Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae
Domingo Báñez (1528–1604)
First published 1584
Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.
✦ This work is being completed — add a section.
Prologus auctoris ad lectorem
In D. Thomae prooemium meditatio
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Commentarium
THE principal doubt is concerning the first conclusion: whether sacred doctrine is truly and properly a science.
First conclusion (Latin text without a Spanish translation)
Dubium 1 (continuatio)
Dubium 2
Dubium 3
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Commentarium
Dubium 1 (pars prior)
Dubium 1 (continuatio)
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Commentarium
Dubium 1: Objectiones
Dubium 1: Commentarium
Dubium 1: Responsiones
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Commentarium
Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Commentarium
Dubium I
Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae
Commentarium
Dubium I
Textus Augustini ante articulum 8
Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris
Commentarium
Commentarium; Dubium I
Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Dubium 7
Dubium 8
Dubium 9
Quaestio II: De Deo, an Deus sit
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile
Articulus III: Utrum Deus sit
Quaestio III: De Dei simplicitate
Articulus I: Utrum Deus sit corpus
Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae
Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia, vel natura
Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse
Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo
Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia
Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex
Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat
Quaestio IV: De Dei perfectione
Articulus I: Utrum Deus sit perfectus
Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum
Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo
Quaestio V: De bono in communi
Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente
Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens
Articulus III: Utrum omne ens sit bonum
Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis
Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine
Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile
Quaestio VI: De bonitate Dei
Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat
Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum
Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei
Articulus IV: Utrum omnia sit bona bonitate divina
Quaestio VII: De Infinitate Dei
Articulus I: Utrum Deus sit infinitus
Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam
Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem
Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem
Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus
Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus
Articulus II: Utrum Deus sit ubique
Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam
Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei
Quaestio IX: De Dei immutabilitate
Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis
Articulus II: Utrum esse inmutabile sit Dei proprium
Quaestio X: De Dei Aeternitate
Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio
Articulus II: Utrum Deus sit aeternus
Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei
Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore
Articulus V: De differentia aevi et temporis
Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum
Quaestio XI: De unitate Dei
Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens
Articulus II: Utrum unum et multa opponantur
Articulus III: Utrum Deus sit unus
Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus
Quaestio XII: Quomodo Deus cognoscatur a nobis
Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam
Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur
Articulus III: Utrum Essentia Dei videri possit oculis corporalibus
Articulus IV: Utrum aliquis intellectus per sua naturalia Divinam Essentiam videre possit
Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei Essentiam aliquo creato lumine indigeat
Articulus VI: Utrum videntium Dei Essentiam unus alio perfectius videat
Articulus VII: Utrum videntes Deum per Essentiam, ipsum comprehendant
Articulus VIII: Utrum videntes Deum per Essentiam, omnia in Deo videant
Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus Divinam Essentiam, videantur per aliquas similitudines creatas
Articulus X: Utrum videntes Deum per Essentiam, simul videant omnia quae in ipso vident
Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per Essentiam
Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus
Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea, quae habetur per rationem naturalem
Quaestio XIII: De nominibus Dei
Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat
Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter
Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie
Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma
Articulus V: Utrum nomina, quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis
Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo
Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore
Articulus VIII: Utrum hoc nomen Deus sit nomen naturae
Articulus IX: Utrum hoc nomen Deus sit incommunicabile
Articulus X: Utrum hoc nomen Deus dictum de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem
Articulus XI: Utrum hoc nomen Qui est sit maxime Dei proprium
Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo
Quaestio XIV: De scientia Dei
Articulus I: Utrum in Deo sit scientia
Articulus II: Utrum Deus intelligat se
Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum
Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia
Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se
Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione
Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva
Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum
Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium
Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala
Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia
Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita
Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium
Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia
Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis
Articulus XVI: Utrum Deus habeat de rebus scientiam speculativam
Quaestio XV: De Ideis
Articulus I: Utrum ideae sint
Articulus II: Utrum sint plures ideae
Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae
Quaestio XVI: De Veritate
Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu
Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente
Articulus III: Utrum verum et ens convertantur
Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum
Articulus V: Utrum Deus sit veritas
Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera
Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna
Articulus VIII: Utrum veritas sit immutabilis
Quaestio XVII: De Falsitate
Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus
Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas
Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu
Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria
Quaestio XVIII: De vita Dei
Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere
Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio
Articulus III: Utrum Deo conveniat vita
Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo
Quaestio XIX: De voluntate Dei
Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas
Articulus II: Utrum Deus velit alia a se
Articulus III: Utrum quicquid Deus vult, ex necessitate velit
Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum
Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam
Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur
Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis
Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat
Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum
Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium
Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi
Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa
Quaestio XX: De amore Dei
Articulus I: Utrum amor sit in Deo
Articulus II: Utrum Deus omnia amet
Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia
Articulus IV: Utrum Deus semper magis diligat meliora
Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei
Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia
Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas
Articulus III: Utrum misericordia competat Deo
Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia
Quaestio XXII: De Providentia Dei
Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat
Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae
Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat
Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat
Quaestio XXIII: De Praedestinatione
Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo
Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato
Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet
Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo
Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis
Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa
Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus
Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum
Quaestio XXIV: De Libro vitae
Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio
Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum
Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae
Quaestio XXV: De potentia Dei
Articulus I: Utrum in Deo sit potentia
Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita
SUMMARY OF THE ARTICLE.
The CONCLUSION is affirmative. The reason is, because the to-be of God is infinite.
COMMENTARY.
NOTE that, although this conclusion is not had expressly in the Sacred Scriptures, it is nevertheless to be held as most certain faith. And it is proved. According to the faith, God is omnipotent, as will be proved in art. 3; but if God does not have infinite power, He is not omnipotent, for a finite power cannot do all things, but some things in a finite way: therefore. Second, according to the faith the power of God is God Himself, for whatever is in God is God, as was said in q. 3; but God is infinite: therefore. It is confirmed: for Christ the Lord is called in Sacred Scripture the Virtue and power of God: but Christ is infinite: therefore the power of God is infinite, and so this truth is reduced to the article in which we confess God to be omnipotent.
IT IS DOUBTED whether this conclusion can be proved by natural reason? Marsilius, in 1 Quaest., 42, ar. 2, says that by no efficacious reason can it be shown that God has infinite power. And he proves it: for if the infinity of the divine power could be gathered by some natural reason, it would be most of all from creation; but from that it cannot be proved: therefore. The minor is clear: since creation is not known by the light of nature: therefore. Second, from the created effects which we know by natural light we can only gather that the divine power is infinite syncategorematically: therefore. The antecedent is proved: for all the effects which God produces are without qualification finite, nor can it be that God produce effects that are without qualification infinite, except only syncategorematically: therefore. It is confirmed: for from the fact that our intellect can know not so many that there are not more, it is not gathered that it has a virtue infinite without qualification, but only syncategorematically: therefore, from the fact that God can produce effects not so many that there are not more, it is only gathered that the power is infinite syncategorematically. To the first it is answered that since creation is the action of the first cause of all nature, it is also knowable by the light of nature; indeed I consider that by natural reason it is demonstrated that the universe could not have proceeded from God otherwise than through creation. Some, even from the school of St. Thomas, think that creation is a supernatural action, and not knowable by the light of nature. For which opinion there can be no other reason than that creation exceeds the powers of any other cause apart from God Himself, and requires an infinite virtue in its cause. But that reason is altogether ineffective: for although creation does not belong to particular causes, yet since it belongs to the first natural cause, namely God, as He is the author of nature, it must of necessity be reckoned natural; and this appears clearly in the creation of the rational soul: for who can say that the creation of the rational soul, which is necessary for the generation of any man whatever, is a supernatural action going outside the whole order of nature? Therefore to the argument I say that from creation it can evidently be gathered by natural light that God has infinite power. To the second it is answered that, from the fact that God can produce infinite perfections formally distinct — infinite, indeed, syncategorematically, that is, not so many that there are not more — in the intention of production, it is evidently gathered that the power of God is infinite without qualification, since for God to have power to produce infinite perfections in this way it is necessary that no perfection be wanting to Him: for if God lacked some perfection, then I could point out some perfection which God could not create nor communicate to creatures, since He did not have it beforehand in Himself: from which it comes about that for producing infinite effects syncategorematically there is required without qualification an infinite virtue. To the confirmation it is answered that our intellect can have infinite intellections syncategorematically from its natural virtue, but those do not differ except numerically and materially: but from a numerical and material multiplication of effects an infinite perfection in the power cannot be gathered; for fire, through the finite heat which it has, can burn infinite combustible things, if they be applied to it; the infinity, therefore, of any power must be weighed from infinite effects formally diverse — infinite at least syncategorematically. But our intellect cannot have infinite intellections, even syncategorematically, which differ formally: therefore. But you will say: Our intellect can know one divine perfection and another, and so on to infinity; but these perfections, in order to our intellect, differ not only materially, but also in account, and consequently the intellections by which it understands these perfections, if they be considered separately, differ formally: therefore it has infinite virtue. It is answered that our intellect, if it be considered only according to the powers connatural to it, cannot know the infinite perfections of God, even syncategorematically, but only the limited perfections which it can gather through created effects. But if it can know the infinite perfections of God, that is through the supernatural light of faith added to its nature. Second, it is answered that from the fact that an effective power can produce infinite effects syncategorematically it is well gathered that it is infinite without qualification: for that it does not produce one effect infinite without qualification, that comes about because it is repugnant on the part of the thing that there be any infinite effect; but from the sole fact that the intellect can know infinite perfections syncategorematically, an infinite perfection without qualification is not gathered from that, unless it know infinite things at once: for since a cognition of this kind is not repugnant in itself, as is clear in God, who has it by comprehending Himself, if the intellect cannot have a cognition of this kind, that comes about from the fact that it is not a power infinite without qualification. But how in the soul of Christ the Lord there is power to cause grace, without limit of intension in the gratification and justification of infinite men, if they existed, and whether this argues an infinite power, is not for the present place to dispute, but belongs to the third part.