Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan

Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)

First published 1507

Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.

This work is being completed — add a section.


Praefatio ad Oliverium Carrafam

In Prooemium Summae Theologiae

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae

Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa

Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris

Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina

Quaestio VII: De infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse immutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus a nobis cognoscatur

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur

Articulus X: Utrum videntes Deum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum ea quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen *Deus* sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen *Deus* sit communicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen *Deus* univoce dicatur de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen *qui est* sit maxime nomen Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus de rebus habeat scientiam speculativam

Quaestio XV: De ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit imutabilis

Quaestio XVII: De falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quidquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: An Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De divina potentia

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit meliora facere ea quae facit

Quaestio XXVI: De divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

Quaestio XXVII: De processione divinarum personarum

Articulus I: Utrum processio sit in divinis

Articulus II: Utrum aliqua processio in divinis generatio DICI possit

Articulus III: Utrum sit in divinis alia processio a generatione verbi

En el título, el ly alia significa una alteridad verdadera; y a causa del ly sit, es necesario que signifique una alteridad real: pues no hay alteridad verdadera en las procesiones reales si no es real. El ly in divinis se toma como se declaró en el 1 art. Y del mismo modo debe entenderse en cada uno de los artículos de esta cuestión, para no tener que repetir lo mismo varias veces.

II. En el cuerpo hay una sola conclusión, que responde afirmativamente a la cuestión: En lo divino, además de la procesión del verbo, hay otra procesión, que es la procesión del amor. — Y se prueba así. En la naturaleza intelectual que hay en nosotros, además de la procesión del verbo según la acción inteligible, hay otra procesión, a saber, la del amor, según la operación de la voluntad: luego en lo divino, además de la procesión del verbo, hay otra procesión, etc.

El antecedente se prueba por proporción: porque así como mediante la concepción del verbo lo entendido está en el que entiende, así mediante la procesión del amor lo amado está en el amante. — La consecuencia, en cambio, se prueba: porque en lo divino no hay procesión sino según la acción inmanente de la naturaleza intelectual, la cual consta que es esta doble del intelecto y de la voluntad.

III. En torno a esto se plantea primero una duda semejante a la duda suscitada en torno a la procesión del verbo: a saber, si por el acto de la voluntad procede algo en ella como término de la misma. Y además de las razones comunes por parte de la acción inmanente, hay otras propias de la voluntad. Pues parece, en primer lugar, contradecir esto al mismo santo Tomás en las Cuestiones sobre la Verdad, q. IV, art. 2, ad 7, donde dice que en la voluntad nada procede sino a modo de operación, y que en el entendimiento es distinto. – En segundo lugar, contra esto argumentan tanto Escoto como otros, sosteniendo que el amor producido es un acto de amar como espirado, del mismo modo que sostienen que el verbo es un acto de entender engendrado. Y argumentan más con autoridades que con razones. Ahora bien, todas las autoridades y razones tienden a esto: que el Espíritu Santo es amor, y el amor es un acto de amar.

IV. En torno a esas palabras, según la cual lo amado está en el amante, surge una duda a partir de Aureolo, citado por Capreolo en la distinción del Primero. Pues aquel se apoya en muchos argumentos para impugnar esto, tanto de manera simple como ad hominem. Sin embargo, todos sus motivos consisten en esto: el amor, o impulso de la voluntad, consiste en una tendencia hacia la cosa amada y no en semejanza con ella; por tanto, mediante la procesión del amor no se hace que lo amado esté en el amante, sino que, al contrario, el amante es atraído, transformado y está en la cosa amada, conforme a aquello de Mateo VI: donde está tu tesoro, allí está tu corazón.

V. Para la evidencia de estas cosas, debe saberse que, como las cosas de la voluntad son menos conocidas y menos nombradas, el Autor las definió proporcionalmente a partir de las que aparecen en el intelecto: de modo que, así como al entender formamos un concepto, así también, al amar, producimos en el amado cierta inclinación interior; la cual, por carecer de nombre, se llama amor, impulso, inclinación y afecto. Pero entre el intelecto y la voluntad hay diferencia no solo en esto, en que el término de aquel es una semejanza, mientras que el de esta es un afecto; sino también en esto: que la cosa que es término en el intelecto tiene el modo y el nombre de término, como es patente en el verbo y el concepto; mientras que la cosa que termina en la voluntad, aunque según la realidad sea término, no tiene sin embargo ni el modo ni el nombre de término. Pues es y se significa como tendiendo hacia otra cosa; consta, empero, que tender hacia otra cosa es condición no del término, sino del camino.

Y por esta razón fueron escritas aquellas palabras en las Qq. de Ver., como resulta evidente para quien examine y penetre diligentemente toda la respuesta. Por lo tanto, nada obstan al propósito. – Y de la misma raíz resulta evidente la respuesta a los demás objetos en la primera duda: en efecto, por la penuria de vocablos, el nombre de amor se extiende hasta su término.

VI. Pero a la segunda duda se dice que los argumentos pecan en dos cosas. Primero en esto, que no ven un tercer modo de estar en, además de por esencia y por semejanza, a saber, por inclinación o afección, del modo como el estar abajo está en lo grave, y el estar arriba en lo leve. Aquí, en efecto, como se explica en IV Contra Gent., cap. XIX, hay un tercer modo; y según este, lo amado está en el amante, como es patente por sí mismo. – Segundo en esto, que, no ponderando qué sea que lo amado esté en el amante, piensan que vale esta consecuencia: lo amado se hace por la voluntad en el amante, luego lo amado es atraído hacia el amante; siendo, sin embargo, totalmente inválida. Porque lo amado no se hace de otro modo en el amante, sino según la afección del amante hacia lo amado; y, en consecuencia, por esto mismo que así se hace, el amante es atraído, transformado, impulsado hacia lo amado objetivamente; y así está en ello. Y esto podía fácilmente hacerse patente por la misma razón de lo amado. Pues amar no es ser atraído, sino atraer al amante; y, en consecuencia, hacerse en cuanto amado no es hacerse en cuanto atraído, sino en cuanto atrayente: y por esto, si algo se hace en la voluntad en cuanto amado, no se hace en cuanto atraído hacia ella, sino por el contrario en cuanto atrayéndola a ella. Y de este modo confesamos que corre la semejanza proporcional de la letra entre el intelecto y la voluntad, a saber, en cuanto a esto: que, así como allí se hace la cosa entendida, así aquí la cosa amada; pero de diverso modo, como se ha dicho, y se dirá más ampliamente más abajo.

VII. En respuesta a la segunda, adviértase que la respuesta consiste en esto: que aquella mayor no se sostiene en la naturaleza infinita que se identifica consigo misma con todas las cosas; aunque se encuentre verdadera en otras, porque son finitas, y por ello fue tomada de ellas como máxima.

VIII. En respuesta a la tercera objeción, nótese dos cosas. La primera es que el tercer argumento pretendía concluir que no hay mayor distinción entre estas procesiones que la que existe entre el entendimiento y la voluntad; y, en consecuencia, así como entre el entendimiento y la voluntad en Dios no hay verdadera alteridad, tampoco entre las procesiones. La respuesta, en cambio, pretende mostrar que la distinción entre las procesiones es mayor: incluso, que entre ellas hay alteridad, manteniéndose la identidad del entendimiento y de la voluntad; y esto a causa del orden de origen entre ellas; el cual, sin embargo, procede de las razones de los principios, a saber, el entendimiento y la voluntad, entre los cuales no existe tal orden. De modo que hay distinción en lo principiado, pero no en los principios; y de la razón misma de los principios procede el orden de origen, no en sí mismos, sino en las procesiones según ellos. Y así, la alteridad de las procesiones buscada, determinada solo implícitamente en el cuerpo del artículo, se manifiesta aquí explícitamente por el orden de origen.

Según debe advertirse aquí que en el texto se dice que de la razón del amor es que proceda de la concepción del intelecto; y consecuentemente, en lo divino, que la procesión sea a partir de la procesión. Es, en primer lugar, aquí dudoso si es de la razón de la procesión del amor en el primer modo de decir per se, o en el segundo. Y es nuevamente dudoso si es de la razón del amor proceder del verbo en cuanto verbo, o solo en cuanto el verbo es la cosa entendida. Es, en tercer lugar, dudoso si el mencionado orden de origen es precisamente aquello por lo cual las mismas procesiones se distinguen realmente, de modo que, excluido él mismo, no habría entre ellas distinción real. Pero puesto que estas cosas deben discutirse en la cuest. XXXVI, art. 2, donde también se entenderán mejor, después del tratado de las Personas divinas, por ello pasemos aquí por alto este punto.

IX. Sin embargo, he considerado que cinco puntos no pueden pasarse por alto de ningún modo. Primero está el hecho de que es evidente que, tomando el concepto por la cosa concebida o conocida en cuanto tal, la procesión del amor debe proceder del concepto: pues no podemos amar de ninguna manera lo desconocido. Y por eso, en el texto se dice como algo conocido por sí mismo, que pertenece a la razón del amor surgir a partir del concepto.

X. En segundo lugar está el argumento de que la cosa conocida es causa del amor en el género de causa eficiente. Esto se evidencia por el hecho de que en el texto se dice que el amor tiene un orden de origen respecto al concepto. En efecto, es evidente que el orden de origen, en el asunto que nos ocupa, es un orden según el modo de eficiencia. Y concuerda con esta sentencia aquello de Averroes en el libro XII de la Metafísica, comentario XXXVI: el baño en el alma es agente del deseo, etc.

XI. Tercio, aunque el amor surge eficazmente de dos cosas, a saber, de la voluntad y de la cosa amable conocida, así como el verbo del intelecto y de lo inteligible junto con el intelecto, sin embargo debe percibirse aquí una gran diferencia. Pues el concepto es producido por ambos en virtud de un solo agente eficiente completo y bajo la razón de cosa; el amor, en cambio, es producido por la voluntad y por la cosa amable conocida no como integrantes de un único agente, sino desde fuentes diversas, con razones distintas que concurren. Pues de la voluntad surge en cuanto a la razón de cosa, pero de lo amable en cuanto a la razón de conocido: pues lo amable, en cuanto conocido, engendra el amor, mientras que la voluntad, en cuanto tal cosa. Y esto baste por ahora para los fundamentos de lo que se ha de decir sobre el amor y el Espíritu Santo.

XII. En cuarto lugar está lo siguiente: que Escoto, en I, distinción XIII, a partir de aquella palabra «orden», entendió que este pasaje trataba de la distinción de las procesiones según lo anterior y lo posterior; y lo impugnó de tres maneras. Primero, porque esa no es la primera distinción de las procesiones: pues precisamente por eso una es anterior y la otra posterior, porque aquella es de tal modo y esta de tal otro. – Segundo, porque las procesiones divinas son relaciones; pero las relaciones no se distinguen primeramente por otras relaciones. – Tercero, porque estas relaciones de orden son distintas de las relaciones de origen. Lo cual se prueba: porque se dan entre otros extremos; pues la relación de origen es entre lo producido y lo productor, mientras que la relación de orden es entre origen y origen. Por tanto, el texto ha sido mal explicado.

Pero a esto es fácil responder. Del mismo desarrollo de este tratado se manifiesta el sentido literal, junto con la razón de por qué el Autor habló aquí de manera como disminuida. Se mostrará más abajo que en lo divino no hay orden sino de origen, y que este no incluye relaciones de prioridad y posterioridad. Y por eso la distinción de orden aquí planteada ha sido mal explicada como una distinción según lo anterior y lo posterior: pues es una distinción del orden de origen. – Y si se dijera contra esto que tal distinción no es la primera, hablando de distinción real, se niega el supuesto: pues, como se verá más abajo, solo las relaciones de origen distinguen realmente en lo divino. – En cuanto a la distinción formal, ya es evidente la respuesta a partir del cuerpo del artículo y del artículo siguiente: a saber, que unas se distinguen por el entendimiento y otras por la voluntad. De donde este orden no añade sobre las mismas originaciones otras relaciones, como quiere la segunda objeción. – Ni es verdad que sean otras, según la realidad, los extremos de las relaciones de origen y de orden. Pues lo producido y su originación pasiva en lo divino son una misma relación: y en el mismo orden en que lo producido, es decir, el Espíritu Santo, procede de quien lo produce, es decir, del Hijo, su procesión procede de la procesión de este; lo cual es nacer de ella. – El Autor calló estas cosas aquí, porque según su costumbre procede de lo más universal a lo menos universal que debe tratarse en su lugar: especificará aquí el orden, y luego el orden de origen.

XIII. Quinto, que los argumentos de Escoto, en el mismo lugar, contra quienes sostienen que estas procesiones se distinguen según principios distintos en razón, a saber, el entendimiento y la voluntad, no van contra nuestro camino. Pues solo militan contra quienes sostienen que la distinción real de las procesiones depende de la distinción de razón de los principios; lo cual es ajeno a la doctrina de santo Tomás. Aunque, como se dice en el texto, de la razón del entendimiento y de la voluntad nazca esta distinción, sin embargo la distinción de estas procesiones no surge de la distinción de aquellos. Una cosa es decir del entendimiento y de la voluntad, o de sus razones, y otra es decir de su distinción: pues lo primero significa al propio Dios, o una cosa real, mientras que lo segundo significa un ens rationis.

Articulus IV: Utrum processio amoris in divinis sit generatio

Articulus V: Utrum sint plures processiones in divinis quam duae

Quaestio XXVIII: De relationibus divinis

Articulus I: Utrum in Deo sint aliquae relationes reales

Articulus II: Utrum relatio in Deo sit idem quod sua essentia

Articulus III: Utrum relationes quae sunt in Deo, realiter ab invicem distinguantur

Articulus IV: Utrum in Deo sint tantum quatuor relationes reales, scilicet paternitas, filiatio, spiratio et processio

Quaestio XXIX: De personis divinis

Articulus I: De definitione personae

Articulus II: Utrum persona sit idem quod hypostasis, subsistentia et essentia

Articulus III: Utrum nomen personae sit ponendum in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona significet relationem

Quaestio XXX: De pluralitate personarum in divinis

Articulus I: Utrum sit ponere plures personas in divinis

Articulus II: Utrum in Deo sint plures personae quam tres

Articulus III: Utrum termini numerales ponant aliquid in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona possit esse commune tribus personis

Quaestio XXXI: De his quae ad unitatem vel pluralitatem pertinent in divinis

Articulus I: Utrum sit Trinitas in divinis

Articulus II: Utrum Filius sit alius a patre

Articulus III: Utrum dictio exclusiva solus sit addenda termino essentiali in divinis

Articulus IV: Utrum dictio exclusiva possit adiungi termino personali

Quaestio XXXII: De divinarum personarum cognitione

Articulus I: Utrum Trinitas divinarum personarum possit per naturalem rationem cognosci

Articulus II: Utrum sint ponendae notiones in divinis

Articulus III: Utrum sint quinque notiones

Articulus IV: Utrum liceat contrarie opinari de notionibus

Quaestio XXXIII: De persona Patris

Articulus I: Utrum competat Patri esse principium

Articulus II: Utrum hoc nomen Pater sit nomen proprie divinae personae

Articulus III: Utrum hoc nomen Pater dicatur in divinis per prius secundum quod personaliter sumitur

Articulus IV: Utrum esse ingenitum sit Patri proprium

Quaestio XXXIV: De persona Filii

Articulus I: Utrum verbum in divinis sit nomen personale

Articulus II: Utrum verbum sit proprium nomen Filii

Articulus III: Utrum in nomine verbi importetur respectus ad creaturam

Quaestio XXXV: De imagine

Articulus I: Utrum imago in divinis dicatur personaliter

Articulus II: Utrum nomen imaginis sit proprium Filii

Quaestio XXXVI: De persona Spiritus Sancti

Articulus I: Utrum hoc nomen Spiritus Sanctus sit proprium nomen alicuius divinae personae

Articulus II: Utrum Spiritus Sanctus procedat a Filio

Articulus III: Utrum Spiritus Sanctus procedat a patre per Filium

Articulus IV: Utrum Pater et Filius sint unum principium Spiritus Sancti

Quaestio XXXVII: De nomine Spiritus Sancti quod est amor

Articulus I: Utrum amor sit proprium nomen Spiritus Sancti

Articulus II: Utrum Pater et Filius diligant se spiritu Sancto

Quaestio XXXVIII: De nomine Spiritus Sancti quod est donum

Articulus I: Utrum donum sit nomen personale

Articulus II: Utrum donum sit proprium nomen Spiritus Sancti

Quaestio XXXIX: De personis ad essentiam relatis

Articulus I: Utrum in divinis essentia sit idem quod persona

Articulus II: Utrum sit dicendum tres personas esse unius essentiae

Articulus III: Utrum nomina essentialia praedicentur singulariter de tribus personis

Articulus IV: Utrum nomina essentialia concreta possint supponere pro persona

Articulus V: Utrum nomina essentialia in abstracto significata possint supponere pro persona

Articulus VI: Utrum personae possint praedicari de nominibus essentialibus

Articulus VII: Utrum nomina essentialia sint approprianda personis

Articulus VIII: Utrum convenienter a sacris doctoribus sint essentialia personis attributa

Quaestio XL: De personis in comparatione ad relationes sive proprietates

Articulus I: Utrum relatio sit idem quod persona

Articulus II: Utrum personae distinguantur per relationes

Articulus III: Utrum, abstractis per intellectum relationibus a personis, adhuc remaneant hypostases

Articulus IV: Utrum actus notionales praeintelligantur proprietatibus

Quaestio XLI: De personis in comparatione ad actus notionales

Articulus I: Utrum actus notionales sint attribuendi personis

Articulus II: Utrum actus notionales sint voluntarii

Articulus III: Utrum actus notionales sint de aliquo

Articulus IV: Utrum in divinis sit potentia respectu actuum notionalium

Articulus V: Utrum potentia generandi significet relationem, et non essentiam

Articulus VI: Utrum actus notionalis ad plures personas terminari possit

Quaestio XLII: De aequalitate et similitudine divinarum personarum ad invicem

Articulus I: Utrum aequalitas locum habeat in divinis

Articulus II: Utrum persona procedens sit coaeterna suo principio, ut Filius Patri

Articulus III: Utrum in divinis personis sit ordo naturae

Articulus IV: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum magnitudinem

Articulus V: Utrum Filius sit in patre, et e converso

Articulus VI: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum potentiam

Quaestio XLIII: De missione divinarum personarum

Articulus I: Utrum alicui personae divinae conveniat mitti

Articulus II: Utrum missio sit aeterna, vel temporalis tantum

Articulus III: Utrum missio invisibilis divinae personae sit solum secundum donum gratiae gratum facientis

Articulus IV: Utrum Patri conveniat mitti

Articulus V: Utrum Filio conveniat invisibiliter mitti

Articulus VI: Utrum missio invisibilis fiat ad omnes qui sunt participes gratiae

Articulus VII: Utrum Spiritui Sancto conveniat visibiliter mitti

Articulus VIII: Utrum nulla persona divina mittatur nisi ab ea a qua procedit aeternaliter

Quaestio XLIV: De processione creaturarum a Deo, et de omnium entium prima causa

Articulus I: Utrum sit necessarium omne ens esse creatum a Deo

Articulus II: Utrum materia prima sit creata a Deo

Articulus III: Utrum causa exemplaris sit aliquid praeter Deum

Articulus IV: Utrum Deus sit causa finalis omnium

Quaestio XLV: De modo emanationis rerum a primo principio

Articulus I: Utrum creare sit ex nihilo aliquid facere

Articulus II: Utrum Deus possit aliquid creare

Articulus III: Utrum creatio sit aliquid in creatura

Articulus IV: Utrum creari sit proprium compositorum et subsistentium

Articulus V: Utrum solius Dei sit creare

Articulus VI: Utrum creare sit proprium alicuius personae

Articulus VII: Utrum in creaturis sit necesse inveniri vestigium Trinitatis

Articulus VIII: Utrum creatio admisceatur in operibus naturae et artis

Quaestio XLVI: De principio durationis rerum creatarum

Articulus I: Utrum universitas creaturarum semper fuerit

Articulus II: Utrum mundum incoepisse sit articulus fidei

Articulus III: Utrum creatio rerum fuerit in principio temporis

Quaestio XLVII: De distinctione rerum in communi

Articulus I: Utrum rerum multitudo et distinctio sit a Deo

Articulus II: Utrum inaequalitas rerum sit a Deo.

Articulus III: Utrum sit unus mundus tantum

Quaestio XLVIII: De distinctione rerum in speciali

Articulus I: Utrum malum sit natura quaedam

Articulus II: Utrum malum inveniatur in rebus

Articulus III: Utrum malum sit in bono sicut in subiecto

Articulus IV: Utrum malum corrumpat totum bonum

Articulus V: Utrum malum sufficienter dividatur per poenam et culpam

Articulus VI: Utrum habeat plus de ratione mali poena quam culpa

Quaestio XLIX: De causa mali

Articulus I: Utrum bonum possit esse causa mali

Articulus II: Utrum summum bonum, quod est Deus, sit causa mali

Articulus III: Utrum sit unum summum malum, quod sit causa omnis mali

Quaestio L: De substantia angelorum absolute

Articulus I: Utrum angelus sit omnino incorporeus

Articulus II: Utrum angelus sit compositus ex materia et forma

Articulus III: Utrum angeli sint in aliquo magno numero

Articulus IV: Utrum angeli differant specie

Articulus V: Utrum angeli sint incorruptibiles

Quaestio LI: De comparatione angelorum ad corpora

Articulus I: Utrum angeli habeant corpora naturaliter sibi unita

Articulus II: Utrum angeli assumant corpora

Articulus III: Utrum angeli in corporibus assumptis opera vitae exerceant

Quaestio LII: De comparatione angelorum ad loca

Articulus I: Utrum angelus sit in loco

Articulus II: Utrum angelus possit esse in pluribus locis simul

Articulus III: Utrum plures angeli possint simul esse in eodem loco

Quaestio LIII: De motu locali angelorum

Articulus I: Utrum angelus possit moveri localiter

Articulus II: Utrum angelus transeat per medium

Articulus III: Utrum motus angeli sit in instanti

Quaestio LIV: De cognitione angelorum

Articulus I: Utrum intelligere angeli sit eius substantia

Articulus II: Utrum intelligere angeli sit eius esse

Articulus III: Utrum potentia intellectiva angeli sit eius essentia

Articulus IV: Utrum in angelo sit intellectus agens et possibilis

Articulus V: Utrum in angelis sit sola intellectiva cognitio

↑ Top of work