Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan

Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)

First published 1507

Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.

This work is being completed — add a section.


Praefatio ad Oliverium Carrafam

In Prooemium Summae Theologiae

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae

Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa

Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris

Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina

Quaestio VII: De infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

En el título, según cualquier multitud, ya sea del género de la cantidad o fuera del género. Y de aquí se ve claramente que esta cuestión es más elevada y universal que la investigación que se hace en III Física: pues allí se trata solo de la multitud material, que sigue a la división del continuo; aquí, en cambio, se trata de la multitud en general, sea material o inmaterial.

II. En el cuerpo, dos cosas: primero expone la opinión de Avicena y de Algazel; segundo, al reprobarla, responde a la cuestión.

III. En cuanto a lo primero, refiere dos proposiciones y las declara. La primera es: es imposible que exista en acto una multitud infinita per se. La otra: es posible que exista en acto una multitud infinita per accidens. – Ambas se declaran, manifestados aquellos términos, multitud infinita per se y infinita per accidens. Se prueban, en efecto: porque nunca se completa la obra si dependiera de infinitos per se; pero no sucede así per accidens, como es patente en el ejemplo de la letra.

IV. En cuanto a lo segundo, hay dos conclusiones que responden a la cuestión, según la diversidad del acto respecto de la potencia. La primera es: es imposible que exista en acto una multitud infinita, ya sea por sí ya sea por accidente. La segunda es: es posible que exista una multitud infinita en potencia.

La primera conclusión se prueba de dos maneras. Toda multitudin existente en acto está en alguna especie de multitudin; por tanto, existe según alguna especie de número; por tanto, es finita. – El antecedente es evidente. La primera consecuencia se prueba así: porque las especies de la multitudin son según las especies de los números. La segunda: porque el número es una multitudin medida por uno.

V. En torno a la primera consecuencia y su prueba, se duda. Porque la multitud es algo más común que el número, y en consecuencia debe tener más especies que el número: de otro modo no retendría la razón de lo más común. Por tanto, las especies de la multitud no son según la especie del número. – Y esto se confirma: porque puede decirse que las especies de la multitud finita son según las especies del número; pero no así las especies de la multitud absolutamente. – Y Aristóteles da testimonio de esto, V Metafísica, capítulo sobre lo Cuanto, diciendo que la pluralidad finita es número: como si excluyera la infinitud.

VI. A este respecto se dice brevemente que, puesto que conocemos naturalmente lo desconocido a partir de lo más conocido, y experimentamos que todas las especies de multitud que conocemos son proporcionales a las especies del número, es suficientemente conforme al arte que pueda formarse la proposición universal de que toda especie de multitud es según alguna especie de número.

A la objeción, sin embargo, se responde que otra cosa es que todas las especies de la multitud sean especies del número, lo cual es falso; y otra cosa es que todas las especies de la multitud sean según las especies del número, es decir, proporcionales a aquellas, lo cual es lo asumido, y es verdadero. De donde la multitud, porque es algo más universal, tiene muchas más especies que el número: pues tiene todas las especies del número, y todas las especies de la multitud inmaterial, la cual propiamente no es número, etc. – Y por esto queda claro, en cuanto a la confirmación, que aquello se diría voluntariamente, no racionalmente. – Pero el texto de Aristóteles no impide nada. Puesto que de él nada puede extraerse en favor del asunto, salvo que la pluralidad infinita no sería número: pero esto no obsta a este procedimiento, sino que más bien confirma la segunda consecuencia, como es patente.

VII. En segundo lugar se prueba la misma conclusión. Toda multitudin existente en acto en la naturaleza de las cosas es creada: luego queda comprendida bajo alguna intención determinada del creador: luego bajo un número cierto. Por lo tanto, es imposible que sea infinita. – El antecedente es evidente. La primera consecuencia se prueba así: porque el que actúa no hace nada en vano. Las restantes se dejan como evidentes.

VIII. En torno a este argumento se duda: pues o supone algo falso, o no infiere lo pretendido. En efecto, cuando se supone que toda criatura es comprendida bajo alguna intención cierta del creador, o se entiende de una intención cierta por la certeza del fin; o por la certeza del medio mediante el cual se adquiere el fin.

Si se dice con certeza del fin, entonces puede explicarse de dos maneras: o bien de modo que lo creado mismo sea un fin cierto; o bien de modo que tenga un fin cierto. Si, pues, el sentido es que todo lo creado queda comprendido bajo alguna intención del creador como fin cierto, la proposición parece manifiestamente falsa: puesto que algo creado no es ni el fin del creador, ni el fin de alguna otra criatura, por ejemplo, de la criatura ínfima. – Pero si el sentido es que todo lo creado queda comprendido bajo alguna intención del creador como ordenado a un fin cierto, la proposición es verdaderísima: porque Dios mismo, y la participación de su bondad, es el fin cierto de cada ente creado, intentado por el que crea. Pero entonces nada infiere en favor de la proposición: pues de ello no se sigue, por tanto, bajo un número cierto.

Pero si el sentido es que toda criatura queda comprendida bajo alguna intención del creador, como medio cierto por el cual se adquiere el fin, la proposición parece falsa y no probada. Falsa, en efecto: porque puede comprenderse de otro modo bajo la intención del creador. Pues puede ser intendido no como medio cierto para adquirir el fin, sino como algo acompañante o proveniente de un medio cierto por el cual se adquiere el fin: como resulta claro por Averroes, XII Metafísica, comentario XXXVII, donde sostiene que las inteligencias mueven los orbes para asimilarse a Dios al causar entes; y a esto se sigue que infinitas circulaciones son causadas por ellas e infinitos efectos, e infinitas almas son creadas, según Avicena. – No probada, sin embargo: porque de aquel medio, ningún agente obra nada en vano, no puede inferirse otra cosa sino que obra por causa del fin; concedido lo cual, se diría que la multitud infinita es por causa de un fin extrínseco, a saber, Dios y la conservación perpetua de aquella asimilación suya a Dios, como dicen los filósofos.

IX. En torno a la misma razón surge de nuevo una duda: porque en ella parece cometerse el sofisma de la sensación dividida a la compuesta, procediendo desde cualquier ente creado hacia muchos, e incluso infinitos, colectivamente. Pues aunque cada ente creado sea término de alguna intención y operación ciertas del propio creador, no es necesario que muchos entes creados sean término de alguna intención y operación, sino de muchas intenciones y creaciones. Y en consecuencia, infinitos entes creados serán términos de infinitas intenciones, así como de infinitas creaciones.

X. En torno a la misma razón aún hay duda: porque su raíz, es decir, que todo lo creado se comprende bajo alguna intención cierta del creador, aunque sea verdadera en las criaturas per se, en las criaturas per accidens, sin embargo, sería negada por Avicena. Pues la multitud infinita per accidens no es intentada sino per accidens, como se dice en el texto; y consecuentemente no es creada sino per accidens. Se llama creado per accidens aquello que, para la preparación de otra cosa, necesita ser creado; como sucede con el alma intelectiva, la cual, preparado por la naturaleza el cuerpo dispuesto, siempre es creada. Y puesto que infinitos cuerpos fueron ya preparados, infinitas almas son creadas; a las cuales, así consideradas, les acaece haber permanecido en acto, porque son incorruptibles. Y así, su infinitud no se pone como intentada per se, sino como consecuente de la eternidad de la generación humana.

XI. Para evidencia de este proceso, nota primero que ly creatum puede tomarse propiamente, en cuanto se distingue contra causatum; y puede tomarse comúnmente, en cuanto no hace diferencia decir causatum o creatum. Y que se tome comúnmente, lo insinúa la prueba universal de la letra, cuando para la prueba de ello asumió que non in vanum agens operatur. Pero que se tome propiamente, lo muestra la misma significación formal del vocablo. - Poco, sin embargo, o nada importa de cuál de los dos modos se tome. Pues, si se toma propiamente, han de ponderarse las palabras de la prueba cuando dice aliquid operatur, idest proprium terminum operationis attingit. Y por esto se excluyen todos los consequentia ad proprium et intentum opus agentis: y de todo creado se verifica que es el término propio de la creación. Pero si se toma comúnmente, causatum ha de restringirse a lo propiamente causado, en cuanto distinguitur contra consequentia causatum.

Verdad, en ambos sentidos, se restringe a los causados o creados con existencia actual, de modo que quedan excluidos los colapsados. Y esto se insinúa en la letra, cuando se dice del que crea. Pues lo que ha sido creado y persevera es continuamente, de cierto modo, creado, porque se conserva: pues pende tanto del llegar a ser como del ens del que crea. - Se comprende, sin embargo, bajo la intención del que crea no solo aquello que se comprende actualmente, sino también aquello que es comprensible, dado que no se comprendería actualmente.

XII. Pero a partir de que la proposición asumida versa solo sobre lo existente en acto, que son los términos propios de la acción, se obtiene la solución de todas las objeciones. En efecto, todo lo existente en acto puede el Creador ordenarlo tanto como medio para la adquisición de algún fin, como intentarlo como fin que ha de alcanzarse mediante otra cosa. Puesto que se pone que existe en acto, ya se pone terminada su producción; y consecuentemente puede ser dirigido como medio para adquirir algo; y asimismo pudo ser fin intentado y adquirido por algún medio; ni la razón de fin, ni la razón de medio respecto del fin, repugna a aquello que existe en acto. Y por eso, puesto que la intención no es propiamente sino del fin y del medio por el cual el fin ha de adquirirse, todo lo existente en acto es comprensible bajo cierta intención del creador, tanto como fin cuanto como medio. Como fin, ciertamente: primero porque no hay criatura tan ínfima que no sea o pueda ser fin de alguna otra; segundo porque al menos es cierto fin de su propia producción; tercero porque esto se entiende en cuanto está de suyo: pues a ningún creado existente en acto le repugna, en cuanto está de suyo, la razón de fin, aunque quizá algo no sea fin de nada. Como medio, empero: porque después de él quedan muchas producciones y noblezas de muchos, hacia alguna de las cuales puede ser ordenado como medio, siendo ya un ens en acto.

Tampoco obsta contra este miembro la primera objeción. Pues, como ya resulta claro de lo dicho, hablando formalmente de lo creado, no puede ser consecuencia propia del término de la creación; sino que es necesario que lo creado termine la creación. Ahora bien, tal término debe ser algo intencionado como fin, o como medio hacia el fin. — Tampoco es verdad que no haya sido probado. Pues, a partir de aquella proposición asumida, el agente no obra nada en vano, se concluye óptimamente, a partir del fin de la operación exterior, el término de la intención interior. En efecto, dado que la operación de ningún agente es en vano, sino que se dirige a un término propio y cierto, es necesario que la intención del que opera se dirija también respecto de un término cierto: porque la intención del agente establece el fin de la operación. — Y así queda clara la respuesta a lo primero objetado.

XIII. En cuanto a la segunda duda, se dice que, puesto que toda la multitud de las cosas existentes en acto puede ser tomada como un solo creado, porque no excede el universo, el cual tiene la razón de una primera intención creada única; se sigue que no solo las cosas creadas singulares, sino todas a la vez, en cuanto coexisten en acto, son comprensibles bajo alguna única y determinada intención del creador. Y por eso no se comete ningún sofisma en el asunto propuesto, donde de la proposición del adversario de que existe en acto una multitud infinita se infiere: luego es comprensible bajo una determinada intención del creador, luego no es infinita: porque tanto por razón del medio para alcanzar el fin como por razón del fin, la infinitud de la multitud es repugnante.

XIV. En cuanto a la tercera duda, se dice que lo creado por accidente puede entenderse de dos maneras. De un modo, en cuanto que "por accidente" se distingue contra "por sí". Y de este modo, se niega que exista algo creado por accidente: pues todo lo creado es por sí mismo intencionalmente querido por el Creador, así como también es por sí mismo término de la creación; de lo contrario, no se haría de la nada. De otro modo, en cuanto que "por accidente" se distingue contra "por sí primeramente", y significa lo mismo que "por otro". Y de este modo existe lo creado por accidente, es decir, por otro, al menos ocasionalmente. Y de este modo las almas intelectivas, tanto según el adversario como según nosotros, son creadas por accidente: aunque según nosotros más por accidente que según él. Pero esto no impide que cada una sea intencionalmente querida por sí misma, así como también creada por sí misma. Pues, aunque entre sí tengan un orden por accidente, referidas sin embargo al Creador, son tanto por sí intencionalmente queridas como producidas: incluso más por sí que cualquier cosa corruptible; porque las realidades incorruptibles son perfecciones y partes más dignas del universo, y por ello más intencionalmente queridas. Señal de esto es que, en la esfera de los agentes activos, solo las especies son por sí intencionalmente queridas, porque solo ellas son perpetuas. Y puesto que no solo cada una, sino infinitas a la vez son puestas en acto, se sigue, como se dijo, que todas sean por sí intencionalmente queridas y producidas, en cuanto comprensibles bajo alguna única cierta intención; e incluso producibles a la vez, en cuanto de suyo, en acto.

XV. Adviértase aquí que de este lugar se sigue que santo Tomás se ha cerrado toda vía de concordia con la doctrina de Aristóteles, según su propia exposición. Pues sostiene que Aristóteles consideró las almas intelectivas inmortales, y numeradas según el número de los cuerpos; y consta que Aristóteles mantuvo la generación eterna. De esto, sin embargo, se sigue manifiestamente que las almas humanas son infinitas en acto: lo cual aquí se declara imposible, y en la II Cont. Gent., cap. LXXXI, se dice que no repugna a la doctrina de Aristóteles en la III Physic. y I Caeli, porque en ambos lugares se trató del infinito material.

XVI. En torno a esta conclusión, Capreolo aporta muchos argumentos tomados de Gregorio y de Adam; pero todos se reducen a tres. Primero, pues, arguye así: en el continuo se dan infinitas partes proporcionales en acto; luego pueden darse separadas. Por tanto. — Se prueba la consecuencia: porque todo ente absoluto existente puede ser conservado por la potencia divina sin aquello que no es de su esencia; pero la continuación de uno con otro no es de la esencia de las partes; por tanto.

En segundo lugar, Dios, en cualquier inicio de cada parte proporcional de una hora, puede crear un ángel; por lo tanto, en una hora puede crear infinitos en acto. — Y se confirma: porque todo lo que Dios puede hacer sucesivamente, puede hacerlo simultáneamente, en las cosas permanentes.

Tercio, Dios no es de menor potencia que un alma infinita, si existiera, ni que el fuego del infierno. Pero aquella podría producir infinitos seres simultáneamente, y este fuego infinitos tormentos, si hubiera allí infinitas almas. Luego.

XVII. A los dos primeros argumentos se responde brevemente, que allí hay un sofisma de sentido dividido a compuesto. Pues aunque la continuidad con otra no pertenece a la razón de cada una de las partes por separado, sí pertenece a la razón de todas a la vez: porque es de su razón consideradas conjuntamente el estar en potencia, a lo cual repugna la separación de unas respecto de otras. — Y de modo semejante implica numerar los comienzos de todas las partes proporcionales de la hora: pues se supone que esa numeración sucesiva queda completa al final de la hora, y sin embargo es infinita. Si son infinitas, nunca serán numeradas; y si se completan, no serán infinitas. Puede, pues, Dios en cada uno de los comienzos, pero no en todos. — Y con esto queda respondida la confirmación: porque ni simultánea ni sucesivamente puede producir infinitas cosas existentes en acto.

Al tercero, sin embargo, aun concedido todo, nada se tiene contra la tesis. Pues no de un defecto de la potencia divina, sino de la imposibilidad de la cosa factible, surge que lo infinito no puede ser en acto. Con lo cual, sin embargo, son compatibles que aquellas condicionales sean verdaderas: así como, si el hombre es león, es rugiente; no se sigue, sin embargo, por tanto, Dios puede hacer al hombre rugiente.

XVIII. La segunda conclusión es la respuesta: Lo infinito según la multitud se encuentra en potencia. — Se prueba. Lo infinito se encuentra en potencia según la división del continuo: luego, según la multitud. — Se prueba la consecuencia: porque el aumento de la multitud sigue a la división de la magnitud. El antecedente es evidente; y se prueba, porque se procede hacia la materia.

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse immutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus a nobis cognoscatur

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur

Articulus X: Utrum videntes Deum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum ea quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen *Deus* sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen *Deus* sit communicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen *Deus* univoce dicatur de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen *qui est* sit maxime nomen Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus de rebus habeat scientiam speculativam

Quaestio XV: De ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit imutabilis

Quaestio XVII: De falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quidquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: An Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De divina potentia

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit meliora facere ea quae facit

Quaestio XXVI: De divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

Quaestio XXVII: De processione divinarum personarum

Articulus I: Utrum processio sit in divinis

Articulus II: Utrum aliqua processio in divinis generatio DICI possit

Articulus III: Utrum sit in divinis alia processio a generatione verbi

Articulus IV: Utrum processio amoris in divinis sit generatio

Articulus V: Utrum sint plures processiones in divinis quam duae

Quaestio XXVIII: De relationibus divinis

Articulus I: Utrum in Deo sint aliquae relationes reales

Articulus II: Utrum relatio in Deo sit idem quod sua essentia

Articulus III: Utrum relationes quae sunt in Deo, realiter ab invicem distinguantur

Articulus IV: Utrum in Deo sint tantum quatuor relationes reales, scilicet paternitas, filiatio, spiratio et processio

Quaestio XXIX: De personis divinis

Articulus I: De definitione personae

Articulus II: Utrum persona sit idem quod hypostasis, subsistentia et essentia

Articulus III: Utrum nomen personae sit ponendum in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona significet relationem

Quaestio XXX: De pluralitate personarum in divinis

Articulus I: Utrum sit ponere plures personas in divinis

Articulus II: Utrum in Deo sint plures personae quam tres

Articulus III: Utrum termini numerales ponant aliquid in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona possit esse commune tribus personis

Quaestio XXXI: De his quae ad unitatem vel pluralitatem pertinent in divinis

Articulus I: Utrum sit Trinitas in divinis

Articulus II: Utrum Filius sit alius a patre

Articulus III: Utrum dictio exclusiva solus sit addenda termino essentiali in divinis

Articulus IV: Utrum dictio exclusiva possit adiungi termino personali

Quaestio XXXII: De divinarum personarum cognitione

Articulus I: Utrum Trinitas divinarum personarum possit per naturalem rationem cognosci

Articulus II: Utrum sint ponendae notiones in divinis

Articulus III: Utrum sint quinque notiones

Articulus IV: Utrum liceat contrarie opinari de notionibus

Quaestio XXXIII: De persona Patris

Articulus I: Utrum competat Patri esse principium

Articulus II: Utrum hoc nomen Pater sit nomen proprie divinae personae

Articulus III: Utrum hoc nomen Pater dicatur in divinis per prius secundum quod personaliter sumitur

Articulus IV: Utrum esse ingenitum sit Patri proprium

Quaestio XXXIV: De persona Filii

Articulus I: Utrum verbum in divinis sit nomen personale

Articulus II: Utrum verbum sit proprium nomen Filii

Articulus III: Utrum in nomine verbi importetur respectus ad creaturam

Quaestio XXXV: De imagine

Articulus I: Utrum imago in divinis dicatur personaliter

Articulus II: Utrum nomen imaginis sit proprium Filii

Quaestio XXXVI: De persona Spiritus Sancti

Articulus I: Utrum hoc nomen Spiritus Sanctus sit proprium nomen alicuius divinae personae

Articulus II: Utrum Spiritus Sanctus procedat a Filio

Articulus III: Utrum Spiritus Sanctus procedat a patre per Filium

Articulus IV: Utrum Pater et Filius sint unum principium Spiritus Sancti

Quaestio XXXVII: De nomine Spiritus Sancti quod est amor

Articulus I: Utrum amor sit proprium nomen Spiritus Sancti

Articulus II: Utrum Pater et Filius diligant se spiritu Sancto

Quaestio XXXVIII: De nomine Spiritus Sancti quod est donum

Articulus I: Utrum donum sit nomen personale

Articulus II: Utrum donum sit proprium nomen Spiritus Sancti

Quaestio XXXIX: De personis ad essentiam relatis

Articulus I: Utrum in divinis essentia sit idem quod persona

Articulus II: Utrum sit dicendum tres personas esse unius essentiae

Articulus III: Utrum nomina essentialia praedicentur singulariter de tribus personis

Articulus IV: Utrum nomina essentialia concreta possint supponere pro persona

Articulus V: Utrum nomina essentialia in abstracto significata possint supponere pro persona

Articulus VI: Utrum personae possint praedicari de nominibus essentialibus

Articulus VII: Utrum nomina essentialia sint approprianda personis

Articulus VIII: Utrum convenienter a sacris doctoribus sint essentialia personis attributa

Quaestio XL: De personis in comparatione ad relationes sive proprietates

Articulus I: Utrum relatio sit idem quod persona

Articulus II: Utrum personae distinguantur per relationes

Articulus III: Utrum, abstractis per intellectum relationibus a personis, adhuc remaneant hypostases

Articulus IV: Utrum actus notionales praeintelligantur proprietatibus

Quaestio XLI: De personis in comparatione ad actus notionales

Articulus I: Utrum actus notionales sint attribuendi personis

Articulus II: Utrum actus notionales sint voluntarii

Articulus III: Utrum actus notionales sint de aliquo

Articulus IV: Utrum in divinis sit potentia respectu actuum notionalium

Articulus V: Utrum potentia generandi significet relationem, et non essentiam

Articulus VI: Utrum actus notionalis ad plures personas terminari possit

Quaestio XLII: De aequalitate et similitudine divinarum personarum ad invicem

Articulus I: Utrum aequalitas locum habeat in divinis

Articulus II: Utrum persona procedens sit coaeterna suo principio, ut Filius Patri

Articulus III: Utrum in divinis personis sit ordo naturae

Articulus IV: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum magnitudinem

Articulus V: Utrum Filius sit in patre, et e converso

Articulus VI: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum potentiam

Quaestio XLIII: De missione divinarum personarum

Articulus I: Utrum alicui personae divinae conveniat mitti

Articulus II: Utrum missio sit aeterna, vel temporalis tantum

Articulus III: Utrum missio invisibilis divinae personae sit solum secundum donum gratiae gratum facientis

Articulus IV: Utrum Patri conveniat mitti

Articulus V: Utrum Filio conveniat invisibiliter mitti

Articulus VI: Utrum missio invisibilis fiat ad omnes qui sunt participes gratiae

Articulus VII: Utrum Spiritui Sancto conveniat visibiliter mitti

Articulus VIII: Utrum nulla persona divina mittatur nisi ab ea a qua procedit aeternaliter

Quaestio XLIV: De processione creaturarum a Deo, et de omnium entium prima causa

Articulus I: Utrum sit necessarium omne ens esse creatum a Deo

Articulus II: Utrum materia prima sit creata a Deo

Articulus III: Utrum causa exemplaris sit aliquid praeter Deum

Articulus IV: Utrum Deus sit causa finalis omnium

Quaestio XLV: De modo emanationis rerum a primo principio

Articulus I: Utrum creare sit ex nihilo aliquid facere

Articulus II: Utrum Deus possit aliquid creare

Articulus III: Utrum creatio sit aliquid in creatura

Articulus IV: Utrum creari sit proprium compositorum et subsistentium

Articulus V: Utrum solius Dei sit creare

Articulus VI: Utrum creare sit proprium alicuius personae

Articulus VII: Utrum in creaturis sit necesse inveniri vestigium Trinitatis

Articulus VIII: Utrum creatio admisceatur in operibus naturae et artis

Quaestio XLVI: De principio durationis rerum creatarum

Articulus I: Utrum universitas creaturarum semper fuerit

Articulus II: Utrum mundum incoepisse sit articulus fidei

Articulus III: Utrum creatio rerum fuerit in principio temporis

Quaestio XLVII: De distinctione rerum in communi

Articulus I: Utrum rerum multitudo et distinctio sit a Deo

Articulus II: Utrum inaequalitas rerum sit a Deo.

Articulus III: Utrum sit unus mundus tantum

Quaestio XLVIII: De distinctione rerum in speciali

Articulus I: Utrum malum sit natura quaedam

Articulus II: Utrum malum inveniatur in rebus

Articulus III: Utrum malum sit in bono sicut in subiecto

Articulus IV: Utrum malum corrumpat totum bonum

Articulus V: Utrum malum sufficienter dividatur per poenam et culpam

Articulus VI: Utrum habeat plus de ratione mali poena quam culpa

Quaestio XLIX: De causa mali

Articulus I: Utrum bonum possit esse causa mali

Articulus II: Utrum summum bonum, quod est Deus, sit causa mali

Articulus III: Utrum sit unum summum malum, quod sit causa omnis mali

Quaestio L: De substantia angelorum absolute

Articulus I: Utrum angelus sit omnino incorporeus

Articulus II: Utrum angelus sit compositus ex materia et forma

Articulus III: Utrum angeli sint in aliquo magno numero

Articulus IV: Utrum angeli differant specie

Articulus V: Utrum angeli sint incorruptibiles

Quaestio LI: De comparatione angelorum ad corpora

Articulus I: Utrum angeli habeant corpora naturaliter sibi unita

Articulus II: Utrum angeli assumant corpora

Articulus III: Utrum angeli in corporibus assumptis opera vitae exerceant

Quaestio LII: De comparatione angelorum ad loca

Articulus I: Utrum angelus sit in loco

Articulus II: Utrum angelus possit esse in pluribus locis simul

Articulus III: Utrum plures angeli possint simul esse in eodem loco

Quaestio LIII: De motu locali angelorum

Articulus I: Utrum angelus possit moveri localiter

Articulus II: Utrum angelus transeat per medium

Articulus III: Utrum motus angeli sit in instanti

Quaestio LIV: De cognitione angelorum

Articulus I: Utrum intelligere angeli sit eius substantia

Articulus II: Utrum intelligere angeli sit eius esse

Articulus III: Utrum potentia intellectiva angeli sit eius essentia

Articulus IV: Utrum in angelo sit intellectus agens et possibilis

Articulus V: Utrum in angelis sit sola intellectiva cognitio

↑ Top of work