Summa summae S. Thomae, Tomus II
Charles René Billuart (1685–1757)
Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae. Tomus II.
First published 1884
Charles-René Billuart, O.P.'s Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae, Tomus II, treats human acts, passions and virtues, sin, law, and grace in the Thomistic manual tradition. Schola presents the complete Latin Tome II from the Paris Vives edition of 1884.
Tractatus I: De actibus humanis
Dissertatio I: De voluntario et involuntario
Articulus I: Quid et quotuplex sit voluntarium?
Articulus II: Utrum omissio et effectus ex ea secutus sint voluntaria sine praecepto ponendi actum qui omittitur?
Articulus III: Utrum violentia causet involuntarium?
Articulus IV: Utrum metus causet involuntarium?
Articulus V: Utrum concupiscentia causet involuntarium?
Articulus VI: Utrum ignorantia causet involuntarium?
Dissertatio II: De voluntario libero, sive de libertate creata
Articulus I: Praenotanda
Articulus II: Utrum in homine lapso sit libertas arbitrii seu indifferentiae?
Articulus III: Utrum ad merendum vel demerendum, in hoc statu naturae lapsae, requiratur libertas a necessitate, seu libertas indifferentiae?
Dissertatio III: De actibus humanis speciatim sumptis
Articulus I: Utrum voluntas possit velle malum sub ratione mali?
Articulus II: De motivo voluntatis quoad specificationem
Articulus III: De motivo voluntatis quoad exercitium
Articulus IV: De modo quo movetur voluntas : an libere, an necessario?
Articulus V: De actibus elicitis a voluntate
Articulus VI: De actibus imperatis.** D. Thomas, q. 17
Dissertatio IV: De actibus humanis in esse moris
Articulus I: In quo consistat moralitas in communi actuum humanorum ?
Articulus II: De principiis moralitatis
Articulus III: De concursu multiplicis moralitatis simul in eodem actu
Articulus IV: Utrum dentur actus indifferentes?
Articulus V: Utrum et quomodo voluntas humana, ut sit bona, debeat conformari voluntati divinae?
Articulus VI: Utrum actus exterior addat bonitatem vel malitiam actui interiori?
Articulus VII: Utrum eventus sequens addat ad bonitatem vel malitiam actus exterioris?
Dissertatio V: De conscientia
Articulus I: Quid et quotuplex sit conscientia?
Articulus II: An et quomodo teneamur conformari conscientiae erranti?
Articulus III: Cujus speciei et gravitatis sit peccatum agere contra conscientiam?
Articulus IV: Quomodo se gerere debeat confessarius cum poenitente quem deprehendit laborare conscientia erronea?
Articulus V: De conscientia scrupulosa, per varias quaestiunculas
Articulus VI: Utrum liceat agere cum conscientia dubia, probabili, aut probabiliori?
Dissertatio VI: De opinionum probabilitate et delectu
Articulus I: Utrum sit licitum sequi opinionem minus probabilem et minus tutam, in concursu probabilioris et tutioris?
Articulus II: Utrum in conflictu duarum opinionum aeque probabilium, de honestate objectiva actus, liceat sequi minus tutam faventem libertati, relicta tutiori favente legi ?
Articulus III: Utrum liceat sequi opinionem probabiliorem minus tutam in concursu minus probabilis tutioris, ubi agitur de sola honestate objectiva actus?
Articulus IV: Varia quaestiunculae circa praesentem materiam breviter resolvuntur
Dissertatio VII: De probabilismo moderato
Articulus I: De natura probabilitatis
Articulus II: Quaenam systemata prodierint circa probabilitatem in practicis?
Articulus III: An liceat sequi opinionem vere et solide probabilem faventem libertati, relicta tutiore aeque probabili, vel etiam probabiliori, ubi de sola liceitate actionis agitur?
Articulus IV: De usu probabilitatis et de regulis specialibus quibus conscientia in dubiis practice formatur
Articulus V: Utrum liceat sequi opinionem probabilem, aut etiam probabiliorem, relicta tutiore, cum adest obligatio certa finem determinatum obtinendi?
Articulus VI: De probabilismo compensativo
Tractatus II: De passionibus et virtutibus
Dissertatio I: De passionibus
Articulus I: De passionibus in particulari
Dissertatio II: De virtutibus
Articulus I: Quid sit virtus, et quotuplicis generis?
Articulus II: De subjecto virtutum
Articulus III: De causa virtutum
Articulus IV: De proprietatibus virtutum
Tractatus III: De peccatis
Dissertatio I: De natura peccati
Articulus I: Quid sit peccatum?
Articulus II: Utrum formale constitutivum peccati commissionis consistat in positivo, an in privativo?
Articulus III: De peccato omissionis
Dissertatio II: De distinctione specifica et numerica peccatorum
Articulus I: Varia peccati divisiones
Articulus II: Unde petatur distinctio specifica peccatorum?
Articulus III: Utrum peccata commissionis et omissionis specie distinguantur?
Articulus IV: Unde petatur distinctio numerica peccatorum?
Dissertatio III: De comparatione peccatorum ad invicem
Articulus I: Utrum omnia peccata sint inter se connexa et paria ?
Articulus II: Unde sumatur inaequalitas peccatorum ?
Dissertatio IV: De subjecto peccati
Articulus I: Quodnam sit peccati subjectum ?
Articulus II: Utrum peccatum saltem veniale possit esse in et a solo appetitu sensitivo, absque omni actuali influxu voluntatis; omnesque motus sensualitatis sint peccata?
Dissertatio V: De causis peccatorum
Articulus I: An et quae ignorantia sit causa peccati, eaque ipsa sit peccatum?
Articulus II: Utrum possit dari ignorantia invincibilis juris divini positivi?
Articulus III: Utrum dari possit ignorantia invincibilis juris naturae?
Articulus IV: Utrum ignorantia invincibilis juris naturae excuset a peccato?
I say : Invincible ignorance of the law of nature excuses from formal sin the one acting from it. This is against Luther, Calvin, Jansenius and the Jansenists, defined by Alexander VIII, 7 December 1690, in the condemnation of this proposition: « Even if invincible ignorance of the law of nature be granted, in the state of fallen nature it does not excuse from formal sin the one acting from it. » It is the second among 31.
It is proved 1° from Sts. Augustine and Thomas. Aug., lib. III, de lib. Arbit., cap. 18, n. 50: « Is there so great a deceit [of ignorance] that it can by no means be guarded against? If it is so, there are no sins. » St. Thomas, here q. 76, a. 3, c, speaking of invincible ignorance in general, expressly says: « But if it be such ignorance as is altogether involuntary, either because it is invincible, or because it concerns what one is not bound to know, such ignorance altogether excuses from sin. »
It is proved 2° by this fundamental reasoning of St. Thomas. That which takes away from the act the character of the voluntary, and renders it involuntary, excuses from formal sin; for sin is a moral act, consequently free and voluntary. But this is what invincible ignorance of the law of nature effects; for the voluntary is defined as « that which is from an intrinsic principle with knowledge of the end ». Therefore.
They answer that invincible ignorance of the law of nature, and the things done from it, are voluntary in us in Adam, since they are effects of that sin.
On the contrary : 1° For personal sin there does not suffice the voluntary of nature, or in the head, but there is required the voluntary of the person, as Alexander VIII defined in the condemnation of this proposition: « In the state of fallen nature, for mortal sin and demerit there suffices that liberty by which it was free and voluntary in its cause, original sin and the will of Adam sinning. » It is the first among the condemned propositions (7 December 1690). 2° Because otherwise it would follow that the indeliberate motions of concupiscence which we suffer unwillingly, all the defects and miseries of this life, folly, frenzy, blindness, etc., and all the things that arise from these, would be formal sins; because they too are effects of original sin and voluntary in Adam.
It is confirmed. Invincible ignorance of positive law, even divine law, excuses from formal sin the one acting from it, the adversaries themselves confessing. Therefore also invincible ignorance of the law of nature. — Proof from consequence. Invincible ignorance of positive law excuses from formal sin because it itself is involuntary, and what is done from it is involuntary. But likewise invincible ignorance of the law of nature itself is involuntary, and what is done from it is involuntary. Therefore.
For the solution of the objections from Augustine, whom the Jansenists press most of all, it must be observed that in all the things objected from him the holy Doctor never speaks of ignorance of the natural law, but either determinately of ignorance of positive law, or generally of ignorance of whatever kind of law; whence these are to be solved by them, as by us. It must therefore be said that, when St. Augustine says that ignorance of the law does not excuse from sin, he speaks either of vincible and indirectly voluntary ignorance through negligence in learning, or of sin taken in a wide sense, for that which is from sin and leads on to sin, as it is taken by the Apostle and by the council of Trid., sess. V, can. 2. « Not only that do we call sin, he says, lib. III de libero Arbit., c. 19, n. 54, which is properly called sin, for it is committed by free will and knowingly; but also that which now follows necessarily from the punishment of this. »