Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

Domingo Báñez

Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

Domingo Báñez (1528–1604)

First published 1584

Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.

This work is being completed — add a section.


Prologus auctoris ad lectorem

In D. Thomae prooemium meditatio

Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat

Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi

Commentarium

Dubium 1

Dubium 2

Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia

Commentarium

THE principal doubt is concerning the first conclusion: whether sacred doctrine is truly and properly a science.

First conclusion (Latin text without a Spanish translation)

Dubium 1 (continuatio)

Dubium 2

Dubium 3

Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia

Commentarium

Dubium 1 (pars prior)

Dubium 1 (continuatio)

Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica

Commentarium

Dubium 1: Objectiones

Dubium 1: Commentarium

Dubium 1: Responsiones

Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis

Commentarium

Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)

Dubium 1

Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia

Commentarium

Dubium I

Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae

Commentarium

Dubium I

Textus Augustini ante articulum 8

Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa

Commentarium

Dubium 1

Dubium 2

Dubium 3

Dubium 4

Dubium 5

Dubium 6

Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris

Commentarium

Commentarium; Dubium I

Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus

Commentarium

Dubium 1

Dubium 2

Dubium 3

Dubium 4

Dubium 5

Dubium 6

Dubium 7

Dubium 8

Dubium 9

Quaestio II: De Deo, an Deus sit

Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum

Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile

Articulus III: Utrum Deus sit

Quaestio III: De Dei simplicitate

Articulus I: Utrum Deus sit corpus

Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae

Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia, vel natura

Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse

Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo

Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia

Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex

Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat

Quaestio IV: De Dei perfectione

Articulus I: Utrum Deus sit perfectus

Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum

Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo

Quaestio V: De bono in communi

Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente

Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens

Articulus III: Utrum omne ens sit bonum

Articulus IV: Utrum bonum habeat rationem causae finalis

Articulus V: Utrum ratio boni consistat in modo, specie et ordine

Articulus VI: Utrum convenienter dividatur bonum per honestum, utile et delectabile

Quaestio VI: De bonitate Dei

Articulus I: Utrum esse bonum Deo conveniat

Articulus II: Utrum Deus sit summum bonum

Articulus III: Utrum esse bonum per essentiam sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum omnia sit bona bonitate divina

Quaestio VII: De Infinitate Dei

Articulus I: Utrum Deus sit infinitus

Articulus II: Utrum aliquid aliud quam Deus possit esse infinitum per essentiam

Articulus III: Utrum possit esse aliquid infinitum actu secundum magnitudinem

Articulus IV: Utrum possit esse infinitum in rebus secundum multitudinem

Quaestio VIII: De existentia Dei in rebus

Articulus I: Utrum Deus sit in omnibus rebus

Articulus II: Utrum Deus sit ubique

Articulus III: Utrum Deus sit ubique per essentiam, praesentiam et potentiam

Articulus IV: Utrum esse ubique sit proprium Dei

Quaestio IX: De Dei immutabilitate

Articulus I: Utrum Deus sit omnino immutabilis

Articulus II: Utrum esse inmutabile sit Dei proprium

Quaestio X: De Dei Aeternitate

Articulus I: Utrum convenienter definiatur aeternitas, quod est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio

Articulus II: Utrum Deus sit aeternus

Articulus III: Utrum esse aeternum sit proprium Dei

Articulus IV: Utrum aeternitas differat a tempore

Articulus V: De differentia aevi et temporis

Articulus VI: Utrum sit unum aevum tantum

Quaestio XI: De unitate Dei

Articulus I: Utrum unum addat aliquid supra ens

Articulus II: Utrum unum et multa opponantur

Articulus III: Utrum Deus sit unus

Articulus IV: Utrum Deus sit maxime unus

Quaestio XII: Quomodo Deus cognoscatur a nobis

Articulus I: Utrum aliquis intellectus creatus possit Deum videre per essentiam

Articulus II: Utrum essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur

Articulus III: Utrum Essentia Dei videri possit oculis corporalibus

Articulus IV: Utrum aliquis intellectus per sua naturalia Divinam Essentiam videre possit

Articulus V: Utrum intellectus creatus ad videndum Dei Essentiam aliquo creato lumine indigeat

Articulus VI: Utrum videntium Dei Essentiam unus alio perfectius videat

Articulus VII: Utrum videntes Deum per Essentiam, ipsum comprehendant

Articulus VIII: Utrum videntes Deum per Essentiam, omnia in Deo videant

Articulus IX: Utrum ea quae videntur in Deo a videntibus Divinam Essentiam, videantur per aliquas similitudines creatas

Articulus X: Utrum videntes Deum per Essentiam, simul videant omnia quae in ipso vident

Articulus XI: Utrum aliquis in hac vita possit videre Deum per Essentiam

Articulus XII: Utrum per rationem naturalem Deum in hac vita cognoscere possimus

Articulus XIII: Utrum per gratiam habeatur altior cognitio Dei quam ea, quae habetur per rationem naturalem

Quaestio XIII: De nominibus Dei

Articulus I: Utrum aliquod nomen Deo conveniat

Articulus II: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo substantialiter

Articulus III: Utrum aliquod nomen dicatur de Deo proprie

Articulus IV: Utrum nomina dicta de Deo sint nomina synonyma

Articulus V: Utrum nomina, quae de Deo dicuntur et creaturis, univoce dicantur de ipsis

Articulus VI: Utrum nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo

SUMMARY OF THE ARTICLE.

The FIRST Conclusion: Names which are said of God through metaphor are said of creatures before they are said of God. The reason is: because, when said of God, they signify nothing else than likenesses.

Second Conclusion: Names which are properly predicated of God are said of God first, if we attend to the thing signified; but they are said of creatures first, if we attend to the imposition of the names.

COMMENTARY.

CONCERNING this article, there is a doubt about the first conclusion. It is proved to be false. First, from St. Thomas, q. 2 On Truth, art. 11, ad 6, where he says that it is not necessary for the principal analogate to be placed in the definition of the less principal analogate. Behold, St. Thomas openly contradicts himself. Second. Created wisdom is most excellently defined as the contemplation of things through the highest causes: therefore it is not necessary for uncreated wisdom, which is the more principal analogate, to be placed in its definition. And it is confirmed: the principal analogate does not have the character of genus or difference with respect to the less principal analogate: therefore it is not to be placed in its definition, since it would be an essential predicate. And it is confirmed secondly: because the quidditative definition of a thing consists only of genus and difference. To the first argument, he will answer from the doctrine of Cajetan, in the opusculum On Analogy, ch. 7, that the conclusion of this article holds true in analogates of proportion, which are said through metaphor, and in analogates of attribution, since such analogates are said of one analogate through order to another, which is the more principal one; e.g., laughing is said of the flowering meadow through order to the laughter of man. Being too is said of accident through order from substance. But in analogates of proportionality, which are properly said of all the analogates, it is not necessary for one analogate to be placed in the definition of another; e.g., principle is said analogically of the heart of an animal and of the foundation of a house, and yet one analogate is not placed in the definition of the other, since such analogates are not said of one through respect to another, but proportionally of both. And it is of these analogates that St. Thomas speaks in the place cited in the argument. To the second argument: St. Thomas in the cited q. 2 On Truth seems to teach that wisdom, and the other names which are properly said of God, are analogates by the analogy of proportionality, and not of attribution. Whence, according to the doctrine handed down in the preceding solution, it is not necessary for the principal analogate, e.g. uncreated wisdom, to be placed in the definition of the less principal analogate, namely created wisdom. But in this article and the preceding one he teaches most openly that such names are analogates of attribution. Which opinion is most true. Nor does the reason stand in the way which St. Thomas uses in that q. 2 On Truth, which consists in this: for the analogy of attribution a determinate distance is required between the analogates themselves; but between God and creatures there is no determinate distance, since God exceeds every creature to infinity: therefore. This reason, I say, does not stand in the way: for a finite distance on the side of the less principal analogate suffices for the analogy of attribution. And so it is in our case. For on the side of creatures there is a determinate distance with respect to God. For one creature is more distant from God than another by as much as it has a more imperfect nature; e.g., an ant is more distant from God than an angel by as much as the angelic nature is more perfect than the nature of the ant. This solution, therefore, having been rejected, it must be noted first that these names are said of God and creatures by a twofold analogy, as Master Soto notes in his Antepraedicamenta. One is that of proportionality, which consists in this, that as the divine perfection, e.g. wisdom, is related to God, so the created perfection is related to the creature. The other is that of attribution, through order to one exemplar, to one efficient cause, and to one end. Secondly, it must be noted that among analogates of attribution, some import formal relations to the one: as healthy, as said of urine and medicine, imports diverse relations formally to the health which is in the animal. But others do not import formal relations of one analogate to another, but fundamental ones; that is, they import a form which befits the less principal analogate through a relation to the more principal analogate. These analogates of the second kind are all those which are formally predicated of all the analogates, of which sort are all the names which are properly said of God and creatures.

These things supposed, let the first Conclusion to the argument be that these names, insofar as they are analogates by the analogy of proportionality, do not require the principal analogate to be placed in the definition of the less principal analogate. And in this sense proceeds the doctrine of St. Thomas in the cited q. 2 On Truth. Second Conclusion: among analogates which import a formal relation to the principal analogate, it is necessary for the principal analogate to be placed in the definition of the less principal analogate. And in this sense St. Thomas speaks in this article.

Third Conclusion: among analogates of attribution which do not import a formal relation to the one, but only a fundamental one, the principal analogate is not necessarily placed in the definition of the less principal analogate. And of this kind are all the names which are properly said of God and creatures. But it must be noted that this third statement must be limited to the definition which is given through the immediate genus and difference. For if these less principal analogates are defined most exactly from the first potency to the ultimate act, it is altogether necessary for the principal analogate to be placed in their definition. For example, one can define whiteness through its immediate genus, namely: it is a color disgregative of sight. In which definition substance is not placed. But if the whole nature of whiteness is explained, substance must necessarily be placed in its definition, up to the character of accident, which cannot be explained except through order to substance. So likewise must it be said of the other names of God. Ferr., bk. 1 Contra Gentiles, ch. 34, solves this argument otherwise; but our solution is that of Cajetan, on this article. To the confirmation it is answered that, just as one correlative is placed in the definition of another, not as genus or difference, but as a necessary addition: so in the definition of the less principal analogate the principal analogate is placed, not as genus or difference, but as a necessary addition, without which the nature of the less principal analogate cannot be perfectly explained.

Articulus VII: Utrum nomina quae important relationem ad creaturas, dicantur de Deo ex tempore

Articulus VIII: Utrum hoc nomen Deus sit nomen naturae

Articulus IX: Utrum hoc nomen Deus sit incommunicabile

Articulus X: Utrum hoc nomen Deus dictum de Deo per participationem, secundum naturam, et secundum opinionem

Articulus XI: Utrum hoc nomen Qui est sit maxime Dei proprium

Articulus XII: Utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo

Quaestio XIV: De scientia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit scientia

Articulus II: Utrum Deus intelligat se

Articulus III: Utrum Deus comprehendat seipsum

Articulus IV: Utrum ipsum intelligere Dei sit eius substantia

Articulus V: Utrum Deus cognoscat alia a se

Articulus VI: Utrum Deus cognoscat alia a se propria cognitione

Articulus VII: Utrum scientia Dei sit discursiva

Articulus VIII: Utrum scientia Dei sit causa rerum

Articulus IX: Utrum Deus habeat scientiam non entium

Articulus X: Utrum Deus cognoscat mala

Articulus XI: Utrum Deus cognoscat singularia

Articulus XII: Utrum Deus possit cognoscere infinita

Articulus XIII: Utrum scientia Dei sit futurorum contingentium

Articulus XIV: Utrum Deus cognoscat enuntiabilia

Articulus XV: Utrum scientia Dei sit variabilis

Articulus XVI: Utrum Deus habeat de rebus scientiam speculativam

Quaestio XV: De Ideis

Articulus I: Utrum ideae sint

Articulus II: Utrum sint plures ideae

Articulus III: Utrum omnium quae cognoscit Deus, sint ideae

Quaestio XVI: De Veritate

Articulus I: Utrum veritas sit tantum in intellectu

Articulus II: Utrum veritas sit in intellectu componente et dividente

Articulus III: Utrum verum et ens convertantur

Articulus IV: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam verum

Articulus V: Utrum Deus sit veritas

Articulus VI: Utrum sit una sola veritas, secundum quam omnia sunt vera

Articulus VII: Utrum veritas creata sit aeterna

Articulus VIII: Utrum veritas sit immutabilis

Quaestio XVII: De Falsitate

Articulus I: Utrum falsitas sit in rebus

Articulus II: Utrum in sensu sit falsitas

Articulus III: Utrum falsitas sit in intellectu

Articulus IV: Utrum verum et falsum sint contraria

Quaestio XVIII: De vita Dei

Articulus I: Utrum omnium naturalium rerum sit vivere

Articulus II: Utrum vita sit quaedam operatio

Articulus III: Utrum Deo conveniat vita

Articulus IV: Utrum omnia sint vita in Deo

Quaestio XIX: De voluntate Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit voluntas

Articulus II: Utrum Deus velit alia a se

Articulus III: Utrum quicquid Deus vult, ex necessitate velit

Articulus IV: Utrum voluntas Dei sit causa rerum

Articulus V: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam

Articulus VI: Utrum voluntas Dei semper impleatur

Articulus VII: Utrum voluntas Dei sit mutabilis

Articulus VIII: Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat

Articulus IX: Utrum voluntas Dei sit malorum

Articulus X: Utrum Deus habeat liberum arbitrium

Articulus XI: Utrum sit distinguenda in Deo voluntas signi

Articulus XII: Utrum convenienter circa divinam voluntatem ponantur quinque signa

Quaestio XX: De amore Dei

Articulus I: Utrum amor sit in Deo

Articulus II: Utrum Deus omnia amet

Articulus III: Utrum Deus aequaliter diligat omnia

Articulus IV: Utrum Deus semper magis diligat meliora

Quaestio XXI: De iustitia et misericordia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit iustitia

Articulus II: Utrum iustitia Dei sit veritas

Articulus III: Utrum misericordia competat Deo

Articulus IV: Utrum in omnibus operibus Dei sit misericordia et iustitia

Quaestio XXII: De Providentia Dei

Articulus I: Utrum providentia Deo conveniat

Articulus II: Utrum omnia sint subiecta divinae providentiae

Articulus III: Utrum Deus immediate omnibus provideat

Articulus IV: Utrum providentia rebus provisis necessitatem imponat

Quaestio XXIII: De Praedestinatione

Articulus I: Utrum homines praedestinentur a Deo

Articulus II: Utrum praedestinatio aliquid ponat in praedestinato

Articulus III: Utrum Deus aliquem hominem reprobet

Articulus IV: Utrum praedestinati eligantur a Deo

Articulus V: Utrum praescientia meritorum sit causa praedestinationis

Articulus VI: Utrum praedestinatio sit certa

Articulus VII: Utrum numerus praedestinatorum sit certus

Articulus VIII: Utrum praedestinatio possit iuvari precibus sanctorum

Quaestio XXIV: De Libro vitae

Articulus I: Utrum liber vitae sit idem quod praedestinatio

Articulus II: Utrum liber vitae sit solum respectu vitae gloriae praedestinatorum

Articulus III: Utrum aliquis deleatur de libro vitae

Quaestio XXV: De potentia Dei

Articulus I: Utrum in Deo sit potentia

Articulus II: Utrum potentia Dei sit infinita

Articulus III: Utrum Deus sit omnipotens

Articulus IV: Utrum Deus possit facere quod praeterita non fuerint

Articulus V: Utrum Deus possit facere quae non facit

Articulus VI: Utrum Deus possit facere meliora ea quae facit

Quaestio XXVI: De Divina beatitudine

Articulus I: Utrum beatitudo Deo competat

Articulus II: Utrum Deus dicatur beatus secundum intellectum

Articulus III: Utrum Deus sit beatitudo cuiuslibet beati

Articulus IV: Utrum in Dei beatitudine omnis beatitudo includatur

↑ Top of work