On the Divine Names

Sed cum divinam veritatem ac supraquam sapientem sapientiam, ut potentiam quoque et justitiam theologi collaudent, nec non ipsam quoque salutem ac redemptionem vocent; agedum etiam haec Dei nomina, quoad possimus, enuclemus. Quod Deus quidem, deificationis princeps, supra omnem potentiam feratur, et omnem potentiam, quomodocunque est et excogitatur, exsuperet, non puto ullum ex iis qui in Scripturis divinis alti sunt et educati, ignorare: multis enim in locis Scriptura et dominationem ipsam esse tradit a, et ab ipsis supracoelestibus potentiis separat b. Quomodo igitur theologi tanquam potentiam laudant, quae extra omnem potentiam posita est? aut quomodo in ea nomen potentiae accipiemus?

Dicimus igitur, Deum esse potentiam, ut qui praehabet in se et supra quam habet omnem potentiam; et ut omnis potentiae auctor, et ut omnia inflexibili et incircumscripta potentia producens, et ut auctor ipsius esse potentiae, tam universalis quam cujusque particularis; et ut infiniti-potens, non solum omnem potentiam producendo, sed etiam supra omnem potentiam, et supra ipsam per se potentiam exsistendo; et quod desuper possit innumerabiliter infinitas alias potentias producere; et quod infinitae infinito numero productae potentiae nunquam queant supraquam infinitam potentiae ejus potentificae effectionem hebetare; quodque ineffabilis et incognoscibilis et inex cogitabilis sit omnia transcendens ejus potentia, quae exuberantia potestatis potentem reddit infirmitatem, cujus extremos quosque terminos continet penetralque, sicut in iis quae sensuum valde feriunt videmus, praelucida lumina hebetes quoque videndi facultates perstringere; et ingentes aiunt strepitus audiendi quoque sensus, sono capiendo parum idoneos, penetrare. Quod enim penitus non audit, jam non est auditus; neque visus, quod non cernit omnino.

Haec igitur potentia Dei infiniti-potens in omnia quae sunt meat et progreditur, nihilque eorum quae sunt sic omnino nudatum est, quin aliquam potestatem habeat: quin potius potestatem habet vel intelligentem vel ratiocinantem, vel sentientem vel viventem, vel propriam substantiae; et ipsum esse, si fas est dicere, potentiam, habet ut sit ab ipsa supraessentiali potentia.

Ex ipsa sunt deformes angelicorum ordinum potentiae: ex ipsa quoque habent statum inmutabilem, nec non omnes suas spiritales et immortales ac perpetuas motiones, ipsamque constantiam bonique appetitum, qui minui non possit, ab immensae bonitatis potentia receperunt, cujus munere habent, ut et possint et sint haec ipsa, semperque esse desiderent, et id ipsum posse desiderare semper possint.

Porro indeficientis istius potentiae munera in homines quoque dimanant, et in animalia et plantas, totamque naturam uniuersi; corroborat enim illa, quae unita sunt, ad mutuam amicitiam ac communionem, et quae distincta sunt, ut secundum suam quaeque rationem ac definitionem impermista quoque et inconfusa consistant; nec non uniuersi hujus ordines ac directiones in bono proprio conseruat, atque immortales angelicarum uniuersitatum vitas inuolabiles, et coelestium luminum siderumque substantias atque ordines seruat inmutabiles, saeculaque ut esse possint indulget; temporum quoque circumuolutiones progressibus quidem distinguit, reditibus vero colligit; et ignis vires inexstinctas facit, nec non aquae fluenta perennia; aeriam quoque fusionem terminat, atque terram supra nihilum firmat, ejusque viuificos partus incorruptibiles custodit; quin et elementorum A inter se congruentiam atque temperiem inconfusam et indivisam servat, atque animae et corporis nexum continet, stirpiumque altrices auctricesque vires suscitat; nec non essentiales rerum omnium facultates et indissolubilem totius uniuersi tuetur mansionem, quin et ipsam quoque deificationem praestat, et virtutes ad eam requisitas iis qui deificandi sunt praebet; denique nihil est in uniuersum, quod omnipotentis tutela et conseruatione diuinae potentiae priuatum sit. Quod enim uniuersae nullam habet potestatem, nec est, nec quidquam est, nec est funditus ullus ejus situs.

Atqui, inquit Elymas magus: Si omnipotens est Deus, quomodo a theologo vestro aliquid non posse dicitur? Insimulat autem diuinum Paulum, dicentem, non posse Deum semetipsum negare. Hoc autem dum propono, vehementer metuo, ne ut amens videar, qui ludentium puerorum structuras arenaceas et infirmas euertere moliar, atque ad hujus loci scopum, tanquam qui attingi nequeat, quasi collimando conitar sensum ejus theologicum attingere siquidem sui ipsius negatio, est a veritate prolapsio; veritas autem est id quod est; et a veritate defectio, est ab essendi statu dimotio. Si ita- que veritas est id quod est, negatio autem veritatis, est ab essendi statu prolapsio, utique essendi statu frustrari Deus nequit, neque potest non esse; ac si quis dicat, non potest non posse, et nescire nescit per priuationem. Illoc sapiens ille non intelligens, athletas imperitos imitatur, qui saepenumero imbecilles sibi aduersarios proponunt, et dum videntur sibi cum absentibus illis fortiter in umbra dimicare, aciemque cassis ictibus constanter feriunt, existimant se ipsos aduersarios suos superasse, seseque jam victores jactitant, cum robur eorum nondum habeant exploratum. Nos autem ad theologum, in quantum fieri potest, collimando celebramus Deum praepotentem ut omnipotentem, ut beatum, solumque potentem, utpote qui potestatis suae principali ipsimet aeternitati dominetur, nullaque unquam re frustratus; quinimmo, ut qui desuper habeat et praehabeat omnia quae secundum potentiam suam supraessentialem exsistunt, omnibusque rebus, tam ut esse possint quam ut sint; secundum affluentiam superabundantis potestatis copiosa fusione largiatur.

A justitia autem rursus laudatur Deus, quod omnibus, ut dignum est, tribuat et congruentem modum, et pulchritudinem, et compositionem ordi- nis et dispositionem; et omnibus dispertiat, et singulis ordines praestitinat, secundam veram et justissimam praescriptionem; et omnibus suae cujusque actionis auctor sit. Omnia enim divina justitia ordinat, et determinat, omniaque ab omnium mistione et confusione libera servans, cuique convenientia rebus omnibus tribuit, prout cujusque congruit dignitati. Etenim si haec recte dicimus, ii qui divinam justitiam cavillantur, dum minime advertunt, suam ipsi injustitiam manifesto damnant; aiunt enim, mortalibus debere inesse immortalitatem, et rebus imperfectis perfectionem, iisque quae seipsis moventur aliunde motam necessitatem, ac mutabilibus identitatem, et imbecillibus perficiendi potestatem, item ea quae temporanea sunt esse perpetua, et immutabilia quae a natura moventur, et temporaneas voluptates aeternum perdurare, atque universe illa quae aliorum aliis attribuunt. Sed sciendum est, divinam justitiam hoc ipso revera veram esse justitiam, quod omnibus quae sua sunt tribuat pro merito singulorum, atque naturam cujusque in ordine proprio potentiaeque custodiat.

At dixerit aliquis: Non est justitiae, permittere viros sanctos auxilio destitutos a pessimis quibusque conculcari. Cui respondendum, quod si quidem illi, quos appellas sanctos, terrena diligunt quae ab amatoribus rerum materialium ambiuntur, vel hoc ipso jam a divino amore penitus exciderunt. Neque sane intelligo, quanam ratione sancti dici possint, qui res vere amandas et divinas contumeliis afficiunt, dum eas rebus fugiendis et abominandis, quas nefarie insectantur, minime praeferunt. Sin autem ea quae vere sunt amarent, gauderent utique, quod voti compotes fieri possint. Nunquid tunc magis ad angelicas virtutes accedunt, cum rerum divinarum studio, quantum possunt, a materialium affectione recedunt, et ad hoc viriliter exercentur periculis quae honesti causa subeunt? Itaque hoc vere dici potest, divinae justitiae magis congruere, ut nunquam patiatur proborum virorum virile robur rerum materialium largitionibus enervari atque emolliri; quin potius, si quis id tentaverit, divinis auxiliis suffultos in praeclaro illo et i pro meritis remunerari.

Haec etiam divina justitia tanquam omnium salus celebratur, quod propriam cujusque rei puram ab aliis essentiam ordinemque conservet ac tueatur, nec non vera causa sit, ut actionem quaeque suam universa prosequantur. Si quis vero salutem laudet, quatenus a rebus deterioribus cuncta A salubriter defendit, hunc nos tanquam omnigenae salutis laudatorem, admittamus petamusque, ut illam primam omnium salutem statuat, quae omnia sic immutata et inconcussa servat, ut in deterius nunquam vergant; et inexpugnata invictaque suis quaeque rationibus distincta custodiat, omnem inaequalitatem et alienam actionem ab universis eliminans, atque cujuslibet proportiones ita confirmans, ut in contrarium neque mutari possint neque transferri. Quim et hanc salutem nequaquam, praeter sacrae theologiae propositum laudare quis possit, tanquam quae res omnes, prout cujusque rei quae servantur natura fert, a bonorum suorum amissione liberet: unde theologi quoque illam vocant redemptionem, in quantum non sinit ea quae vere sint in nihilum B relabi; et si quid peccatum sit, ac praeter ordinem erratum, ex quo bonorum suorum aliquod detrimentum passa sit, perfectiae illico quoque jacturam illam et imbecillitatem privationemque resarcit, id quod deest supplens, ac paternae remissionem donans, et e malo erigens, imo potius in bono collocans, atque bonum quod effluxerat adimplens, ordinansque et exornans id quod inordinatum erat et difforme, ita ut redintegret omnino et ab omni labe liberet. Hoc quidem de his dictum ac de justitia quae omnium aequalitatem dimetitur et definit, omnemque inaequalitatem, quae secundum priuationem aequalitatis singulorum sumitur, exterminat: inaequalitatem enim si quis accipiat et interpreletur differentiis, quibus res omnes inter se distinguuntur, hujus etiam custos et conseruatrix est justitia; cum omnia in omnibus permista confundi minime patiatur, sed ea quae sunt omnia custodiat secundum suam quaeque speciem, in qua esse debent.