Summa summae S. Thomae, Tomus II
Charles René Billuart (1685–1757)
Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae. Tomus II.
First published 1884
Charles-René Billuart, O.P.'s Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae, Tomus II, treats human acts, passions and virtues, sin, law, and grace in the Thomistic manual tradition. Schola presents the complete Latin Tome II from the Paris Vives edition of 1884.
Tractatus I: De actibus humanis
Dissertatio I: De voluntario et involuntario
Articulus I: Quid et quotuplex sit voluntarium?
Articulus II: Utrum omissio et effectus ex ea secutus sint voluntaria sine praecepto ponendi actum qui omittitur?
Articulus III: Utrum violentia causet involuntarium?
Articulus IV: Utrum metus causet involuntarium?
Articulus V: Utrum concupiscentia causet involuntarium?
Articulus VI: Utrum ignorantia causet involuntarium?
Dissertatio II: De voluntario libero, sive de libertate creata
Articulus I: Praenotanda
Articulus II: Utrum in homine lapso sit libertas arbitrii seu indifferentiae?
Articulus III: Utrum ad merendum vel demerendum, in hoc statu naturae lapsae, requiratur libertas a necessitate, seu libertas indifferentiae?
Dissertatio III: De actibus humanis speciatim sumptis
Articulus I: Utrum voluntas possit velle malum sub ratione mali?
Articulus II: De motivo voluntatis quoad specificationem
Articulus III: De motivo voluntatis quoad exercitium
Articulus IV: De modo quo movetur voluntas : an libere, an necessario?
Articulus V: De actibus elicitis a voluntate
Articulus VI: De actibus imperatis.** D. Thomas, q. 17
Dissertatio IV: De actibus humanis in esse moris
Articulus I: In quo consistat moralitas in communi actuum humanorum ?
Articulus II: De principiis moralitatis
Articulus III: De concursu multiplicis moralitatis simul in eodem actu
Articulus IV: Utrum dentur actus indifferentes?
Articulus V: Utrum et quomodo voluntas humana, ut sit bona, debeat conformari voluntati divinae?
Articulus VI: Utrum actus exterior addat bonitatem vel malitiam actui interiori?
Articulus VII: Utrum eventus sequens addat ad bonitatem vel malitiam actus exterioris?
Dissertatio V: De conscientia
Articulus I: Quid et quotuplex sit conscientia?
Articulus II: An et quomodo teneamur conformari conscientiae erranti?
Articulus III: Cujus speciei et gravitatis sit peccatum agere contra conscientiam?
Articulus IV: Quomodo se gerere debeat confessarius cum poenitente quem deprehendit laborare conscientia erronea?
Articulus V: De conscientia scrupulosa, per varias quaestiunculas
Articulus VI: Utrum liceat agere cum conscientia dubia, probabili, aut probabiliori?
Dissertatio VI: De opinionum probabilitate et delectu
Articulus I: Utrum sit licitum sequi opinionem minus probabilem et minus tutam, in concursu probabilioris et tutioris?
Articulus II: Utrum in conflictu duarum opinionum aeque probabilium, de honestate objectiva actus, liceat sequi minus tutam faventem libertati, relicta tutiori favente legi ?
Articulus III: Utrum liceat sequi opinionem probabiliorem minus tutam in concursu minus probabilis tutioris, ubi agitur de sola honestate objectiva actus?
Articulus IV: Varia quaestiunculae circa praesentem materiam breviter resolvuntur
Dissertatio VII: De probabilismo moderato
Articulus I: De natura probabilitatis
Articulus II: Quaenam systemata prodierint circa probabilitatem in practicis?
Articulus III: An liceat sequi opinionem vere et solide probabilem faventem libertati, relicta tutiore aeque probabili, vel etiam probabiliori, ubi de sola liceitate actionis agitur?
Articulus IV: De usu probabilitatis et de regulis specialibus quibus conscientia in dubiis practice formatur
Articulus V: Utrum liceat sequi opinionem probabilem, aut etiam probabiliorem, relicta tutiore, cum adest obligatio certa finem determinatum obtinendi?
Articulus VI: De probabilismo compensativo
Tractatus II: De passionibus et virtutibus
Dissertatio I: De passionibus
Articulus I: De passionibus in particulari
Dissertatio II: De virtutibus
Articulus I: Quid sit virtus, et quotuplicis generis?
Articulus II: De subjecto virtutum
Articulus III: De causa virtutum
Articulus IV: De proprietatibus virtutum
Tractatus III: De peccatis
Dissertatio I: De natura peccati
Articulus I: Quid sit peccatum?
Articulus II: Utrum formale constitutivum peccati commissionis consistat in positivo, an in privativo?
Articulus III: De peccato omissionis
Dissertatio II: De distinctione specifica et numerica peccatorum
Articulus I: Varia peccati divisiones
Articulus II: Unde petatur distinctio specifica peccatorum?
Articulus III: Utrum peccata commissionis et omissionis specie distinguantur?
Articulus IV: Unde petatur distinctio numerica peccatorum?
Dissertatio III: De comparatione peccatorum ad invicem
Articulus I: Utrum omnia peccata sint inter se connexa et paria ?
Articulus II: Unde sumatur inaequalitas peccatorum ?
Dissertatio IV: De subjecto peccati
Articulus I: Quodnam sit peccati subjectum ?
I say 1°: The will is the subject of sin formally taken 1; because the immanent act is in that power from which it is elicited. But sin is an immanent act; for it is to desire or to know, and insofar as it is voluntary it is elicited by the will. Therefore
I say 2°: Not the will alone, but also the sensitive appetite 2 and reason are the subject of sin formally taken; not however the members or external senses.
It is proved of the first part. If the sensitive appetite could not be the subject of formal sin, the reason would be that it is not intrinsically free, but only denominatively free from without.
But the assumption is false. Therefore. — The major is the adversaries'. — Proof of the minor: The sensitive appetite in man, from its immediate conjunction with the will and subordination to it, participates a certain liberty, although imperfect. Therefore. — Proof of the antecedent 1° from our Author, here a. 3, ad 1 3, and in II Sentent., dist. 21, q. 1, a. 2, ad 5, where he says: « The concupiscible has a certain liberty..., according as it can obey the command of reason. »
2° The cogitative, from conjunction with intellect, participates the power of discoursing about singulars, as the Author teaches I p., q. 18, a. 4, o. Therefore likewise the sensitive appetite, from conjunction with the will, participates a certain liberty.
3° Such is the mode of divine providence, to connect the orders of things so among themselves that, according to the saying drawn from St. Dionysius, the supreme of the inferior order may touch the lowest of the superior: thus the noblest bodies, namely the heavenly, participate the incorruptibility of spirits; thus the most excellent of elements, fire, imitates the motion of living beings; and so of the rest. Why then should not the sensitive appetite in man, from its immediate conjunction with the will, participate something of its liberty and amplitude?
The same must be said of reason. Insofar as it precedes the will, it is radically free, since from its indifferent judgment liberty originates; insofar however as it follows the will, it participates and expresses its liberty. Whence our Author, here a. 5, ad 2: « The will, he says, in a certain way moves and precedes reason, and reason in a certain way the will: whence the motion of the will can be called rational, and the act of reason can be called voluntary. And according to this sin is found in reason, either as it is a defect thereof voluntary, or as the act of reason is principle of the act of will. »
It is proved of the second part 4 : The members or external senses are not intrinsically free, but only denominatively so from without, from the will, by which they are moved despotically, like the servant who is acted upon and does not act; whence, in respect of sin formally taken, they are not active principles, but only organs and instruments. Therefore.