Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan

Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)

First published 1507

Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.

This work is being completed — add a section.


Praefatio ad Oliverium Carrafam

In Prooemium Summae Theologiae

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae

Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa

Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris

Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina

Quaestio VII: De infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse immutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus a nobis cognoscatur

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit

En el título nada resulta oscuro para quien advierte que ly por sus naturales denota la causa suficiente.

En el cuerpo hay una única conclusión, que responde negativamente a la cuestión planteada: Es imposible que algún intelecto creado, mediante sus recursos naturales, vea la esencia de Dios.

Se prueba con una única razón, así: el conocimiento se produce según que lo conocido está en el conociente; por tanto, según el modo del conociente; por tanto, según el modo de la naturaleza misma del conociente. Por consiguiente, si el modo del esse de alguna cosa conocida excede el modo de la naturaleza del conociente, el conocimiento de esa cosa está por encima de la naturaleza de ese conociente. Por tanto, conocer al ipsum esse subsistens está por encima de la facultad natural de cualquier intelecto creado, y es connatural solo al intelecto divino. Por tanto, un intelecto creado no puede ver a Dios por su esencia, sino por gracia.

La primera consecuencia se prueba: porque lo conocido está en el que conoce según el modo del que conoce. La segunda, en cambio, se deja como notoria. La tercera, sin embargo, se sigue manifiestamente de lo anterior; y no obstante se declara en el texto y se prueba a posteriori inductivamente, distinguiendo los modos de ser de las cosas cognoscibles en cuanto tales en tres, y mostrando que responden proporcionalmente a los tres modos de ser de la naturaleza cognoscitiva, como claramente aparece en el texto. La cuarta consecuencia, empero, se prueba: porque ninguna criatura es su esse, sino que tiene un esse participado. La última es per se nota.

II. En torno a la declaración y prueba de la tercera consecuencia, advierte dos cosas. Primero que, aunque en el texto se ponen solo tres modos de ser por parte de la cosa conocida, a saber, ser en esta materia, y ser sin materia, y ser el mismo ser subsistente, es decir, sin toda potencia; sin embargo, como el primer modo se distingue, no en varios modos de ser (y por eso son solo tres), sino en dos modos, uno de los cuales pertenece a la cosa y otro a la razón, a saber, ser en esta materia, y abstraer de ella, o singularmente y universalmente; y los singulares, en cuanto tales, miran a la naturaleza cognoscitiva cuyo ser es acto del cuerpo, porque a la sensitiva, mientras que los universales miran a la naturaleza que de cierto modo está en el cuerpo y de cierto modo no, porque al intelectivo humano, que en parte es separado y en parte está unido, como se dice en II Física, texto 26: por ello los órdenes de los cognoscentes pueden multiplicarse según los modos de ser, más que los órdenes de lo conocido. Y por esto, en el texto, en el hombre, en quien se une ambas naturalezas, se pone el intelecto en un orden superior al sentido. Con todo, de aquí nada pierde la eficacia de la razón. Tanto porque, así como lo universal y lo singular miran a un solo modo de ser, a saber, al ser en materia, así también el alma sensitiva y la humana pertenecen a un solo modo de ser, a saber, al ser forma, aquello por lo cual algo es, y perfección del cuerpo físico, como se prueba en II Sobre el alma. Tanto porque de estas cosas se obtiene óptimamente que el modo de ser de la naturaleza conocida nunca excede el modo de la naturaleza cognoscente: que es lo pretendido.

En segundo lugar, advierte que, a partir de este proceso de las letras, induciendo desde los singulares y el sentido hacia los universales y el intelecto humano, y desde las sustancias inmateriales hacia los intelectos separados, se infiere óptimamente que el modo del ens de la naturaleza conocida no excede el modo de la naturaleza cognoscente. Y es señal de que ese exceso no es causa de la no-conocimiento, como se asume en la prueba de la consecuencia a priori. Y así se infiere óptimamente: por tanto, la cognición del esse subsistente por sí mismo es connatural solo al intelecto divino, y por ello está sobre los demás.

III. En torno a la tercera consecuencia surge una duda. Scotus, en efecto, en el Libro IV, distinción XLIX, cuestión XI, y en el Libro I, distinción III, cuestión III, y en los Quodlibetos, cuestión XIV, artículo 2, la impugna. Sin embargo, se refiere a diversos asuntos: pues en el Libro I y en los Quodlibetos argumenta contra ella en lo referente a nuestro entendimiento respecto de su objeto natural; en el Libro IV, en cambio, respecto de la esencia divina y del entendimiento creado.

Argumenta, pues, así primeramente. Aquella condicional no se sigue de las premisas: luego. – Se prueba el antecedente: porque de que lo conocido esté en el cognoscente según el modo de la naturaleza del cognoscente, no se obtiene nada más, sino que la cognición es una perfección proporcionada al cognoscente, y asimismo el objeto de la cognición. De esto, sin embargo, no se sigue la igualdad pretendida, es decir, que la naturaleza del cognoscente deba igualarse al objeto o excederlo. – Y se confirma. De la proporción entre el objeto y la potencia se sigue más bien desemejanza y desigualdad, como entre lo motor y lo móvil, y entre la materia y la forma: tal es, en efecto, la proporción entre la potencia y el objeto. Por eso el ojo ve tanto el cielo como la tierra, y sin embargo no tiene un modo del ens semejante al del cielo y al de la tierra. Y más aún con lo propuesto: la idea de la piedra no es semejante a la piedra en su modo del esse.

En segundo lugar porque, si aquel condicional fuera verdadero, se seguiría que el ángel inferior no conocería al superior: pues el modo de ser del superior excede el modo del inferior.

En tercer lugar, porque de ella se sigue que el intelecto creado, incluso iluminado por la luz de la gloria, no podría ver a Dios. – Se prueba la consecuencia: porque el modo del esse de Dios excede el esse de todo esto, es decir, del intelecto iluminado y provisto de hábito, etc.

Cuarto, argumenta de manera especial contra ella, en cuanto se aplica a nuestro entendimiento y al objeto asignado en el texto. Porque, si ese condicional es verdadero por la naturaleza de la potencia cognoscitiva, se sigue que los bienaventurados nunca verán a Dios. — Se prueba la consecuencia: porque ninguna potencia puede elevarse por encima de su objeto adecuado. En efecto, la vista no puede elevarse para ver un fantasma; ni ningún hábito o virtud sobreañadida puede elevar una potencia por encima de su objeto, sino solo dentro de la amplitud del objeto: puesto que la potencia atiende al objeto por sí misma antes de que el hábito sobrevenga, como es patente.

Por último añade lo que argumenta la letra a partir de proposiciones no silogísticas.

IV. Para la evidencia de esto, sabe que, como se dirá más ampliamente en la qu. XIV, el inicio de la cognición es radicalmente a partir de que alguna naturaleza es no solo sí misma, sino otra. Y puesto que el ser otra no ocurre de un solo modo, de los diversos modos de ser otra surgen diversos órdenes de cognoscentes. Los diversos modos de ser otra, a su vez, surgen de los diversos grados de las mismas naturalezas que son no solo sí mismas, sino otras. Y por ello, según el diverso orden de las mismas naturalezas cognoscentes, es necesario postular diversos modos en que el cognoscente es cognoscido. Y de aquí se sigue manifiestamente que el ser cognoscido se modifica según el modo de la naturaleza del cognoscente, y no a la inversa. Y porque la cognición natural sigue el modo en que naturalmente el cognoscente es cognoscido, por eso es necesario que la medida de la cognición natural sea la misma naturaleza del cognoscente. Por ejemplo, el alma humana es la última sustancia entre las intelectuales, y por ello recibe naturalmente que sea del modo más ínfimo lo inteligible de aquello que ha de ser cognoscido. Y de aquí surge que es necesario que ella sea cognoscida de manera articulada, según las naturalezas de las mismas cosas. Y de aquí surge que es necesario que tenga sus cogniciones a partir de los fantasmas; y en consecuencia, que su capacidad natural no se extienda a que sean cognoscibles aquellas cosas que están separadas de la materia. El ángel, en cambio, porque es de esencia más elevada, en cuanto no requiere de ningún modo la materia para la perfección de su modo de ser, es él mismo otro de un modo más excelente que nuestra alma. De donde es estas cosas materiales e inferiores de manera eminente; las superiores, en cambio, de manera participativa.

V. Y esta es la raíz de la razón de la cuestión en el texto; la cual se funda sobre esto: que lo conocido está en el cognoscente según el modo de la naturaleza del cognoscente, y que el conocimiento se produce según el modo en que lo conocido está en el cognoscente. Ya que, por la raíz antes declarada, es evidente que de ello se sigue que, si la naturaleza del cognoscente es de un orden inferior a la naturaleza de lo conocido, no podrá extenderse por sus propias fuerzas hasta la visión de aquello, porque no lo tiene sino a su manera propia; lo cual es no tenerlo sino con una cierta participación disminuida, que no basta para la visión.

De esta misma raíz también se resuelven fácilmente todas las objeciones, una vez que antes se señalan los términos de la letra. Hay, en efecto, aquí un discurso no acerca del conocimiento universalmente, sino de la visión, esto es, del conocimiento quiditativo completo. Y, de nuevo, el discurso es acerca de un conocimiento de esta índole, no de cualquier modo posible, sino por la naturaleza propia del cognoscente de manera suficiente. Ahora bien, el modo de ser del cognoscente y de lo conocido se toma no según la especie, sino según el género, o cuasi género. Y de estas cosas se sigue que los objetos que se asignan a las potencias no son adecuados extensivamente, sino que son objetos adecuados intensivamente de modo natural: porque por encima de ellos la potencia no puede penetrar quiditativamente de modo natural, pero sí por debajo.

VI. Por lo que respecta a la primera objeción, se responde que esa condicional se sigue óptimamente de las premisas, entendidas con sutileza, como se ha expuesto. En efecto, del hecho de que el conocimiento natural deba proporcionarse a la naturaleza del cognoscente, se sigue manifiestamente que la naturaleza cognoscente no puede ser de un orden inferior al de aquello que es conocido por ella quiditativamente. Pues tal conocimiento excede las fuerzas inferiores. – Y no es verdad lo que Scotus atribuye a la letra, a saber, que ella quiera la igualdad o semejanza entre lo conocido y la naturaleza cognoscitiva en sí misma. Esto ni siquiera lo hemos soñado. Sino que la letra enseñó aquí que entre lo conocido y la naturaleza cognoscitiva en sí misma se exige que no haya exceso por parte de lo conocido: y, como se ha dicho, se habla de ausencia de exceso en el modo genérico del esse, y tratándose de lo conocido quiditativa y naturalmente. De donde no es necesario responder de otro modo a los opuestos. En efecto, el intelecto divino o angélico excede todas estas cosas tanto en género como más que en género: y sin embargo conoce todo quiditativamente. – Pero lo que se aduce acerca del ojo respecto del cielo es pueril. Porque el cielo, en cuanto visible, no tiene otro modo del ens que el mixto: pues ambos son singulares sensibles, etc. Ahora bien, lo corruptible y lo incorruptible son diferencias accidentales de lo visible en cuanto tal: así como también las demás diferencias sustanciales acciden a lo visible, puesto que la sustancia es visible per accidens. De donde la vista no ve ningún visible que exceda su propio modo del ens: y esto es lo que pretende la letra.

A la segunda objeción, en cambio, se niega la consecuencia. Porque los ángeles no difieren entre sí genéricamente en su modo de ser (esse): antes bien, todos coinciden, como se dice en el texto, en que son formas absolutamente no existentes en materia.

A la tercera, de modo semejante se niega la consecuencia. Porque el exceso del objeto sobre la medida del cognoscente no se asigna en el texto como causa de la no visión del objeto de cualquier modo, sino por las fuerzas propias del cognoscente. Pero el argumento supone que es causa de la no visión en absoluto: y por eso yerra según non causam ut causam. A la cuarta, también se niega la consecuencia. Porque, como ya consta, se trata no del objeto de cualquier modo, sino del cognoscible quiditativamente de modo natural; concedo, sin embargo, que el intelecto por su naturaleza no puede conocer quiditativamente una quid más alta que la que es la naturaleza de nuestra alma. Con lo cual, sin embargo, es compatible que pueda por gracia ser elevado a conocer quiditativamente incluso a Dios. Pues no es inconveniente que una potencia sea elevada para conocer quiditativamente algo que está fuera del objeto cognoscible quiditativamente por ella de modo natural. Pero la objeción procede como si este objeto asignado fuese el objeto adecuado extensivamente, como el sonido respecto del oído: y por eso yerra. Pues ya se ha dicho que aquí se trata del objeto adecuado intensivamente por la naturaleza de la potencia según sus propias fuerzas: y no del objeto adecuado extensivamente, fuera del cual ningún hábito puede de ningún modo conducir a la potencia.

Las proposiciones de las que procede el texto, aunque no son silogísticas formalmente, sí lo son virtualmente; tal como las ordenamos arriba con gran facilidad, sin tanta mezcla como la que hizo Escoto.

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur

Articulus X: Utrum videntes Deum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum ea quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen *Deus* sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen *Deus* sit communicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen *Deus* univoce dicatur de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen *qui est* sit maxime nomen Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus de rebus habeat scientiam speculativam

Quaestio XV: De ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit imutabilis

Quaestio XVII: De falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quidquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: An Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De divina potentia

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit meliora facere ea quae facit

Quaestio XXVI: De divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

Quaestio XXVII: De processione divinarum personarum

Articulus I: Utrum processio sit in divinis

Articulus II: Utrum aliqua processio in divinis generatio DICI possit

Articulus III: Utrum sit in divinis alia processio a generatione verbi

Articulus IV: Utrum processio amoris in divinis sit generatio

Articulus V: Utrum sint plures processiones in divinis quam duae

Quaestio XXVIII: De relationibus divinis

Articulus I: Utrum in Deo sint aliquae relationes reales

Articulus II: Utrum relatio in Deo sit idem quod sua essentia

Articulus III: Utrum relationes quae sunt in Deo, realiter ab invicem distinguantur

Articulus IV: Utrum in Deo sint tantum quatuor relationes reales, scilicet paternitas, filiatio, spiratio et processio

Quaestio XXIX: De personis divinis

Articulus I: De definitione personae

Articulus II: Utrum persona sit idem quod hypostasis, subsistentia et essentia

Articulus III: Utrum nomen personae sit ponendum in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona significet relationem

Quaestio XXX: De pluralitate personarum in divinis

Articulus I: Utrum sit ponere plures personas in divinis

Articulus II: Utrum in Deo sint plures personae quam tres

Articulus III: Utrum termini numerales ponant aliquid in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona possit esse commune tribus personis

Quaestio XXXI: De his quae ad unitatem vel pluralitatem pertinent in divinis

Articulus I: Utrum sit Trinitas in divinis

Articulus II: Utrum Filius sit alius a patre

Articulus III: Utrum dictio exclusiva solus sit addenda termino essentiali in divinis

Articulus IV: Utrum dictio exclusiva possit adiungi termino personali

Quaestio XXXII: De divinarum personarum cognitione

Articulus I: Utrum Trinitas divinarum personarum possit per naturalem rationem cognosci

Articulus II: Utrum sint ponendae notiones in divinis

Articulus III: Utrum sint quinque notiones

Articulus IV: Utrum liceat contrarie opinari de notionibus

Quaestio XXXIII: De persona Patris

Articulus I: Utrum competat Patri esse principium

Articulus II: Utrum hoc nomen Pater sit nomen proprie divinae personae

Articulus III: Utrum hoc nomen Pater dicatur in divinis per prius secundum quod personaliter sumitur

Articulus IV: Utrum esse ingenitum sit Patri proprium

Quaestio XXXIV: De persona Filii

Articulus I: Utrum verbum in divinis sit nomen personale

Articulus II: Utrum verbum sit proprium nomen Filii

Articulus III: Utrum in nomine verbi importetur respectus ad creaturam

Quaestio XXXV: De imagine

Articulus I: Utrum imago in divinis dicatur personaliter

Articulus II: Utrum nomen imaginis sit proprium Filii

Quaestio XXXVI: De persona Spiritus Sancti

Articulus I: Utrum hoc nomen Spiritus Sanctus sit proprium nomen alicuius divinae personae

Articulus II: Utrum Spiritus Sanctus procedat a Filio

Articulus III: Utrum Spiritus Sanctus procedat a patre per Filium

Articulus IV: Utrum Pater et Filius sint unum principium Spiritus Sancti

Quaestio XXXVII: De nomine Spiritus Sancti quod est amor

Articulus I: Utrum amor sit proprium nomen Spiritus Sancti

Articulus II: Utrum Pater et Filius diligant se spiritu Sancto

Quaestio XXXVIII: De nomine Spiritus Sancti quod est donum

Articulus I: Utrum donum sit nomen personale

Articulus II: Utrum donum sit proprium nomen Spiritus Sancti

Quaestio XXXIX: De personis ad essentiam relatis

Articulus I: Utrum in divinis essentia sit idem quod persona

Articulus II: Utrum sit dicendum tres personas esse unius essentiae

Articulus III: Utrum nomina essentialia praedicentur singulariter de tribus personis

Articulus IV: Utrum nomina essentialia concreta possint supponere pro persona

Articulus V: Utrum nomina essentialia in abstracto significata possint supponere pro persona

Articulus VI: Utrum personae possint praedicari de nominibus essentialibus

Articulus VII: Utrum nomina essentialia sint approprianda personis

Articulus VIII: Utrum convenienter a sacris doctoribus sint essentialia personis attributa

Quaestio XL: De personis in comparatione ad relationes sive proprietates

Articulus I: Utrum relatio sit idem quod persona

Articulus II: Utrum personae distinguantur per relationes

Articulus III: Utrum, abstractis per intellectum relationibus a personis, adhuc remaneant hypostases

Articulus IV: Utrum actus notionales praeintelligantur proprietatibus

Quaestio XLI: De personis in comparatione ad actus notionales

Articulus I: Utrum actus notionales sint attribuendi personis

Articulus II: Utrum actus notionales sint voluntarii

Articulus III: Utrum actus notionales sint de aliquo

Articulus IV: Utrum in divinis sit potentia respectu actuum notionalium

Articulus V: Utrum potentia generandi significet relationem, et non essentiam

Articulus VI: Utrum actus notionalis ad plures personas terminari possit

Quaestio XLII: De aequalitate et similitudine divinarum personarum ad invicem

Articulus I: Utrum aequalitas locum habeat in divinis

Articulus II: Utrum persona procedens sit coaeterna suo principio, ut Filius Patri

Articulus III: Utrum in divinis personis sit ordo naturae

Articulus IV: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum magnitudinem

Articulus V: Utrum Filius sit in patre, et e converso

Articulus VI: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum potentiam

Quaestio XLIII: De missione divinarum personarum

Articulus I: Utrum alicui personae divinae conveniat mitti

Articulus II: Utrum missio sit aeterna, vel temporalis tantum

Articulus III: Utrum missio invisibilis divinae personae sit solum secundum donum gratiae gratum facientis

Articulus IV: Utrum Patri conveniat mitti

Articulus V: Utrum Filio conveniat invisibiliter mitti

Articulus VI: Utrum missio invisibilis fiat ad omnes qui sunt participes gratiae

Articulus VII: Utrum Spiritui Sancto conveniat visibiliter mitti

Articulus VIII: Utrum nulla persona divina mittatur nisi ab ea a qua procedit aeternaliter

Quaestio XLIV: De processione creaturarum a Deo, et de omnium entium prima causa

Articulus I: Utrum sit necessarium omne ens esse creatum a Deo

Articulus II: Utrum materia prima sit creata a Deo

Articulus III: Utrum causa exemplaris sit aliquid praeter Deum

Articulus IV: Utrum Deus sit causa finalis omnium

Quaestio XLV: De modo emanationis rerum a primo principio

Articulus I: Utrum creare sit ex nihilo aliquid facere

Articulus II: Utrum Deus possit aliquid creare

Articulus III: Utrum creatio sit aliquid in creatura

Articulus IV: Utrum creari sit proprium compositorum et subsistentium

Articulus V: Utrum solius Dei sit creare

Articulus VI: Utrum creare sit proprium alicuius personae

Articulus VII: Utrum in creaturis sit necesse inveniri vestigium Trinitatis

Articulus VIII: Utrum creatio admisceatur in operibus naturae et artis

Quaestio XLVI: De principio durationis rerum creatarum

Articulus I: Utrum universitas creaturarum semper fuerit

Articulus II: Utrum mundum incoepisse sit articulus fidei

Articulus III: Utrum creatio rerum fuerit in principio temporis

Quaestio XLVII: De distinctione rerum in communi

Articulus I: Utrum rerum multitudo et distinctio sit a Deo

Articulus II: Utrum inaequalitas rerum sit a Deo.

Articulus III: Utrum sit unus mundus tantum

Quaestio XLVIII: De distinctione rerum in speciali

Articulus I: Utrum malum sit natura quaedam

Articulus II: Utrum malum inveniatur in rebus

Articulus III: Utrum malum sit in bono sicut in subiecto

Articulus IV: Utrum malum corrumpat totum bonum

Articulus V: Utrum malum sufficienter dividatur per poenam et culpam

Articulus VI: Utrum habeat plus de ratione mali poena quam culpa

Quaestio XLIX: De causa mali

Articulus I: Utrum bonum possit esse causa mali

Articulus II: Utrum summum bonum, quod est Deus, sit causa mali

Articulus III: Utrum sit unum summum malum, quod sit causa omnis mali

Quaestio L: De substantia angelorum absolute

Articulus I: Utrum angelus sit omnino incorporeus

Articulus II: Utrum angelus sit compositus ex materia et forma

Articulus III: Utrum angeli sint in aliquo magno numero

Articulus IV: Utrum angeli differant specie

Articulus V: Utrum angeli sint incorruptibiles

Quaestio LI: De comparatione angelorum ad corpora

Articulus I: Utrum angeli habeant corpora naturaliter sibi unita

Articulus II: Utrum angeli assumant corpora

Articulus III: Utrum angeli in corporibus assumptis opera vitae exerceant

Quaestio LII: De comparatione angelorum ad loca

Articulus I: Utrum angelus sit in loco

Articulus II: Utrum angelus possit esse in pluribus locis simul

Articulus III: Utrum plures angeli possint simul esse in eodem loco

Quaestio LIII: De motu locali angelorum

Articulus I: Utrum angelus possit moveri localiter

Articulus II: Utrum angelus transeat per medium

Articulus III: Utrum motus angeli sit in instanti

Quaestio LIV: De cognitione angelorum

Articulus I: Utrum intelligere angeli sit eius substantia

Articulus II: Utrum intelligere angeli sit eius esse

Articulus III: Utrum potentia intellectiva angeli sit eius essentia

Articulus IV: Utrum in angelo sit intellectus agens et possibilis

Articulus V: Utrum in angelis sit sola intellectiva cognitio

↑ Top of work