Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan

Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)

First published 1507

Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.

This work is being completed — add a section.


Praefatio ad Oliverium Carrafam

In Prooemium Summae Theologiae

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae

Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa

Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris

Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina

Quaestio VII: De infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse immutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus a nobis cognoscatur

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur

Articulus X: Utrum videntes Deum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum ea quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen *Deus* sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen *Deus* sit communicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen *Deus* univoce dicatur de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen *qui est* sit maxime nomen Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus de rebus habeat scientiam speculativam

Quaestio XV: De ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Título claro. — En el cuerpo hace tres cosas: primero, responde afirmativamente a la cuestión planteada; segundo, muestra que esta pluralidad no repugna a la simplicidad divina ; tercero, muestra cómo esta pluralidad es .

II. En cuanto a lo primero, la conclusión que responde es: Es necesario postular ideas múltiples. — Se prueba. El fin último en cualquier efecto es propiamente intendido por el agente principal: luego el orden del universo es propiamente intendido y hecho por sí por Dios: luego en la mente divina hay una idea del orden del universo: luego en ella existen las razones propias de todas las cosas: luego en ella hay ideas múltiples.

El antecedente se manifiesta en el orden del ejército y en su caudillo. En cambio, la primera consecuencia se prueba: porque lo óptimo existente en las cosas es el orden, lo cual se fundamenta en el libro XII de la Metafísica. Y la verdad del consecuente se confirma mediante la refutación de la opinión de Avicena, etc. La segunda, sin embargo, es per se nota. La tercera, en efecto, se prueba: porque la razón del todo no puede ser conocida si no se conocen las razones de todas aquellas cosas de las que el todo se constituye, como es patente en una casa y sus partes. Y la verdad del consecuente se confirma con la autoridad de Agustín. Finalmente, la última consecuencia no necesita demostración.

III. Adviértase que notablemente en el primer antecedente no se dice último fin, sino que se dice último fin en cada efecto: pues aquí se habla del fin intrínseco del efecto, y no del fin que está fuera del efecto. Así, como consta en XII Metafísica , texto 52, el bien del universo es doble: a saber, el que permanece en el propio universo, y otro fuera de él. El primero es el orden; el segundo es Dios, por quien existe también el propio orden. Por tanto, el orden del universo, porque es lo óptimo en todo el universo, debe ser lo último en este efecto que es el universo, y consecuentemente corresponder al agente principal: que suponemos ser Dios. Y así Dios es el agente por sí mismo y el fin del propio orden, del mismo modo que el general respecto al orden del ejército.

Adviértase en segundo lugar, que la letra, para mostrar la fuerza de este argumento a favor de inferir la pluralidad de ideas en Dios, insertó la opinión de Avicena sobre el modo en que emanó la pluralidad de las criaturas, de la cual se hablará más abajo . Pues si la distinción de las criaturas no fuera pretendida por sí por Dios, sino que fuese por accidente de parte de Dios, es decir, a causa de la sucesión de los agentes, o de cualquier otro modo, no tendríamos vía para concluir en Dios ejemplares de muchas cosas, sino solo de una. En efecto, ningún artífice exige la idea de aquellas cosas que son por accidente.

IV. En cuanto a lo segundo , se demuestra que la pluralidad de ideas no repugna a la simplicidad divina, por la diferencia que existe entre el quod y el quo con que alguien entiende. Y usa tal argumento: multiplicar el quod no repugna a la simplicidad, pero sí multiplicar el quo; ahora bien, la idea es quod y no quo; por tanto, la multitud de ideas no repugna a la simplicidad divina. — La mayor se prueba: porque entender muchas cosas no implica composición ni imperfección, etc., pero entender por muchas especies sí lo implica. La menor se prueba inductivamente mediante la idea de la casa en la mente del artífice, etc.

V. En torno a la diferencia asignada en la letra entre aquello-que y aquello-por-lo-cual, se plantea una duda. Primero, o se trata de una pluralidad real, o de razón. Si es real, la pluralidad de ambos prejuzga la simplicidad divina. Si es de razón, ambos pueden ser plurificados con igual razón, puesto que la esencia divina, en cuanto especie, comprende todas las especies inteligibles, del mismo modo que ella misma, en cuanto objeto, comprende todos los objetos: y así la pluralidad según la razón es igual para ambos.

En segundo lugar, lo entendido por Dios no puede ser sino uno numéricamente, como consta en el libro XII de la Metafísica Luego repugna multiplicar lo que es entendido por Dios. Es falso, por tanto, que la pluralidad de aquello que es entendido no prejuzgue. En tercer lugar, en Dios hay sabiduría, arte y ciencia: luego aquello por lo cual se entiende se multiplica en Dios. Se prueba la consecuencia: porque se comportan como aquello por lo cual Dios entiende; como también expresamente lo dice la letra en la respuesta a la segunda.

VI. Para la evidencia de esto, sabe, en cuanto al ly quo y al quod, que aquí se habla del quo y del quod en acto ejercido; es decir, de aquellas razones formales, o cosas, que ejercen el acto mismo del quo, o el acto mismo del quod. Así, en el asunto propuesto, la idea es un quod entendido en acto ejercido, pues significa aquello que se comporta respecto de la intelección como objeto o término; el arte, en cambio, es el quo en acto ejercido, porque importa aquello que se comporta como principio formal de la intelección. Y así de los demás. En cuanto a la multitud o pluralidad, sabe que aquí no se habla de pluralidad real; ni de pluralidad de razón, hablando formalmente; sino de pluralidad simplemente quod o quo. De modo que la intención del texto es plantear la diferencia en esto: que la razón formal que ejerce el acto del quod puede multiplicarse simplemente y puede decirse absolutamente muchas; mientras que la razón que ejerce el acto del quo no puede multiplicarse de tal manera que pueda decirse absolutamente muchas. VII. A la primera objeción en contrario es patente la respuesta. Decimos, en efecto, que, puesto que la idea es lo que es entendido, para la pluralidad de lo conocido basta toda distinción de razón (pues otra cosa es conocida el punto como principio, y otra como fin); por eso, para la pluralidad de las ideas basta aquella distinción relativa por la cual la esencia, en cuanto imitable así, es un conocido, y en cuanto imitable así, es otro conocido, etc. Pero para la pluralidad del principio de entender no basta cualquier distinción de razón: se requiere una distinción según la propia y per se razón de principio de entender. Por eso no es igual la razón de la multitud del propio quo y del propio quod. Cuando, pues, se dice: la esencia divina contiene tantos objetos plurales como la razón, se concede. Pero se niega que, así como aquella pluralidad que es entendida en ella misma como objetos baste para la pluralidad simplemente del propio quod, así esa misma pluralidad que es entendida en ella misma como razón o especie de entender baste para la pluralidad del propio quo; por la razón ya dicha. A la segunda objeción se responde de dos maneras. Primero, que lo entendido por Dios no es uno sino en cuanto se distingue contra muchos disparata, y no en cuanto se distingue simplemente contra muchos. Las ideas no son muchos conocidos disparados, ni entre sí ni respecto de la esencia divina, puesto que cada una es la misma esencia. Contra la simplicidad del entendimiento sería, en efecto, si tuviera muchos conocidos disparados, como tales, es decir, en esse cognito (hablamos formalmente), como acontece en nosotros cuando entendemos el triángulo y el buey. Tener, en cambio, muchos conocidos no disparados, sino comunicantes en un solo número, no perjudica a la simplicidad. – Segundo, que lo entendido per se primero por Dios debe ser uno. La idea, empero, es lo entendido per se segundo, y por eso admite la multitud. Pues no se dijo en el texto que todo quod pueda multiplicarse, sino que multiplicar el quod no perjudica a la simplicidad. Basta, sin embargo, que esto se verifique si el quod per se segundo puede ser pluralificado. A la tercera se responde que adolece de equivocidad. Pues el texto no pretende que en Dios no puedan ponerse varios quo de diversas razones, sino que ninguno de ellos puede multiplicarse. En Dios no hay, en efecto, muchas sabidurías ni muchas artes, etc. Pero sí hay en Dios muchas ideas. VIII. En cuanto al tercero , se muestra el modo en que la mencionada pluralidad objetiva está en el entendimiento divino. Dios entiende perfectamente la esencia: luego la conoce de todo modo en que es cognoscible: luego la conoce no solo según sí misma, sino según que es participable de cualquier modo por la criatura; luego la conoce como imitable así por tal criatura: luego como razón propia de esta criatura: luego conoce varias razones de las cosas, que llamamos ideas. El antecedente es patente junto con la primera consecuencia. La segunda, empero, se prueba: porque Dios es cognoscible de ambos modos. La cuarta se prueba: porque las especies de las criaturas son según los modos de participar la semejanza de la esencia divina. La quinta es patente por esto: porque igual juicio cabe sobre esta criatura y sobre las demás. IX. En la respuesta a la primera, advierte diligentemente que aquí no se trata de cualquier semejanza, sino solo de la ejemplar. Lo imitable ejemplarmente no es sino el objeto del entendimiento. Y por eso, aunque la esencia divina sea absolutamente anteriormente imitable que objetada, no es sin embargo anteriormente imitable ejemplarmente que objetada: porque de la razón de ejemplar, como se dijo , es el esse objetivo. De donde, si Dios no fuese agente intelectual, su esencia sería ciertamente imitable, pero no ejemplarmente; y por consiguiente no tendría razón de idea. Esto insinúa el texto al decir que no nombra la esencia, sino la razón entendida a partir de ella. X. En la respuesta a la segunda y a la tercera, para una comprensión más clara, nota conjuntamente tres cosas. Primero, que la idea significa la esencia divina imitable ejemplarmente. Y puesto que la imitabilidad puede tomarse de dos maneras, a saber, fundamentalmente, es decir, por lo absoluto, y formalmente, es decir, por el respeto, la significación de la idea puede imaginarse de tres maneras: primero, que signifique solo lo absoluto; segundo, solo lo respectivo; tercero, ambos. Y en efecto, que no signifique solo el fundamento de la imitabilidad se prueba por esto: que, siendo aquel enteramente uno en todas las ideas (pues es la misma simplísima esencia divina, en la cual no puede distinguirse lo absoluto imitable de la piedra de lo absoluto imitable del león), no podría sostenerse la pluralidad de ideas en Dios: imposible es, en efecto, entender varias ideas, si no se entiende pluralificado lo significado por la idea. Que tampoco signifique solo el respeto es patente por esto: que se dice que significa la esencia divina. De donde queda que signifique ambas cosas; no del modo en que ly vestis significaría al hombre blanco, si se impusiera a ambos (pues así la idea no tendría una sola razón), sino del modo en que los nombres significan lo absoluto relativamente, como Salvador y Creador, etc. Y por consiguiente, de la razón de la idea en Dios son tanto la esencia como la relación; no como partes componentes de una razón común, sino como cosa y modo, como determinable y determinación, como común y propio. Segundo nota, que las ideas, tanto en los artífices como en Dios, pueden ser entendidas de dos maneras: primero, en cuanto son ideas de otros; segundo, en cuanto están en sí mismas. Ejemplo de cada miembro se tiene en el texto, en la respuesta a la segunda objeción: cuando el artífice contempla la casa por hacer, la intelección termina en la idea de la casa en cuanto la idea es de la casa; pero cuando el artífice, en acto reflejo, considera como idea aquella que concibe en su mente, la intelección termina en ella en cuanto está en sí. Del mismo modo acontece también en Dios. Por esta distinción, además, puedes percibir fácilmente que las ideas se constituyen no por ser entendidas ellas mismas en cuanto en sí, sino por ser entendidas en cuanto ideas de otros. Y no importa para el asunto si ese entender es actual o habitual. Y por eso se concede que en Dios hay varias ideas antes de que sean ideas entendidas según sí mismas. Y por ello, en el texto, al final de la respuesta a la segunda objeción, acerca del segundo modo en que son entendidas, se dice: y esto es haber varias ideas en su entendimiento como entendidas. Porque otra cosa es haber varias ideas en su entendimiento, y otra cosa es haber varias ideas en su entendimiento como entendidas: lo primero dice que están objetivamente en el entendimiento como razones de otros; lo segundo, en cambio, dice que están objetivamente como entendidas según sí mismas. Por eso añadió como entendidas. Tercero nota, que estos respetos que distinguen las ideas, siendo también constitutivos de ellas, no siguen al acto del entendimiento divino que entiende las ideas; sino que se hacen por el acto del entendimiento divino que entiende comparativamente su esencia. De modo que no debe imaginarse que primero se entiende la esencia como imitable y después sigue el respeto ideal, sino que la misma intelección de la esencia como imitable es la constitución del respeto ideal. – De esto tienes, además, que los respetos ideales no se ponen como necesarios para que Dios entienda distintamente las criaturas, como algunos parecen interpretar: consta, en efecto, que la perfección de la intelección divina no mendiga de los respetos de razón. Sino que se ponen como necesarios, constituidos necesariamente a partir de la perfección de la intelección divina. De donde en el cuerpo del artículo el Autor dijo que, porque Dios entiende perfectísimamente su esencia, por eso la entiende como imitable de tantos modos: pues esto es constituir varios respetos ideales, y entender varias ideas en cuanto son razones de otros, y entender distintamente las criaturas en la esencia divina a él objetada. Y esto, si lo hubieres bien contemplado, te permitirá burlarte de las objeciones de otros, que no aduje, porque no militan contra el sentido expuesto de la doctrina de santo Tomás.

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit imutabilis

Quaestio XVII: De falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quidquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: An Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De divina potentia

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit meliora facere ea quae facit

Quaestio XXVI: De divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

Quaestio XXVII: De processione divinarum personarum

Articulus I: Utrum processio sit in divinis

Articulus II: Utrum aliqua processio in divinis generatio DICI possit

Articulus III: Utrum sit in divinis alia processio a generatione verbi

Articulus IV: Utrum processio amoris in divinis sit generatio

Articulus V: Utrum sint plures processiones in divinis quam duae

Quaestio XXVIII: De relationibus divinis

Articulus I: Utrum in Deo sint aliquae relationes reales

Articulus II: Utrum relatio in Deo sit idem quod sua essentia

Articulus III: Utrum relationes quae sunt in Deo, realiter ab invicem distinguantur

Articulus IV: Utrum in Deo sint tantum quatuor relationes reales, scilicet paternitas, filiatio, spiratio et processio

Quaestio XXIX: De personis divinis

Articulus I: De definitione personae

Articulus II: Utrum persona sit idem quod hypostasis, subsistentia et essentia

Articulus III: Utrum nomen personae sit ponendum in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona significet relationem

Quaestio XXX: De pluralitate personarum in divinis

Articulus I: Utrum sit ponere plures personas in divinis

Articulus II: Utrum in Deo sint plures personae quam tres

Articulus III: Utrum termini numerales ponant aliquid in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona possit esse commune tribus personis

Quaestio XXXI: De his quae ad unitatem vel pluralitatem pertinent in divinis

Articulus I: Utrum sit Trinitas in divinis

Articulus II: Utrum Filius sit alius a patre

Articulus III: Utrum dictio exclusiva solus sit addenda termino essentiali in divinis

Articulus IV: Utrum dictio exclusiva possit adiungi termino personali

Quaestio XXXII: De divinarum personarum cognitione

Articulus I: Utrum Trinitas divinarum personarum possit per naturalem rationem cognosci

Articulus II: Utrum sint ponendae notiones in divinis

Articulus III: Utrum sint quinque notiones

Articulus IV: Utrum liceat contrarie opinari de notionibus

Quaestio XXXIII: De persona Patris

Articulus I: Utrum competat Patri esse principium

Articulus II: Utrum hoc nomen Pater sit nomen proprie divinae personae

Articulus III: Utrum hoc nomen Pater dicatur in divinis per prius secundum quod personaliter sumitur

Articulus IV: Utrum esse ingenitum sit Patri proprium

Quaestio XXXIV: De persona Filii

Articulus I: Utrum verbum in divinis sit nomen personale

Articulus II: Utrum verbum sit proprium nomen Filii

Articulus III: Utrum in nomine verbi importetur respectus ad creaturam

Quaestio XXXV: De imagine

Articulus I: Utrum imago in divinis dicatur personaliter

Articulus II: Utrum nomen imaginis sit proprium Filii

Quaestio XXXVI: De persona Spiritus Sancti

Articulus I: Utrum hoc nomen Spiritus Sanctus sit proprium nomen alicuius divinae personae

Articulus II: Utrum Spiritus Sanctus procedat a Filio

Articulus III: Utrum Spiritus Sanctus procedat a patre per Filium

Articulus IV: Utrum Pater et Filius sint unum principium Spiritus Sancti

Quaestio XXXVII: De nomine Spiritus Sancti quod est amor

Articulus I: Utrum amor sit proprium nomen Spiritus Sancti

Articulus II: Utrum Pater et Filius diligant se spiritu Sancto

Quaestio XXXVIII: De nomine Spiritus Sancti quod est donum

Articulus I: Utrum donum sit nomen personale

Articulus II: Utrum donum sit proprium nomen Spiritus Sancti

Quaestio XXXIX: De personis ad essentiam relatis

Articulus I: Utrum in divinis essentia sit idem quod persona

Articulus II: Utrum sit dicendum tres personas esse unius essentiae

Articulus III: Utrum nomina essentialia praedicentur singulariter de tribus personis

Articulus IV: Utrum nomina essentialia concreta possint supponere pro persona

Articulus V: Utrum nomina essentialia in abstracto significata possint supponere pro persona

Articulus VI: Utrum personae possint praedicari de nominibus essentialibus

Articulus VII: Utrum nomina essentialia sint approprianda personis

Articulus VIII: Utrum convenienter a sacris doctoribus sint essentialia personis attributa

Quaestio XL: De personis in comparatione ad relationes sive proprietates

Articulus I: Utrum relatio sit idem quod persona

Articulus II: Utrum personae distinguantur per relationes

Articulus III: Utrum, abstractis per intellectum relationibus a personis, adhuc remaneant hypostases

Articulus IV: Utrum actus notionales praeintelligantur proprietatibus

Quaestio XLI: De personis in comparatione ad actus notionales

Articulus I: Utrum actus notionales sint attribuendi personis

Articulus II: Utrum actus notionales sint voluntarii

Articulus III: Utrum actus notionales sint de aliquo

Articulus IV: Utrum in divinis sit potentia respectu actuum notionalium

Articulus V: Utrum potentia generandi significet relationem, et non essentiam

Articulus VI: Utrum actus notionalis ad plures personas terminari possit

Quaestio XLII: De aequalitate et similitudine divinarum personarum ad invicem

Articulus I: Utrum aequalitas locum habeat in divinis

Articulus II: Utrum persona procedens sit coaeterna suo principio, ut Filius Patri

Articulus III: Utrum in divinis personis sit ordo naturae

Articulus IV: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum magnitudinem

Articulus V: Utrum Filius sit in patre, et e converso

Articulus VI: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum potentiam

Quaestio XLIII: De missione divinarum personarum

Articulus I: Utrum alicui personae divinae conveniat mitti

Articulus II: Utrum missio sit aeterna, vel temporalis tantum

Articulus III: Utrum missio invisibilis divinae personae sit solum secundum donum gratiae gratum facientis

Articulus IV: Utrum Patri conveniat mitti

Articulus V: Utrum Filio conveniat invisibiliter mitti

Articulus VI: Utrum missio invisibilis fiat ad omnes qui sunt participes gratiae

Articulus VII: Utrum Spiritui Sancto conveniat visibiliter mitti

Articulus VIII: Utrum nulla persona divina mittatur nisi ab ea a qua procedit aeternaliter

Quaestio XLIV: De processione creaturarum a Deo, et de omnium entium prima causa

Articulus I: Utrum sit necessarium omne ens esse creatum a Deo

Articulus II: Utrum materia prima sit creata a Deo

Articulus III: Utrum causa exemplaris sit aliquid praeter Deum

Articulus IV: Utrum Deus sit causa finalis omnium

Quaestio XLV: De modo emanationis rerum a primo principio

Articulus I: Utrum creare sit ex nihilo aliquid facere

Articulus II: Utrum Deus possit aliquid creare

Articulus III: Utrum creatio sit aliquid in creatura

Articulus IV: Utrum creari sit proprium compositorum et subsistentium

Articulus V: Utrum solius Dei sit creare

Articulus VI: Utrum creare sit proprium alicuius personae

Articulus VII: Utrum in creaturis sit necesse inveniri vestigium Trinitatis

Articulus VIII: Utrum creatio admisceatur in operibus naturae et artis

Quaestio XLVI: De principio durationis rerum creatarum

Articulus I: Utrum universitas creaturarum semper fuerit

Articulus II: Utrum mundum incoepisse sit articulus fidei

Articulus III: Utrum creatio rerum fuerit in principio temporis

Quaestio XLVII: De distinctione rerum in communi

Articulus I: Utrum rerum multitudo et distinctio sit a Deo

Articulus II: Utrum inaequalitas rerum sit a Deo.

Articulus III: Utrum sit unus mundus tantum

Quaestio XLVIII: De distinctione rerum in speciali

Articulus I: Utrum malum sit natura quaedam

Articulus II: Utrum malum inveniatur in rebus

Articulus III: Utrum malum sit in bono sicut in subiecto

Articulus IV: Utrum malum corrumpat totum bonum

Articulus V: Utrum malum sufficienter dividatur per poenam et culpam

Articulus VI: Utrum habeat plus de ratione mali poena quam culpa

Quaestio XLIX: De causa mali

Articulus I: Utrum bonum possit esse causa mali

Articulus II: Utrum summum bonum, quod est Deus, sit causa mali

Articulus III: Utrum sit unum summum malum, quod sit causa omnis mali

Quaestio L: De substantia angelorum absolute

Articulus I: Utrum angelus sit omnino incorporeus

Articulus II: Utrum angelus sit compositus ex materia et forma

Articulus III: Utrum angeli sint in aliquo magno numero

Articulus IV: Utrum angeli differant specie

Articulus V: Utrum angeli sint incorruptibiles

Quaestio LI: De comparatione angelorum ad corpora

Articulus I: Utrum angeli habeant corpora naturaliter sibi unita

Articulus II: Utrum angeli assumant corpora

Articulus III: Utrum angeli in corporibus assumptis opera vitae exerceant

Quaestio LII: De comparatione angelorum ad loca

Articulus I: Utrum angelus sit in loco

Articulus II: Utrum angelus possit esse in pluribus locis simul

Articulus III: Utrum plures angeli possint simul esse in eodem loco

Quaestio LIII: De motu locali angelorum

Articulus I: Utrum angelus possit moveri localiter

Articulus II: Utrum angelus transeat per medium

Articulus III: Utrum motus angeli sit in instanti

Quaestio LIV: De cognitione angelorum

Articulus I: Utrum intelligere angeli sit eius substantia

Articulus II: Utrum intelligere angeli sit eius esse

Articulus III: Utrum potentia intellectiva angeli sit eius essentia

Articulus IV: Utrum in angelo sit intellectus agens et possibilis

Articulus V: Utrum in angelis sit sola intellectiva cognitio

↑ Top of work