Summa summae S. Thomae, Tomus II
Charles René Billuart (1685–1757)
Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae. Tomus II.
First published 1884
Charles-René Billuart, O.P.'s Summa summae S. Thomae sive compendium theologiae, Tomus II, treats human acts, passions and virtues, sin, law, and grace in the Thomistic manual tradition. Schola presents the complete Latin Tome II from the Paris Vives edition of 1884.
Tractatus I: De actibus humanis
Dissertatio I: De voluntario et involuntario
Articulus I: Quid et quotuplex sit voluntarium?
Articulus II: Utrum omissio et effectus ex ea secutus sint voluntaria sine praecepto ponendi actum qui omittitur?
Articulus III: Utrum violentia causet involuntarium?
Articulus IV: Utrum metus causet involuntarium?
Articulus V: Utrum concupiscentia causet involuntarium?
Articulus VI: Utrum ignorantia causet involuntarium?
Dissertatio II: De voluntario libero, sive de libertate creata
Articulus I: Praenotanda
Articulus II: Utrum in homine lapso sit libertas arbitrii seu indifferentiae?
Articulus III: Utrum ad merendum vel demerendum, in hoc statu naturae lapsae, requiratur libertas a necessitate, seu libertas indifferentiae?
Dissertatio III: De actibus humanis speciatim sumptis
Articulus I: Utrum voluntas possit velle malum sub ratione mali?
Articulus II: De motivo voluntatis quoad specificationem
Articulus III: De motivo voluntatis quoad exercitium
Articulus IV: De modo quo movetur voluntas : an libere, an necessario?
Articulus V: De actibus elicitis a voluntate
Articulus VI: De actibus imperatis.** D. Thomas, q. 17
Dissertatio IV: De actibus humanis in esse moris
Articulus I: In quo consistat moralitas in communi actuum humanorum ?
Articulus II: De principiis moralitatis
Articulus III: De concursu multiplicis moralitatis simul in eodem actu
Articulus IV: Utrum dentur actus indifferentes?
Articulus V: Utrum et quomodo voluntas humana, ut sit bona, debeat conformari voluntati divinae?
Articulus VI: Utrum actus exterior addat bonitatem vel malitiam actui interiori?
Articulus VII: Utrum eventus sequens addat ad bonitatem vel malitiam actus exterioris?
Dissertatio V: De conscientia
Articulus I: Quid et quotuplex sit conscientia?
Articulus II: An et quomodo teneamur conformari conscientiae erranti?
Articulus III: Cujus speciei et gravitatis sit peccatum agere contra conscientiam?
Articulus IV: Quomodo se gerere debeat confessarius cum poenitente quem deprehendit laborare conscientia erronea?
Articulus V: De conscientia scrupulosa, per varias quaestiunculas
Articulus VI: Utrum liceat agere cum conscientia dubia, probabili, aut probabiliori?
Dissertatio VI: De opinionum probabilitate et delectu
Articulus I: Utrum sit licitum sequi opinionem minus probabilem et minus tutam, in concursu probabilioris et tutioris?
Articulus II: Utrum in conflictu duarum opinionum aeque probabilium, de honestate objectiva actus, liceat sequi minus tutam faventem libertati, relicta tutiori favente legi ?
Articulus III: Utrum liceat sequi opinionem probabiliorem minus tutam in concursu minus probabilis tutioris, ubi agitur de sola honestate objectiva actus?
Articulus IV: Varia quaestiunculae circa praesentem materiam breviter resolvuntur
Dissertatio VII: De probabilismo moderato
Articulus I: De natura probabilitatis
Articulus II: Quaenam systemata prodierint circa probabilitatem in practicis?
Articulus III: An liceat sequi opinionem vere et solide probabilem faventem libertati, relicta tutiore aeque probabili, vel etiam probabiliori, ubi de sola liceitate actionis agitur?
Articulus IV: De usu probabilitatis et de regulis specialibus quibus conscientia in dubiis practice formatur
Articulus V: Utrum liceat sequi opinionem probabilem, aut etiam probabiliorem, relicta tutiore, cum adest obligatio certa finem determinatum obtinendi?
Articulus VI: De probabilismo compensativo
Tractatus II: De passionibus et virtutibus
Dissertatio I: De passionibus
Articulus I: De passionibus in particulari
Dissertatio II: De virtutibus
Articulus I: Quid sit virtus, et quotuplicis generis?
Articulus II: De subjecto virtutum
Articulus III: De causa virtutum
Articulus IV: De proprietatibus virtutum
Tractatus III: De peccatis
Dissertatio I: De natura peccati
Articulus I: Quid sit peccatum?
Articulus II: Utrum formale constitutivum peccati commissionis consistat in positivo, an in privativo?
Articulus III: De peccato omissionis
Dissertatio II: De distinctione specifica et numerica peccatorum
Articulus I: Varia peccati divisiones
Articulus II: Unde petatur distinctio specifica peccatorum?
Articulus III: Utrum peccata commissionis et omissionis specie distinguantur?
It is certain 1° that these sins, considered materially and in physical being, differ not only in species, but in genus 1. For the sin of commission, materially considered, is a positive act deprived of rectitude; the sin of omission is the lack or privation of an act owed. But of act and non-act, of being and non-being, there is no univocal genus, that is, expressed by one and the same name in the same sense.
It is certain 2° that sins of commission and omission, even considered formally and in moral being, can be distinguished in species, if they are exercised about diverse matters; for it is evident that omission of hearing Mass is distinguished in moral species from theft.
But the question is whether, if they are referred to the same object and proceed from the same motive, they are distinguished in species, as theft and non-restoration of a theft. Wherefore
I say: Sins of omission and commission, considered in moral being, if they proceed about the same object from the same motive, are of the same species 2.
It is proved. 1º. Sins, like other human acts, have their species from the end. Therefore, if the sin of commission and of omission are ordered to the same end, or proceed from the same motive, they will be of the same species: namely, if they are ordered to the same end of the work, they will be of the same essential species, as to seize another's goods and not restore them; if to the same end of the agent, they will be of the same accidental species, as to omit Mass and steal in order to commit adultery.
It is proved. 2º. To do good and, from the same motive, to omit the opposite evil do not constitute distinct moral species, but are integral parts of the same justice, as St. Thomas teaches, II II°, q. 79, a. 1, c, according to that of Psalm XXXI, 15: Decline from evil and do good, « because both, says the holy Doctor, are required for the perfect act of justice. » But proportionally they stand thus: in the genus of evil, to do evil and, from the same motive, to omit the opposite good, stand as, in the genus of good, to do good and to omit evil. Therefore.
It is confirmed by the example of motion. Although in motion recession from the term from which and access to the term to which involve two changes, namely from being to non-being, and from non-being to being, they nevertheless do not constitute diverse species of motion, but one, which is adequately constituted from both as from integral parts. But in the motion of sin, recession from good takes place through omission, access to evil through commission. Therefore.
From these you will rightly observe, according to the mind of St. Thomas, that sins of commission and omission are not said to be of the same species as two individuals, e.g., two men contracting the same human species, but because they stand as integral parts from which one species in the genus of morals is adequately constituted, in that proportional manner in which the integral parts of penance constitute one sacrament.
From what has been said you will infer that an act which is borne directly upon an omission, e.g.: « I will not hear Mass, » although it be a commission, belongs nevertheless to the sin of omission, and is of the same moral species with it.
You will ask which sin is the graver, whether of commission or of omission.
I answer. Speaking per se and other things being equal, the sin of commission is the graver. For it is graver to hate God than, under pressure of a precept, not to love him; graver to afflict parents with insult than not to reverence them at the proper time.