Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan

Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)

First published 1507

Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.

This work is being completed — add a section.


Praefatio ad Oliverium Carrafam

In Prooemium Summae Theologiae

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae

Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa

Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris

Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina

Quaestio VII: De infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse immutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus a nobis cognoscatur

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur

Articulus X: Utrum videntes Deum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum ea quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen *Deus* sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen *Deus* sit communicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen *Deus* univoce dicatur de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen *qui est* sit maxime nomen Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus de rebus habeat scientiam speculativam

Quaestio XV: De ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit imutabilis

Quaestio XVII: De falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quidquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: An Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

El título, tomado de lo dicho en la cuestión XIX, artículo 8, es claro. En efecto, la cuestión es si, dada la posición de la providencia divina en el modo ya declarado, se sigue que todas las cosas provistas son necesarias.

II. En el cuerpo hace dos cosas: primero, propone la conclusión de la respuesta, junto con la exposición de la opinión contraria; segundo, prueba la conclusión misma. – La conclusión es: La divina providencia impone necesidad a algunos, y no a todos.

Se prueba así. A la providencia divina pertenece ordenar las cosas hacia un fin; luego, hacia la perfección del universo; luego, producir todos los grados de entes; luego, preparar para algunos efectos causas necesarias y para otros, contingentes. No le corresponde, por tanto, imponer necesidad a todos.

La primera consecuencia se prueba: porque la perfección del universo es el bien principal existente en él mismo. En efecto, la bondad divina es un bien mucho mayor, pero separado del universo, y su fin es separado, como se ve en la Metafísica – La segunda se prueba: porque no habría perfección del universo si no se encontraran en las cosas todos los grados de esse. – La tercera, en cambio: porque para que los efectos ocurran necesaria o contingentemente, es preciso que las causas próximas sean de este tipo.

Aquí no es necesario repetir de nuevo la disputación sobre la contingencia: bastan, en efecto, lo dicho arriba también para este lugar.

III. En respuesta a la primera, surge una duda sumamente ardua y quizá insoluble para el intelecto humano. Para evidenciarla, a fin de que se perciba mejor en qué consiste la duda, debe advertirse que es una cosa que A ocurra contingentemente, otra que A ocurra necesariamente, y otra que A ocurra infaliblemente o inevitablemente. Tanto lo primero como lo segundo implican el orden del efecto a la causa puesta en acto: aquello, en cuanto su causa tiene potencia para cualquiera de los dos; esto, en cuanto su causa no puede faltar a su propia causalidad. Pero lo tercero es más común que ambos: pues tanto los contingentes como los necesarios siguen la providencia divina puesta en acto, infaliblemente o inevitablemente; y con ello, aquellos ocurren contingentemente, y estos necesariamente.

IV. Pues aunque por estas razones el intelecto descanse, atendiendo a la respuesta puesta en el texto acerca de la salvación de la contingencia; sin embargo, fluctúa en torno a la conexión de dicha infalibilidad con el libre albedrío, o mejor dicho —para hablar con más propiedad— con el libre evento de esas mismas operaciones que llamamos libres; y asimismo con el evento ambiguo de los demás contingentes. Pues en la operación libre hay que considerar la voluntad misma, su causa y el evento o ejecución de esta, ahora bien, de modo no opuesto; y si bien no es difícil salvar la naturaleza de tal causa, es decir, libre, junto con la mencionada infalibilidad (porque semejante infalibilidad nada da ni quita a la causa respecto del utrumlibet; sino que con ella concuerda que la causa tenga una potencia indiferente hacia aquello infalible y hacia su opuesto; y por ello la providencia divina no quita la contingencia a las cosas); en cambio, salvar la mencionada infalibilidad junto con la indiferencia o libertad de la ejecución o del evento: he aquí la tarea, aquí está el trabajo. Pues si es infalible que yo escribiré mañana al amanecer, aunque tenga potencia para el utrumlibet, es decir, para escribir entonces o para no escribir entonces; sin embargo, esa potencia y libertad no se ejercerá en acto de negación de la escritura, sino de afirmación, de modo que es inevitable que la afirmación acontezca. Y si así es, puesto que ya desde la eternidad la providencia divina está en acto determinada respecto de todas las cosas, e inmutable e infalible, etc.; se sigue que de hecho todas las cosas acontecen inevitablemente, aunque algunas contingente y otras necesariamente.

V. Sin embargo, dije «de hecho» con razón: porque, hablando en términos de lo posible en sentido absoluto, Dios puede no determinar su providencia a estos o aquellos futuros. Pero, una vez que ya está determinada, la evitabilidad de los acontecimientos repugna a su inmutabilidad, eficacia, universalidad y certeza. Y si todo sucede inevitablemente de hecho, ¿para qué deliberamos y nos esforzamos por perseguir o evitar esto más que aquello? Nada parece, por ello, menos destruido que toda la parte moral, todos los esfuerzos de la Iglesia y la exhortación al bien, que por la negación de la contingencia. Pues aunque la negación de la evitabilidad y la negación de la contingencia no sean equivalentes, como ya resulta claro de lo dicho, respecto a los inconvenientes propuestos, sin embargo parecen equivaler. En efecto, nadie delibera sobre lo inevitable; ni alguien se esfuerza, exhorta u ora acerca de las cosas inevitables.

VI. A esta duda no he encontrado nada escrito en santo Tomás, pues no recuerdo que en ningún lugar la haya planteado, sino que siempre se esforzó por salvar la contingencia. Tampoco he hallado hasta ahora en otros doctores nada relativo a esta cuestión, salvo lo que comúnmente se dice sobre el sentido compuesto y dividido, sobre la necesidad de la consecuencia y de lo consecuente, sobre la libertad de la elección divina en la eternidad, y sobre la naturaleza de las causas ad utrumlibet halladas en el universo.

VII. Pero todo esto, como resulta evidente por lo dicho, no tranquiliza al entendimiento: pues, como ya se dijo , la cuestión no versa sobre Dios considerado en sí mismo, sino sobre Dios tal como de hecho es; y asimismo no sobre las naturalezas mismas de las causas o de las cosas, ni sobre la necesidad o contingencia, sino sobre la compossibilidad de los acontecimientos inevitables con la contingencia y libertad de los mismos. En efecto, no se satisface la pregunta diciendo que el acto que ocurre es evitable e inevitable: evitable, ciertamente, en sí mismo; pero inevitable en cuanto está previsto. Aunque esto sea verdadero, sin embargo no deshace el nudo. Porque el acto que ocurre de hecho ya está previsto desde la eternidad, y el esse de estar previsto vence las condiciones del acto mismo en cuanto está en sí: y en consecuencia el acto que ocurre es, en términos absolutos, es decir, consideradas todas las circunstancias, inevitable; y en cierto respecto, es decir, tomado aisladamente, evitable. Así como el arrojo de la mercancía en tiempo de naufragio es, en términos absolutos, querido, porque consideradas todas las circunstancias es querido; y en cierto respecto es no querido, porque en sí mismo el arrojo mismo desagrada.

Tampoco sirve al propósito decir que el esse provisto no pone nada en acto en lo que ocurre. En este ejemplo, en efecto, se manifiesta claramente que nada importa al asunto que ponga o no ponga: pues el esse querido no pone nada en la mercancía proyectada, y sin embargo, etc.

Tampoco se escapa de la dificultad diciendo que, puesto que el acto que ocurre está previsto por Dios, y su inevitabilidad sigue al ser previsto como cosa respectiva respecto de Dios, el acto que ocurre es de facto inevitable respecto de Dios, pero no respecto de nosotros. Pues esto equivale a nada. Ya que, si es inevitable de facto respecto de Dios, entonces también es inevitable de facto y simplemente, y respecto de nosotros: porque es imposible que algo que no puede ser evitado por Dios sea evitado por cualquiera, debido a su suma eficacia.

VIII. Por tanto, si la verdad de esta cuestión debe aquietar nuestro entendimiento, es necesario decir una de dos cosas: o que del ser provisto no se sigue la inevitabilidad; o que la inevitabilidad del evento provisto no menoscaba la evitabilidad de esos mismos eventos. Y esto segundo, a causa de la razón aducida arriba , no comprendo cómo pueda verificarse: es claro, en efecto, que la evitabilidad solo parece salvada secundum quid. - En cuanto a lo primero, aunque comúnmente los doctores lo rechazan, diciendo que el ser provisto, o querido, o predestinado (pues tomo todo como equivalente respecto de esta dificultad) se sigue la inevitabilidad; yo sin embargo, no para oponerme contra la corriente, ni afirmando, sino manteniendo siempre cautivo el entendimiento en obsequio de Cristo, sospecho que, así como el ser provisto no pone ni contingencia ni necesidad en el evento provisto, como se dice en la letra, porque Dios es causa supereminente, que posee eminentermente lo necesario y lo contingente (pues por esto escapa santo Tomás de aquella razón de VI Metafísica aquí aducida: pretende, en efecto, que las proposiciones de Aristóteles se verifican en las causas particulares, de las cuales unas son necesarias, otras contingentes, otras per se y otras per accidens; pero no en la causa universalísima que excede lo necesario y lo contingente, lo per se y lo per accidens; pues a ella pertenece producir, como efectos elegidos, no solo las cosas, sino todos los modos de las cosas y de los eventos); así también, elevando más alto los ojos de la mente, el mismo Dios, por su excelencia más alta de cuanto podemos pensar, provee a las cosas y a los eventos de tal manera, que el ser provisto por él siga algo más alto que la evitabilidad o la inevitabilidad; de modo que, de la provisión pasiva del evento, no sea necesario que siga alguno de los dos miembros de esa disyuntiva. Y si así es, aquietará el entendimiento, no por la evidencia de la verdad inspeccionada, sino por la altura inaccesible de la verdad oculta. Y esto parece a mi ingenio suficientemente razonable: tanto por la razón dicha; cuanto porque, como dice Gregorio , menos siente acerca de Dios quien cree de él solamente aquello que su ingenio puede medir.

IX. No por ello debe negarse nada de aquello que sabemos que atañe a la inmutabilidad, actualidad, certidumbre y universalidad divinas y a cosas semejantes, o que sostenemos por la fe; sospecho, más bien, que subyace oculto algo, ya en parte del orden que media entre Dios y el acontecimiento previsto, ya en el vínculo entre el acontecimiento mismo y su esse previsto. Y así, considerando que el entendimiento de nuestra alma es como el ojo del búho, encuentro su quietud solo en la ignorancia. Pues es mejor confesar nuestra ceguera, tanto ante la fe católica como ante la filosofía, que afirmar como evidente lo que no sosiega al entendimiento: la evidencia, en efecto, es lo que sosiega. Tampoco por ello acuso de presunción a todos los doctores: pues todos ellos, balbuceando según pudieron, intentaron insinuar la inmovilidad y eficacia sumas y eternas del intelecto, la voluntad y la potencia divinas mediante la infalibilidad del orden de la elección divina respecto de todos los acontecimientos; y nada de esto se opone a la sospecha antes dicha, la cual cree que en ellos late algo más profundo. Y verdaderamente, si así se predicara, quizá ningún cristiano erraría en torno a la predestinación; así como no yerra en la materia de la Trinidad, porque se dice, se escribe y así es, que está oculta al intelecto humano, y basta sola la fe.

Pero el consejo óptimo y saludable en este asunto es comenzar por aquellas cosas que sabemos con certeza y experimentamos en nosotros, a saber, que todas las cosas que están bajo nuestro libre albedrío son evitables por nosotros, y por ello somos dignos de pena o premio; cómo, sin embargo, salvaguardado esto, se salve la providencia y la predestinación divinas, etc., hay que creerlo como lo cree la santa Madre Iglesia. Pues está escrito : no busques las cosas más altas que tú; pues muchas te han sido reveladas por encima del sentido de los hombres. Y esto es una de ellas.

Quaestio XXIII: De praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De divina potentia

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit meliora facere ea quae facit

Quaestio XXVI: De divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

Quaestio XXVII: De processione divinarum personarum

Articulus I: Utrum processio sit in divinis

Articulus II: Utrum aliqua processio in divinis generatio DICI possit

Articulus III: Utrum sit in divinis alia processio a generatione verbi

Articulus IV: Utrum processio amoris in divinis sit generatio

Articulus V: Utrum sint plures processiones in divinis quam duae

Quaestio XXVIII: De relationibus divinis

Articulus I: Utrum in Deo sint aliquae relationes reales

Articulus II: Utrum relatio in Deo sit idem quod sua essentia

Articulus III: Utrum relationes quae sunt in Deo, realiter ab invicem distinguantur

Articulus IV: Utrum in Deo sint tantum quatuor relationes reales, scilicet paternitas, filiatio, spiratio et processio

Quaestio XXIX: De personis divinis

Articulus I: De definitione personae

Articulus II: Utrum persona sit idem quod hypostasis, subsistentia et essentia

Articulus III: Utrum nomen personae sit ponendum in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona significet relationem

Quaestio XXX: De pluralitate personarum in divinis

Articulus I: Utrum sit ponere plures personas in divinis

Articulus II: Utrum in Deo sint plures personae quam tres

Articulus III: Utrum termini numerales ponant aliquid in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona possit esse commune tribus personis

Quaestio XXXI: De his quae ad unitatem vel pluralitatem pertinent in divinis

Articulus I: Utrum sit Trinitas in divinis

Articulus II: Utrum Filius sit alius a patre

Articulus III: Utrum dictio exclusiva solus sit addenda termino essentiali in divinis

Articulus IV: Utrum dictio exclusiva possit adiungi termino personali

Quaestio XXXII: De divinarum personarum cognitione

Articulus I: Utrum Trinitas divinarum personarum possit per naturalem rationem cognosci

Articulus II: Utrum sint ponendae notiones in divinis

Articulus III: Utrum sint quinque notiones

Articulus IV: Utrum liceat contrarie opinari de notionibus

Quaestio XXXIII: De persona Patris

Articulus I: Utrum competat Patri esse principium

Articulus II: Utrum hoc nomen Pater sit nomen proprie divinae personae

Articulus III: Utrum hoc nomen Pater dicatur in divinis per prius secundum quod personaliter sumitur

Articulus IV: Utrum esse ingenitum sit Patri proprium

Quaestio XXXIV: De persona Filii

Articulus I: Utrum verbum in divinis sit nomen personale

Articulus II: Utrum verbum sit proprium nomen Filii

Articulus III: Utrum in nomine verbi importetur respectus ad creaturam

Quaestio XXXV: De imagine

Articulus I: Utrum imago in divinis dicatur personaliter

Articulus II: Utrum nomen imaginis sit proprium Filii

Quaestio XXXVI: De persona Spiritus Sancti

Articulus I: Utrum hoc nomen Spiritus Sanctus sit proprium nomen alicuius divinae personae

Articulus II: Utrum Spiritus Sanctus procedat a Filio

Articulus III: Utrum Spiritus Sanctus procedat a patre per Filium

Articulus IV: Utrum Pater et Filius sint unum principium Spiritus Sancti

Quaestio XXXVII: De nomine Spiritus Sancti quod est amor

Articulus I: Utrum amor sit proprium nomen Spiritus Sancti

Articulus II: Utrum Pater et Filius diligant se spiritu Sancto

Quaestio XXXVIII: De nomine Spiritus Sancti quod est donum

Articulus I: Utrum donum sit nomen personale

Articulus II: Utrum donum sit proprium nomen Spiritus Sancti

Quaestio XXXIX: De personis ad essentiam relatis

Articulus I: Utrum in divinis essentia sit idem quod persona

Articulus II: Utrum sit dicendum tres personas esse unius essentiae

Articulus III: Utrum nomina essentialia praedicentur singulariter de tribus personis

Articulus IV: Utrum nomina essentialia concreta possint supponere pro persona

Articulus V: Utrum nomina essentialia in abstracto significata possint supponere pro persona

Articulus VI: Utrum personae possint praedicari de nominibus essentialibus

Articulus VII: Utrum nomina essentialia sint approprianda personis

Articulus VIII: Utrum convenienter a sacris doctoribus sint essentialia personis attributa

Quaestio XL: De personis in comparatione ad relationes sive proprietates

Articulus I: Utrum relatio sit idem quod persona

Articulus II: Utrum personae distinguantur per relationes

Articulus III: Utrum, abstractis per intellectum relationibus a personis, adhuc remaneant hypostases

Articulus IV: Utrum actus notionales praeintelligantur proprietatibus

Quaestio XLI: De personis in comparatione ad actus notionales

Articulus I: Utrum actus notionales sint attribuendi personis

Articulus II: Utrum actus notionales sint voluntarii

Articulus III: Utrum actus notionales sint de aliquo

Articulus IV: Utrum in divinis sit potentia respectu actuum notionalium

Articulus V: Utrum potentia generandi significet relationem, et non essentiam

Articulus VI: Utrum actus notionalis ad plures personas terminari possit

Quaestio XLII: De aequalitate et similitudine divinarum personarum ad invicem

Articulus I: Utrum aequalitas locum habeat in divinis

Articulus II: Utrum persona procedens sit coaeterna suo principio, ut Filius Patri

Articulus III: Utrum in divinis personis sit ordo naturae

Articulus IV: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum magnitudinem

Articulus V: Utrum Filius sit in patre, et e converso

Articulus VI: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum potentiam

Quaestio XLIII: De missione divinarum personarum

Articulus I: Utrum alicui personae divinae conveniat mitti

Articulus II: Utrum missio sit aeterna, vel temporalis tantum

Articulus III: Utrum missio invisibilis divinae personae sit solum secundum donum gratiae gratum facientis

Articulus IV: Utrum Patri conveniat mitti

Articulus V: Utrum Filio conveniat invisibiliter mitti

Articulus VI: Utrum missio invisibilis fiat ad omnes qui sunt participes gratiae

Articulus VII: Utrum Spiritui Sancto conveniat visibiliter mitti

Articulus VIII: Utrum nulla persona divina mittatur nisi ab ea a qua procedit aeternaliter

Quaestio XLIV: De processione creaturarum a Deo, et de omnium entium prima causa

Articulus I: Utrum sit necessarium omne ens esse creatum a Deo

Articulus II: Utrum materia prima sit creata a Deo

Articulus III: Utrum causa exemplaris sit aliquid praeter Deum

Articulus IV: Utrum Deus sit causa finalis omnium

Quaestio XLV: De modo emanationis rerum a primo principio

Articulus I: Utrum creare sit ex nihilo aliquid facere

Articulus II: Utrum Deus possit aliquid creare

Articulus III: Utrum creatio sit aliquid in creatura

Articulus IV: Utrum creari sit proprium compositorum et subsistentium

Articulus V: Utrum solius Dei sit creare

Articulus VI: Utrum creare sit proprium alicuius personae

Articulus VII: Utrum in creaturis sit necesse inveniri vestigium Trinitatis

Articulus VIII: Utrum creatio admisceatur in operibus naturae et artis

Quaestio XLVI: De principio durationis rerum creatarum

Articulus I: Utrum universitas creaturarum semper fuerit

Articulus II: Utrum mundum incoepisse sit articulus fidei

Articulus III: Utrum creatio rerum fuerit in principio temporis

Quaestio XLVII: De distinctione rerum in communi

Articulus I: Utrum rerum multitudo et distinctio sit a Deo

Articulus II: Utrum inaequalitas rerum sit a Deo.

Articulus III: Utrum sit unus mundus tantum

Quaestio XLVIII: De distinctione rerum in speciali

Articulus I: Utrum malum sit natura quaedam

Articulus II: Utrum malum inveniatur in rebus

Articulus III: Utrum malum sit in bono sicut in subiecto

Articulus IV: Utrum malum corrumpat totum bonum

Articulus V: Utrum malum sufficienter dividatur per poenam et culpam

Articulus VI: Utrum habeat plus de ratione mali poena quam culpa

Quaestio XLIX: De causa mali

Articulus I: Utrum bonum possit esse causa mali

Articulus II: Utrum summum bonum, quod est Deus, sit causa mali

Articulus III: Utrum sit unum summum malum, quod sit causa omnis mali

Quaestio L: De substantia angelorum absolute

Articulus I: Utrum angelus sit omnino incorporeus

Articulus II: Utrum angelus sit compositus ex materia et forma

Articulus III: Utrum angeli sint in aliquo magno numero

Articulus IV: Utrum angeli differant specie

Articulus V: Utrum angeli sint incorruptibiles

Quaestio LI: De comparatione angelorum ad corpora

Articulus I: Utrum angeli habeant corpora naturaliter sibi unita

Articulus II: Utrum angeli assumant corpora

Articulus III: Utrum angeli in corporibus assumptis opera vitae exerceant

Quaestio LII: De comparatione angelorum ad loca

Articulus I: Utrum angelus sit in loco

Articulus II: Utrum angelus possit esse in pluribus locis simul

Articulus III: Utrum plures angeli possint simul esse in eodem loco

Quaestio LIII: De motu locali angelorum

Articulus I: Utrum angelus possit moveri localiter

Articulus II: Utrum angelus transeat per medium

Articulus III: Utrum motus angeli sit in instanti

Quaestio LIV: De cognitione angelorum

Articulus I: Utrum intelligere angeli sit eius substantia

Articulus II: Utrum intelligere angeli sit eius esse

Articulus III: Utrum potentia intellectiva angeli sit eius essentia

Articulus IV: Utrum in angelo sit intellectus agens et possibilis

Articulus V: Utrum in angelis sit sola intellectiva cognitio

↑ Top of work