Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan

Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)

First published 1507

Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.

This work is being completed — add a section.


Praefatio ad Oliverium Carrafam

In Prooemium Summae Theologiae

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae

Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa

Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris

Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura

En el título se presenta de inmediato una ambigüedad sobre qué supone Dios en esta cuestión, si Dios es lo mismo que su esencia. En efecto, del segundo argumento y de todo el desarrollo del cuerpo del artículo se insinúa que supone por el supposito divino: puesto que aquí no se trata de otra cosa que de si el supposito de la naturaleza divina y la misma naturaleza son idénticos. Pero a partir de la razón de supposito se muestra lo contrario. Pues para la razón de supposito se requieren cinco condiciones: a saber, que sea sustancia, completa, individual, subsistente e incomunicablemente: sustancia, por razón de los accidentes; completa, por razón de las partes; individual, por razón de la especie; subsistente, por razón de la humanidad de Cristo; incomunicablemente, por razón de la esencia divina, que es común a los tres suppositos. Y así, dado que el supposito divino significa lo mismo que persona divina, y en este artículo no se hace mención alguna de los constitutivos de las personas, se sigue que «Deus» no está tomado por el supposito divino. – Y esto se confirma: porque más abajo se preguntará expresamente si la persona y la esencia en Dios son idénticas. Por tanto, etc.

II. A esto hay que decir que Dios puede tomarse de tres maneras. Primero, como significa lo concreto casi específico de la naturaleza divina, es decir, el que tiene la deidad; así como hombre significa el que tiene humanidad. Segundo, como significa lo concreto individual de la naturaleza divina, es decir, este que tiene la deidad, o sea, este Dios; así como hombre puede suponer por este hombre. Tercero, como significa el supósito de la naturaleza divina, es decir, este que tiene incommunicabiliter la deidad, es decir, esta persona divina; así como hombre puede suponer por Sócrates. Pero esto difiere entre Dios por una parte, y los concretos del hombre y de las demás naturalezas por otra: en las demás no se distingue el individuo de la naturaleza en concreto del supósito (pues no se distingue este hombre del supósito humano, ni viceversa); en Dios, en cambio, se distingue el individuo de la naturaleza en concreto, es decir, este Dios, del supósito divino, es decir, el Padre y el Hijo y el Espíritu Santo. Y la razón es porque este Dios es a la vez término singular y común a tres supósitos, lo cual es imposible que convenga al individuo de otras sustancias.

Por lo tanto, como puede tomarse de tres maneras, digo que aquí no se toma en el primer modo. Porque, como resulta claro en el cuerpo del artículo, aquello por lo que suppone ly Deus encierra en su razón los principios individuantes de Dios, en cuanto individuantes: los cuales no se significan encerrados en ly Deus en cuanto suppone específicamente. – Tampoco se toma en el tercer modo. Tanto porque aquí no se hace mención alguna de las personas, como porque, bajo este sentido, suppone muchas cosas que deben predeterminarse: y por eso más abajo se preguntará en este sentido, en el tratado sobre las personas divinas. – Pero se toma en el segundo modo. De modo que el sentido es: Utrum Deus, idest hic Deus, sit idem quod deitas.

III. Pero advierte que este Dios, que significa el individuo de la naturaleza divina en concreto, tiene dos condiciones en la realidad: una negativa, a saber, que no significa un supósito de la naturaleza divina (y esto hablando con verdad); otra afirmativa, a saber, que equivale al supósito en cuanto a la multitud de identidad o distinción respecto de la naturaleza; pues se compara con ella como lo que tiene respecto al hábito, como aquello por lo cual respecto a aquello por lo que es, como el subsistente respecto a la naturaleza en la cual y mediante la cual subsiste, etc. Y tiene una tercera condición en la opinión de los filósofos, e incluso de toda la razón humana según la capacidad de la naturaleza, a saber, que es recibido por todos como un supósito de la naturaleza divina: porque no le falta ninguna condición del supósito, salvo la incomunicabilidad; y que esta no le conviene, porque es común a las tres personas, no lo sabemos por razón, sino por revelación de la fe. Y de aquí se sigue una cuarta condición respecto de nosotros: que aunque este Dios no significa un supósito divino simplemente, sin embargo significa un supósito divino manteniéndose dentro de los límites del tratado sobre los absolutos, como es el presente.

Debido a la primera condición, la letra habla con cautela, tanto al preguntar como al concluir y responder: pues siempre, cuando trata de Dios en particular, nombra a Dios y la deidad, y nunca el supósito divino. Debido a las otras tres condiciones, en cambio, usa el nombre de supósito y naturaleza, hablando en general; y a partir de las reglas comunes de identidad o distinción del supósito respecto de la naturaleza determina la cuestión. Pues idéntico es el juicio sobre la distinción de este Dios respecto de la deidad, y del supósito respecto de la naturaleza: ya que aquel individuo equivale al supósito que este; pues el supósito se distingue de la naturaleza como lo que tiene de lo tenido, y como aquello que es de aquello por lo que es, y como lo subsistente de aquello por lo cual subsiste, etc. Y no convenía al orden de la doctrina que los respectivos revelados se mezclaran en el tratado de los absolutos, tan remotos de aquellos principios, mediando tantas cuestiones intermedias por decidir.

IV. En el cuerpo hay una sola conclusión, que responde afirmativamente a la cuestión: Dios es idéntico a su esencia o naturaleza. – Se prueba. La razón de la diferencia entre la naturaleza y el supósito es la distinción de la naturaleza respecto de la materia individual: por lo tanto, en las formas simples, que se individualizan por sí mismas, el supósito no difiere de la naturaleza: por lo tanto, Dios es su deidad y su vida, etc.

El antecedente se prueba a partir de la razón de la distinción entre naturaleza y supósito en las cosas materiales, más conocidas por nosotros. La naturaleza comprende en sí solo aquello que cae en la definición de la especie; luego no comprende la materia individual; luego por ello se distingue del supósito. – Lo asumido es evidente. Y la primera consecuencia ahora formulada se prueba de dos maneras. Primero, porque la materia individual no queda incluida en la definición de la especie, como es evidente en esta carne respecto de la naturaleza humana. Segundo, porque los principios definientes se comportan formalmente respecto de la materia individuante: en señal de lo cual la humanidad se significa como parte formal del hombre. – La segunda, en cambio, se prueba así: porque en la razón de supósito, si se definiera, quedaría incluida la materia individual, como en Sócrates.

La primera consecuencia se deja como evidente por sí misma. – En cambio, la segunda se demuestra: porque Dios no está compuesto de materia y forma, como resulta claro por el artículo precedente.

V. En cuanto a los términos asumidos en el antecedente, y en consecuencia en toda esta razón, distingo primero mente naturaleza y mente supósito. Pues podemos hablar de ellos de dos maneras: de un modo, según la realidad solamente; de otro modo, según el modo de significar. Se toman naturaleza y supósito según la realidad solamente, cuando se toman según las propias razones de la realidad que significa la naturaleza, y de la realidad que significa el supósito, abstrayendo de los modos de significar: por ejemplo, cuando se toma la naturaleza humana según su propia definición, y a Sócrates según su razón propia, sin preocuparse de si la naturaleza se significa en abstracto o en concreto, etc. – Se toman, en cambio, según los modos de significar, cuando se toman como puestos bajo nombres de primera intención, por ejemplo humanidad, hombre, Sócrates, socrateidad, etc.

La presente disquisición trata de la naturaleza y del supósito según la realidad, y no según el modo de significar: pues esto pertenece más bien al oficio del lógico, aquello al del metafísico. Y por eso quedan sin efecto todas las argumentaciones y respuestas que introducen el significarse por modo de parte, o excluirse de la significación, o ni excluirse ni incluirse, y cosas semejantes; las cuales atienden a la diferencia entre estos según los modos de significar, no según las realidades. – Ni obsta que en el cuerpo de este artículo se infiera que la humanidad se significa como parte formal del hombre, para probar que la naturaleza no incluye la materia individual: puesto que esto fue aducido como un signo a posteriori más conocido, para manifestar también desde el modo de significar la distinción según la realidad de la naturaleza respecto de la materia individual.

VI. Distingue en segundo lugar ly differre, seu differentia. Pues es doble: según la razón, y según la cosa. Y esta se subdivide en diferencia real entre cosa y cosa: y en diferencia real entre una cosa que incluye algo real, y una que no lo incluye (ahora bien, decir incluir y no incluir, no lo decimos ahora por el modo de significar, sino por la razón formal de la cosa significada tomada formalmente). Y esta, a su vez, se subdivide en diferencia real según la inclusión de algo real intrínsecamente, como el hombre difiere del animal porque incluye intrínsecamente lo racional: y según la inclusión de algo real extrínsecamente, como lo disciplinable difiere del hombre (suponiendo que la disciplinabilidad sea la misma cosa que la naturaleza del hombre), porque incluye extrínsecamente la disciplina, como acto por el que se define, la cual el hombre no incluye en su razón.

VII. Siendo, pues, cuatro los modos de diferencia: según la razón solamente, como entre el hombre y la humanidad; entre una cosa y otra cosa, como entre Sócrates y Platón; entre lo que incluye intrínsecamente algo real y lo que abstrae; y entre lo que incluye extrínsecamente algo real y lo que abstrae de ello: en el antecedente supuesto, y en toda esta razón y conclusión, se habla únicamente de la diferencia del tercer modo, es decir, según la inclusión intrínseca.

No se trata aquí, en efecto, de una diferencia meramente según la razón: pues el suppositum y la naturaleza se distinguen así en todos los casos, incluso en Dios. Dios y la divinidad, por razón del modo de significar, se distinguen solo en cuanto que esta proposición es herética, la divinidad genera divinidad, y esta es católica, Dios genera a Dios, como consta al principio de las Decretales. – Tampoco se trata aquí de una diferencia real, tal como la que hay entre una cosa y otra cosa. Es evidente, en efecto, que la naturaleza sustancial y el suppositum no pueden distinguirse naturalmente de modo que sean totalmente dos cosas diversas. – Ni tampoco se trata aquí de una diferencia real extrínseca: pues sería falso el antecedente; y sería falso que en las sustancias inmateriales no difieren el suppositum y la naturaleza. En las sustancias separadas, en efecto, el suppositum difiere de la naturaleza extrínsecamente: porque el suppositum, como tal, incluye subsistir (que es ser por sí), no intrínsecamente, sino de cierto modo casi como su propio acto, al cual debería definirse de algún modo si se definiera; pero la naturaleza, no. Y por eso santo Tomás, en el Quodlibeto II, cuestión II, artículo 2, hablando de tal diferencia, dijo que en los ángeles el suppositum difiere de la naturaleza.

Queda, pues, que este discurso trata de la diferencia según la inclusión intrínseca. Primero, porque la razón aducida en el texto distingue manifiestamente, según tal diferencia, el supósito de la naturaleza en las cosas materiales; a saber, porque el supósito incluye la materia individual, la cual no incluye la naturaleza: consta, en efecto, que esto debe entenderse de la inclusión intrínseca. Segundo, porque en los separados de la materia no se distingue, según tal diferencia, el supósito de la naturaleza, como aquí se afirma, por cuanto se individúan por sí mismos; es decir, porque lo mismo es lo constitutivo de la naturaleza y del individuo; y por ello nada intrínseco incluye el individuo que no incluya también la naturaleza, y viceversa. Tercero, porque el texto juzga igualmente sobre la identidad del supósito y de la naturaleza en las sustancias separadas, y de Dios con la deidad: esto, en efecto, no es verdadero simplemente sino hablando de la diferencia intrínseca; puesto que, como ya se ha dicho, en las Quodlibetales emitió otro juicio, hablando de la diferencia extrínseca.

Es, pues, el sentido de lo antecedente que la razón de la diferencia intrínseca entre naturaleza y supósito, tomada según la cosa o según las razones formales , es la distinción de la naturaleza respecto de la materia individual. Y de modo semejante debe entenderse el sentido de todas las conclusiones que aquí se contienen implícitamente, acerca del supósito y la naturaleza en las cosas materiales y en las separadas de la materia, etc., tomado con el mismo entendimiento.

VIII. Y si hubieres examinado diligentemente lo dicho, comprenderás la disposición de todas las cosas en cuanto a la identidad y distinción entre el suppositum y la naturaleza. Tienes, en primer lugar, que el suppositum y la naturaleza no constitutiva sustancialmente del suppositum (ya sea naturaleza de un accidente, como Sócrates y su complexión; ya sea una sustancia como adventicia, como la humanidad del Verbo de Dios) se distinguen de cuatro maneras: a saber, como res y res, e intrínsecamente, y extrínsecamente, y según la razón. – Tienes, en segundo lugar, que el suppositum y la naturaleza en las sustancias compuestas se distinguen intrínsecamente, y extrínsecamente, y según la razón. – Tienes, en tercer lugar, que en las sustancias inmateriales se distinguen el suppositum y la naturaleza, no intrínsecamente, sino extrínsecamente según el ens, y según la razón. – Tienes, en cuarto lugar, que en Dios no se distinguen de ningún modo según el ens Dios y deidad: sino solo según la razón del modo de significar. – Tienes también la concordia de los dichos de santo Tomás y la inteligencia de lo que en diversos lugares se ha escrito sobre esta materia.

IX. En torno a la primera consecuencia formulada en el texto, adviértase que se ha dejado por sentada porque se funda en aquella regla posteriorista bastante trillada, si la afirmación es causa de la afirmación, la negación es causa de la negación, y viceversa. Y puesto que esta máxima no vale sino en las causas propias, por eso en el antecedente el término ratio, cuando se dice ratio differentiae etc., suple por la razón propia. De modo que el sentido es: propia y precisa razón de la diferencia intrínseca entre la naturaleza y el supuesto. Y entonces manifiestamente aparece la fuerza de la consecuencia, que infiere, de la negación de tal razón, la negación de su efecto.

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina

Quaestio VII: De infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse immutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus a nobis cognoscatur

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur

Articulus X: Utrum videntes Deum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum ea quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen *Deus* sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen *Deus* sit communicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen *Deus* univoce dicatur de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen *qui est* sit maxime nomen Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus de rebus habeat scientiam speculativam

Quaestio XV: De ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit imutabilis

Quaestio XVII: De falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quidquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: An Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De divina potentia

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit meliora facere ea quae facit

Quaestio XXVI: De divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

Quaestio XXVII: De processione divinarum personarum

Articulus I: Utrum processio sit in divinis

Articulus II: Utrum aliqua processio in divinis generatio DICI possit

Articulus III: Utrum sit in divinis alia processio a generatione verbi

Articulus IV: Utrum processio amoris in divinis sit generatio

Articulus V: Utrum sint plures processiones in divinis quam duae

Quaestio XXVIII: De relationibus divinis

Articulus I: Utrum in Deo sint aliquae relationes reales

Articulus II: Utrum relatio in Deo sit idem quod sua essentia

Articulus III: Utrum relationes quae sunt in Deo, realiter ab invicem distinguantur

Articulus IV: Utrum in Deo sint tantum quatuor relationes reales, scilicet paternitas, filiatio, spiratio et processio

Quaestio XXIX: De personis divinis

Articulus I: De definitione personae

Articulus II: Utrum persona sit idem quod hypostasis, subsistentia et essentia

Articulus III: Utrum nomen personae sit ponendum in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona significet relationem

Quaestio XXX: De pluralitate personarum in divinis

Articulus I: Utrum sit ponere plures personas in divinis

Articulus II: Utrum in Deo sint plures personae quam tres

Articulus III: Utrum termini numerales ponant aliquid in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona possit esse commune tribus personis

Quaestio XXXI: De his quae ad unitatem vel pluralitatem pertinent in divinis

Articulus I: Utrum sit Trinitas in divinis

Articulus II: Utrum Filius sit alius a patre

Articulus III: Utrum dictio exclusiva solus sit addenda termino essentiali in divinis

Articulus IV: Utrum dictio exclusiva possit adiungi termino personali

Quaestio XXXII: De divinarum personarum cognitione

Articulus I: Utrum Trinitas divinarum personarum possit per naturalem rationem cognosci

Articulus II: Utrum sint ponendae notiones in divinis

Articulus III: Utrum sint quinque notiones

Articulus IV: Utrum liceat contrarie opinari de notionibus

Quaestio XXXIII: De persona Patris

Articulus I: Utrum competat Patri esse principium

Articulus II: Utrum hoc nomen Pater sit nomen proprie divinae personae

Articulus III: Utrum hoc nomen Pater dicatur in divinis per prius secundum quod personaliter sumitur

Articulus IV: Utrum esse ingenitum sit Patri proprium

Quaestio XXXIV: De persona Filii

Articulus I: Utrum verbum in divinis sit nomen personale

Articulus II: Utrum verbum sit proprium nomen Filii

Articulus III: Utrum in nomine verbi importetur respectus ad creaturam

Quaestio XXXV: De imagine

Articulus I: Utrum imago in divinis dicatur personaliter

Articulus II: Utrum nomen imaginis sit proprium Filii

Quaestio XXXVI: De persona Spiritus Sancti

Articulus I: Utrum hoc nomen Spiritus Sanctus sit proprium nomen alicuius divinae personae

Articulus II: Utrum Spiritus Sanctus procedat a Filio

Articulus III: Utrum Spiritus Sanctus procedat a patre per Filium

Articulus IV: Utrum Pater et Filius sint unum principium Spiritus Sancti

Quaestio XXXVII: De nomine Spiritus Sancti quod est amor

Articulus I: Utrum amor sit proprium nomen Spiritus Sancti

Articulus II: Utrum Pater et Filius diligant se spiritu Sancto

Quaestio XXXVIII: De nomine Spiritus Sancti quod est donum

Articulus I: Utrum donum sit nomen personale

Articulus II: Utrum donum sit proprium nomen Spiritus Sancti

Quaestio XXXIX: De personis ad essentiam relatis

Articulus I: Utrum in divinis essentia sit idem quod persona

Articulus II: Utrum sit dicendum tres personas esse unius essentiae

Articulus III: Utrum nomina essentialia praedicentur singulariter de tribus personis

Articulus IV: Utrum nomina essentialia concreta possint supponere pro persona

Articulus V: Utrum nomina essentialia in abstracto significata possint supponere pro persona

Articulus VI: Utrum personae possint praedicari de nominibus essentialibus

Articulus VII: Utrum nomina essentialia sint approprianda personis

Articulus VIII: Utrum convenienter a sacris doctoribus sint essentialia personis attributa

Quaestio XL: De personis in comparatione ad relationes sive proprietates

Articulus I: Utrum relatio sit idem quod persona

Articulus II: Utrum personae distinguantur per relationes

Articulus III: Utrum, abstractis per intellectum relationibus a personis, adhuc remaneant hypostases

Articulus IV: Utrum actus notionales praeintelligantur proprietatibus

Quaestio XLI: De personis in comparatione ad actus notionales

Articulus I: Utrum actus notionales sint attribuendi personis

Articulus II: Utrum actus notionales sint voluntarii

Articulus III: Utrum actus notionales sint de aliquo

Articulus IV: Utrum in divinis sit potentia respectu actuum notionalium

Articulus V: Utrum potentia generandi significet relationem, et non essentiam

Articulus VI: Utrum actus notionalis ad plures personas terminari possit

Quaestio XLII: De aequalitate et similitudine divinarum personarum ad invicem

Articulus I: Utrum aequalitas locum habeat in divinis

Articulus II: Utrum persona procedens sit coaeterna suo principio, ut Filius Patri

Articulus III: Utrum in divinis personis sit ordo naturae

Articulus IV: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum magnitudinem

Articulus V: Utrum Filius sit in patre, et e converso

Articulus VI: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum potentiam

Quaestio XLIII: De missione divinarum personarum

Articulus I: Utrum alicui personae divinae conveniat mitti

Articulus II: Utrum missio sit aeterna, vel temporalis tantum

Articulus III: Utrum missio invisibilis divinae personae sit solum secundum donum gratiae gratum facientis

Articulus IV: Utrum Patri conveniat mitti

Articulus V: Utrum Filio conveniat invisibiliter mitti

Articulus VI: Utrum missio invisibilis fiat ad omnes qui sunt participes gratiae

Articulus VII: Utrum Spiritui Sancto conveniat visibiliter mitti

Articulus VIII: Utrum nulla persona divina mittatur nisi ab ea a qua procedit aeternaliter

Quaestio XLIV: De processione creaturarum a Deo, et de omnium entium prima causa

Articulus I: Utrum sit necessarium omne ens esse creatum a Deo

Articulus II: Utrum materia prima sit creata a Deo

Articulus III: Utrum causa exemplaris sit aliquid praeter Deum

Articulus IV: Utrum Deus sit causa finalis omnium

Quaestio XLV: De modo emanationis rerum a primo principio

Articulus I: Utrum creare sit ex nihilo aliquid facere

Articulus II: Utrum Deus possit aliquid creare

Articulus III: Utrum creatio sit aliquid in creatura

Articulus IV: Utrum creari sit proprium compositorum et subsistentium

Articulus V: Utrum solius Dei sit creare

Articulus VI: Utrum creare sit proprium alicuius personae

Articulus VII: Utrum in creaturis sit necesse inveniri vestigium Trinitatis

Articulus VIII: Utrum creatio admisceatur in operibus naturae et artis

Quaestio XLVI: De principio durationis rerum creatarum

Articulus I: Utrum universitas creaturarum semper fuerit

Articulus II: Utrum mundum incoepisse sit articulus fidei

Articulus III: Utrum creatio rerum fuerit in principio temporis

Quaestio XLVII: De distinctione rerum in communi

Articulus I: Utrum rerum multitudo et distinctio sit a Deo

Articulus II: Utrum inaequalitas rerum sit a Deo.

Articulus III: Utrum sit unus mundus tantum

Quaestio XLVIII: De distinctione rerum in speciali

Articulus I: Utrum malum sit natura quaedam

Articulus II: Utrum malum inveniatur in rebus

Articulus III: Utrum malum sit in bono sicut in subiecto

Articulus IV: Utrum malum corrumpat totum bonum

Articulus V: Utrum malum sufficienter dividatur per poenam et culpam

Articulus VI: Utrum habeat plus de ratione mali poena quam culpa

Quaestio XLIX: De causa mali

Articulus I: Utrum bonum possit esse causa mali

Articulus II: Utrum summum bonum, quod est Deus, sit causa mali

Articulus III: Utrum sit unum summum malum, quod sit causa omnis mali

Quaestio L: De substantia angelorum absolute

Articulus I: Utrum angelus sit omnino incorporeus

Articulus II: Utrum angelus sit compositus ex materia et forma

Articulus III: Utrum angeli sint in aliquo magno numero

Articulus IV: Utrum angeli differant specie

Articulus V: Utrum angeli sint incorruptibiles

Quaestio LI: De comparatione angelorum ad corpora

Articulus I: Utrum angeli habeant corpora naturaliter sibi unita

Articulus II: Utrum angeli assumant corpora

Articulus III: Utrum angeli in corporibus assumptis opera vitae exerceant

Quaestio LII: De comparatione angelorum ad loca

Articulus I: Utrum angelus sit in loco

Articulus II: Utrum angelus possit esse in pluribus locis simul

Articulus III: Utrum plures angeli possint simul esse in eodem loco

Quaestio LIII: De motu locali angelorum

Articulus I: Utrum angelus possit moveri localiter

Articulus II: Utrum angelus transeat per medium

Articulus III: Utrum motus angeli sit in instanti

Quaestio LIV: De cognitione angelorum

Articulus I: Utrum intelligere angeli sit eius substantia

Articulus II: Utrum intelligere angeli sit eius esse

Articulus III: Utrum potentia intellectiva angeli sit eius essentia

Articulus IV: Utrum in angelo sit intellectus agens et possibilis

Articulus V: Utrum in angelis sit sola intellectiva cognitio

↑ Top of work