Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae
Tommaso de Vio Cajetan (1469–1534)
First published 1507
Cajetan's Commentaria in Primam Partem Summae Theologiae offers an article-by-article exposition of Aquinas's Prima Pars. Its discussions of sacred doctrine, analogy, divine knowledge, and creation became important reference points in the later Thomist tradition. The present digital edition follows the Latin text of the Leonine edition and includes English and Spanish translations. Coverage is currently partial.
✦ This work is being completed — add a section.
Praefatio ad Oliverium Carrafam
In Prooemium Summae Theologiae
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Articulus VII: Utrum deus sit subiectum huius scientiae
Articulus VIII: Utrum haec doctrina sit argumentativa
Articulus IX: Utrum sacra scriptura debeat uti metaphoris
Articulus X: Utrum sacra scriptura sub una littera habeat plures sensus
Quaestio II: De Deo, an Deus sit
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile
Articulus III: Utrum Deus sit
Quaestio III: De Dei simplicitate
Articulus I: Utrum Deus sit corpus
Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae
Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia vel natura
Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse
Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo
Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia
Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex
Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat
Quaestio IV: De Dei perfectione
Articulus I: Utrum Deus sit perfectus
Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum
Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo
Quaestio V: De bono in communi
Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente
Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens
Articulus III: Utrum omne ens sit bonum
Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis
Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine
Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile
Quaestio VI: De bonitate Dei
Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat
Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum
Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei
Articulus IV: Utrum omnia sint bona bonitate divina
Quaestio VII: De infinitate Dei
Articulus I: Utrum Deus sit infinitus
Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam
Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem
Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem
Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus
Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus
Articulus II: Utrum Deus sit ubique
Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam
Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei
Quaestio IX: De Dei immutabilitate
Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis
Articulus II: Utrum esse immutabile sit Dei proprium
Quaestio X: De Dei aeternitate
Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio
Articulus II: Utrum Deus sit aeternus
Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei
Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore
Articulus V: De differentia aevi et temporis
Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum
Quaestio XI: De unitate Dei
Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens
Articulus II: Utrum unum et multa opponantur
Articulus III: Utrum Deus sit unus
Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus
Quaestio XII: Quomodo Deus a nobis cognoscatur
Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam
Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur
Articulus III: Utrum essentia Dei videri possit oculis corporalibus
Articulus IV: Utrum aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit
Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei essentiam aliquo creato lumine indigeat
Articulus VI: Utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat
Articulus VII: Utrum videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant
Articulus VIII: Utrum videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant
Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur
Articulus X: Utrum videntes Deum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident
Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per essentiam
Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus
Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea quae habetur per rationem naturalem
Quaestio XIII: De nominibus Dei
Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat
Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter
In the title, a name is said, that is, it is attributed according to its formal signification: and not according to what it copulates, or for what it supposits, etc. Substantially, as distinguished from accidentally, calling an accident everything that is outside the being (esse) of a thing: for thus man is said substantially of Socrates, while capable of discipline and white are said accidentally of the same. Nor should you restrict the question: but, in accordance with the breadth of the title, whether a name is said substantially completely, as the ultimate difference or definition, or substantially incompletely, as animal with respect to man, all of this falls under the present question, when we ask: Whether any name is said substantially of God.
II. In the body there are five parts: first, he sets forth in which names this question has its place; second, he reports two opinions; third, he rejects them; fourth, he answers the question in the affirmative; fifth, he shows what is the meaning when names of this kind are attributed to God. And the distinction of the parts is evident in the text.
III. As to the first, he says two things. First, that there are three kinds of names said of God: negative ones, such as incorporeal, immeasurable, etc.; relative ones, such as Lord, end, efficient cause; and positive absolute ones, such as being, wise, living, etc. – Second, that the question does not concern the first or second kind, but only the third: for it is evident that those signify a pure negation, or a relation, just as white signifies a pure quality.
IV. With respect to the second, there are two opinions. The first is that of those who hold that these names are said of God negatively; the second, relatively. And this is evident.
V. As to the third, it is clearly argued against both opinions at once in three ways. In the second argument, however, note that it is founded on that great maxim: Every first name is said of that of which it is said formally, rather than of the others, however it may be said of them otherwise.
VI. As to the fourth point, the responsive conclusion to the question is affirmative: Names of this kind are said of God substantially, though imperfectly. – It is proved. Names signify God as known by our intellect: therefore as known from creatures: therefore as creatures are assimilated to him: therefore as the supereminent principle whose form is participated defectively by them: therefore substantially.
The antecedent is clear from I Periherm.1, together with the first and second consequences. The third, however, is self-evident. The fourth is proved from Question IV: because it is not by a specific or generic likeness that the divine substance is represented; therefore analogically, as principle, etc. The last follows manifestly: for if the quod quid est of every creature is a certain diminished likeness of the most simple divine substance, then the divine substance itself must be participated, represented, known, named, and signified, etc.
VII. As for the fifth, the sense of the propositions is made clear from what has been said, by stating explicitly that when we say God is good, the sense is that which we call goodness in creatures is in God, and this in a higher manner.
Note two things here. First, that the word est denotes a formal habitude: so that what is intended is, est in Deo formaliter. Thus Deus est corpus, etc., cannot be expounded. – Second, that the words et hoc altiori modo are not to be taken as part of what is signified. For when we say Deus est bonus, the goodness of God and its eminence are not signified, but goodness only: the eminence, however, is intimated by the mode of signifying, as is clear from the following article. So that, in saying Deus est bonus, from what is signified we have only that what is formally conveyed by the name boni is in God formally. And since the name boni conveys goodness in concretion, which has no place in God, because it is an imperfect mode; therefore it is intimated that goodness is in God in a more eminent mode than it is signified, because it is signified as it is in creatures.
VIII. In response to the first, note that, among the excellent doctors, it is not the same thing to signify what a thing is and to be a substantial name: for the first requires perfection, the second does not, as is said in the text. And the root of this is that they speak properly of the quid in a posterioristic and metaphysical manner, which cannot do without proper terms, and not topically, which is content with common ones.
IX. In response to the second, the distinction is made, in other words: to import process in two ways, either formally or originatively.