Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart

Summa summae S. Thomae, Tomus III

Charles René Billuart (1685–1757)


Tractatus I: De fide

Prooemium

Dissertatio I: De objecto fidei

Articulus I: Quodnam sit objectum fidei?

Articulus II: In quid sit ultima resolutio fidei nostrae?

Articulus III: Utrum fides possit subsistere falso?

Articulus IV: De obscuritate in objecto fidei et evidentia in attestante

Articulus V: Utrum mysteria fidei sint evidenter credibilia?

Dissertatio II: De motivis credibilitatis Religionis christianae adversus incredulos, vulgo deistas

Articulus I: Quid sit prophetia? An sit possibilis?

Articulus II: An prophetiae vim habeant probandi veritatem revelationis?

Articulus III: Vaticinia prophetarum de religione christiana et ejus authore

Articulus IV: Miracula Christi et Apostolorum, item promissiones Christi adimpletae in confirmationem religionis christianae

Articulus V: Modus mirabilis et plane divinus quo christiana Religio fuit fundata et propagata

[« That we might be able to fulfill our duty of embracing the true faith and of persevering in it steadfastly, God instituted the Church through His only-begotten Son, and furnished His institution with manifest notes, so that it could be recognized by all as the guardian and teacher of the revealed word. For to the Catholic Church alone belong all those things which have been disposed by God in so many and so marvelous ways for the evident credibility of the Christian faith. Nay, the Church of itself, by reason of its admirable propagation, its eminent holiness and its inexhaustible fruitfulness in all good things, by reason of its catholic unity and its invincible stability, is a great and perpetual motive of credibility and an irrefragable testimony of its own divine legation. » Synod. Vaticana, constit. Dei Filius, cap. 3, de Fide.]

That the whole force of this argument may be well perceived, several things are to be observed.

1° This Religion spread very quickly. For Paul, at Coloss., I, 6, says that already in his time the faith of Christ was growing and bearing fruit in the whole world. Justin Martyr, who flourished at the beginning of the second century, in his Dialogue with Trypho says there is no race of men among whom it is not worshiped. Likewise Irenaeus, book I, c. 3; Tertull., book against the Jews, c. 7; and Pliny the Younger, who also flourished at the beginning of the second century, book X, epist. 97, to Trajan: « Not only cities, he says, but villages and fields have been overrun by the contagion of that superstition (the Christian). »

2° It was introduced and propagated through a few fishermen, plebeian men, unskilled, ignorant, poor and contemptible: not, like other religions, by the power of arms, the favor of magnates, or the enticements of riches, pleasures and honors, nor by force of human eloquence; but solely by the power and wisdom of Christ, according to that saying of the Apostle, I Cor., I, 27 and 28: The foolish things of the world hath God chosen, that he may confound the wise; and the weak things of the world hath God chosen, that he may confound the strong; and the base things of the world, and things despised, hath God chosen, and those things that are not, that is, which are reputed as nothing, to destroy those things that are, that is, which are held as greatest.

3° This doctrine of the faith is such that it would seem to men rather folly than wisdom: namely, that a man driven to the cross amid outrages and dead should be worshiped as true God; that he rose again; that there is no other name in which we must be saved than the name of this crucified man. Whence the Apostle, I Cor., I, 23 and 24: We preach Christ crucified, unto the Jews indeed a stumbling block, and unto the Gentiles foolishness; but to them that are called, both Jews and Greeks, Christ the power of God and the wisdom of God. Such, I say, is this Religion and doctrine, whereby nothing conduces to earthly happiness; which teaches that the passions must be restrained, that honors, riches and pleasures must be despised; which inculcates nothing but tears, penance, mortification; which promises nothing in this world but perils, afflictions, persecutions, humiliations, torments, crosses.

4° Under the yoke of this Religion, apparently foolish, so hard and severe, these few contemptible fishermen brought into subjection not only the unlettered and simple, but most learned men: Dionysius, Clement, Irenaeus, Justin, Arnobius, Athenagoras, Lactantius, Tertullian, etc. Nor only common people, but princes themselves, kings, emperors.

5° Finally, this Religion and doctrine was propagated and grew amid persecutions, with princes and magistrates opposing it, philosophers contradicting it, the devil raging and resisting with every kind of torment; and the more it was assailed, the more it grew and prevailed, so that the blood of martyrs became the seed of Christians.

Who of sound mind, if he attends to these things, would not recognize that the Religion we have described, born, grown to maturity and propagated in this manner, is not an invention of human genius, but the work of almighty God. For it could never have come about that a doctrine so alien from human wisdom, so repugnant to the senses, so harsh and severe, should so quickly pervade the whole world, and should, amid the persecutions, torments and contradictions of men and demons, be received by princes and learned men, and that too through a few fishermen, poor and unskilled, unless God had wrought most efficaciously, both in those who preached it and in those who received it.

These things being posited, I recapitulate the argument made at the beginning of the dissertation. Reason persuades, nay compels, unless it be wholly inverted and disturbed, to acknowledge that this Religion is true, revealed and instituted by God: 1° that which the Prophets long before foretold; 2° which its author and its cooperators alike confirmed by prophecies fulfilled and by most evident miracles; 3° finally, which by divine power alone, against all the laws of human prudence, was born, grew to maturity and was propagated throughout the whole world. Now this is the Christian Religion. Therefore reason persuades, nay compels, unless it be inverted and disturbed, to acknowledge the Christian Religion to be true, revealed and instituted by God. — No one of sound mind can deny the major. — We have invincibly proved the minor. The conclusion therefore stands unshaken, and consequently it is necessary either that the deist send back the messenger to reason, or that he acknowledge the Christian Religion to be true and divine.

Dissertatio III: De actu interno et externo fidei

Articulus I: Utrum sit de necessitate salutis credere aliquid supra rationem naturalem, et quid?

Articulus II: Caeterae difficultates circa actum fidei internum expenduntur

Articulus III: De actu fidei externo

Dissertatio IV: De habitu et subjecto fidei

Articulus I: De habitu fidei

Articulus II: De subjecto fidei

Articulus III: Utrum vera religio falsae tolerari possit

Articulus IV: Utrum fides rationem naturalem excludat?

Dissertatio V: De vitiis fidei oppositis

Articulus I: De infidelitate in communi

Articulus II: De haeresi

Articulus III: De apostasia

Articulus IV: De cultuum libertate

Articulus V: De blasphemia

Tractatus II: De regulis fidei

Dissertatio I: De divina revelatione

Articulus I: De natura revelationis divinae

Articulus II: Utrum possibilis sit divina revelatio immediata?

Articulus III: Utrum possibilis sit divina revelatio mediata?

Articulus IV: Utrum veritatum capitibus nostris excedentium, seu mysteriorum, possibilis sit revelatio?

Articulus V: Utrum divina revelatio fuerit necessaria?

Dissertatio II: De Scriptura sacra

Articulus I: Quid sit et an sit Scriptura sacra

Articulus II: De Scriptura sacra divisione, apographis et versionibus

Articulus III: De Scriptura sacra sensibus

Dissertatio III: De traditionibus

Articulus I: Quid, quotuplex sit traditio, et quanta auctoritas illis?

Articulus II: Utrum traditiones divinae sint necessario admittendae?

Articulus III: De sanctorum patribus

Articulus IV: De sacra liturgia

Dissertatio IV: De Ecclesia

Articulus I: Quomodo Ecclesia christiana existere potuerit ante adventum Christi?

Articulus II: Ex quibus constabat religio primaeva?

Articulus III: Quomodo constituta fuit religio mosaica?

Articulus IV: Utrum divina fuerit religio mosaica?

Articulus V: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abroganda?

Articulus VI: Utrum lex seu religio mosaica fuerit abrogata?

Articulus VII: Quid sit Ecclesia, et qui sint in ea?

Articulus VIII: Utrum Ecclesia sit visibilis?

Articulus IX: De notis verae Ecclesiae

Articulus X: Utrum Ecclesia possit decipere seu errare in fide et moribus?

Articulus XI: Utrum Ecclesia sit suprema iudex controversiarum fidei?

Articulus XII: Utrum iudicium Ecclesiae de sensu librorum, seu, ut vocant, de factis dogmaticis, sit infallibile?

Articulus XIII: Utrum Ecclesia sit infallibilis in canonizatione sanctorum?

Dissertatio V: De summo Pontifice

Articulus I: De primatu S. Petri

Articulus II: De primatu Romanorum Pontificum

Articulus III: De vi et ratione primatus Romanorum Pontificum

Articulus IV: De infallibilitate seu inerrantia summi Pontificis in definiendis quaestionibus fidei et morum

Articulus V: De praeminentia summi Pontificis supra concilium generale

Articulus VI: Solvuntur objectiones

Articulus VII: Utrum Pontifici Romano competat summa potestas temporalis?

Articulus VIII: Quid sit Cleri Gallicani de ecclesiastica potestate Declaratio anni 1682, et quid de ea sentiendum?

Articulus IX: Utrum doctrina Declarationis anni 1682, ipsaque Declaratio, Ecclesiae Gallicanae merito fuerit attributa?

Articulus X: De Romani Pontificis principatu civili

Dissertatio VI: De conciliis generalibus

Articulus I: Quid et quotuplex sit concilium?

Articulus II: Utrum necessaria sint concilia generalia?

Articulus III: Cujus sit convocare concilium generale?

Articulus IV: De convocatis ad concilium generale et illius praeside

Articulus V: Utrum concilium generale sit infallibile in definiendis quaestionibus fidei et morum?

Articulus VI: Utrum concilium generale debeat necessario confirmari a summo Pontifice?

Tractatus III: De spe

Dissertatio I: De spe

Articulus I: De spe secundum se et de ejus objecto

Articulus II: In quibus sit spes

Articulus III: De necessitate spei

Articulus IV: Quae sint vitia opposita spei theologicae?

Tractatus IV: De charitate

Dissertatio I: De charitate secundum se

Articulus I: Complectens omnia quae spectant charitatem secundum se

Dissertatio II: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Articulus I: De subjecto, causa, augmento et amissione charitatis

Dissertatio III: De charitate erga proximum

Articulus I: Utrum homo debeat ex charitate diligere seipsum, corpus suum et peccatores?

Articulus II: Utrum inimici sint ex charitate diligendi, eisque exhibenda signa et opera charitatis?

Dissertatio IV: De ordine et praecipuo actu charitatis, qui est dilectio

Articulus I: Utrum Deus sit magis ex charitate diligendus, quam proximus?

Articulus II: Utrum homo debeat ex charitate magis se diligere quam proximum?

Articulus III: Quis ordo servandus sit in dilectione proximorum?

Articulus IV: An et quo sensu liceat diligere Deum et illi servire propter retributionem?

Articulus V: De praecipto charitatis

Dissertatio V: De eleemosyna

Articulus I: Utrum dare eleemosynam sit in praecipto, et quando?

Articulus II: Variae quaestiones circa eleemosynam breviter solvuntur

Dissertatio VI: De correptione fraterna

Articulus I: Utrum correptio fraterna sit in praecipto, et quae conditiones requirantur ut obliget?

Articulus II: De ordine correptionis fraternae

Dissertatio VII: De vitiis charitati oppositis

Articulus I: De odio Dei et proximi, de accidia, invidia, discordia, contentione et schismate

Articulus II: De bello

Articulus III: De duello

Tractatus V: De iure et iustitia

Dissertatio I: De iure et dominio

Articulus I: Quid et quotuplex sit ius?

Articulus II: Quid et quotuplex sit dominium? Quid ususfructus et usus?

Articulus III: Utrum usus in rebus unico actu consumptibilibus distinguatur a dominio?

Articulus IV: De possessione

Dissertatio II: De subjecto et objecto dominii

Articulus I: De subjecto et objecto dominii in genere

Articulus II: De dominio uxorum et filiorumfamilias

Articulus III: De dominio clericorum

Dissertatio III: De modis acquirendi dominium

Articulus I: De modis acquirendi dominia rerum quae nullius sunt

Articulus II: De primo modo acquirendi dominium rerum quae sunt alicujus, scilicet de accessione

Articulus III: De altero modo acquirendi dominia rerum quae sunt alienus, nimirum de praescriptione

Dissertatio IV: De iustitia

Articulus I: De definitione, objecto et subjecto iustitiae

Articulus II: De divisione iustitiae

Dissertatio V: De actu iustitiae ut sic, nempe de iudicio

Articulus I: Utrum iudicium sit licitum?

Articulus II: De suspicione et iudicio temerario

Articulus III: Utrum dubia de male proximi sint in meliorem partem interpretanda?

Dissertatio VI: De actu iustitiae commutativae, nempe de restitutione

Articulus I: De qualitate et necessitate restitutionis

Articulus II: Ex quotuplex titulo obligetur restitutio, sit affirmativa vel negativa?

Articulus III: Utrum incurratur obligatio restitutionis ratione damni illati absque culpa theologica?

Articulus IV: Utrum culpa theologica vehemens inducat obligationem restituendi, et qualem?

Articulus V: Utrum et quanto culpa iuridica inducat obligationem restituendi ratione contractus et quasi-contractus, seu officii?

Articulus VI: Quomodo sit restituendum a possessore bonae fidei

Articulus VII: Utrum qui bona fide emit rem furtivam, ubi novit esse furtivam, teneatur eam reddere vero domino?

Articulus VIII: De restitutione facienda a possessore mala fidei

Articulus IX: Utrum illi qui impediunt aliquem a consecutione alicujus boni, teneantur ad restitutionem?

Articulus X: De restitutione facienda ab his qui injuriae damnificationi cooperantur

Articulus XI: Quando sit facienda restitutio?

Articulus XII: Quomodo sit facienda restitutio?

Articulus XIII: Quo loco, cujus expensis et periculo restituenda sit?

Articulus XIV: Cui ex pluribus creditoribus prius sit restituendum?

Articulus XV: Quomodo sit restituenda?

Articulus XVI: De causis quae obligationem restitutionis suspendunt

Articulus XVII: De causis quae tollunt obligationem restitutionis

Dissertatio VII: De vitio opposito iustitiae distributivae, quod est acceptio personarum

Articulus I: Quid sit acceptio personarum?

Articulus II: De acceptione personarum in distributione spiritualium

Articulus III: De tributis

↑ Top of work