Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan

Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)

First published 1507

Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.

This work is being completed — add a section.


Praefatio ad Oliverium Carrafam

In Prooemium Summae Theologiae

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae

Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa

Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris

Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina

Quaestio VII: De infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse immutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus a nobis cognoscatur

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur

Articulus X: Utrum videntes Deum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum ea quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen *Deus* sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen *Deus* sit communicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen *Deus* univoce dicatur de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen *qui est* sit maxime nomen Dei proprium

En el título, propio, como puede tomarse de tres maneras, según se distingue contra lo común, y según se distingue contra lo metafórico, y según se distingue contra lo extraño; en el asunto que nos ocupa se toma directamente del tercer modo; de modo que propio íntimo, y máximamente propio, es decir, máximamente íntimo, significa en este contexto. Entre los nombres, en efecto, no dichos metafóricamente de algo, hay una amplitud, cuando la razón formal de uno es más intrínseca a aquello que la de otro, etc. La partícula máximamente, sin embargo, indica una comparación excesiva respecto de los demás nombres divinos, ya sean comunes, como bueno, sabio, etc., ya sean propios, como Dios, Creador, etc. Pero si esta comparación se extiende también a los nombres divinos compuestos, no aparece claro: pues en todo el artículo no se hace mención alguna de los compuestos, sino solo de los simples. Por tanto, quedará todavía bajo duda si la partícula Qui est (el Que Es) es nombre más propio de Dios que la partícula sumo bien, o sea, la partícula ens infinito, etc.

II. En el cuerpo hay una sola conclusión, que responde afirmativamente a la cuestión. Pero advierte que esta conclusión puede formarse de dos maneras. Primero así: Este nombre Qui est es el nombre sumamente propio de Dios, por triple razón. De modo que por triple razón sea parte de la conclusión, y sea determinación de sumamente propio. Y así el sentido es: sumamente propio respecto de tres cosas, a saber, la significación, el modo de significar y la consignificación, como se expresa en la respuesta a la primera. – De otro modo puede formarse sin tal limitación, así: Este nombre Qui est es el nombre sumamente propio de Dios. Y así por triple razón no es parte de la conclusión, sino una continuación de la conclusión con las pruebas, como si dijera: y se prueba de tres maneras.

Primeramente, dos cosas favorecen al primer sentido: a saber, la interposición de la partícula por triple razón entre el sujeto y el predicado de la conclusión en el texto, y la explicación hecha en la respuesta a la primera objeción. Asimismo, dos cosas favorecen al segundo sentido: primero, porque en el texto, según cada una de las razones, se infiere singularmente la conclusión sin limitación; segundo, porque sin limitación la conclusión es simplemente verdadera. Y puesto que poco importa de qué modo cada uno la formule, hágase como plazca.

III. Se prueba, pues, en el texto la conclusión, en cuanto a lo primero, o primeramente, así. Qui est no significa alguna forma, sino el mismo esse: por tanto, significa la esencia del solo Dios: por tanto, es sumamente propio de Dios. – La primera consecuencia se prueba: porque la esencia del solo Dios es su esse. La segunda, en cambio: porque cada cosa es denominada por su forma.

IV. En torno a este argumento se duda, porque no concluye lo pretendido. En efecto, la segunda consecuencia no infiere que este nombre sea más propio que los otros nombres, sino que este nombre conviene más a Dios que a las otras cosas, porque su significación se salva en Dios esencialmente, mientras que en las demás está fuera de la esencia. Y sin embargo debía concluirse, como también se infiere en el texto, que este nombre es más propio que los otros nombres.

A esto debe responderse brevemente que la razón del texto concluye ambas cosas. Pues, dado que el significado formal de qui est es el mismo esse, se sigue óptimamente tanto que conviene más a Dios que a los demás, porque a Él le pertenece esencialmente y a los otros no; como también que conviene más a Dios que los demás nombres, porque es esencialmente anterior a los otros, ya que los demás son posteriores en cuanto a lo que significan. Esto, sin embargo, quedó insinuado implícitamente en el texto con el término esse, o bien con no alguna forma; como si dijera: no significa alguna forma, como los demás nombres, por ejemplo sabio, viviente, etc. En cuanto a los trascendentales, constaba que son posteriores al mismo esse. Y por eso no fue necesario que el Autor se preocupara por estas cuestiones.

V. En cuanto a lo segundo, o en segundo lugar, se prueba la conclusión así. La esencia de Dios no puede ser entendida por nosotros, en el estado de camino, del modo como es en sí misma: luego todo ente entendido de cualquier modo determinado queda por debajo del modo como Dios es en sí mismo: luego, cuanto menos determinados son algunos nombres, tanto más propiamente son dichos de Dios por nosotros: luego Qui est (el que es) es el nombre sumamente propio de Dios.

La última consecuencia se prueba en el texto: porque los demás nombres, o son menos comunes; o bien, si se convierten con él, añaden algo de razón al menos sobre él mismo. Y se confirma con la autoridad de Dámaso. – Las consecuencias anteriores del texto no se prueban. Y la primera ciertamente no lo necesitaba, pues por sí misma es suficientemente clara; si en efecto el modo de Dios es incognoscible, se sigue que todo modo cognoscible deficiente respecto del modo de Dios. – La segunda también se deduce claramente de ahí: puesto que, si todo modo cognoscible es deficiente respecto del modo de Dios, entonces, cuanto más determinado sea un modo, tanto más deficiente. Porque esa deficiencia procede de la amplísima amplitud del modo del esse de Dios: y por ello, cuanto más amplia o absoluta sea la razón significada por el nombre, tanto menos se aparta de aquel mar ilimitado de la sustancia divina. Y esto es decirse más propiamente. Pues ningún nombre adecua el modo de Dios; sino que, como deficientes en menor grado, se dicen más propiamente; de modo que apartarse mínimamente entre los demás es decirse máximamente propiamente. Ahora bien, "defecer" se toma aquí comúnmente. Pues algunos nombres, como los trascendentales menos determinados, son deficientes negativamente, sin embargo más y menos, como se ha dicho; hasta el punto de que otros, a saber, los determinados, sean deficientes contrariamente, como cuerpo, etc. Toda determinación, pues, es deficiente, aunque de manera disímil.

VI. Adviértase aquí que la cópula es puede determinarse de dos maneras: a saber, por parte del predicado y por parte del sujeto. Del predicado, en efecto, cuando se dice es sabio o bueno, etc.; del sujeto, en cambio, cuando se dice el hombre o el buey es, etc. Ahora bien, este nombre El que es se dice con razón el más indeterminado de todos: porque en ambos sentidos el El que es significa algo indeterminado. En efecto, no significa el que es bueno, ni sabio, ni sustancia, sino absolutísimamente El que es, sin determinación alguna. Por parte también del que, como no se significa naturaleza alguna, y siendo relativo a la sustancia, importa del modo más común la sustancia: no en cuanto es un género determinado, sino en cuanto toda esencia se dice sustancia. Y por eso dijo Dámasco que significa un océano infinito de sustancia; de sustancia, ciertamente, por razón del que, y océano infinito por razón del es, sin toda determinación: pues puede ser determinado por infinitas determinaciones. Esto lo manifiesta sobre todo el hecho de que es tan eminente, que comprende eminentísimamente los modos del esse infinitas veces infinitos, incluso los pensables.

VII. En cuanto al tercero, o al tercer, se prueba la conclusión por la consignificación. Qui est significa el esse en presente: por lo tanto, conviene a Dios de manera sumamente propia. – La inferencia es válida: pues la presencialidad es sumamente propia de Dios, como resulta claro por Agustín.

VIII. Adviértase aquí que el término Qui est puede considerarse de tres maneras. De un modo absoluto y formal: y así debe considerarse aquí. Y el término Qui est no difiere formalmente de ente, sino en cuanto a tres condiciones. La primera es que ens no explica tan explícitamente el acto del esse; la segunda es que ens no consignifica algún tiempo; la tercera es que el relativo encerrado en ens es de género neutro, como se ve al exponer ens, esto es, quod est, como Aristóteles lo expone expresamente muchas veces. Ahora bien, el género neutro, por ser informe, se mantiene más del lado de la materia; el masculino, en cambio, por estar formado, insinúa la actualidad. Por eso, al decir Qui est se insinúa más la actualidad del ente existente que al decir quod est.

Por las cuales condiciones, añadidas a las que se han dicho en el texto, el Qui est es considerado en segundo lugar como apropiado a Dios con razón. Y así, puesto que la razón de la apropiación es que solo Él, en la verdad de la cosa, es, mientras que los demás son y no son, en cuanto pueden faltar, y mientras son, no son sino de este modo, es decir, de tanta y tal perfección, y no absolutamente; es necesario que este nombre así tomado insinúe la eminencia suma en el ser (esse), no por su significación, sino por su apropiación. Como si este nombre cognoscente fuera apropiado entre los hombres a alguien de intelecto excelentísimo, como si los demás, en comparación con él, no conocieran, etc.: entonces, en efecto, aunque no variara la significación del nombre, sin embargo insinuaría más de lo que significaría formalmente, pues mediante semejante apropiación se mostraría la excelencia de aquel.

Por lo tanto, en el asunto propuesto, aunque el que es, tomado formalmente, se verifique de todo ente, y no denote el océano infinito de la sustancia, sino del mismo modo que ens; sin embargo, en cuanto se considera apropiado, pone en Dios, de manera eminente, el esse que es la misma esencia de Dios, y sitúa ese océano infinito en el esse divino. Y por ello arrastra la infinitud por indeterminación, que implica en común, hacia la infinitud por eminencia, insinuando aquel esse eterno. Por lo cual no tenemos ningún nombre simple en cuanto al concepto que explique más quiditativamente la naturaleza divina que el término El que es.

Tercer modo: se considera Qui est en cuanto es el primer miembro de este análogo, a saber, el que es. Y así, la palabra Qui est, no por apropiación, sino por su razón propia, es nombre propio de Dios, y de él se verifican todas las cosas dichas anteriormente; pero por otra razón, porque no por apropiación, sino por su significación propia, como se ha dicho. Y puesto que lo análogo, proferido simplemente, está por el primero, por eso la palabra qui est se toma absolutamente por el primero; y es propriísimo de Dios, por lo dicho antes. Y sigue esto: porque son verdaderas y conformes al Autor, hablando absoluta y formalmente.

IX. En la respuesta a la primera, surge una duda: porque la distinción hecha allí no tiene lugar en el asunto. Pues en lo que respecta a Qui est es lo mismo aquello de lo cual se impone el nombre y aquello a lo cual se impone el nombre. Por lo tanto, si es más propio nombre respecto de uno, lo será respecto de ambos. Y sin embargo, en el texto se dice que es más propio respecto de aquello de lo cual, y no respecto de aquello a lo cual. ¿Cómo pueden sostenerse estas cosas a la vez?

A esto se responde brevemente que, aunque es lo mismo, no se compara a lo mismo. En efecto, en cada uno de los dos nombres, es decir, en Qui est y en Deus, hay dos elementos, a saber, el a quo y el ad quod; y haciendo proporcionalmente la comparación, es decir, comparando el a quo de uno con el a quo del otro, y el ad quod de uno con el ad quod del otro, resulta fácilmente manifiesto y claro el sentido de la letra: que el esse es más propio de Dios que la providencia universal, y que la deidad es más propia de Dios que el esse; puesto que deitas significa aquella naturaleza casi según la diferencia específica, mientras que Qui est significa la misma casi según el género. Sin embargo, como el concepto de Dei, en cuanto al elemento al que se impone el nombre, no lo tenemos sino en otro, mientras que el concepto de Qui est lo tenemos respecto de ambos; por eso, aunque Deus sea en sí mismo un nombre más propio e íntimo, respecto de nosotros Qui est explica más a Dios que Deus, por la razón dicha.

X. Y sabe que «ly» Qui est, en cuanto apropiado o primer analogado del nombre, importa un único concepto formal: de modo que no se compone de dos conceptos, como color blanco, ni como ens per se, ni como sumo bien, ni como ente infinito. Y con tanta simplicidad explica el océano infinito de la sustancia. Más aún: si se concibe recta y perfectamente, explica casi la causa de por qué Dios es ente infinito; pues no porque sea ente infinito es Qui est, sino porque es Qui est, por eso tiene el esse de perfección infinita. De donde no parece que Escoto haya opinado rectamente en I, dist. III, qu. I, al decir que el concepto más simple y más perfecto propio de Dios, posible para nosotros, es el concepto de este nombre, ente infinito. Ya ahora es patente que el concepto de «ly» Qui est es más simple, más perfecto y anterior.

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus de rebus habeat scientiam speculativam

Quaestio XV: De ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit imutabilis

Quaestio XVII: De falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quidquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: An Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De divina potentia

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit meliora facere ea quae facit

Quaestio XXVI: De divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

Quaestio XXVII: De processione divinarum personarum

Articulus I: Utrum processio sit in divinis

Articulus II: Utrum aliqua processio in divinis generatio DICI possit

Articulus III: Utrum sit in divinis alia processio a generatione verbi

Articulus IV: Utrum processio amoris in divinis sit generatio

Articulus V: Utrum sint plures processiones in divinis quam duae

Quaestio XXVIII: De relationibus divinis

Articulus I: Utrum in Deo sint aliquae relationes reales

Articulus II: Utrum relatio in Deo sit idem quod sua essentia

Articulus III: Utrum relationes quae sunt in Deo, realiter ab invicem distinguantur

Articulus IV: Utrum in Deo sint tantum quatuor relationes reales, scilicet paternitas, filiatio, spiratio et processio

Quaestio XXIX: De personis divinis

Articulus I: De definitione personae

Articulus II: Utrum persona sit idem quod hypostasis, subsistentia et essentia

Articulus III: Utrum nomen personae sit ponendum in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona significet relationem

Quaestio XXX: De pluralitate personarum in divinis

Articulus I: Utrum sit ponere plures personas in divinis

Articulus II: Utrum in Deo sint plures personae quam tres

Articulus III: Utrum termini numerales ponant aliquid in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona possit esse commune tribus personis

Quaestio XXXI: De his quae ad unitatem vel pluralitatem pertinent in divinis

Articulus I: Utrum sit Trinitas in divinis

Articulus II: Utrum Filius sit alius a patre

Articulus III: Utrum dictio exclusiva solus sit addenda termino essentiali in divinis

Articulus IV: Utrum dictio exclusiva possit adiungi termino personali

Quaestio XXXII: De divinarum personarum cognitione

Articulus I: Utrum Trinitas divinarum personarum possit per naturalem rationem cognosci

Articulus II: Utrum sint ponendae notiones in divinis

Articulus III: Utrum sint quinque notiones

Articulus IV: Utrum liceat contrarie opinari de notionibus

Quaestio XXXIII: De persona Patris

Articulus I: Utrum competat Patri esse principium

Articulus II: Utrum hoc nomen Pater sit nomen proprie divinae personae

Articulus III: Utrum hoc nomen Pater dicatur in divinis per prius secundum quod personaliter sumitur

Articulus IV: Utrum esse ingenitum sit Patri proprium

Quaestio XXXIV: De persona Filii

Articulus I: Utrum verbum in divinis sit nomen personale

Articulus II: Utrum verbum sit proprium nomen Filii

Articulus III: Utrum in nomine verbi importetur respectus ad creaturam

Quaestio XXXV: De imagine

Articulus I: Utrum imago in divinis dicatur personaliter

Articulus II: Utrum nomen imaginis sit proprium Filii

Quaestio XXXVI: De persona Spiritus Sancti

Articulus I: Utrum hoc nomen Spiritus Sanctus sit proprium nomen alicuius divinae personae

Articulus II: Utrum Spiritus Sanctus procedat a Filio

Articulus III: Utrum Spiritus Sanctus procedat a patre per Filium

Articulus IV: Utrum Pater et Filius sint unum principium Spiritus Sancti

Quaestio XXXVII: De nomine Spiritus Sancti quod est amor

Articulus I: Utrum amor sit proprium nomen Spiritus Sancti

Articulus II: Utrum Pater et Filius diligant se spiritu Sancto

Quaestio XXXVIII: De nomine Spiritus Sancti quod est donum

Articulus I: Utrum donum sit nomen personale

Articulus II: Utrum donum sit proprium nomen Spiritus Sancti

Quaestio XXXIX: De personis ad essentiam relatis

Articulus I: Utrum in divinis essentia sit idem quod persona

Articulus II: Utrum sit dicendum tres personas esse unius essentiae

Articulus III: Utrum nomina essentialia praedicentur singulariter de tribus personis

Articulus IV: Utrum nomina essentialia concreta possint supponere pro persona

Articulus V: Utrum nomina essentialia in abstracto significata possint supponere pro persona

Articulus VI: Utrum personae possint praedicari de nominibus essentialibus

Articulus VII: Utrum nomina essentialia sint approprianda personis

Articulus VIII: Utrum convenienter a sacris doctoribus sint essentialia personis attributa

Quaestio XL: De personis in comparatione ad relationes sive proprietates

Articulus I: Utrum relatio sit idem quod persona

Articulus II: Utrum personae distinguantur per relationes

Articulus III: Utrum, abstractis per intellectum relationibus a personis, adhuc remaneant hypostases

Articulus IV: Utrum actus notionales praeintelligantur proprietatibus

Quaestio XLI: De personis in comparatione ad actus notionales

Articulus I: Utrum actus notionales sint attribuendi personis

Articulus II: Utrum actus notionales sint voluntarii

Articulus III: Utrum actus notionales sint de aliquo

Articulus IV: Utrum in divinis sit potentia respectu actuum notionalium

Articulus V: Utrum potentia generandi significet relationem, et non essentiam

Articulus VI: Utrum actus notionalis ad plures personas terminari possit

Quaestio XLII: De aequalitate et similitudine divinarum personarum ad invicem

Articulus I: Utrum aequalitas locum habeat in divinis

Articulus II: Utrum persona procedens sit coaeterna suo principio, ut Filius Patri

Articulus III: Utrum in divinis personis sit ordo naturae

Articulus IV: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum magnitudinem

Articulus V: Utrum Filius sit in patre, et e converso

Articulus VI: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum potentiam

Quaestio XLIII: De missione divinarum personarum

Articulus I: Utrum alicui personae divinae conveniat mitti

Articulus II: Utrum missio sit aeterna, vel temporalis tantum

Articulus III: Utrum missio invisibilis divinae personae sit solum secundum donum gratiae gratum facientis

Articulus IV: Utrum Patri conveniat mitti

Articulus V: Utrum Filio conveniat invisibiliter mitti

Articulus VI: Utrum missio invisibilis fiat ad omnes qui sunt participes gratiae

Articulus VII: Utrum Spiritui Sancto conveniat visibiliter mitti

Articulus VIII: Utrum nulla persona divina mittatur nisi ab ea a qua procedit aeternaliter

Quaestio XLIV: De processione creaturarum a Deo, et de omnium entium prima causa

Articulus I: Utrum sit necessarium omne ens esse creatum a Deo

Articulus II: Utrum materia prima sit creata a Deo

Articulus III: Utrum causa exemplaris sit aliquid praeter Deum

Articulus IV: Utrum Deus sit causa finalis omnium

Quaestio XLV: De modo emanationis rerum a primo principio

Articulus I: Utrum creare sit ex nihilo aliquid facere

Articulus II: Utrum Deus possit aliquid creare

Articulus III: Utrum creatio sit aliquid in creatura

Articulus IV: Utrum creari sit proprium compositorum et subsistentium

Articulus V: Utrum solius Dei sit creare

Articulus VI: Utrum creare sit proprium alicuius personae

Articulus VII: Utrum in creaturis sit necesse inveniri vestigium Trinitatis

Articulus VIII: Utrum creatio admisceatur in operibus naturae et artis

Quaestio XLVI: De principio durationis rerum creatarum

Articulus I: Utrum universitas creaturarum semper fuerit

Articulus II: Utrum mundum incoepisse sit articulus fidei

Articulus III: Utrum creatio rerum fuerit in principio temporis

Quaestio XLVII: De distinctione rerum in communi

Articulus I: Utrum rerum multitudo et distinctio sit a Deo

Articulus II: Utrum inaequalitas rerum sit a Deo.

Articulus III: Utrum sit unus mundus tantum

Quaestio XLVIII: De distinctione rerum in speciali

Articulus I: Utrum malum sit natura quaedam

Articulus II: Utrum malum inveniatur in rebus

Articulus III: Utrum malum sit in bono sicut in subiecto

Articulus IV: Utrum malum corrumpat totum bonum

Articulus V: Utrum malum sufficienter dividatur per poenam et culpam

Articulus VI: Utrum habeat plus de ratione mali poena quam culpa

Quaestio XLIX: De causa mali

Articulus I: Utrum bonum possit esse causa mali

Articulus II: Utrum summum bonum, quod est Deus, sit causa mali

Articulus III: Utrum sit unum summum malum, quod sit causa omnis mali

Quaestio L: De substantia angelorum absolute

Articulus I: Utrum angelus sit omnino incorporeus

Articulus II: Utrum angelus sit compositus ex materia et forma

Articulus III: Utrum angeli sint in aliquo magno numero

Articulus IV: Utrum angeli differant specie

Articulus V: Utrum angeli sint incorruptibiles

Quaestio LI: De comparatione angelorum ad corpora

Articulus I: Utrum angeli habeant corpora naturaliter sibi unita

Articulus II: Utrum angeli assumant corpora

Articulus III: Utrum angeli in corporibus assumptis opera vitae exerceant

Quaestio LII: De comparatione angelorum ad loca

Articulus I: Utrum angelus sit in loco

Articulus II: Utrum angelus possit esse in pluribus locis simul

Articulus III: Utrum plures angeli possint simul esse in eodem loco

Quaestio LIII: De motu locali angelorum

Articulus I: Utrum angelus possit moveri localiter

Articulus II: Utrum angelus transeat per medium

Articulus III: Utrum motus angeli sit in instanti

Quaestio LIV: De cognitione angelorum

Articulus I: Utrum intelligere angeli sit eius substantia

Articulus II: Utrum intelligere angeli sit eius esse

Articulus III: Utrum potentia intellectiva angeli sit eius essentia

Articulus IV: Utrum in angelo sit intellectus agens et possibilis

Articulus V: Utrum in angelis sit sola intellectiva cognitio

↑ Top of work