Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan

Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)

First published 1507

Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.

This work is being completed — add a section.


Praefatio ad Oliverium Carrafam

In Prooemium Summae Theologiae

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae

Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa

Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris

Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina

Quaestio VII: De infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse immutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus a nobis cognoscatur

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur

Articulus X: Utrum videntes Deum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum ea quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen *Deus* sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen *Deus* sit communicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen *Deus* univoce dicatur de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen *qui est* sit maxime nomen Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus de rebus habeat scientiam speculativam

Quaestio XV: De ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

En el título no hay que notar otra cosa, sino que quid nominis de la idea se declara en el cuerpo.

En el cuerpo hay tres partes: primero, propone la conclusión que responde a la cuestión; segundo, asigna la quid nominis de la idea; tercero, prueba la conclusión responsiva.

II. En cuanto a lo primero, la conclusión que responde a la cuestión es afirmativa: es necesario poner ideas en la mente divina, – Donde adviértase que el esse en la mente se toma formaliter, esto es, en cuanto la mente es. Pero este es un esse objetivo, como lo entendido en el que entiende; y no como la forma en aquello de lo cual es forma. El sentido de la conclusión es, pues, que es necesario poner ideas objetivamente en el intelecto divino.

III. En cuanto a secundum: idea significa la forma de alguna cosa existente fuera de la cosa misma. Y se declara a partir del idioma griego. — Si deseas ver una definición extensa de idea, lee la cuestión III de De Veritate, artículo 1.

IV. En cuanto al tercero , se prueba la conclusión propuesta, así. El mundo no ha sido hecho por azar, sino que ha sido hecho por Dios actuando mediante el entendimiento: luego la forma del mundo es el fin de su generación: luego en la mente divina hay una idea. El antecedente, en ambas partes, se supone, como se mostrará más abajo en su lugar. — La primera consecuencia se prueba por aquella máxima: en todas las cosas que se generan no por azar, la forma es fin de la generación. — La segunda consecuencia infiere dos cosas: a saber, que la forma a cuya semejanza etc., está en Dios; y que está de tal modo, es decir, en la mente divina, esto es, objetivamente. Y respecto de ambas se prueba en el texto. Respecto de lo primero: porque es común a todo agente poseer previamente la semejanza de la forma intentada. Respecto de lo segundo, hay diferencia entre el agente natural y el agente que actúa con propósito, en el modo de tener esa semejanza: porque aquél según el esse natural, como es patente en el fuego; éste según el esse inteligible, como es patente en el artífice. Si, pues, Dios es agente mediante el entendimiento, luego etc. — Luego se prueba la tercera consecuencia: porque en esto consiste la razón de idea. Se prueba: la razón de idea es que sea forma fuera de la cosa, ejemplar de la cosa y principio del conocimiento, etc.

V. Adviértase aquí con diligencia que en el texto se dice con cautela que la idea se pone como ejemplar, y no se dice como principio del esse. Porque «principio del esse» sonaría a la forma con la cual el agente actúa; la idea, en cambio, no significa tal forma, sino la forma que el agente concibe, a cuya semejanza obra, y no por la cual obra. Y esto es propiamente el ejemplar. Y por eso, en el ejemplo del constructor de casas se añade expresamente que la idea de la casa es la forma que concibe en su mente, y no el arte constructivo. Asimismo, cuando el texto había dicho que la idea es principio de conocimiento, añadió de inmediato una limitación: según las formas de lo cognoscible se dicen estar en el cognoscente. Como si dijera: No digo que la idea sea principio de conocimiento (porque esto sonaría a que ella misma fuera la razón de conocer como especie inteligible); sino que ella es principio de conocimiento del modo en que las formas de lo cognoscible existentes objetivamente en el cognoscente se dicen principios de conocimiento de las cosas mismas cognoscibles. Y puesto que en el penúltimo consecuente se contenía todo esto, es decir, la forma del mundo existente fuera del mundo, y la causalidad ejemplar, y el modo del ens entendido de manera inteligible u objetiva; por ello merecidamente se probó la última consecuencia a partir de aquello que atañe a la razón de idea y ya había sido establecido, con palabras preñadas de sentido, a saber: y en esto consiste la razón de idea.

VI. En la respuesta a la tercera cuestión surge una duda, porque parece falso e incongruente que la idea sea la esencia divina. Falso ciertamente, dice Escoto, en I, dist. XXXV, porque toda la razón de idea se salva en una piedra que tiene esse objetivo en el entendimiento divino: luego la idea en Dios no es la esencia divina. - El antecedente es evidente aplicando toda la razón de idea. Y podría confirmarse asumiendo la definición puesta en Qu. de Ver., qu. III, art. I, y aquella que se obtiene de este artículo: a saber, que es la forma de alguna cosa fuera de la cosa misma, ejemplar y principio de tal conocimiento de esa misma cosa. - La consecuencia, sin embargo, se prueba así: el esse objetivo no es esse real, sino que es esse disminuido; luego no es la esencia divina.

Incongruente, además, porque la idea o bien es la esencia divina tal como es, o bien la esencia divina en cuanto está objetivada al intelecto divino. Si de la primera manera (como se insinúa en el artículo siguiente, donde se dice que la idea es la esencia divina en cuanto imitable: pues esto conviene a la esencia divina según que es ente), entonces se respondió mal a la cuestión principal del artículo. Y se prueba la consecuencia. A la cuestión si es acerca de una cosa que tiene ser en la realidad y en el intelecto, se responde mal afirmativamente por el ser que tiene en el intelecto, omitiendo el ser en la realidad: así como, a quien pregunta si la esfera de fuego existe, se le respondería mal que está en el intelecto. Y la razón es que el ser en el intelecto es ser secundum quid, mientras que el ser en la realidad es ser simpliciter: pero la cuestión si es pregunta por el ser simpliciter: y por eso, si se responde acerca del ser en la mente, se da a entender que aquella cosa no tiene otro ser, sino que el ser en la mente es su ser simpliciter. Si, por consiguiente, la idea es la esencia según el esse real, se respondió mal a lo preguntado: es necesario poner ideas en la mente divina. - Pero si la idea es la esencia en cuanto está objetivada al intelecto divino, entonces se dijo mal que es la misma esencia divina. Porque la esencia divina, en cuanto objetivada, no tiene esse real, sino objetivo. Y si, por imposible, la esencia divina no estuviera en la realidad, y estuviera objetivada al intelecto, se salvaría la razón de idea. Luego, que la idea sea lo mismo que la esencia, es per accidens, más aún, superfluo: porque la naturaleza de cada cosa está objetivada al intelecto divino, aunque secundariamente, incluso si nunca se identificara con la esencia divina en cuanto está objetivada al intelecto divino; puesto que es conocida por Dios no sólo en cuanto está en el objeto primero, sino según sí misma. - Estas razones no proceden formalmente de Escoto: sino que, para que resplandezca la verdad, creí que debían formularse en parte a partir de él, en parte a partir de la letra.

VII. Para la evidencia de esto, deben considerarse dos puntos, de los cuales pende la solución de todo: primero, cómo se relaciona la idea con el esse; segundo, qué es el esse obiectum .

En cuanto a lo primero, sabe que, como se desprende de los lugares alegados , pertenece a la razón de idea ser el ejemplar de la cosa. Y pertenece a la razón de ejemplar ser formativo de la cosa, mediante el agente a través del entendimiento. Por eso, en el mismo lugar se dice que, si todas las cosas actuaran por necesidad de la naturaleza, no se plantearían las ideas. Ahora bien, pertenecer a la razón de formativo de este modo es estar en la mente: pues nunca un ejemplar es de tal modo formativo, sino como potencia remota, si no está en la mente. Y si está solo en la mente, así se salva lo formativo. El modo del esse del ejemplar necesario es, pues, estar en la mente; los demás modos del esse son, sin embargo, per accidens, hablando absolutamente. Y por ello, en el texto de la cuestión an est sobre las ideas, se respondió que están en la mente divina. En efecto, estar en la mente es el esse de las ideas simplemente necesario, y conviene formalmente a la idea en cuanto idea. Y no se ocupó el Autor del esse de las ideas en la naturaleza de las cosas, como se atribuye a Platón: porque aquí trataba la teología y del entendimiento divino; aquella discusión, en cambio, es metafísica, y pertenece al tratado sobre las Substancias Separadas. De donde resulta claro que la idea en Dios es, hablando formalmente, la esencia divina en cuanto está en la mente divina. Ni en aquellas palabras del artículo siguiente se dice lo contrario: porque lo imitable se entiende que encierra en sí la razón de ejemplar. Y por consiguiente, como se desprende de lo dicho , la idea se dice que es la esencia divina en cuanto es ejemplar, esto es, en cuanto es formativa de la cosa mediante el entendimiento. Pero esto manifiestamente no conviene a la esencia según que es meramente naturalmente, sino según que es objetada a la mente divina.

VIII. Pero qué es el esse así, es decir, objetivo, que era lo que había que ver en segundo lugar ? — Escoto, en I, distinción XXXVI, determina que el esse cognoscido no es un ens real, absoluto ni respectivo; ni tampoco un ens relativo según la razón; sino que es un ens disminuido de la cosa, sea absoluta o relativa, el cual se llama esse secundum quid; de modo que la cosa que posee tal modo de ser funda una relación de razón respecto del entendimiento. Y sostiene que la piedra, etc., los entes producidos desde la eternidad por Dios, mediante el acto del entendimiento divino, en tal esse, son entes secundum quid; y que se llaman ideas, porque en ellos concurren todas las condiciones de las ideas, como se dedujo argumentando .

Yo, en cambio, criado con la leche peripatética y, como se dice, incapaz de hablar en otro aire, no conozco más que el ens rationis además de la latitud del ens real (V y VI Metafís. [**5]). Pero el ens rationis como relación o negación lo aprendí de santo Tomás, en la Qu. de Ver., qu. XXI, art. I. De donde, puesto que el esse objetivo no es un modo de essendi según la cosa, ni tampoco es una negación, queda que es un esse relativo según la razón, hablando en general. Pero como el esse divino es de tan gran excelencia que precontiene eminentemente todos los modos de essendi, ya fuera del alma ya en el alma, es necesario que el esse natural de la misma esencia divina no solo sea del orden inteligible y en acto purísimo, sino que sea también (y no por accidente) el esse objetivo de la misma respecto de su propio entendimiento; de otro modo no contendría todos los modos de essendi de un único modo eminentísimo. Y por ello, ni la esencia divina, en cuanto objeto del entendimiento, tiene un esse disminuido; ni alguna cosa, en cuanto objeto del entendimiento divino, tiene un esse disminuido. Y de la esencia divina, en efecto, se sigue manifiestamente: porque su esse objetivo es el esse natural del mismo Dios, por su excelencia. De las demás cosas, en cambio, se sigue de que las otras no pueden ser puestas como objeto ante Dios de otro modo que en el objeto que es la esencia divina: pues Dios no entiende nada fuera de sí, sino todas las cosas solo en sí. De suerte que en sí conoce ambas cosas, es decir, la piedra en la esencia objetada y la piedra absolutamente; y esta piedra, y la piedra en mi alma, etc.: pues todas estas cosas las conoce, pero el modo en que estas son puestas como objeto es uno solo, a saber, en la esencia divina. Y en consecuencia, el esse objetivo de las cosas respecto del entendimiento divino no es un esse relativo, sino absoluto y realísimo, es decir, el esse de Dios. Y como la idea en Dios, de la que se habla, significa la cosa según tal esse, por eso se dijo con razón que es la misma esencia divina, etc.

IX. A la primera objeción en contrario, por tanto, se niega la consecuencia. Pero a la prueba se dice que, aunque el esse objetivo en común no sea real, el esse objetivo, sin embargo, en el entendimiento divino es real.

A la segunda, ya es evidente que la idea en Dios es la esencia divina en cuanto objetada al entendimiento divino, etc. Y cuando se argumenta, por lo tanto, mal dicho está que sea la esencia, se niega la consecuencia. Primero, porque no se ha dicho que es la esencia en cuanto tiene el ens natural. Segundo, porque si esto hubiera sido dicho sin duplicación, sería verdadero, debido a la unidad de ambos en Dios. Pues la esencia divina posee eminentemente ambos modos de ser, en su único y excelentísimo modo de ser: y por eso, al afirmar la identidad de la idea con la esencia, no se sigue formalmente, hablando a la manera humana, por lo tanto se afirma la identidad con la esencia en cuanto está en la naturaleza de las cosas. En el texto, sin embargo, no se afirma esto segundo, sino lo primero. Y por ello aquellas dos consecuencias que se han subsumido en la objeción, a saber, por lo tanto, que la idea en Dios sea idéntica a la esencia divina es por accidente, y, por lo tanto, es superfluo, no valen nada: porque la identidad con la esencia es per se y necesaria, dado que nada puede ser objetado al entendimiento divino sino en la esencia divina. De modo que el modo en que las cosas objetadas son objetadas es necesariamente el ser en la esencia objetada: de otro modo, Dios entendería algo fuera de sí mismo, y su entendimiento se envilecería, como en XII Metafísica es evidente. Por donde es falso e imposible que la piedra sea objetada a Dios en sí misma como piedra objetivamente. Lo cual, sin embargo, ese argumento asume y supone, por ignorancia de la metafísica.

En cuanto a esa deducción hipotética, si la esencia divina no existiera en la naturaleza de las cosas, y fuera puesta como objeto ante su propio entendimiento, se salvaría la razón de idea: luego la identidad de la idea con la esencia es por accidente, admitido el condicional, se niega la consecuencia ulterior. Antes bien, se sigue lo contrario: porque manteniéndose aquel condicional, la idea sería la misma esencia en cuanto puesta como objeto. — Y si se dijera, luego que la idea sea la esencia divina según el esse real es por accidente, se niega la consecuencia. Pues el esse objetivo de la esencia divina, ante el entendimiento de Dios, no es por accidente real, sino per se, por la eminencia propia de ella misma. Pero a muchos les acontece equivocarse en esto, por cuanto se considera el esse objetivo absolutamente, y el real absolutamente, los cuales consta que no son lo mismo; pues aquí se habla del esse objetivo tal, y de tal real, de los cuales surge la identidad; aunque con licencia para balbucear.

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit imutabilis

Quaestio XVII: De falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quidquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: An Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De divina potentia

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit meliora facere ea quae facit

Quaestio XXVI: De divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

Quaestio XXVII: De processione divinarum personarum

Articulus I: Utrum processio sit in divinis

Articulus II: Utrum aliqua processio in divinis generatio DICI possit

Articulus III: Utrum sit in divinis alia processio a generatione verbi

Articulus IV: Utrum processio amoris in divinis sit generatio

Articulus V: Utrum sint plures processiones in divinis quam duae

Quaestio XXVIII: De relationibus divinis

Articulus I: Utrum in Deo sint aliquae relationes reales

Articulus II: Utrum relatio in Deo sit idem quod sua essentia

Articulus III: Utrum relationes quae sunt in Deo, realiter ab invicem distinguantur

Articulus IV: Utrum in Deo sint tantum quatuor relationes reales, scilicet paternitas, filiatio, spiratio et processio

Quaestio XXIX: De personis divinis

Articulus I: De definitione personae

Articulus II: Utrum persona sit idem quod hypostasis, subsistentia et essentia

Articulus III: Utrum nomen personae sit ponendum in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona significet relationem

Quaestio XXX: De pluralitate personarum in divinis

Articulus I: Utrum sit ponere plures personas in divinis

Articulus II: Utrum in Deo sint plures personae quam tres

Articulus III: Utrum termini numerales ponant aliquid in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona possit esse commune tribus personis

Quaestio XXXI: De his quae ad unitatem vel pluralitatem pertinent in divinis

Articulus I: Utrum sit Trinitas in divinis

Articulus II: Utrum Filius sit alius a patre

Articulus III: Utrum dictio exclusiva solus sit addenda termino essentiali in divinis

Articulus IV: Utrum dictio exclusiva possit adiungi termino personali

Quaestio XXXII: De divinarum personarum cognitione

Articulus I: Utrum Trinitas divinarum personarum possit per naturalem rationem cognosci

Articulus II: Utrum sint ponendae notiones in divinis

Articulus III: Utrum sint quinque notiones

Articulus IV: Utrum liceat contrarie opinari de notionibus

Quaestio XXXIII: De persona Patris

Articulus I: Utrum competat Patri esse principium

Articulus II: Utrum hoc nomen Pater sit nomen proprie divinae personae

Articulus III: Utrum hoc nomen Pater dicatur in divinis per prius secundum quod personaliter sumitur

Articulus IV: Utrum esse ingenitum sit Patri proprium

Quaestio XXXIV: De persona Filii

Articulus I: Utrum verbum in divinis sit nomen personale

Articulus II: Utrum verbum sit proprium nomen Filii

Articulus III: Utrum in nomine verbi importetur respectus ad creaturam

Quaestio XXXV: De imagine

Articulus I: Utrum imago in divinis dicatur personaliter

Articulus II: Utrum nomen imaginis sit proprium Filii

Quaestio XXXVI: De persona Spiritus Sancti

Articulus I: Utrum hoc nomen Spiritus Sanctus sit proprium nomen alicuius divinae personae

Articulus II: Utrum Spiritus Sanctus procedat a Filio

Articulus III: Utrum Spiritus Sanctus procedat a patre per Filium

Articulus IV: Utrum Pater et Filius sint unum principium Spiritus Sancti

Quaestio XXXVII: De nomine Spiritus Sancti quod est amor

Articulus I: Utrum amor sit proprium nomen Spiritus Sancti

Articulus II: Utrum Pater et Filius diligant se spiritu Sancto

Quaestio XXXVIII: De nomine Spiritus Sancti quod est donum

Articulus I: Utrum donum sit nomen personale

Articulus II: Utrum donum sit proprium nomen Spiritus Sancti

Quaestio XXXIX: De personis ad essentiam relatis

Articulus I: Utrum in divinis essentia sit idem quod persona

Articulus II: Utrum sit dicendum tres personas esse unius essentiae

Articulus III: Utrum nomina essentialia praedicentur singulariter de tribus personis

Articulus IV: Utrum nomina essentialia concreta possint supponere pro persona

Articulus V: Utrum nomina essentialia in abstracto significata possint supponere pro persona

Articulus VI: Utrum personae possint praedicari de nominibus essentialibus

Articulus VII: Utrum nomina essentialia sint approprianda personis

Articulus VIII: Utrum convenienter a sacris doctoribus sint essentialia personis attributa

Quaestio XL: De personis in comparatione ad relationes sive proprietates

Articulus I: Utrum relatio sit idem quod persona

Articulus II: Utrum personae distinguantur per relationes

Articulus III: Utrum, abstractis per intellectum relationibus a personis, adhuc remaneant hypostases

Articulus IV: Utrum actus notionales praeintelligantur proprietatibus

Quaestio XLI: De personis in comparatione ad actus notionales

Articulus I: Utrum actus notionales sint attribuendi personis

Articulus II: Utrum actus notionales sint voluntarii

Articulus III: Utrum actus notionales sint de aliquo

Articulus IV: Utrum in divinis sit potentia respectu actuum notionalium

Articulus V: Utrum potentia generandi significet relationem, et non essentiam

Articulus VI: Utrum actus notionalis ad plures personas terminari possit

Quaestio XLII: De aequalitate et similitudine divinarum personarum ad invicem

Articulus I: Utrum aequalitas locum habeat in divinis

Articulus II: Utrum persona procedens sit coaeterna suo principio, ut Filius Patri

Articulus III: Utrum in divinis personis sit ordo naturae

Articulus IV: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum magnitudinem

Articulus V: Utrum Filius sit in patre, et e converso

Articulus VI: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum potentiam

Quaestio XLIII: De missione divinarum personarum

Articulus I: Utrum alicui personae divinae conveniat mitti

Articulus II: Utrum missio sit aeterna, vel temporalis tantum

Articulus III: Utrum missio invisibilis divinae personae sit solum secundum donum gratiae gratum facientis

Articulus IV: Utrum Patri conveniat mitti

Articulus V: Utrum Filio conveniat invisibiliter mitti

Articulus VI: Utrum missio invisibilis fiat ad omnes qui sunt participes gratiae

Articulus VII: Utrum Spiritui Sancto conveniat visibiliter mitti

Articulus VIII: Utrum nulla persona divina mittatur nisi ab ea a qua procedit aeternaliter

Quaestio XLIV: De processione creaturarum a Deo, et de omnium entium prima causa

Articulus I: Utrum sit necessarium omne ens esse creatum a Deo

Articulus II: Utrum materia prima sit creata a Deo

Articulus III: Utrum causa exemplaris sit aliquid praeter Deum

Articulus IV: Utrum Deus sit causa finalis omnium

Quaestio XLV: De modo emanationis rerum a primo principio

Articulus I: Utrum creare sit ex nihilo aliquid facere

Articulus II: Utrum Deus possit aliquid creare

Articulus III: Utrum creatio sit aliquid in creatura

Articulus IV: Utrum creari sit proprium compositorum et subsistentium

Articulus V: Utrum solius Dei sit creare

Articulus VI: Utrum creare sit proprium alicuius personae

Articulus VII: Utrum in creaturis sit necesse inveniri vestigium Trinitatis

Articulus VIII: Utrum creatio admisceatur in operibus naturae et artis

Quaestio XLVI: De principio durationis rerum creatarum

Articulus I: Utrum universitas creaturarum semper fuerit

Articulus II: Utrum mundum incoepisse sit articulus fidei

Articulus III: Utrum creatio rerum fuerit in principio temporis

Quaestio XLVII: De distinctione rerum in communi

Articulus I: Utrum rerum multitudo et distinctio sit a Deo

Articulus II: Utrum inaequalitas rerum sit a Deo.

Articulus III: Utrum sit unus mundus tantum

Quaestio XLVIII: De distinctione rerum in speciali

Articulus I: Utrum malum sit natura quaedam

Articulus II: Utrum malum inveniatur in rebus

Articulus III: Utrum malum sit in bono sicut in subiecto

Articulus IV: Utrum malum corrumpat totum bonum

Articulus V: Utrum malum sufficienter dividatur per poenam et culpam

Articulus VI: Utrum habeat plus de ratione mali poena quam culpa

Quaestio XLIX: De causa mali

Articulus I: Utrum bonum possit esse causa mali

Articulus II: Utrum summum bonum, quod est Deus, sit causa mali

Articulus III: Utrum sit unum summum malum, quod sit causa omnis mali

Quaestio L: De substantia angelorum absolute

Articulus I: Utrum angelus sit omnino incorporeus

Articulus II: Utrum angelus sit compositus ex materia et forma

Articulus III: Utrum angeli sint in aliquo magno numero

Articulus IV: Utrum angeli differant specie

Articulus V: Utrum angeli sint incorruptibiles

Quaestio LI: De comparatione angelorum ad corpora

Articulus I: Utrum angeli habeant corpora naturaliter sibi unita

Articulus II: Utrum angeli assumant corpora

Articulus III: Utrum angeli in corporibus assumptis opera vitae exerceant

Quaestio LII: De comparatione angelorum ad loca

Articulus I: Utrum angelus sit in loco

Articulus II: Utrum angelus possit esse in pluribus locis simul

Articulus III: Utrum plures angeli possint simul esse in eodem loco

Quaestio LIII: De motu locali angelorum

Articulus I: Utrum angelus possit moveri localiter

Articulus II: Utrum angelus transeat per medium

Articulus III: Utrum motus angeli sit in instanti

Quaestio LIV: De cognitione angelorum

Articulus I: Utrum intelligere angeli sit eius substantia

Articulus II: Utrum intelligere angeli sit eius esse

Articulus III: Utrum potentia intellectiva angeli sit eius essentia

Articulus IV: Utrum in angelo sit intellectus agens et possibilis

Articulus V: Utrum in angelis sit sola intellectiva cognitio

↑ Top of work