Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

Domingo Báñez

Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

Domingo Báñez (1528–1604)

First published 1584

Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.

This work is being completed — add a section.


Prologus auctoris ad lectorem

In D. Thomae prooemium meditatio

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi

Commentarium

Dubium 1

Dubium 2

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Commentarium

THE principal doubt is concerning the first conclusion: whether sacred doctrine is truly and properly a science.

First conclusion (Latin text without a Spanish translation)

Dubium 1 (continuatio)

Dubium 2

Dubium 3

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Commentarium

Dubium 1 (pars prior)

Dubium 1 (continuatio)

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Commentarium

Dubium 1: Objectiones

Dubium 1: Commentarium

Dubium 1: Responsiones

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Commentarium

Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)

Dubium 1

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Commentarium

Dubium I

Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae

Commentarium

Dubium I

Textus Augustini ante articulum 8

Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa

Commentarium

Dubium 1

Dubium 2

Dubium 3

Dubium 4

Dubium 5

Dubium 6

Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris

Commentarium

Commentarium; Dubium I

Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus

Commentarium

Dubium 1

Dubium 2

Dubium 3

Dubium 4

Dubium 5

Dubium 6

Dubium 7

Dubium 8

Dubium 9

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia, vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

SUMMARY OF THE ARTICLE.

FIRST conclusion: Creatures are said to be like God insofar as they participate to-be from Him, not according to the same account of species or genus, but according to a certain analogy. The reason is, because to-be itself is common to all things analogically.

Second conclusion, to the first: The same things are like and unlike God, for different reasons.

Third conclusion, to the fourth: Although a creature is like God, nevertheless God is in no way like a creature. The reason is, because in those things which are of one order mutual likeness is received, but not in cause and caused.

COMMENTARY.

IN the exposition of this article two things are to be noted from Cajetan. First: To what end does St. Thomas, in this question which is about divine perfection, mix in a question about the creature, whether it is like God? And Cajetan answers excellently that the question of this article conduces to manifesting the immensity of the divine perfection, which all creatures imitate in some way, but fall far short of its likeness.

Note second, in the reply to the fourth, how the dictum of Dionysius is to be understood, chap. 9 of De Divinis Nomin. where he says: «In those things which are of one order mutual likeness is received, but not in cause and caused».

It is argued, first, against this doctrine; for that division between things of one order on one side, and cause and caused on the other, does not contain opposed members. For a cause together with its caused effect can well be of one order, as is plain in univocal causes, which are of the same order as their effects. It is confirmed, because things of one order ought to be distinguished against things of diverse orders, rather than against cause and caused.

Second it is argued: When fire generates fire, there is cause and caused, and yet there is mutual likeness between the generating fire and the generated; therefore the dictum of Dionysius is false. To this difficulty one could answer that Dionysius is speaking of equivocal causes; but this solution is false, for Dionysius speaks universally of cause and caused. Cajetan therefore answers excellently that, speaking universally, cause and caused are never of the same order. For the understanding of which, note that by the name of cause and caused are not understood the relations or causality-relations: but one must understand the thing which is the ground of causing, and the thing or form which the caused receives from the cause: for these things are the foundations of likeness between cause and caused. Note, second, that the foundations of likeness between certain things can stand in two ways, as is gathered from the doctrine of the article: in one way, that they be of the same order, for example this whiteness and that whiteness; and thus the likeness is a relation of equiparance and mutual. In the other way, that the one according to its proper account be caused by the other, for example the image of Peter and Peter: for there is an intrinsic dependence of the image on Peter: hence the likeness of the image to Peter is not of equiparance or mutual, but is reduced to the third genus of relatives, enumerated by Aristotle, 5 Meta., text 20, just as it is in knowledge and the knowable, namely the relation of the measured to the measure. These things laid down, the conclusion of Cajetan is universal: Whatever things taken formally are cause and caused are also foundations of likeness of diverse orders. It is proved, because it is impossible that things of the same order so stand that it belong to the formal account of the one to have dependence on the other; but whatever stand, taken formally, as cause and caused, in them there is dependence of the one on the other; therefore the conclusion is true. The major is proved, because since the things which are of the same order are foundations of likeness, whatever is of the account of the one is of the account of the other; therefore there cannot be dependence of the one on the other, otherwise it would depend even on itself. The minor is proved, because every effect, as such, depends intrinsically on its cause, and not the converse.

To the first argument it is answered that that division is most sound, and the members are opposed formally, although materially cause and caused can be of the same order, as happens in univocal causes; in which, if we consider the univocation formally, we shall find that the forms of both extremes do not have an intrinsic dependence on each other, for example John generates Peter, and is the cause of Peter; nevertheless, if we consider the account of the univocation to be humanity common and equal in both, we shall find that John is not the cause of humanity as such, but of this humanity, as it is this and distinct from the humanity of the generator: whence it follows that the humanity which is the foundation of likeness between Father and Son is not of the genus of cause and caused, except materially and by accident, insofar as it is this humanity. And by this the answer to the confirmation, and to the second, is plain. For the dictum of Dionysius, formally understood, is universally true.

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sit bona bonitate divina

Quaestio VII: De Infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse inmutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei Aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus cognoscatur a nobis

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum Essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus per sua naturalia Divinam Essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei Essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium Dei Essentiam unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per Essentiam, ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per Essentiam, omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus Divinam Essentiam, videantur per aliquas similitudines creatas

Articulus X: Utrum videntes Deum per Essentiam, simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per Essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea, quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum nomina, quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen Deus sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen Deus sit incommunicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen Deus dictum de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen Qui est sit maxime Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus habeat de rebus scientiam speculativam

Quaestio XV: De Ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De Veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit immutabilis

Quaestio XVII: De Falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quicquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: Utrum Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De Providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De Praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De Libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De potentia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit facere meliora ea quae facit

Quaestio XXVI: De Divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

↑ Top of work