Summa summae S. Thomae, Tomus II
Charles René Billuart (1685–1757)
Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae. Tomus II.
First published 1884
Charles-René Billuart, O.P.'s Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae, Tomus II, treats human acts, passions and virtues, sin, law, and grace in the Thomistic manual tradition. Schola presents the complete Latin Tome II from the Paris Vives edition of 1884.
Tractatus I: De actibus humanis
Dissertatio I: De voluntario et involuntario
Articulus I: Quid et quotuplex sit voluntarium?
Articulus II: Utrum omissio et effectus ex ea secutus sint voluntaria sine praecepto ponendi actum qui omittitur?
Articulus III: Utrum violentia causet involuntarium?
Articulus IV: Utrum metus causet involuntarium?
Articulus V: Utrum concupiscentia causet involuntarium?
Articulus VI: Utrum ignorantia causet involuntarium?
Dissertatio II: De voluntario libero, sive de libertate creata
Articulus I: Praenotanda
Articulus II: Utrum in homine lapso sit libertas arbitrii seu indifferentiae?
Articulus III: Utrum ad merendum vel demerendum, in hoc statu naturae lapsae, requiratur libertas a necessitate, seu libertas indifferentiae?
Dissertatio III: De actibus humanis speciatim sumptis
Articulus I: Utrum voluntas possit velle malum sub ratione mali?
Articulus II: De motivo voluntatis quoad specificationem
Articulus III: De motivo voluntatis quoad exercitium
Articulus IV: De modo quo movetur voluntas : an libere, an necessario?
Articulus V: De actibus elicitis a voluntate
Articulus VI: De actibus imperatis.** D. Thomas, q. 17
Dissertatio IV: De actibus humanis in esse moris
Articulus I: In quo consistat moralitas in communi actuum humanorum ?
Articulus II: De principiis moralitatis
Articulus III: De concursu multiplicis moralitatis simul in eodem actu
Articulus IV: Utrum dentur actus indifferentes?
Articulus V: Utrum et quomodo voluntas humana, ut sit bona, debeat conformari voluntati divinae?
Articulus VI: Utrum actus exterior addat bonitatem vel malitiam actui interiori?
Articulus VII: Utrum eventus sequens addat ad bonitatem vel malitiam actus exterioris?
Dissertatio V: De conscientia
Articulus I: Quid et quotuplex sit conscientia?
Articulus II: An et quomodo teneamur conformari conscientiae erranti?
Articulus III: Cujus speciei et gravitatis sit peccatum agere contra conscientiam?
Articulus IV: Quomodo se gerere debeat confessarius cum poenitente quem deprehendit laborare conscientia erronea?
Articulus V: De conscientia scrupulosa, per varias quaestiunculas
Articulus VI: Utrum liceat agere cum conscientia dubia, probabili, aut probabiliori?
Dissertatio VI: De opinionum probabilitate et delectu
Articulus I: Utrum sit licitum sequi opinionem minus probabilem et minus tutam, in concursu probabilioris et tutioris?
Articulus II: Utrum in conflictu duarum opinionum aeque probabilium, de honestate objectiva actus, liceat sequi minus tutam faventem libertati, relicta tutiori favente legi ?
Articulus III: Utrum liceat sequi opinionem probabiliorem minus tutam in concursu minus probabilis tutioris, ubi agitur de sola honestate objectiva actus?
Articulus IV: Varia quaestiunculae circa praesentem materiam breviter resolvuntur
Dissertatio VII: De probabilismo moderato
Articulus I: De natura probabilitatis
Articulus II: Quaenam systemata prodierint circa probabilitatem in practicis?
Articulus III: An liceat sequi opinionem vere et solide probabilem faventem libertati, relicta tutiore aeque probabili, vel etiam probabiliori, ubi de sola liceitate actionis agitur?
Articulus IV: De usu probabilitatis et de regulis specialibus quibus conscientia in dubiis practice formatur
Articulus V: Utrum liceat sequi opinionem probabilem, aut etiam probabiliorem, relicta tutiore, cum adest obligatio certa finem determinatum obtinendi?
Articulus VI: De probabilismo compensativo
Tractatus II: De passionibus et virtutibus
Dissertatio I: De passionibus
Articulus I: De passionibus in particulari
Dissertatio II: De virtutibus
Articulus I: Quid sit virtus, et quotuplicis generis?
Articulus II: De subjecto virtutum
Articulus III: De causa virtutum
Articulus IV: De proprietatibus virtutum
Tractatus III: De peccatis
Dissertatio I: De natura peccati
Articulus I: Quid sit peccatum?
Articulus II: Utrum formale constitutivum peccati commissionis consistat in positivo, an in privativo?
Articulus III: De peccato omissionis
Dissertatio II: De distinctione specifica et numerica peccatorum
Articulus I: Varia peccati divisiones
Articulus II: Unde petatur distinctio specifica peccatorum?
Articulus III: Utrum peccata commissionis et omissionis specie distinguantur?
Articulus IV: Unde petatur distinctio numerica peccatorum?
Dissertatio III: De comparatione peccatorum ad invicem
Articulus I: Utrum omnia peccata sint inter se connexa et paria ?
Articulus II: Unde sumatur inaequalitas peccatorum ?
Dissertatio IV: De subjecto peccati
Articulus I: Quodnam sit peccati subjectum ?
Articulus II: Utrum peccatum saltem veniale possit esse in et a solo appetitu sensitivo, absque omni actuali influxu voluntatis; omnesque motus sensualitatis sint peccata?
Dissertatio V: De causis peccatorum
Articulus I: An et quae ignorantia sit causa peccati, eaque ipsa sit peccatum?
Articulus II: Utrum possit dari ignorantia invincibilis juris divini positivi?
Articulus III: Utrum dari possit ignorantia invincibilis juris naturae?
Articulus IV: Utrum ignorantia invincibilis juris naturae excuset a peccato?
Articulus V: De inadvertentia ad peccatum
Articulus VI: Utrum ignorantia excuset a poenis per leges positivas statutis?
Articulus VII: Utrum Deus sit causa peccati?
Dissertatio VI: De peccato originali
Articulus I: Utrum sit peccatum originale ab Adamo ad posteros transmissum?
Articulus II: Variae quaestiones circa traductionem peccati originalis breviter resolvuntur
Articulus III: Utrum beatissima Virgo Maria peccatum originale in sua Conceptione contraxerit ?
Articulus IV: Utrum S. Thomas negaverit beatam Virginem Deiparam fuisse a peccato originali immunem?
Articulus V: In quo sita sit essentia peccati originalis ?
Dissertatio VII: De effectibus peccati
Articulus I: Utrum ex peccato actuali remaneat in anima macula seu peccatum habituale, et quid sit ?
Articulus II: De reatu poenae
Articulus III: Qualis poenae reatum inducit peccatum?
Articulus IV: DE POENA DEBITA PECCATO ORIGINALI
Dissertatio VIII: De peccato mortali et veniali
Articulus I: Utrum detur peccatum veniale ex natura sua distinctum a mortali ?
Articulus II: In quo et quomodo peccatum mortale et veniale inter se differunt ?
Articulus III: Utrum veniale disponat ad mortale, possitque fieri mortale, et e contra mortale fieri veniale ?
Articulus IV: Quis sit finis ultimus tam peccantis mortaliter quam venialiter?
Articulus V: Utrum peccatum mortale in ratione offensae sit gravitatis simpliciter infinitae?
Articulus VI: Utrum homo in primo instanti morali usus rationis teneatur se convertere ad Deum, possitque esse peccatum veniale cum solo originali?
Tractatus IV: De legibus
Dissertatio I: De lege in communi
Articulus I: Quid sit lex?
Articulus II: Utrum promulgatio sit essentia legis?
Articulus III: Quinam possunt ferre leges?
Dissertatio II: De lege aeterna et naturali
Articulus I: De lege aeterna
Articulus II: De lege naturali
Articulus III: Utrum lex naturalis pati possit dispensationem ?
Dissertatio III: De lege humana
Articulus I: De quidditate, necessitate, qualitatibus et divisionibus legis humanae
Articulus II: Qualis legis humanae promulgatio requiratur ut obliget?
Articulus III: Utrum lex pendeat ab acceptatione populi?
Dissertatio IV: De potestate legis humanae
Articulus I: Utrum lex humana possit praecipere aut prohibere actus internos?
Articulus II: Quomodo debeat poni opus praeceptum, ut legi satisfat?
Articulus III: Utrum leges humanae obligent in conscientia?
Articulus IV: De lege poenali
Articulus V: Quandonam leges humanae obligant sub peccato mortali?
Articulus VI: Quaedam aliae quaestiunculae circa obligationem legum humanarum breviter resolvuntur
Articulus VII: Quinam subjiciantur legibus humanis?
Dissertatio V: De mutatione legum
Articulus I: De mutatione legum per abrogationem et cessationem finis
Articulus II: De consuetudine
Articulus III: De dispensatione
Articulus IV: De interpretatione legum
Articulus V: (APPENDIX) — De privilegiis
Tractatus V: De gratia
Dissertatio I: Praeambula de variis erroribus circa gratiam
Dissertatio II: Praeambula de variis naturae humanae statibus
Articulus I: Explicantur quinque status naturae humanae
§ I: Status naturae purae
§ II: Status naturae integrae
§ III: Status justitiae originalis, naturae lapsae, et naturae reparatae
Articulus II: Utrum status naturae purae fuerit possibilis ?
Articulus III: Utrum homo in statu naturae lapsae nondum reparatae minores vires habeat ad bonum morale, quam habuisset in statu naturae purae?
Articulus IV: Utrum tam Adamo quam angelis fuerit necessaria gratia per se efficax ad perseverandum?
Dissertatio III: De necessitate gratiae
Articulus I: Quid intelligatur nomine gratiae?
Articulus II: Utrum homo sine gratia possit aliquod verum cognoscere?
Articulus III: Utrum homo lapsus possit facere vel velle aliquod bonum absque gratia?
Articulus IV: De necessitate gratiae ad amorem Dei naturalem super omnia tam affectivum quam effectivum, et ad vitanda peccata
Articulus V: Utrum homo possit se praeparare ad gratiam sine gratia?
Articulus VI: Utrum homini justificato necessaria sit gratia actualis ad singulos pietatis actus?
Articulus VII: Utrum homo in gratia constitutus indigeat speciali auxilio gratiae ad finaliter perseverandum?
Dissertatio IV: De essentia et divisione gratiae
Articulus I: De essentia gratiae
Articulus II: Variae divisiones gratiae
Articulus III: De gratia gratis data speciatim
Articulus IV: Utrum detur in hoc statu naturae lapsae gratia sufficiens?
Articulus V: Quo sensu admittenda sit gratia sufficiens ?
Articulus VI: Quid et quotuplex sit auxilium gratiae sufficientis ?
Articulus VII: DE GRATIA EFFICACI
Articulus VIII: Expenduntur varii modi explicandi efficaciam et causalitatem gratiae per se efficacis
Articulus IX: De causa gratiae
Dissertatio V: De justificatione peccatoris
Articulus I: Utrum in justificatione impii peccata vere deleantur et auferantur, et non solum tegantur ?
Articulus II: Utrum ad remissionem peccati, qua est justificatio impii, requiratur gratiae infusio ?
Articulus III: De actibus ad justificationem peccatoris adulti requisitis
Articulus IV
On the other acts required for the justification of adults. Chapter 6 teaches that, besides faith, five other acts are required on the part of the sinner for his justification, namely, the act of fear, of hope, of the love of God, of contrition, and the resolve to receive the sacraments instituted for the remission of sins and to keep the divine commandments. Now these acts are deduced thus. Faith, enlightening the mind of the sinner, sets before him, on the one hand, the divine justice reserving punishments for him, on the other, the divine mercy offering him pardon. Thence there arises in his will the fear of divine justice, then hope or confidence of obtaining pardon. Hope is followed by the incipient love of God as of the fountain of all justice; for from this very fact that God, merciful, offers pardon to the sinner who fears punishment, not only is hope stirred up, but also love of so great a goodness, at least incipient, concerning whose necessity for justification, together with the sacrament of penance, there was a celebrated controversy to be settled in its place.
From faith, hope and incipient love of God is born the detestation of sin; because this very fact that the sinner knows that punishments are reserved for his sins, and from this fact that he begins to love God as prepared to forgive them to him, he is moved to hatred of sin, as harmful to himself and offensive to the divine goodness. This hatred is called contrition, perfect indeed, if sin displeases principally as offensive to God; imperfect, if sin displeases principally as harmful to the sinner.
This contrition has necessarily attached to it the resolve of beginning a new life and keeping the divine commandments; for there is not in anyone sincere sorrow for sins unless he sincerely wills henceforth to avoid them.
You will ask from what effective principle proceed the acts of contrition and charity which ultimately dispose to habitual grace.
I answer. Theologians differ among themselves in this part. Some say that these further dispositions toward habitual grace are effectively from the actual transient help communicated.
So, among the Thomists, John of St. Thomas, Sylvius, Contenson, with many outsiders. Some assert that they are effectively from habitual grace itself. So Gonet, Serra and others. The third opinion, which strives to reconcile both, holds that these acts ultimately disposing to justification are effectively from the infused virtue of charity and penance, communicated not permanently by way of habit, but transiently by way of actual help and motion. Whence grace by way of help precedes those acts, which grace by way of habit follows, although all these things take place in the same real instant. So Fr. Goudin. Whoever wishes to weigh the merits of these opinions should seek them in our Billuart, in his more ample Summa. Besides, it seems to matter little which appears preferable to each one.]