Cujus sit convocare concilium generale?

Articulus IV: De convocatis ad concilium generale et illius praeside

Articulus V: Utrum concilium generale sit infallibile in definiendis quaestionibus fidei et morum?

Articulus VI: Utrum concilium generale debeat necessario confirmari a summo Pontifice?

Tractatus III: De spe

Dissertatio I: De spe

Articulus I: De spe secundum se et de ejus objecto

Articulus II: In quibus sit spes

Articulus III: De necessitate spei

Articulus IV: Quae sint vitia opposita spei theologicae?

Tractatus IV: De charitate

Dissertatio I: De charitate secundum se

Articulus I: Complectens omnia quae spectant charitatem secundum se

Dissertatio II: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Articulus I: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Dissertatio III: De charitate erga proximum

Articulus I: Utrum homo debeat ex charitate diligere seipsum, corpus suum et peccatores?

Articulus II: Utrum inimici sint ex charitate diligendi, eisque exhibenda signa et opera charitatis?

Dissertatio IV: De ordine et praecipuo actu charitatis, qui est dilectio

Articulus I: Utrum Deus sit magis ex charitate diligendus, quam proximus?

Articulus II: Utrum homo debeat ex charitate magis se diligere quam proximum?

Articulus III: Quis ordo servandus sit in dilectione proximorum?

Articulus IV: An et quo sensu liceat diligere Deum et illi servire propter retributionem?

Articulus V: De praecipto charitatis

Dissertatio V: De eleemosyna

Articulus I: Utrum dare eleemosynam sit in praecipto, et quando?

Articulus II: Variae quaestiones circa eleemosynam breviter solvuntur

Dissertatio VI: De correptione fraterna

Articulus I: Utrum correptio fraterna sit in praecipto, et quae conditiones requirantur ut obliget?

Articulus II: De ordine correptionis fraternae

Dissertatio VII: De vitiis charitati oppositis

Articulus I: De odio Dei et proximi, de accidia, invidia, discordia, contentione et schismate

Articulus II: De bello

Articulus III: De duello

Tractatus V: De iure et iustitia

Dissertatio I: De iure et dominio

Articulus I: Quid et quotuplex sit ius?

Articulus II: Quid et quotuplex sit dominium? Quid ususfructus et usus?

Articulus III: Utrum usus in rebus unico actu consumptibilibus distinguatur a dominio?

Articulus IV: De possessione

Dissertatio II: De subjecto et objecto dominii

Articulus I: De subjecto et objecto dominii in genere

Articulus II: De dominio uxorum et filiorumfamilias

Articulus III: De dominio clericorum

Dissertatio III: De modis acquirendi dominium

Articulus I: De modis acquirendi dominia rerum quae nullius sunt

Articulus II: De primo modo acquirendi dominium rerum quae sunt alicujus, scilicet de accessione

Articulus III: De altero modo acquirendi dominia rerum quae sunt alienus, nimirum de praescriptione

Dissertatio IV: De iustitia

Articulus I: De definitione, objecto et subjecto iustitiae

Articulus II: De divisione iustitiae

Dissertatio V: De actu iustitiae ut sic, nempe de iudicio

Articulus I: Utrum iudicium sit licitum?

Articulus II: De suspicione et iudicio temerario

Articulus III: Utrum dubia de male proximi sint in meliorem partem interpretanda?

Dissertatio VI: De actu iustitiae commutativae, nempe de restitutione

Articulus I: De qualitate et necessitate restitutionis

Articulus II: Ex quotuplex titulo obligetur restitutio, sit affirmativa vel negativa?

Articulus III: Utrum incurratur obligatio restitutionis ratione damni illati absque culpa theologica?

Articulus IV: Utrum culpa theologica vehemens inducat obligationem restituendi, et qualem?

Articulus V: Utrum et quanto culpa iuridica inducat obligationem restituendi ratione contractus et quasi-contractus, seu officii?

Articulus VI: Quomodo sit restituendum a possessore bonae fidei

Articulus VII: Utrum qui bona fide emit rem furtivam, ubi novit esse furtivam, teneatur eam reddere vero domino?

Articulus VIII: De restitutione facienda a possessore mala fidei

Articulus IX: Utrum illi qui impediunt aliquem a consecutione alicujus boni, teneantur ad restitutionem?

Articulus X: De restitutione facienda ab his qui injuriae damnificationi cooperantur

Articulus XI: Quando sit facienda restitutio?

Articulus XII: Quomodo sit facienda restitutio?

Articulus XIII: Quo loco, cujus expensis et periculo restituenda sit?

Articulus XIV: Cui ex pluribus creditoribus prius sit restituendum?

Articulus XV: Quomodo sit restituenda?

Articulus XVI: De causis quae obligationem restitutionis suspendunt

Articulus XVII: De causis quae tollunt obligationem restitutionis

Dissertatio VII: De vitio opposito iustitiae distributivae, quod est acceptio personarum

Articulus I: Quid sit acceptio personarum?

Articulus II: De acceptione personarum in distributione spiritualium

Articulus III: De tributis

↑ Top of work