Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae
Domingo Báñez (1528–1604)
First published 1584
Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.
✦ This work is being completed — add a section.
Prologus auctoris ad lectorem
In D. Thomae prooemium meditatio
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Commentarium
THE principal doubt is concerning the first conclusion: whether sacred doctrine is truly and properly a science.
First conclusion (Latin text without a Spanish translation)
Dubium 1 (continuatio)
Dubium 2
Dubium 3
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Commentarium
Dubium 1 (pars prior)
Dubium 1 (continuatio)
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Commentarium
Dubium 1: Objectiones
Dubium 1: Commentarium
Dubium 1: Responsiones
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Commentarium
Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Commentarium
Dubium I
Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae
Commentarium
Dubium I
Textus Augustini ante articulum 8
Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris
Commentarium
Commentarium; Dubium I
Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Dubium 7
Dubium 8
Dubium 9
Quaestio II: De Deo, an Deus sit
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile
Articulus III: Utrum Deus sit
Quaestio III: De Dei simplicitate
Articulus I: Utrum Deus sit corpus
Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae
Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia, vel natura
Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse
Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo
Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia
Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex
Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat
Quaestio IV: De Dei perfectione
Articulus I: Utrum Deus sit perfectus
Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum
Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo
Quaestio V: De bono in communi
Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente
Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens
Articulus III: Utrum omne ens sit bonum
Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis
Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine
Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile
Quaestio VI: De bonitate Dei
Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat
Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum
Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei
Articulus IV: Utrum omnia sit bona bonitate divina
Quaestio VII: De Infinitate Dei
Articulus I: Utrum Deus sit infinitus
Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam
Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem
Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem
Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus
Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus
Articulus II: Utrum Deus sit ubique
Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam
Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei
Quaestio IX: De Dei immutabilitate
Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis
Articulus II: Utrum esse inmutabile sit Dei proprium
Quaestio X: De Dei Aeternitate
Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio
Articulus II: Utrum Deus sit aeternus
Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei
Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore
Articulus V: De differentia aevi et temporis
Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum
Quaestio XI: De unitate Dei
Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens
Articulus II: Utrum unum et multa opponantur
Articulus III: Utrum Deus sit unus
Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus
Quaestio XII: Quomodo Deus cognoscatur a nobis
Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam
Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur
Articulus III: Utrum Essentia Dei videri possit oculis corporalibus
Articulus IV: Utrum aliquis intellectus per sua naturalia Divinam Essentiam videre possit
Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei Essentiam aliquo creato lumine indigeat
Articulus VI: Utrum videntium Dei Essentiam unus alio perfectius videat
Articulus VII: Utrum videntes Deum per Essentiam, ipsum comprehendant
Articulus VIII: Utrum videntes Deum per Essentiam, omnia in Deo videant
Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus Divinam Essentiam, videantur per aliquas similitudines creatas
Articulus X: Utrum videntes Deum per Essentiam, simul videant omnia quae in ipso vident
Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per Essentiam
Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus
Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea, quae habetur per rationem naturalem
Quaestio XIII: De nominibus Dei
Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat
Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter
Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie
Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma
Articulus V: Utrum nomina, quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis
Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo
Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore
Articulus VIII: Utrum hoc nomen Deus sit nomen naturae
Articulus IX: Utrum hoc nomen Deus sit incommunicabile
Articulus X: Utrum hoc nomen Deus dictum de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem
Articulus XI: Utrum hoc nomen Qui est sit maxime Dei proprium
Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo
Quaestio XIV: De scientia Dei
Articulus I: Utrum in Deo sit scientia
Articulus II: Utrum Deus intelligat se
Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum
Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia
Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se
Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione
Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva
Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum
Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium
Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala
Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia
Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita
Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium
Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia
Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis
Articulus XVI: Utrum Deus habeat de rebus scientiam speculativam
Quaestio XV: De Ideis
Articulus I: Utrum ideae sint
Articulus II: Utrum sint plures ideae
Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae
Quaestio XVI: De Veritate
Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu
Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente
Articulus III: Utrum verum et ens convertantur
Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum
Articulus V: Utrum Deus sit veritas
Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera
Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna
Articulus VIII: Utrum veritas sit immutabilis
Quaestio XVII: De Falsitate
Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus
Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas
Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu
Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria
Quaestio XVIII: De vita Dei
Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere
Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio
Articulus III: Utrum Deo conveniat vita
Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo
Quaestio XIX: De voluntate Dei
Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas
Articulus II: Utrum Deus velit alia a se
Articulus III: Utrum quicquid Deus vult, ex necessitate velit
Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum
SUMMARY OF THE ARTICLE.
The Conclusion is affirmative. St. Thomas proves it in three ways, as is clear in the article. And it is certain according to faith, as is clear from the testimony of Wis. 11: «How could anything remain, had you not willed it?»
COMMENTARY.
FOR the understanding of the conclusion it must be noted that something can be understood to act from necessity of nature in two ways. In one way, with the intellect and will not concurring, or concurring only per accidens: as fire generates fire, and man generates man. In the second way, an agent is said to act from necessity of nature because, although it operates by intellect and will, it nevertheless operates insofar as these powers are certain natures, not as they are indifferent to either alternative. And thus the divine intellect and the divine will concur as nature for the production of the Divine Persons. And also our intellect and will operate as certain natures, and are determined to one thing, as regards the specification of the act, with respect to the first principles and to beatitude in general. Since therefore St. Thomas says that God operates through the will, and not from necessity of nature, he understands this of operation ad extra: but if he understood it of operation ad intra, then God would not operate in the first way ad intra from necessity of nature, but He operates in the second way, by intellect and will concurring per se, as an infinitely perfect nature. It must be noted, secondly, about the second argument — for the first is manifest — that the saying that it belongs to a natural agent to produce one effect is to be understood of immediate action, as far as it is on the part of the natural agent, just as the sun is determined to one thing, namely through the action of illuminating: moreover, it causes different effects on account of the difference of the secondary efficient or material causes. It must be noted, thirdly, about the third argument, that St. Thomas speaks on the presupposition of the doctrine of the preceding article, where it was shown that no creature proceeds by necessity from the divine will of God Himself. Hence that consequence is good: if something proceeds in an intelligible mode, it is necessary that it proceed in the mode of will: because he speaks of what proceeds through the intellect, and not from necessity of nature. For this must be determined by the will. Hence the solution to the objection is clear, which could be made against the consequence by adducing the instance of the Son of God, who proceeds in an intelligible mode, and not in the mode of will.
It is asked, however, briefly, since the divine knowledge is a cause of things, as was said in q. 14, art. 8, and the divine will is also a cause, which of the two is prior to the other, or more immediate? It is answered that there can be no difference, except in our way of understanding, according to which the knowledge or art of making is prior to the will of exercising the art. Hence we can say that knowledge has the account of cause in act only as the will determines and applies knowledge to operating. Likewise, a difference can be assigned in another way, that the will indeed, as regards the specification of the effect, is not the immediate cause to which it is assimilated, but rather it is the idea which the effect imitates. But as regards the exercise, the will determines the immediate effect to be made. Moreover, the executive power is more properly called the intellect, according to that word, He spoke, and they were made. Whoever desires more arguments for the conclusion, let him see St. Thomas, 2 Against the Gentiles, ch. 23 and 24; let him also see M. Soto, book 8 of the Physics, where he disputes at length against Aristotle, who erred vehemently in this part.