Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan

Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae

Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)

First published 1507

Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.

This work is being completed — add a section.


Praefatio ad Oliverium Carrafam

In Prooemium Summae Theologiae

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi

En el título de este primer artículo, nota tres términos. Primero, el vocablo necesario. Pues se toma de dos maneras en V Metaphys.: simplemente, y para el fin. Aquí se toma del segundo modo. - Segundo, el vocablo físicas disciplinas. En efecto, la ciencia puede llamarse física o natural, que es lo mismo, de dos maneras: objetivamente, y así es una parte de la ciencia, distinta, en VI Metaphys., frente a la matemática y la metafísica; y efectivamente, porque según sí misma está naturalmente destinada a provenir del principio natural de las ciencias, esto es, de la luz del intelecto agente. Y así se distingue físico frente a sobrenatural. Y de este modo se toma en el presente caso, donde las disciplinas físicas son llamadas todos los conocimientos adquiribles por la luz del intelecto. - Tercero, el vocablo otra doctrina. No dice ciencia, opinión o fe: lo cual conviene notar bien, como aparecerá al dudar.

II. En el cuerpo hay dos conclusiones que responden afirmativamente a la cuestión. La primera es: Es necesario para la salvación humana que exista una doctrina recibida por revelación acerca de muchas cosas que exceden la razón humana. - La segunda es: Es necesario para la salvación humana que exista una doctrina por revelación acerca de aquellas cosas que acerca de Dios pueden investigarse incluso por la razón natural.

III. Antes de probar las conclusiones, para la claridad de la distinción y la suficiencia de las conclusiones, nótese dos distinciones. La primera procede de I Contra Gentiles, cap. III. Hay dos géneros de cosas cognoscibles acerca de Dios principalmente: unas demostrables; otras cognoscibles solo por revelación. Estas son la Trinidad de Personas, la bienaventuranza prometida a nosotros, los misterios de la Encarnación y de la Redención; aquellas, en cambio, son que Dios es uno, inmortal, etc. En razón de lo revelable solamente se puso la primera conclusión; en razón de lo demostrable, en cambio, se puso la segunda. — La otra distinción procede del libro V de la Metafísica Lo necesario para el fin es doble: para el ser (esse) y para el buen ser (bene esse). En la primera conclusión se toma lo necesario en el primer modo; en la segunda, en el segundo modo.

IV. Previamente establecido esto, se prueba la primera conclusión a partir del texto. Ordenado hacia Dios como fin desconocido por la razón natural, pero que ha de alcanzarse mediante intención y acción propias, el hombre necesita una disciplina sobrenatural por la cual conozca el fin y dirija hacia él sus operaciones: el hombre es de esta índole: luego. — Se prueba la menor a partir del capítulo LXIV de Isaías.

V. En torno a esta conclusión surge de inmediato una duda: qué debe entenderse aquí por el nombre de sacra doctrina o disciplina. Se entiende, en efecto, o la fe o la teología. Si se entiende la fe, se siguen dos inconvenientes. El primero es que se preguntaría dos veces lo mismo: pues en la IIa IIae, cuestión II, artículo 3, se pregunta si creer algo sobrenatural es necesario para la salvación. El segundo es que sacra doctrina se tomaría equívocamente en este y en los artículos siguientes: pues consta que en ellos no se toma por la fe. — Si se entiende la teología, se seguiría que la fe sin teología no bastaría para la salvación del hombre: lo cual es falso. La consecuencia es evidente: porque en el texto se dice que esa doctrina es necesaria para la salvación humana. La falsedad del consecuente, además, es patente por sí misma y queda refutada por la razón aducida en el texto: a saber, que el hombre puede dirigir sus intenciones y sus acciones hacia el fin sobrenatural mediante el conocimiento de la fe.

VI. A esto debe decirse que la doctrina sagrada no se toma por la fe, en cuanto se distingue de la teología; ni por la teología, en cuanto se distingue de la fe: sino que se toma por el conocimiento revelado por Dios, sea formalmente sea virtualmente, en cuanto tiene razón de disciplina y de doctrina, abstrayendo de la razón de lo creído y de lo sabido. Pues el conocimiento del que necesitamos para la salvación, en cuanto es recibido en el hombre por Dios que enseña, es doctrina y disciplina, según aquello de Juan VI: Todo el que oyó al Padre y aprendió, viene a mí. Y de este se dice en esta conclusión que es necesario para la salvación. Y puesto que un conocimiento de este tipo, en cuanto disciplina revelada, abstrae de la razón de creer y de saber; y de la razón de lo revelado formalmente, es decir, en sí mismo, y virtualmente, es decir, en sus principios: por eso, en este lugar, donde se pregunta por la doctrina revelada con independencia de las disciplinas físicas, no es lícito descender determinadamente a ninguno de estos modos.

Y así, aquí se pregunta una cosa en sentido formal, y otra se preguntará más abajo en la IIa IIae: porque aquí se trata de la doctrina, allí de creer. Y aquí se toma «sagrada doctrina» unívocamente y en el artículo siguiente. Ni se sigue que la teología, en cuanto se distingue contra la fe, sea necesaria; sino que la teología, en cuanto abstrae de la fe y de la ciencia, es necesaria para la salvación; lo cual consta que es verdadero, por la razón asignada en el texto. Y no vale: la fe basta: luego la teología no se requiere: tanto porque en la fe se encierra la teología, tal como aquí se toma, como el animal en el hombre; tanto porque esta ciencia, según Agustín en el libro XIV De la Trinidad, no solo nutre, defiende y robustece la fe, sino que la engendra. Y verdaderamente así es por parte de los creíbles. Pues la fe, aunque sea infundida por Dios como inclinación a creer, es sin embargo por el oír, mediante la palabra de Cristo en cuanto a los creíbles, como se tiene en Romanos X, en el texto y en santo Tomás. Y así la teología se encierra en la fe, como engendrándola. Y si se infiriera: luego todo fiel adulto que cree explícitamente etc. es teólogo: debe decirse que no simplemente; sino que es partícipe de la teología secundum quid etc., es decir, según los principios etc.

VII. En torno a esta parte, debe advertirse que Escoto, en la primera cuestión del Prólogo del Primer Libro de las Sentencias, no discrepa ni de la conclusión ni de la razón: sino de la causa por la cual aquel fin nos es naturalmente oculto. Pues nosotros decimos que aquel fin nos es naturalmente oculto porque es un fin sobrenatural de nuestra alma; y por ello, por perfectamente conocida que tuviéramos la naturaleza de nuestra alma en lo que respecta a sus aspectos naturales, nunca sería conocida bajo aquella razón por la cual se ordena a tal fin; porque tanto el fin como aquella razón del alma están fuera del ámbito de los naturales. Él, en cambio, sostiene que aquel fin es natural de nuestra alma, aunque deba alcanzarse sobrenaturalmente. Y sin embargo, que es naturalmente incognoscible: porque nuestra alma no nos es naturalmente conocida, al menos en este estado, bajo aquella razón propia y especial por la cual se ordena a aquel fin.

VIII. Que aquel fin sea natural, lo prueba de tres maneras. Primero, por la autoridad de Agustín (en el libro de la Predestinación de los Santos): Por tanto, poder tener fe, así como poder tener caridad, es propio de la naturaleza humana; pero tenerla es don de la gracia de los fieles. – Segundo, a partir del apetito. El hombre apetece naturalmente aquel fin que tú dices sobrenatural: luego le es natural. – Tercero, a partir de la razón de naturalidad. La potencia, comparada con el acto, o es natural, o violenta, o neutra; y no hay allí ninguna sobrenaturalidad: luego el entendimiento, o el alma, se ordena naturalmente a la visión de Dios, es decir, a su fruición. El antecedente, en cuanto a su parte afirmativa, se declara: porque la potencia o se inclina hacia tal acto, o repugna a tal acto, o se comporta de manera neutra: si del primer modo, es natural; si del segundo, violenta; si del tercero, neutra. En cuanto a la parte negativa, también se declara. La diferencia entre lo natural y lo sobrenatural se atiende según la comparación de la potencia con el agente que imprime en tal potencia de modo natural o sobrenatural: por tanto, comparando la potencia con el acto, no hay ninguna sobrenaturalidad. Y la consecuencia se prueba por el hecho de que el alma se inclina hacia toda su perfección, y muy especialmente hacia la suma perfección, cual es el acto de fruición de Dios, etc.

IX. Para la evidencia de esta dificultad, sabe que entre nosotros la potencia o es natural, o violenta, u obedencial; y esto tanto en comparación con el acto como con el agente; ni existe en la naturaleza de las cosas alguna potencia neutra, dejando de lado las artificiales, como se dirá en la cuestión sobre Potentia Neutra conforme a este artículo. Se llama, sin embargo, potencia obedencial la aptitud de una cosa para que en ella se haga aquello que Dios ordene que deba hacerse. Y según tal potencia, se dice que nuestra alma está en potencia respecto de la bienaventuranza prometida y del fin sobrenatural, y otras cosas semejantes.

X. Por lo que respecta a lo primero, a Escoto se le dice que Agustín no dijo que poder tener fe sea natural al hombre, sino que sea de la naturaleza de los hombres. Pues una cosa es que la potencia sea del ens (de la naturaleza), y otra que sea natural: lo primero significa el sujeto de la potencia, mientras que lo segundo significa el modo de la potencia. Y por eso lo primero es verdadero en el asunto propuesto; lo segundo, en cambio, falso. En efecto, aquella potencia obediencial para la fe y la caridad está en la naturaleza de los hombres, porque es intelectiva; pero no está en la naturaleza leonina, pues a esta le repugna. Y esto era lo que pretendía Agustín. – A lo segundo, se niega el antecedente. – A lo tercero, en cambio, se niega lo asumido, tanto en cuanto al tercer miembro de la parte afirmativa como en cuanto a la parte negativa. En efecto, la sobrenaturalidad se atiende también al comparar la potencia con el acto: puesto que hay ciertos actos que por su género son simplemente sobrenaturales, como la gracia, la gloria y otros semejantes, como se verá en otra cuestión.

XI. Pero la segunda conclusión se demuestra. La disciplina por la cual los hombres llegan más comúnmente, más rápidamente y con mayor seguridad al conocimiento de las verdades divinas demostrables es necesaria para el hombre: la disciplina revelada es de este tipo: luego. – Todo resulta evidente en el texto; y con mayor amplitud en I Contra Gentiles, capítulo IV.

XII. En respuesta a la segunda objeción, adviértase que el argumento era este: Todo ente es cognoscible mediante las disciplinas físicas; por lo tanto, no queda nada cognoscible mediante la doctrina revelada; y en consecuencia esta no es necesaria. – La primera consecuencia se prueba: porque nada es conocido si no es verdadero, lo cual se convierte con el ente. El antecedente, en cambio, resulta evidente por VI Metafísica, e inductivamente.

A esto, sin embargo, puede responderse de dos maneras, según que el antecedente pueda distinguirse de dos modos. Primero, así: todo ente, según todas las cosas que son cognoscibles, o no según todas, sino solo según las abstraíbles de lo sensible, es cognoscible mediante las disciplinas físicas. En el primer sentido es falso; en el segundo, verdadero. — Segundo, así: todo ente de todo modo, o no de todo modo, sino en cuanto puede iluminarse por la luz del intelecto agente, es cognoscible mediante las disciplinas físicas. En el primer sentido es falso; en el segundo, verdadero. — Aunque el argumento admite ambas respuestas, sin embargo plugo al Autor emplear la segunda respuesta, no la primera explícitamente: tanto para resolver las dificultades opuestas a partir de los principios propios de este artículo, es decir, de la luz de la divina revelación, como porque la primera respuesta ya se había dado en el cuerpo del artículo, en la primera conclusión.

XIII. Sin embargo, Escoto, en el Primero, cuestión 1 del Prólogo, en la solución del segundo argumento a favor de los filósofos, reprendió esta respuesta: porque según ella no se salva la necesidad de la teología, que el argumento pretendía destruir. – Y lo prueba así. De esta respuesta no se obtiene nada más que que lo mismo se conoce por la teología y por las demás ciencias, aunque de otro modo; así como por la astrología y la física se sabe que la tierra es redonda. Por tanto, no se salva la necesidad, sino solo la distinción de la teología respecto de las demás. La consecuencia vale, por la proporcionalidad asignada por ti: puesto que, dado que aquella conclusión «la tierra es redonda» es conocida por una de las ciencias, la otra no es necesaria respecto de ella para conocer la conclusión, aunque sea distinta.

XIV. A esto se responde que la diversidad del modo de conocer va acompañada de la diversidad del objeto tomado formalmente, o de la razón formal del objeto (acompañándola, sin embargo, a veces con cierta identidad de alguna conclusión), si la razón es adecuada respecto al modo. O al menos va acompañada de la diversidad de muchas verdades cognoscibles, si es inadecuada, como se muestra más abajo en el art. 3. De donde las mismas cosas, tomadas bajo diversas razones de conocer, inducen diversidad de cognoscibles. Y por eso, al decir que es diversa la razón de lo cognoscible, insinuó implícitamente también la alteridad de los cognoscibles, que ya había expresado en la primera conclusión. Y por esto se niega el antecedente: pues de esta respuesta, aunque explícitamente solo se obtiene la diversidad del modo de conocer, implícitamente se obtiene también la diversidad de los cognoscibles.

Sin embargo, a modo de ejemplo de la astrología, aunque podría decirse que los ejemplos no requieren semejanza en todo, siguiendo el ejemplo, se dice que, así como la astrología coincide con la física en alguna conclusión con una luz distinta de la de la física, y no en todas; así la teología, con una luz distinta, considera las mismas verdades que las demás ciencias, y otras verdades acerca de las mismas cosas. Y así, del mismo modo que la astrología, aunque coincide en cuanto a la materia con alguna conclusión de la física, puesto que, sin embargo, considera con una luz distinta, y en consecuencia otras verdades, es no solo diversa, sino una ciencia necesaria: así también la teología es diversa de las demás, y necesaria.

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae

Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa

Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris

Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina

Quaestio VII: De infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse immutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus a nobis cognoscatur

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur

Articulus X: Utrum videntes Deum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum ea quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen *Deus* sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen *Deus* sit communicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen *Deus* univoce dicatur de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen *qui est* sit maxime nomen Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus de rebus habeat scientiam speculativam

Quaestio XV: De ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit imutabilis

Quaestio XVII: De falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quidquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: An Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De divina potentia

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit meliora facere ea quae facit

Quaestio XXVI: De divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

Quaestio XXVII: De processione divinarum personarum

Articulus I: Utrum processio sit in divinis

Articulus II: Utrum aliqua processio in divinis generatio DICI possit

Articulus III: Utrum sit in divinis alia processio a generatione verbi

Articulus IV: Utrum processio amoris in divinis sit generatio

Articulus V: Utrum sint plures processiones in divinis quam duae

Quaestio XXVIII: De relationibus divinis

Articulus I: Utrum in Deo sint aliquae relationes reales

Articulus II: Utrum relatio in Deo sit idem quod sua essentia

Articulus III: Utrum relationes quae sunt in Deo, realiter ab invicem distinguantur

Articulus IV: Utrum in Deo sint tantum quatuor relationes reales, scilicet paternitas, filiatio, spiratio et processio

Quaestio XXIX: De personis divinis

Articulus I: De definitione personae

Articulus II: Utrum persona sit idem quod hypostasis, subsistentia et essentia

Articulus III: Utrum nomen personae sit ponendum in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona significet relationem

Quaestio XXX: De pluralitate personarum in divinis

Articulus I: Utrum sit ponere plures personas in divinis

Articulus II: Utrum in Deo sint plures personae quam tres

Articulus III: Utrum termini numerales ponant aliquid in divinis

Articulus IV: Utrum hoc nomen persona possit esse commune tribus personis

Quaestio XXXI: De his quae ad unitatem vel pluralitatem pertinent in divinis

Articulus I: Utrum sit Trinitas in divinis

Articulus II: Utrum Filius sit alius a patre

Articulus III: Utrum dictio exclusiva solus sit addenda termino essentiali in divinis

Articulus IV: Utrum dictio exclusiva possit adiungi termino personali

Quaestio XXXII: De divinarum personarum cognitione

Articulus I: Utrum Trinitas divinarum personarum possit per naturalem rationem cognosci

Articulus II: Utrum sint ponendae notiones in divinis

Articulus III: Utrum sint quinque notiones

Articulus IV: Utrum liceat contrarie opinari de notionibus

Quaestio XXXIII: De persona Patris

Articulus I: Utrum competat Patri esse principium

Articulus II: Utrum hoc nomen Pater sit nomen proprie divinae personae

Articulus III: Utrum hoc nomen Pater dicatur in divinis per prius secundum quod personaliter sumitur

Articulus IV: Utrum esse ingenitum sit Patri proprium

Quaestio XXXIV: De persona Filii

Articulus I: Utrum verbum in divinis sit nomen personale

Articulus II: Utrum verbum sit proprium nomen Filii

Articulus III: Utrum in nomine verbi importetur respectus ad creaturam

Quaestio XXXV: De imagine

Articulus I: Utrum imago in divinis dicatur personaliter

Articulus II: Utrum nomen imaginis sit proprium Filii

Quaestio XXXVI: De persona Spiritus Sancti

Articulus I: Utrum hoc nomen Spiritus Sanctus sit proprium nomen alicuius divinae personae

Articulus II: Utrum Spiritus Sanctus procedat a Filio

Articulus III: Utrum Spiritus Sanctus procedat a patre per Filium

Articulus IV: Utrum Pater et Filius sint unum principium Spiritus Sancti

Quaestio XXXVII: De nomine Spiritus Sancti quod est amor

Articulus I: Utrum amor sit proprium nomen Spiritus Sancti

Articulus II: Utrum Pater et Filius diligant se spiritu Sancto

Quaestio XXXVIII: De nomine Spiritus Sancti quod est donum

Articulus I: Utrum donum sit nomen personale

Articulus II: Utrum donum sit proprium nomen Spiritus Sancti

Quaestio XXXIX: De personis ad essentiam relatis

Articulus I: Utrum in divinis essentia sit idem quod persona

Articulus II: Utrum sit dicendum tres personas esse unius essentiae

Articulus III: Utrum nomina essentialia praedicentur singulariter de tribus personis

Articulus IV: Utrum nomina essentialia concreta possint supponere pro persona

Articulus V: Utrum nomina essentialia in abstracto significata possint supponere pro persona

Articulus VI: Utrum personae possint praedicari de nominibus essentialibus

Articulus VII: Utrum nomina essentialia sint approprianda personis

Articulus VIII: Utrum convenienter a sacris doctoribus sint essentialia personis attributa

Quaestio XL: De personis in comparatione ad relationes sive proprietates

Articulus I: Utrum relatio sit idem quod persona

Articulus II: Utrum personae distinguantur per relationes

Articulus III: Utrum, abstractis per intellectum relationibus a personis, adhuc remaneant hypostases

Articulus IV: Utrum actus notionales praeintelligantur proprietatibus

Quaestio XLI: De personis in comparatione ad actus notionales

Articulus I: Utrum actus notionales sint attribuendi personis

Articulus II: Utrum actus notionales sint voluntarii

Articulus III: Utrum actus notionales sint de aliquo

Articulus IV: Utrum in divinis sit potentia respectu actuum notionalium

Articulus V: Utrum potentia generandi significet relationem, et non essentiam

Articulus VI: Utrum actus notionalis ad plures personas terminari possit

Quaestio XLII: De aequalitate et similitudine divinarum personarum ad invicem

Articulus I: Utrum aequalitas locum habeat in divinis

Articulus II: Utrum persona procedens sit coaeterna suo principio, ut Filius Patri

Articulus III: Utrum in divinis personis sit ordo naturae

Articulus IV: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum magnitudinem

Articulus V: Utrum Filius sit in patre, et e converso

Articulus VI: Utrum Filius sit aequalis Patri secundum potentiam

Quaestio XLIII: De missione divinarum personarum

Articulus I: Utrum alicui personae divinae conveniat mitti

Articulus II: Utrum missio sit aeterna, vel temporalis tantum

Articulus III: Utrum missio invisibilis divinae personae sit solum secundum donum gratiae gratum facientis

Articulus IV: Utrum Patri conveniat mitti

Articulus V: Utrum Filio conveniat invisibiliter mitti

Articulus VI: Utrum missio invisibilis fiat ad omnes qui sunt participes gratiae

Articulus VII: Utrum Spiritui Sancto conveniat visibiliter mitti

Articulus VIII: Utrum nulla persona divina mittatur nisi ab ea a qua procedit aeternaliter

Quaestio XLIV: De processione creaturarum a Deo, et de omnium entium prima causa

Articulus I: Utrum sit necessarium omne ens esse creatum a Deo

Articulus II: Utrum materia prima sit creata a Deo

Articulus III: Utrum causa exemplaris sit aliquid praeter Deum

Articulus IV: Utrum Deus sit causa finalis omnium

Quaestio XLV: De modo emanationis rerum a primo principio

Articulus I: Utrum creare sit ex nihilo aliquid facere

Articulus II: Utrum Deus possit aliquid creare

Articulus III: Utrum creatio sit aliquid in creatura

Articulus IV: Utrum creari sit proprium compositorum et subsistentium

Articulus V: Utrum solius Dei sit creare

Articulus VI: Utrum creare sit proprium alicuius personae

Articulus VII: Utrum in creaturis sit necesse inveniri vestigium Trinitatis

Articulus VIII: Utrum creatio admisceatur in operibus naturae et artis

Quaestio XLVI: De principio durationis rerum creatarum

Articulus I: Utrum universitas creaturarum semper fuerit

Articulus II: Utrum mundum incoepisse sit articulus fidei

Articulus III: Utrum creatio rerum fuerit in principio temporis

Quaestio XLVII: De distinctione rerum in communi

Articulus I: Utrum rerum multitudo et distinctio sit a Deo

Articulus II: Utrum inaequalitas rerum sit a Deo.

Articulus III: Utrum sit unus mundus tantum

Quaestio XLVIII: De distinctione rerum in speciali

Articulus I: Utrum malum sit natura quaedam

Articulus II: Utrum malum inveniatur in rebus

Articulus III: Utrum malum sit in bono sicut in subiecto

Articulus IV: Utrum malum corrumpat totum bonum

Articulus V: Utrum malum sufficienter dividatur per poenam et culpam

Articulus VI: Utrum habeat plus de ratione mali poena quam culpa

Quaestio XLIX: De causa mali

Articulus I: Utrum bonum possit esse causa mali

Articulus II: Utrum summum bonum, quod est Deus, sit causa mali

Articulus III: Utrum sit unum summum malum, quod sit causa omnis mali

Quaestio L: De substantia angelorum absolute

Articulus I: Utrum angelus sit omnino incorporeus

Articulus II: Utrum angelus sit compositus ex materia et forma

Articulus III: Utrum angeli sint in aliquo magno numero

Articulus IV: Utrum angeli differant specie

Articulus V: Utrum angeli sint incorruptibiles

Quaestio LI: De comparatione angelorum ad corpora

Articulus I: Utrum angeli habeant corpora naturaliter sibi unita

Articulus II: Utrum angeli assumant corpora

Articulus III: Utrum angeli in corporibus assumptis opera vitae exerceant

Quaestio LII: De comparatione angelorum ad loca

Articulus I: Utrum angelus sit in loco

Articulus II: Utrum angelus possit esse in pluribus locis simul

Articulus III: Utrum plures angeli possint simul esse in eodem loco

Quaestio LIII: De motu locali angelorum

Articulus I: Utrum angelus possit moveri localiter

Articulus II: Utrum angelus transeat per medium

Articulus III: Utrum motus angeli sit in instanti

Quaestio LIV: De cognitione angelorum

Articulus I: Utrum intelligere angeli sit eius substantia

Articulus II: Utrum intelligere angeli sit eius esse

Articulus III: Utrum potentia intellectiva angeli sit eius essentia

Articulus IV: Utrum in angelo sit intellectus agens et possibilis

Articulus V: Utrum in angelis sit sola intellectiva cognitio

↑ Top of work