Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart

Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart (1685–1757)


Tractatus I: De fide

Prooemium

Dissertatio I: De objecto fidei

Articulus I: Quodnam sit objectum fidei?

Articulus II: In quid sit ultima resolutio fidei nostrae?

Articulus III: Utrum fides possit subsistere falso?

Articulus IV: De obscuritate in objecto fidei et evidentia in attestante

Articulus V: Utrum mysteria fidei sint evidenter credibilia?

Dissertatio II: De motivis credibilitatis Religionis christianae adversus incredulos, vulgo deistas

Articulus I: Quid sit prophetia? An sit possibilis?

Articulus II: An prophetiae vim habeant probandi veritatem revelationis?

Articulus III: Vaticinia prophetarum de religione christiana et ejus authore

Articulus IV: Miracula Christi et Apostolorum, item promissiones Christi adimpletae in confirmationem religionis christianae

Articulus V: Modus mirabilis et plane divinus quo christiana Religio fuit fundata et propagata

Dissertatio III: De actu interno et externo fidei

Articulus I: Utrum sit de necessitate salutis credere aliquid supra rationem naturalem, et quid?

Articulus II: Caeterae difficultates circa actum fidei internum expenduntur

Articulus III: De actu fidei externo

Dissertatio IV: De habitu et subjecto fidei

Articulus I: De habitu fidei

Articulus II: De subjecto fidei

Articulus III: Utrum vera religio falsae tolerari possit

Articulus IV: Utrum fides rationem naturalem excludat?

Dissertatio V: De vitiis fidei oppositis

Articulus I: De infidelitate in communi

Articulus II: De haeresi

Articulus III: De apostasia

Articulus IV: De cultuum libertate

Articulus V: De blasphemia

Blasphemy is a Greek word signifying the same as in Latin malediction. It is taken by theologians for a malediction detracting from the excellency of goodness, especially divine goodness. Hence I say 1°: Blasphemy can be defined: « A speaking of the heart or of the mouth by which, in the manner of an insult, something is said derogating from the excellency of the divine goodness. » Or more briefly: « A contumelious utterance against God. »

It is explained. It is said 1° « of the heart or of the mouth; » because we speak with both, and the demons, who speak only in mind, blaspheme.

It is said 2° « in the manner of an insult. » By this it is distinguished from simple infidelity, which consists in assent against the faith. For blasphemy does not require assent against the faith, but it suffices that something be said of God in the manner of an insult.

Nor is there required for this, mark well, an explicit and express intention of insulting and dishonoring God, but virtual and implicit suffices, insofar as by words, or by the manner of pronouncing them, according to the common apprehension, God is dishonored and contemned. Hence I do not assent to those who say that it is not blasphemy but only a vain use of the divine name, when someone, out of indignation against man, not against God, utters his head, his death, his blood, and the like. For those words so pronounced are contumelious to God, though uttered on occasion of another. Consequently there is there a virtual and implicit intention of dishonoring God. And otherwise blasphemies would be exceedingly rare, whereas they are reckoned most frequent. Hence St. Thomas, this a. 2, ad 3, says that he who suddenly breaks out into blasphemous words from some passion, adverting to their signification, commits mortal blasphemy; but he who utters these and the like words not only contumeliously, but either recitatively, or historically, is not a blasphemer: whence special attention must be given to the manner of pronouncing.

It is said « derogating from the excellency of the divine goodness. » And this is done not only when something contumelious is said directly against God, but also against the saints and sacred things; not indeed per se (for thus it would not be properly blasphemy, but the vice of irreligion, opposed to dulia), but with some relation at least virtual to God. For just as, says the Author, God is praised in his saints, insofar as the works which God works in the saints are praised, so also blasphemy committed against the saints redounds consequently to God. Therefore he who would say that St. Peter was impious and damned, that the Blessed Virgin was a harlot, would be a blasphemer. But he who spoke of them, not as saints, but as they were men on earth, e. g., if he called St. Peter bald, St. Crispin a shoemaker, would not be properly a blasphemer, since here there is no respect to God. But if he uttered these things out of hatred and indignation, he would sin mortally against dulia and the observance due to the saints; if however out of jest or levity, it would be venial sin.

Therefore blasphemy is committed: 1° by denying to God what befits him, or asserting of him what does not befit him: and this whether it be done enuntiatively, optatively, imperatively, or in imperfect speech; 2° by attributing to him what befits him, but mockingly and as something blameworthy, as by naming contemptuously the members of Christ and of the saints; 3° by attributing to a creature what is proper to God, as omnipotence; 4° by deeds equivalent to contumelious words, as spitting upon a crucifix.

I say 2°: Blasphemy is divided into heretical and non-heretical. Heretical is that which asserts something contrary to the faith, or denies something pertaining to the faith. Non-heretical is that by which, although nothing openly contrary to the faith is contained, nevertheless the things that are of faith are uttered contemptuously and contumeliously, as if they were blameworthy.

I say 3°: Blasphemy is of its genus the gravest mortal sin, nor can it become venial from smallness of matter, but only from involuntary indeliberateness of the act.

The first part is clear, 1° from the gravest punishments by which it is punished. In the old law, Lev., XXIV, 16, the blasphemer was stoned. In canon law several punishments are established against blasphemers; and if they despise these, they are to be deprived of ecclesiastical burial, cap. Statutum, tit. de maledicis, lib. V Decretal., and elsewhere. 2° Because it gravely repugns charity, since it is against the excellency of the divine goodness; likewise it is opposed to faith and religion, as I shall say presently.

The second part is also clear; because, however slight anything may be per se, that God should be dishonored and held in contempt is always the gravest evil.

The third part is clear in like manner; because in every species of sin involuntary indeliberateness excuses from the whole or grave sin, because from it it comes about that the act is not perfectly human.

I said « involuntary indeliberateness; » because, if it arise from a habit which the blasphemer does not care to eradicate as far as he can, it does not excuse from mortal sin, because it is voluntary in its cause, namely in that voluntary habit. Let confessors attend to this.

You will ask against what virtue blasphemy is opposed.

I answer. Insofar as it contains implicitly or explicitly something false concerning God, it is opposed to the confession of faith; insofar as it is a dishonoring of God, it is opposed to religion, whose formal object is worship, honor rendered to God.

Tractatus II: De regulis fidei

Dissertatio I: De divina revelatione

Articulus I: De natura revelationis divinae

Articulus II: Utrum possibilis sit divina revelatio immediata?

Articulus III: Utrum possibilis sit divina revelatio mediata?

Articulus IV: Utrum veritatum capitibus nostris excedentium, seu mysteriorum, possibilis sit revelatio?

Articulus V: Utrum divina revelatio fuerit necessaria?

Dissertatio II: De Scriptura sacra

Articulus I: Quid sit et an sit Scriptura sacra

Articulus II: De Scriptura sacra divisione, apographis et versionibus

Articulus III: De Scriptura sacra sensibus

Dissertatio III: De traditionibus

Articulus I: Quid, quotuplex sit traditio, et quanta auctoritas illis?

Articulus II: Utrum traditiones divinae sint necessario admittendae?

Articulus III: De sanctorum patribus

Articulus IV: De sacra liturgia

Dissertatio IV: De Ecclesia

Articulus I: Quomodo Ecclesia christiana existere potuerit ante adventum Christi?

Articulus II: Ex quibus constabat religio primaeva?

Articulus III: Quomodo constituta fuit religio mosaica?

Articulus IV: Utrum divina fuerit religio mosaica?

Articulus V: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abroganda?

Articulus VI: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abrogata?

Articulus VII: Quid sit Ecclesia, et qui sint in ea?

Articulus VIII: Utrum Ecclesia sit visibilis?

Articulus IX: De notis verae Ecclesiae

Articulus X: Utrum Ecclesia possit decipere seu errare in fide et moribus?

Articulus XI: Utrum Ecclesia sit suprema iudex controversiarum fidei?

Articulus XII: Utrum iudicium Ecclesiae de sensu librorum, seu, ut vocant, de factis dogmaticis, sit infallibile?

Articulus XIII: Utrum Ecclesia sit infallibilis in canonizatione sanctorum?

Dissertatio V: De summo Pontifice

Articulus I: De primatu S. Petri

Articulus II: De primatu Romanorum Pontificum

Articulus III: De vi et ratione primatus Romanorum Pontificum

Articulus IV: De infallibilitate seu inerrantia summi Pontificis in definiendis quaestionibus fidei et morum

Articulus V: De praeminentia summi Pontificis supra concilium generale

Articulus VI: Solvuntur objectiones

Articulus VII: Utrum Pontifici Romano competat summa potestas temporalis?

Articulus VIII: Quid sit Cleri Gallicani de ecclesiastica potestate Declaratio anni 1682, et quid de ea sentiendum?

Articulus IX: Utrum doctrina Declarationis anni 1682, ipsaque Declaratio, Ecclesiae Gallicanae merito fuerit attributa?

Articulus X: De Romani Pontificis principatu civili

Dissertatio VI: De conciliis generalibus

Articulus I: Quid et quotuplex sit concilium?

Articulus II: Utrum necessaria sint concilia generalia?

Articulus III: Cujus sit convocare concilium generale?

Articulus IV: De convocatis ad concilium generale et illius praeside

Articulus V: Utrum concilium generale sit infallibile in definiendis quaestionibus fidei et morum?

Articulus VI: Utrum concilium generale debeat necessario confirmari a summo Pontifice?

Tractatus III: De spe

Dissertatio I: De spe

Articulus I: De spe secundum se et de ejus objecto

Articulus II: In quibus sit spes

Articulus III: De necessitate spei

Articulus IV: Quae sint vitia opposita spei theologicae?

Tractatus IV: De charitate

Dissertatio I: De charitate secundum se

Articulus I: Complectens omnia quae spectant charitatem secundum se

Dissertatio II: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Articulus I: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Dissertatio III: De charitate erga proximum

Articulus I: Utrum homo debeat ex charitate diligere seipsum, corpus suum et peccatores?

Articulus II: Utrum inimici sint ex charitate diligendi, eisque exhibenda signa et opera charitatis?

Dissertatio IV: De ordine et praecipuo actu charitatis, qui est dilectio

Articulus I: Utrum Deus sit magis ex charitate diligendus, quam proximus?

Articulus II: Utrum homo debeat ex charitate magis se diligere quam proximum?

Articulus III: Quis ordo servandus sit in dilectione proximorum?

Articulus IV: An et quo sensu liceat diligere Deum et illi servire propter retributionem?

Articulus V: De praecipto charitatis

Dissertatio V: De eleemosyna

Articulus I: Utrum dare eleemosynam sit in praecipto, et quando?

Articulus II: Variae quaestiones circa eleemosynam breviter solvuntur

Dissertatio VI: De correptione fraterna

Articulus I: Utrum correptio fraterna sit in praecipto, et quae conditiones requirantur ut obliget?

Articulus II: De ordine correptionis fraternae

Dissertatio VII: De vitiis charitati oppositis

Articulus I: De odio Dei et proximi, de accidia, invidia, discordia, contentione et schismate

Articulus II: De bello

Articulus III: De duello

Tractatus V: De iure et iustitia

Dissertatio I: De iure et dominio

Articulus I: Quid et quotuplex sit ius?

Articulus II: Quid et quotuplex sit dominium? Quid ususfructus et usus?

Articulus III: Utrum usus in rebus unico actu consumptibilibus distinguatur a dominio?

Articulus IV: De possessione

Dissertatio II: De subjecto et objecto dominii

Articulus I: De subjecto et objecto dominii in genere

Articulus II: De dominio uxorum et filiorumfamilias

Articulus III: De dominio clericorum

Dissertatio III: De modis acquirendi dominium

Articulus I: De modis acquirendi dominia rerum quae nullius sunt

Articulus II: De primo modo acquirendi dominium rerum quae sunt alicujus, scilicet de accessione

Articulus III: De altero modo acquirendi dominia rerum quae sunt alienus, nimirum de praescriptione

Dissertatio IV: De iustitia

Articulus I: De definitione, objecto et subjecto iustitiae

Articulus II: De divisione iustitiae

Dissertatio V: De actu iustitiae ut sic, nempe de iudicio

Articulus I: Utrum iudicium sit licitum?

Articulus II: De suspicione et iudicio temerario

Articulus III: Utrum dubia de male proximi sint in meliorem partem interpretanda?

Dissertatio VI: De actu iustitiae commutativae, nempe de restitutione

Articulus I: De qualitate et necessitate restitutionis

Articulus II: Ex quotuplex titulo obligetur restitutio, sit affirmativa vel negativa?

Articulus III: Utrum incurratur obligatio restitutionis ratione damni illati absque culpa theologica?

Articulus IV: Utrum culpa theologica vehemens inducat obligationem restituendi, et qualem?

Articulus V: Utrum et quanto culpa iuridica inducat obligationem restituendi ratione contractus et quasi-contractus, seu officii?

Articulus VI: Quomodo sit restituendum a possessore bonae fidei

Articulus VII: Utrum qui bona fide emit rem furtivam, ubi novit esse furtivam, teneatur eam reddere vero domino?

Articulus VIII: De restitutione facienda a possessore mala fidei

Articulus IX: Utrum illi qui impediunt aliquem a consecutione alicujus boni, teneantur ad restitutionem?

Articulus X: De restitutione facienda ab his qui injuriae damnificationi cooperantur

Articulus XI: Quando sit facienda restitutio?

Articulus XII: Quomodo sit facienda restitutio?

Articulus XIII: Quo loco, cujus expensis et periculo restituenda sit?

Articulus XIV: Cui ex pluribus creditoribus prius sit restituendum?

Articulus XV: Quomodo sit restituenda?

Articulus XVI: De causis quae obligationem restitutionis suspendunt

Articulus XVII: De causis quae tollunt obligationem restitutionis

Dissertatio VII: De vitio opposito iustitiae distributivae, quod est acceptio personarum

Articulus I: Quid sit acceptio personarum?

Articulus II: De acceptione personarum in distributione spiritualium

Articulus III: De tributis

↑ Top of work