Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

Domingo Báñez

Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

Domingo Báñez (1528–1604)

First published 1584

Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.

This work is being completed — add a section.


Prologus auctoris ad lectorem

In D. Thomae prooemium meditatio

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi

Commentarium

Dubium 1

Dubium 2

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Commentarium

THE principal doubt is concerning the first conclusion: whether sacred doctrine is truly and properly a science.

First conclusion (Latin text without a Spanish translation)

Dubium 1 (continuatio)

Dubium 2

Dubium 3

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Commentarium

Dubium 1 (pars prior)

Dubium 1 (continuatio)

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Commentarium

Dubium 1: Objectiones

Dubium 1: Commentarium

Dubium 1: Responsiones

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Commentarium

Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)

Dubium 1

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Commentarium

Dubium I

Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae

Commentarium

Dubium I

Textus Augustini ante articulum 8

Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa

Commentarium

Dubium 1

Dubium 2

Dubium 3

Dubium 4

Dubium 5

Dubium 6

Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris

Commentarium

Commentarium; Dubium I

Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus

Commentarium

Dubium 1

Dubium 2

Dubium 3

Dubium 4

Dubium 5

Dubium 6

Dubium 7

Dubium 8

Dubium 9

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia, vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sit bona bonitate divina

Quaestio VII: De Infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse inmutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei Aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus cognoscatur a nobis

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum Essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus per sua naturalia Divinam Essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei Essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium Dei Essentiam unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per Essentiam, ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per Essentiam, omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus Divinam Essentiam, videantur per aliquas similitudines creatas

Articulus X: Utrum videntes Deum per Essentiam, simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per Essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea, quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum nomina, quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen Deus sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen Deus sit incommunicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen Deus dictum de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen Qui est sit maxime Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

SUMMARY OF THE ARTICLE.

The FIRST conclusion is affirmative. The ground is that God's knowledge stands to all things as the knowledge of the craftsman stands to crafted things.

The second conclusion: God's knowledge is the cause of things, yet with the will of God himself joined to it. The ground is: for the intelligible form stands to opposites, since the knowledge of opposites is one and the same: therefore God's knowledge would not produce a determinate effect unless it were determined to one thing through the will.

The third conclusion: This divine knowledge, which is the cause of things, is customarily called by theologians the knowledge of approbation.

COMMENTARY.

IN this article it is to be noted that the first and second conclusions are certain according to faith. It is proved from that text of Ps. 103: «Thou hast made all things in wisdom.» And indeed it is most common in Sacred Scripture that God created all things, that he disposes and governs them in his wisdom. Moreover, at Eph. 1 it is said that God made all things according to the counsel of his will. Behold where St. Paul joins both together in the account of the cause of creatures: both the counsel, which belongs to the intellect, and the good pleasure of the will.

There is a doubt concerning the second conclusion: whether knowledge is a nearer principle in the production of creatures than the will of God? To this it is answered affirmatively, according to the mode of our cognition. For the will itself and God's knowledge are in no way distinguished. This conclusion is first proved. God's knowledge has the account of art with respect to producing creatures; but in a crafted effect the nearer principle is not the will of the craftsman but art itself: therefore. And it is confirmed: God produces creatures immediately through command, as is gathered from that text of Gen. 1: «Let there be light, and light was made». But command is the work of practical knowledge: therefore. But someone argues: the nearer principle of the produced effect is the power that executes the command, and not the command itself; but the executive power in God is not the intellect but the will: therefore the will is the nearer principle of creatures. The major is clear; the minor is proved. The intellect, as intellect, is not a motive or executive power, but only directive; but the will by its own account is a motive power: therefore. To this it is answered that, as is said in 2-2, q. 27, the command of practical reason has motive force insofar as it shares in the determination of the will. And so that very command moves efficaciously and immediately to use: so in the present case I say that, although the divine will is formally the executive and as it were motive power, nevertheless the execution and motion itself takes place immediately through the divine command, insofar as God's practical knowledge is determined through the will to such a command. And so the command moves and executes itself in virtue of the divine will. In this sense St. Thomas is to be understood below in q. 25, art. 1, ad 4; see Ferrara, book 2 Against the Gentiles, chap. 1. From this it follows that God's knowledge, simply speaking, concurs toward the effect both more nearly and more principally than the divine will. And that it concurs more nearly is established from what has been said. But that it concurs more principally is proved: for the art of the craftsman concurs more principally toward the crafted effect than his will. For the form and account of the produced effect does not correspond, formally speaking, to the will of the craftsman but to his art; but God's knowledge, as we have said, has the account of art with respect to the effects produced: therefore.

CONCERNING the argument of this article, it is first to be noted that the whole of it consists in this: the divine understanding is the divine to-be; therefore God works all things through his intellect. Secondly it is to be noted that this argument presupposes two things. The first is that God works immediately through his essence and through his to-be. In this he differs very greatly from the creature, which works immediately not through its essence but through an accidental power. The second is that the operation which takes place in the mode of intellect is more excellent than all other operations. With these presuppositions, the whole argument of St. Thomas is reduced to this: that God works through his essence insofar as it is the divine intellect and the divine intelligible.

CONCERNING this proposition, which St. Thomas often repeats in this question and elsewhere, namely that the divine understanding is the divine to-be, the things we said in art. 4 of this question are presupposed. It is to be noted that the divine understanding can be compared to the essence of God, which embraces the whole to-be, both entitative and intelligible; and it can be compared precisely to the divine entitative to-be: if it is compared to the whole essence of God, this proposition is most formal, and formal in our mode of understanding, beyond these propositions, Justice in God is the divine to-be, Mercy is the divine to-be, and the like. The ground is: for justice and mercy and the other attributes of God belong to the divine essence as certain particular quidditative predicates. But understanding imports a certain account of being, namely the whole genus of intelligible being, which account belongs immediately to the divine essence. For the divine essence, since it is most formally the whole of being, is as it were immediately integrated from this twofold account of being, namely the entitative and the intelligible. But if understanding is compared to the entitative to-be, this predication, the divine understanding is the divine to-be, is in our mode of understanding not as formal and quidditative as this one, God's justice is the divine to-be. The ground is: for justice and the other attributes are as it were certain essential parts of the divine entitative to-be. But understanding stands as it were as a property of the divine entitative to-be; for as immutability in God is the ground of eternity, and thus, in our mode of understanding, eternity is compared to immutability as its property, so the divine entitative to-be is in God the ground of the divine intelligible to-be; and thus, in our mode of understanding, the whole genus of intelligible being in God is as it were a property of the genus of entitative being. The proposition of St. Thomas, therefore, is to be taken in the first sense.

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus habeat de rebus scientiam speculativam

Quaestio XV: De Ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De Veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit immutabilis

Quaestio XVII: De Falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quicquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: Utrum Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De Providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De Praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De Libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De potentia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit facere meliora ea quae facit

Quaestio XXVI: De Divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

↑ Top of work