Summa summae S. Thomae, Tomus II
Charles René Billuart (1685–1757)
Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae. Tomus II.
First published 1884
Charles-René Billuart, O.P.'s Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae, Tomus II, treats human acts, passions and virtues, sin, law, and grace in the Thomistic manual tradition. Schola presents the complete Latin Tome II from the Paris Vives edition of 1884.
Tractatus I: De actibus humanis
Dissertatio I: De voluntario et involuntario
Articulus I: Quid et quotuplex sit voluntarium?
Articulus II: Utrum omissio et effectus ex ea secutus sint voluntaria sine praecepto ponendi actum qui omittitur?
Articulus III: Utrum violentia causet involuntarium?
Articulus IV: Utrum metus causet involuntarium?
Articulus V: Utrum concupiscentia causet involuntarium?
Articulus VI: Utrum ignorantia causet involuntarium?
Dissertatio II: De voluntario libero, sive de libertate creata
Articulus I: Praenotanda
Articulus II: Utrum in homine lapso sit libertas arbitrii seu indifferentiae?
Articulus III: Utrum ad merendum vel demerendum, in hoc statu naturae lapsae, requiratur libertas a necessitate, seu libertas indifferentiae?
Dissertatio III: De actibus humanis speciatim sumptis
Articulus I: Utrum voluntas possit velle malum sub ratione mali?
Articulus II: De motivo voluntatis quoad specificationem
Articulus III: De motivo voluntatis quoad exercitium
Articulus IV: De modo quo movetur voluntas : an libere, an necessario?
Articulus V: De actibus elicitis a voluntate
Articulus VI: De actibus imperatis.** D. Thomas, q. 17
Dissertatio IV: De actibus humanis in esse moris
Articulus I: In quo consistat moralitas in communi actuum humanorum ?
Articulus II: De principiis moralitatis
Articulus III: De concursu multiplicis moralitatis simul in eodem actu
Articulus IV: Utrum dentur actus indifferentes?
Articulus V: Utrum et quomodo voluntas humana, ut sit bona, debeat conformari voluntati divinae?
Articulus VI: Utrum actus exterior addat bonitatem vel malitiam actui interiori?
Articulus VII: Utrum eventus sequens addat ad bonitatem vel malitiam actus exterioris?
Dissertatio V: De conscientia
Articulus I: Quid et quotuplex sit conscientia?
Articulus II: An et quomodo teneamur conformari conscientiae erranti?
Articulus III: Cujus speciei et gravitatis sit peccatum agere contra conscientiam?
Articulus IV: Quomodo se gerere debeat confessarius cum poenitente quem deprehendit laborare conscientia erronea?
Articulus V: De conscientia scrupulosa, per varias quaestiunculas
Articulus VI: Utrum liceat agere cum conscientia dubia, probabili, aut probabiliori?
Dissertatio VI: De opinionum probabilitate et delectu
Articulus I: Utrum sit licitum sequi opinionem minus probabilem et minus tutam, in concursu probabilioris et tutioris?
Articulus II: Utrum in conflictu duarum opinionum aeque probabilium, de honestate objectiva actus, liceat sequi minus tutam faventem libertati, relicta tutiori favente legi ?
Articulus III: Utrum liceat sequi opinionem probabiliorem minus tutam in concursu minus probabilis tutioris, ubi agitur de sola honestate objectiva actus?
Articulus IV: Varia quaestiunculae circa praesentem materiam breviter resolvuntur
Dissertatio VII: De probabilismo moderato
Articulus I: De natura probabilitatis
Articulus II: Quaenam systemata prodierint circa probabilitatem in practicis?
Articulus III: An liceat sequi opinionem vere et solide probabilem faventem libertati, relicta tutiore aeque probabili, vel etiam probabiliori, ubi de sola liceitate actionis agitur?
Articulus IV: De usu probabilitatis et de regulis specialibus quibus conscientia in dubiis practice formatur
Articulus V: Utrum liceat sequi opinionem probabilem, aut etiam probabiliorem, relicta tutiore, cum adest obligatio certa finem determinatum obtinendi?
Articulus VI: De probabilismo compensativo
Tractatus II: De passionibus et virtutibus
Dissertatio I: De passionibus
Articulus I: De passionibus in particulari
Dissertatio II: De virtutibus
Articulus I: Quid sit virtus, et quotuplicis generis?
Articulus II: De subjecto virtutum
Articulus III: De causa virtutum
Articulus IV: De proprietatibus virtutum
Tractatus III: De peccatis
Dissertatio I: De natura peccati
Articulus I: Quid sit peccatum?
Articulus II: Utrum formale constitutivum peccati commissionis consistat in positivo, an in privativo?
Articulus III: De peccato omissionis
Dissertatio II: De distinctione specifica et numerica peccatorum
Articulus I: Varia peccati divisiones
Articulus II: Unde petatur distinctio specifica peccatorum?
Articulus III: Utrum peccata commissionis et omissionis specie distinguantur?
Articulus IV: Unde petatur distinctio numerica peccatorum?
Dissertatio III: De comparatione peccatorum ad invicem
Articulus I: Utrum omnia peccata sint inter se connexa et paria ?
Articulus II: Unde sumatur inaequalitas peccatorum ?
Dissertatio IV: De subjecto peccati
Articulus I: Quodnam sit peccati subjectum ?
Articulus II: Utrum peccatum saltem veniale possit esse in et a solo appetitu sensitivo, absque omni actuali influxu voluntatis; omnesque motus sensualitatis sint peccata?
Dissertatio V: De causis peccatorum
Articulus I: An et quae ignorantia sit causa peccati, eaque ipsa sit peccatum?
Articulus II: Utrum possit dari ignorantia invincibilis juris divini positivi?
Articulus III: Utrum dari possit ignorantia invincibilis juris naturae?
Articulus IV: Utrum ignorantia invincibilis juris naturae excuset a peccato?
Articulus V: De inadvertentia ad peccatum
Articulus VI: Utrum ignorantia excuset a poenis per leges positivas statutis?
Articulus VII: Utrum Deus sit causa peccati?
Dissertatio VI: De peccato originali
Articulus I: Utrum sit peccatum originale ab Adamo ad posteros transmissum?
Articulus II: Variae quaestiones circa traductionem peccati originalis breviter resolvuntur
Articulus III: Utrum beatissima Virgo Maria peccatum originale in sua Conceptione contraxerit ?
Articulus IV: Utrum S. Thomas negaverit beatam Virginem Deiparam fuisse a peccato originali immunem?
Articulus V: In quo sita sit essentia peccati originalis ?
Dissertatio VII: De effectibus peccati
Articulus I: Utrum ex peccato actuali remaneat in anima macula seu peccatum habituale, et quid sit ?
Articulus II: De reatu poenae
Articulus III: Qualis poenae reatum inducit peccatum?
Articulus IV: DE POENA DEBITA PECCATO ORIGINALI
Dissertatio VIII: De peccato mortali et veniali
Articulus I: Utrum detur peccatum veniale ex natura sua distinctum a mortali ?
Articulus II: In quo et quomodo peccatum mortale et veniale inter se differunt ?
Articulus III: Utrum veniale disponat ad mortale, possitque fieri mortale, et e contra mortale fieri veniale ?
Articulus IV: Quis sit finis ultimus tam peccantis mortaliter quam venialiter?
Articulus V: Utrum peccatum mortale in ratione offensae sit gravitatis simpliciter infinitae?
Articulus VI: Utrum homo in primo instanti morali usus rationis teneatur se convertere ad Deum, possitque esse peccatum veniale cum solo originali?
The question is of the perfect use of reason, which suffices for deliberating about things most weighty, to which a child arrives gradually and successively, some more quickly, some more slowly.
A conversion to God is distinguished two ways: one explicit and formal toward God distinctly and explicitly known, whether through faith, or through natural light; the other virtual and implicit, whereby one proposes to live according to reason, or loves the honest good, in which God, as author and end of this good, implicitly is contained. The instant in which the child who has reached the perfect use of reason deliberates about the last end, setting it before himself, is not physical but moral, comprising several physical instants; because however it takes place in the briefest time, it is called an instant.
I say: In the first moral instant of perfect use of reason man is bound under mortal sin to convert himself to God, either explicitly, in that manner in which he can and knows him, or, as the holy Doctor says, Hebr., V, 14, he who has his senses exercised to discern the good and evil that is of others 1.
It is proved 1°. That which first occurs to man upon arriving at the perfect use of reason is to think and deliberate about himself, namely toward what end he is about to order himself and his actions. Therefore he is bound then to constitute God as his end, if he know him explicitly, or the good suitable to his nature, namely the honest good consonant with reason, in which God implicitly is contained. — Proof of the antecedent: Man is the end of all desirable things, but man himself is means with respect to God, who is his [man's] end. But the end is prior in intention. Therefore what first occurs to man arriving at the perfect use of reason is to think and deliberate about himself, toward what end he should order himself and his actions.
It is confirmed. To arrive at the perfect use of reason is to discern between moral good and evil; and thus at that instant the natural law, through synderesis dictating that the honest good is to be done and evil shunned, is intimated to him. Therefore man is bound then to accept that law and subject himself to it, proposing to act according to it; just as, while the evangelical law is sufficiently promulgated to anyone, he is bound straightway to accept it and subject himself to it, proposing to live and act according to it. Therefore.
It is proved 2°. There is a natural precept of converting oneself to God and loving him above all things, which, since it is affirmative, binds not always but for a determinate time. But there is no time more fitting, and in which it binds the more, than the first moral instant of use of reason. Therefore. — Proof of the minor in many ways: 1° From the reason already made, that what first occurs to man in this instant is to deliberate about himself in order to the end. 2° When man first arrives at the use of reason, he enters the world as a moral agent, and begins the way of the life of reason. Therefore then above all is he bound to set before himself the legitimate end, namely God, or the honest good, unto which direct all his actions: otherwise he is exposed forthwith to danger of going astray and losing salvation; as he who prudently begins a great journey ought to set before himself the term toward which he tends. 3° Because the other times assigned by theologians for the fulfillment of this precept are not so fitting.
I say 2°: It is probable that venial sin cannot be in anyone together with original alone 2
It is proved. If venial could be found in man together with original alone, this would happen either before the first instant of reason, or in that very instant, or immediately after. Not before the first instant of reason, because then man lacks the use of reason and liberty, and thus is incapable of venial sin; not in the very instant of the use of reason, because either he converts himself to God, and is justified from original sin, or converts himself not, and thus sins mortally, as has been said; consequently neither immediately after the first instant can there be venial together with original alone.