Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae
Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)
First published 1507
Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.
✦ This work is being completed — add a section.
Praefatio ad Oliverium Carrafam
In Prooemium Summae Theologiae
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae
Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa
Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris
Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus
Quaestio II: De Deo, an Deus sit
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile
Articulus III: Utrum Deus sit
Quaestio III: De Dei simplicitate
Articulus I: Utrum Deus sit corpus
Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae
Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura
Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse
Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo
Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia
Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex
Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat
Quaestio IV: De Dei perfectione
Articulus I: Utrum Deus sit perfectus
Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum
Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo
Quaestio V: De bono in communi
Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente
Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens
Articulus III: Utrum omne ens sit bonum
Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis
Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine
Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile
Quaestio VI: De bonitate Dei
Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat
Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum
Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei
Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina
Quaestio VII: De infinitate Dei
Articulus I: Utrum Deus sit infinitus
Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam
En el título, advierte: lo infinito por esencia no significa lo mismo que res de perfección infinita, porque lo infinito no se restringe aquí al infinito que se contiene por parte de la forma, el cual dice perfección; sino que se toma comúnmente, de modo que comprende también lo infinito por parte de la materia; como resulta claro del desarrollo en el cuerpo del artículo y en el tercer argumento. De donde, infinito por esencia significa lo mismo que res de esencia del todo indeterminada, es decir, ni reducida a género ni a especie alguna, y esto sea por sí sea reductivamente. Y es una cuestión sobre las cosas singulares, las cuales solo pueden ser halladas en la naturaleza de las cosas. Lo cual digo a causa de las cosas tomadas en abstracción, las cuales sucede que se abstraen tanto que, según alguna razón, no están restringidas a ningún género. Sin embargo, según la cosa, incluso esa razón, existente en esta cosa, está determinada a algún género y especie: pues el ente en el hombre está en la especie humana, etc. De modo que el sentido de la cuestión es: si, fuera de Dios, alguna res existente en acto o en potencia en la naturaleza de las cosas es de esencia indeterminada simpliciter.
II. En el cuerpo hay una única conclusión, que responde negativamente a la cuestión: Ninguna cosa distinta de Dios es infinita en sentido absoluto; aunque puede ser infinita según algún aspecto.
Esta conclusión tiene dos partes, como es evidente, y en el texto se prueba cada una de ellas. Pero, puesto que lo infinito es doble, a saber, por parte del acto y por parte de la potencia, primero prueba por separado cada parte de la conclusión en lo infinito material; después, en lo formal. En cuanto a aquello, porque la materia siempre es terminada por alguna forma, y por ello no es infinita simpliciter; y sin embargo, como permanece en potencia respecto de infinitas formas, se da un infinito secundum quid. En cuanto a esto, porque la forma creada o está en la materia, y consecuentemente finita por ella; o subsiste sin materia, recibiendo el esse. Y esta, porque carece de materia, es infinita secundum quid, es decir, según los términos materiales; pero como tiene un esse recibido, es finita simpliciter. Pues el esse acomodado así a esta determinada naturaleza, y no a otra, debe ser limitado simpliciter; de otro modo, toda naturaleza contendría en sí la perfección de las demás. — Y, enumeradas suficientemente las partes del universo, queda probada la conclusión universal propuesta, y con suficiente claridad, si se recuerdan lo expuesto anteriormente1
Advierte, novicio, que no dudando, sino siguiendo el modo filosófico de deferir a su propio tratado sobre los Ángeles, que se tratará más abajo2, dice que algunos opinan que los ángeles son sustancias subsistentes.