Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan

Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)

First published 1507

Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.

This work is being completed — add a section.


Praefatio ad Oliverium Carrafam

In Prooemium Summae Theologiae

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae

Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa

Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris

Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina

Quaestio VII: De infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse immutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus a nobis cognoscatur

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur

Articulus X: Utrum videntes Deum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum ea quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen *Deus* sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen *Deus* sit communicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen *Deus* univoce dicatur de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen *qui est* sit maxime nomen Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus de rebus habeat scientiam speculativam

Quaestio XV: De ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit imutabilis

Quaestio XVII: De falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quidquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: An Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De divina potentia

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit meliora facere ea quae facit

Quaestio XXVI: De divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

Quaestio XXVII: De processione divinarum personarum

Articulus I: Utrum processio sit in divinis

Articulus II: Utrum aliqua processio in divinis generatio DICI possit

Articulus III: Utrum sit in divinis alia processio a generatione verbi

Articulus IV: Utrum processio amoris in divinis sit generatio

Articulus V: Utrum sint plures processiones in divinis quam duae

Quaestio XXVIII: De relationibus divinis

Articulus I: Utrum in Deo sint aliquae relationes reales

Articulus II: Utrum relatio in Deo sit idem quod sua essentia

Articulus III: Utrum relationes quae sunt in Deo, realiter ab invicem distinguantur

Articulus IV: Utrum in Deo sint tantum quatuor relationes reales, scilicet paternitas, filiatio, spiratio et processio

Quaestio XXIX: De personis divinis

Articulus I: De definitione personae

En el título, adviértase que, como cada arte usa sus términos según acostumbran a tomarse en esa misma arte —lo cual es lícito, porque la significación de los nombres es convencional, y tanto más la traslación de una significación a otra—, cuando, digo, así sucede, es razonable que la princesa de todas las ciencias, la sacra Teología, goce también de vocablos propios. Y por eso no se busca aquí el nombre de persona de cualquier manera, sino tal como está en uso entre los teólogos: consta en efecto que de otro modo se toma persona entre los canonistas, y de otro modo entre otros. Y por eso Lorenzo Valla arguye con ignorancia contra Boecio por una mala definición de persona: pues esta es óptima, como se mostrará en este artículo, si se entiende por persona de este modo, como también él mismo pretendía.

II. En el cuerpo hace tres cosas: primero, se muestra la dignidad del individuo de la sustancia; segundo, la dignidad del individuo de la naturaleza racional; tercero, se responde a lo preguntado.

En cuanto a lo primero, pretende que el individuo de la sustancia coincide, en efecto, con los individuos de todos los géneros en esto: que cada uno es particular o individuo; difiere, sin embargo, de los demás en dos aspectos, a saber, en cuanto a la causa de individuación y en cuanto a la especialidad del nombre. Pues la sustancia se individúa por sí misma, mientras que el accidente se individúa por su sujeto, que es la sustancia; lo cual se manifiesta en esta blancura. Y por eso el individuo de la sustancia recibió un nombre especial, y se llama hipóstasis o primera sustancia: lo cual no se encuentra en los géneros de los accidentes.

III. En torno a estas afirmaciones surge una duda múltiple. Primero, por parte de la sustancia: cómo puede ser verdadero, en la doctrina de santo Tomás, que la sustancia se individúa por sí misma; puesto que, según él mismo, la distinción numérica conviene primeramente a la cantidad, y mediante ella a las sustancias materiales y demás. Y así, como la razón del individuo de la sustancia consiste en ser distinto de los otros, se sigue que la sustancia se individuaría, en cuanto al distintivo intrínseco, por la cantidad; y no por sí misma, como se dice en el texto.

IV. En segundo lugar, la duda se refiere a los accidentes. Pues la cantidad se individúa por sí misma, como resulta claro de la definición V de la Metafísica: Es cantidad lo que se divide en las cosas que le son inherentes, cada una de las cuales es naturalmente este ente. Y en las abstracciones matemáticas manifiestamente consta que existe esta línea, etc., sin sujeto alguno imaginado.

También genera cierta duda la letra en aquello en que expresa que el accidente individuante del sujeto es sustancia; cuando manifiestamente resulta evidente que este condicional es verdadero: si la blancura estuviera en esta cantidad sin sustancia, sería esta. Y, en consecuencia, aquella categórica es falsa.

V. En tercer lugar, es dudoso, también por lo que respecta al accidente, cómo se entiende que se individúa por el sujeto: si es decir, intrínsecamente o extrínsecamente. Es decir, si, cuando se dice esta blancura, en el término esta se incluye intrínsecamente el sujeto: o extrínsecamente, del modo en que nariz entra en la significación de chato o de chatitud. Pues si se incluye solo extrínsecamente, se sigue que el accidente se individúa por sí mismo intrínsecamente. Pero si se incluye intrínsecamente, se sigue que esta blancura no es un ente ni uno por sí, y consecuentemente no está en ningún género. Y por ello, se dice mal en el texto que en cualquier género se encuentra lo universal y lo particular.

VI. A la primera de estas cuestiones, en lo que respecta a esta letra, se puede responder fácilmente que aquí no se habla de la sustancia tal, por ejemplo material, sino de la sustancia en sentido absoluto; y por consiguiente, de todos los individuos del ens sustancial, no en cuanto los individuos son de tal o cual sustancia, sino en cuanto los individuos son sustancia. Y esto, primero porque así el discurso es meramente formal. Segundo porque así se interpreta propiamente la diferencia pretendida entre el individuo de la sustancia y el individuo del accidente. Pues estos difieren primeramente, en cuanto individuo de la sustancia y en cuanto individuo del accidente, por las notas comunes a todos los individuos de la sustancia por una parte, y por las comunes a todos los individuos accidentales por otra: tales son, en efecto, aquellas que convienen a estos en cuanto son individuos de este modo.

VII. Y por esto queda clara la respuesta a las dudas restantes. Pues las objeciones se refieren a los individuos de los accidentes, no en cuanto son individuos como accidentes, sino en cuanto son individuos de tales accidentes, por ejemplo de la cantidad o de la cualidad que afecta mediatamente a la sustancia, como es la blancura, la cual fue aducida en el texto a modo de ejemplo, para que los estudiantes lo entiendan. Permanece, pues, inconmovible la verdad del texto: que el individuo de la sustancia, como tal, es individuo por sí mismo, puesto que consta que, como tal, no tiene dependencia alguna del accidente; y que el individuo del accidente, como tal, dado que no debe depender de sujeto alguno distinto de la sustancia, es individuado por la sustancia en la que inhala como sujeto.

VIII. Al último dubio hay que responder, por la razón tocada en la objeción, que este accidente no incluye intrínsecamente al sujeto, sino mediante un añadido: de modo que, así como en la definición del accidente se encierra el sujeto, no como algo intrínseco a su esencia, sino mediante un añadido, así en la definición de este accidente, si se definiera, se encerraría este sujeto mediante un añadido y no intrínsecamente. Y esto no repugna a la letra en la diferencia asignada. Pues así como el accidente no puede ser entendido sin dependencia de su sujeto, tampoco este sin dependencia de este sujeto. Pero esta sustancia, como tal, no incluye ninguna dependencia de algo extrínseco. Y por eso la sustancia se individúa por sí misma; el accidente, en cambio, por la sustancia.

IX. En cambio, la individuación de la sustancia material y de tales accidentes es asunto de otro orden: habrá una cuestión especial sobre ello. Ahora bien, debes saber que, según mi opinión, la sustancia material se individúa por la materia bajo ciertas dimensiones, como por su propio e intrínseco principio, no solo constitutivo, sino también distintivo: pues es quimérico separar estos actos según la realidad. Y por materia bajo ciertas dimensiones no entiendo, como expuse antiguamente en mis comentarios sobre el Ente y la Esencia, la materia con potencia a la cantidad: porque aquella potencia, como resulta claro en el libro XII de la Metafísica, en el tratado sobre los principios de los Predicamentos, está en el género de la cantidad; y así Sócrates no sería uno por sí. Entiendo, en cambio, la materia distinta numéricamente, no como sujeto de la cantidad, sino como fundamento, raíz y causa anterior por naturaleza a ella misma; de modo que la materia misma sea anterior en sí, así distinta, que cuantitativa; para que así el efecto se proporcione a la causa. Pues la distinción numérica por la que Sócrates se distingue de Platón, en cuanto son estos hombres, no es una distinción cuantitativa, sino el fundamento de la distinción cuantitativa. Y de modo semejante, el principio distintivo de este hombre respecto de aquel, como tal, es raíz y fundamento de la cantidad y, consecuentemente, de la distinción que la sigue. Esto, sin embargo, es la materia, que es la otra parte del compuesto que primero termina la generación sustancial en la naturaleza de las cosas, en el primer instante de la naturaleza, antes de la adhesión de los accidentes. Es necesario, en efecto, que entonces exista algo singular distinto de lo universal, y ente y uno por sí, lo cual no puede entenderse sin un constitutivo en ese esse: pues por lo mismo cada cosa es esto y se distingue de las demás.

X. No niego, sin embargo, aquella máxima, sostenida por los sentidos de Aristóteles y de santo Tomás, según la cual la distinción numérica material conviene primeramente a la cantidad y, en consecuencia, por medio de ella a las demás cosas, conforme a la doctrina Posteriores. Pues participar la naturaleza de aquello a lo que algo conviene primeramente puede darse de muchos modos; ni es necesario que esa naturaleza se salve formalmente en todos sus participantes, como mostramos en I Posteriores. Ahora bien, la materia, que es raíz y fundamento de la cantidad, no está, incluso en aquel orden previo, fuera de las naturalezas participantes de la cantidad: antes bien, para hablar con mayor propiedad, es como si poseyera por anticipado la naturaleza de la cantidad. Y puesto que más vale poseer por anticipado que participar, si los participantes de alguna naturaleza pueden, de algún modo, producir su efecto, ¿cuánto más podrán hacerlo quienes la poseen por anticipado? En efecto, todo efecto conveniente primeramente a alguno debe ser hecho por ese mismo en sí, o en sus participantes, o en quienes lo poseen por anticipado; como se muestra inductivamente también en los efectos formales, en lo vegetativo y lo sensitivo y cosas semejantes. Aunque la distinción de la que hablamos no sea un efecto formal de la cantidad, ni la materia contenga así la cantidad: pero esto se ha dicho para que los lectores entiendan. Lo demás relativo a esta materia fue tratado allí mismo.

XI. Que, según, se muestra la dignidad de los individuos de naturaleza racional entre todos los individuos de la sustancia, de manera semejante respecto a dos aspectos. Primero, respecto al modo del esse como principio de las operaciones: a saber, porque el individuo de naturaleza racional es el único que tiene dominio sobre su propio acto. Y que esto atañe a la dignidad del individuo lo prueba el texto a partir de que las acciones son de los singulares, I Metafísica – Segundo, respecto a la especialidad del nombre: porque los demás, en cuanto son individuos de tal naturaleza, por ejemplo irracional, no merecieron nombre propio; este, en cambio, recibió un nombre especial, que es persona, a causa de la dicha dignidad. – Y así tenemos tanto las dignidades propuestas como el significado del nombre «persona», en aquello en que se dice que es el nombre del individuo de naturaleza racional. Queda, pues, el tercero.

XII. En cuanto al tercero, pues, se responde a la cuestión con una única conclusión de respuesta afirmativa, aunque implícitamente: La definición de persona es competente. – Y se manifiesta así. La antedicha definición explica ambas propiedades del individuo de naturaleza racional: por lo tanto, es competente.

El antecedente se declara. Porque aquello que conviene a sí mismo en cuanto es singular de la sustancia, lo explica mediante ly sustancia individual; y aquello que le conviene en cuanto singular de la naturaleza racional, lo explica mediante ly naturaleza racional. En efecto, puesto que el individuo de lo inferior es también individuo de lo superior, debe poseer las condiciones de ambos. Y de nuevo, puesto que al individuo se le atribuyen dos cosas, a saber, el esse y el operar (pues los universales no tienen ninguna de las dos), mediante ambas significó a los individuos: primero, ciertamente, mediante el esse, y segundo, mediante el operar.

XIII. En respuesta a la primera y la tercera objeción, tienes que algo real, a saber, el modo de subsistir, más allá de la naturaleza específica, conviene a los individuos de la sustancia, como declaramos más ampliamente en Predicamentos.

En la respuesta al segundo argumento, tienes que la sustancia individual no se toma aquí en cuanto se distingue de la sustancia universal, sino en cuanto se distingue de la esencia de la sustancia, tanto universal como particular. Pues solo a esta se la llama sustancia primera, suppositum, persona, etc. — Lo que añade, sin embargo, la sustancia primera o el suppositum sobre esta humanidad, cuando se trate de la unión del Verbo con la naturaleza humana, se discutirá . Para el propósito basta saber que añade toda incommunicabilidad, de modo que ni puede ser común ni ser asumida: pues por razón de lo primero la divinidad, y por razón de lo segundo esta humanidad, no son suppositum.

XIV. En la respuesta al quinto, advierte que de aquí tienes que, a partir de esta definición de Boecio, no se sigue que el alma sea persona; como quiso Escoto, en I, dist. XXIII, no penetrando qué significa la sustancia primera, que aquí se dice individua.

Articulus II: Utrum persona sit idem quod hypostasis, subsistentia et essentia

Articulus III: Utrum nomen personae sit ponendum in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona significet relationem

Quaestio XXX: De pluralitate personarum in divinis

Articulus I: Utrum sit ponere plures personas in divinis

Articulus II: Utrum in Deo sint plures personae quam tres

Articulus III: Utrum termini numerales ponant aliquid in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona possit esse commune tribus personis

Quaestio XXXI: De his quae ad unitatem vel pluralitatem pertinent in divinis

Articulus I: Utrum sit Trinitas in divinis

Articulus II: Utrum Filius sit alius a patre

Articulus III: Utrum dictio exclusiva solus sit addenda termino essentiali in divinis

Articulus IV: Utrum dictio exclusiva possit adiungi termino personali

Quaestio XXXII: De divinarum personarum cognitione

Articulus I: Utrum Trinitas divinarum personarum possit per naturalem rationem cognosci

Articulus II: Utrum sint ponendae notiones in divinis

Articulus III: Utrum sint quinque notiones

Articulus IV: Utrum liceat contrarie opinari de notionibus

Quaestio XXXIII: De persona Patris

Articulus I: Utrum competat Patri esse principium

Articulus II: Utrum hoc nomen Pater sit nomen proprie divinae personae

Articulus III: Utrum hoc nomen Pater dicatur in divinis per prius secundum quod personaliter sumitur

Articulus IV: Utrum esse ingenitum sit Patri proprium

Quaestio XXXIV: De persona Filii

Articulus I: Utrum verbum in divinis sit nomen personale

Articulus II: Utrum verbum sit proprium nomen Filii

Articulus III: Utrum in nomine verbi importetur respectus ad creaturam

Quaestio XXXV: De imagine

Articulus I: Utrum imago in divinis dicatur personaliter

Articulus II: Utrum nomen imaginis sit proprium Filii

Quaestio XXXVI: De persona Spiritus Sancti

Articulus I: Utrum hoc nomen Spiritus Sanctus sit proprium nomen alicuius divinae personae

Articulus II: Utrum Spiritus Sanctus procedat a Filio

Articulus III: Utrum Spiritus Sanctus procedat a patre per Filium

Articulus IV: Utrum Pater et Filius sint unum principium Spiritus Sancti

Quaestio XXXVII: De nomine Spiritus Sancti quod est amor

Articulus I: Utrum amor sit proprium nomen Spiritus Sancti

Articulus II: Utrum Pater et Filius diligant se spiritu Sancto

Quaestio XXXVIII: De nomine Spiritus Sancti quod est donum

Articulus I: Utrum donum sit nomen personale

Articulus II: Utrum donum sit proprium nomen Spiritus Sancti

Quaestio XXXIX: De personis ad essentiam relatis

Articulus I: Utrum in divinis essentia sit idem quod persona

Articulus II: Utrum sit dicendum tres personas esse unius essentiae

Articulus III: Utrum nomina essentialia praedicentur singulariter de tribus personis

Articulus IV: Utrum nomina essentialia concreta possint supponere pro persona

Articulus V: Utrum nomina essentialia in abstracto significata possint supponere pro persona

Articulus VI: Utrum personae possint praedicari de nominibus essentialibus

Articulus VII: Utrum nomina essentialia sint approprianda personis

Articulus VIII: Utrum convenienter a sacris doctoribus sint essentialia personis attributa

Quaestio XL: De personis in comparatione ad relationes sive proprietates

Articulus I: Utrum relatio sit idem quod persona

Articulus II: Utrum personae distinguantur per relationes

Articulus III: Utrum, abstractis per intellectum relationibus a personis, adhuc remaneant hypostases

Articulus IV: Utrum actus notionales praeintelligantur proprietatibus

Quaestio XLI: De personis in comparatione ad actus notionales

Articulus I: Utrum actus notionales sint attribuendi personis

Articulus II: Utrum actus notionales sint voluntarii

Articulus III: Utrum actus notionales sint de aliquo

Articulus IV: Utrum in divinis sit potentia respectu actuum notionalium

Articulus V: Utrum potentia generandi significet relationem, et non essentiam

Articulus VI: Utrum actus notionalis ad plures personas terminari possit

Quaestio XLII: De aequalitate et similitudine divinarum personarum ad invicem

Articulus I: Utrum aequalitas locum habeat in divinis

Articulus II: Utrum persona procedens sit coaeterna suo principio, ut Filius Patri

Articulus III: Utrum in divinis personis sit ordo naturae

Articulus IV: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum magnitudinem

Articulus V: Utrum Filius sit in patre, et e converso

Articulus VI: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum potentiam

Quaestio XLIII: De missione divinarum personarum

Articulus I: Utrum alicui personae divinae conveniat mitti

Articulus II: Utrum missio sit aeterna, vel temporalis tantum

Articulus III: Utrum missio invisibilis divinae personae sit solum secundum donum gratiae gratum facientis

Articulus IV: Utrum Patri conveniat mitti

Articulus V: Utrum Filio conveniat invisibiliter mitti

Articulus VI: Utrum missio invisibilis fiat ad omnes qui sunt participes gratiae

Articulus VII: Utrum Spiritui Sancto conveniat visibiliter mitti

Articulus VIII: Utrum nulla persona divina mittatur nisi ab ea a qua procedit aeternaliter

Quaestio XLIV: De processione creaturarum a Deo, et de omnium entium prima causa

Articulus I: Utrum sit necessarium omne ens esse creatum a Deo

Articulus II: Utrum materia prima sit creata a Deo

Articulus III: Utrum causa exemplaris sit aliquid praeter Deum

Articulus IV: Utrum Deus sit causa finalis omnium

Quaestio XLV: De modo emanationis rerum a primo principio

Articulus I: Utrum creare sit ex nihilo aliquid facere

Articulus II: Utrum Deus possit aliquid creare

Articulus III: Utrum creatio sit aliquid in creatura

Articulus IV: Utrum creari sit proprium compositorum et subsistentium

Articulus V: Utrum solius Dei sit creare

Articulus VI: Utrum creare sit proprium alicuius personae

Articulus VII: Utrum in creaturis sit necesse inveniri vestigium Trinitatis

Articulus VIII: Utrum creatio admisceatur in operibus naturae et artis

Quaestio XLVI: De principio durationis rerum creatarum

Articulus I: Utrum universitas creaturarum semper fuerit

Articulus II: Utrum mundum incoepisse sit articulus fidei

Articulus III: Utrum creatio rerum fuerit in principio temporis

Quaestio XLVII: De distinctione rerum in communi

Articulus I: Utrum rerum multitudo et distinctio sit a Deo

Articulus II: Utrum inaequalitas rerum sit a Deo.

Articulus III: Utrum sit unus mundus tantum

Quaestio XLVIII: De distinctione rerum in speciali

Articulus I: Utrum malum sit natura quaedam

Articulus II: Utrum malum inveniatur in rebus

Articulus III: Utrum malum sit in bono sicut in subiecto

Articulus IV: Utrum malum corrumpat totum bonum

Articulus V: Utrum malum sufficienter dividatur per poenam et culpam

Articulus VI: Utrum habeat plus de ratione mali poena quam culpa

Quaestio XLIX: De causa mali

Articulus I: Utrum bonum possit esse causa mali

Articulus II: Utrum summum bonum, quod est Deus, sit causa mali

Articulus III: Utrum sit unum summum malum, quod sit causa omnis mali

Quaestio L: De substantia angelorum absolute

Articulus I: Utrum angelus sit omnino incorporeus

Articulus II: Utrum angelus sit compositus ex materia et forma

Articulus III: Utrum angeli sint in aliquo magno numero

Articulus IV: Utrum angeli differant specie

Articulus V: Utrum angeli sint incorruptibiles

Quaestio LI: De comparatione angelorum ad corpora

Articulus I: Utrum angeli habeant corpora naturaliter sibi unita

Articulus II: Utrum angeli assumant corpora

Articulus III: Utrum angeli in corporibus assumptis opera vitae exerceant

Quaestio LII: De comparatione angelorum ad loca

Articulus I: Utrum angelus sit in loco

Articulus II: Utrum angelus possit esse in pluribus locis simul

Articulus III: Utrum plures angeli possint simul esse in eodem loco

Quaestio LIII: De motu locali angelorum

Articulus I: Utrum angelus possit moveri localiter

Articulus II: Utrum angelus transeat per medium

Articulus III: Utrum motus angeli sit in instanti

Quaestio LIV: De cognitione angelorum

Articulus I: Utrum intelligere angeli sit eius substantia

Articulus II: Utrum intelligere angeli sit eius esse

Articulus III: Utrum potentia intellectiva angeli sit eius essentia

Articulus IV: Utrum in angelo sit intellectus agens et possibilis

Articulus V: Utrum in angelis sit sola intellectiva cognitio

↑ Top of work