On the Divine Names

Modo transeundum est ad theologicum nomen Entis vere existentis. Tantum autem commentabimur, quantum propositi ratio postulat; non enim propositum est, substantiam, quae est supraquam substantia, explicare quatenus est supraquam substantia (hoc enim ineffabile est et ignotum, ac penitus exprimi non potest, et ipsam copulationem mentis superat) sed potius, substantiae deificae, et quae omnis substantiae principium est, ad universa quae sunt emanationem substanti- licet celebrare. Siquidem nomen boni de Deo declarat omnes emanationes auctoris omnium, et porrigitur haec nomiuatio Dei a bono tum ad ea quae sunt, tum ad ea quae non sunt, estque supra ea quae sunt, et supra ea quae non sunt. Nomen autem entis ad omnia quae sunt extenditur, ac supra essentias ipsas eminet. Nomen vero vitae ad omnia viventia et sapientiae, porrigitur ad omnia quae intelligunt, cujus ista est.

Ilias igitur Dei nominationes, quae providentias C Dei aperiunt, propositum est praedicare; non enim tractatio nostra promittit enodare et aperire supraessentialem ipsiusmet superessentialis divinitatis bonitatem et essentiam, et vitam et sapientiam, quae supra omnem bonitatem, et divinitatem, et essentiam, et sapientiam, et vitam in absconditis, ut Eloquentia tradunt, sedem posuit: quin potius providentiam patefactam, bonorum effectricem, bonitatem excellentissimam, et bonorum omnium causam laudibus celebrat; ut ens, et vitam et sapientiam, substantiae et vitae effectricem et causam, quae sapientiam tribuit iis quae substantiam et vitam, et mentem et rationem, et sensus participant. Non dicit (haec nostra tractatio) aliud esse bonum, et aliud ens, aliudque vitam, vel sa- A pietatem, neque multas causas, et alias aliorum effectrices divinitates, superiores et inferiores, sed unius Dei universas bonas emanationes, et nominationes Dei a nobis laudatas; atque unam quidem alias vero, quae magis et minus generales provident-

Verum dicet aliquis: Cum ens quam vita, vitaeque quam sapientia latius pateat, cur entibus quidem viventia, viventibus vero sensitiva, atque his rationalia, et rationalibus ipsi spiritus antecellant, et circa Deum versantur, illique magis appropinquant? Atqui decebat ea, quae majora Dei munera participabant, caeteris quoque praestare atque antecellere. Id utique recte diceretur, si quis poneret res spiritales et entitate et vita carere; verum cum divini spiritus entitate sua caeteris entibus antecellant, excellentiusque vivant aliis viventibus, et intelligant cognoscantque supra sensum ac rationem, et prae cunctis entibus pulchrum et bonum appetant participentque, hoc utique viciniores bono sunt, quo luculentius illud participantes, plures etiam et ampliores ab ipso dotes acceperunt; sicut etiam rationalia sensitivis antecellunt, quo uberiori ratione pollent, uti et sensi- iua sensu, atque alia vita. Estque hoc, ut opinor, verum, illa, quae unius infinitis muneribus abundantis Dei magis participant, propinquiora quoque ipsi diuinioraque existere iis quae his rebus superentur.

Quoniam vero etiam de his disseruimus, agedum laudemus bonum, tanquam vere existens, et rerum omnium substantiias efficiens. Qui est, uniuersae essentiae possibilis supernaturalis causa substantialis existit, et effector entis, existentiae, personae, substantiae, naturae; principium et mensura saeculorum, et temporum entitas, et entium aeuum, tempus eorum quae fiunt, esse iis quae quoyomodo sunt, generatio quoquomodo genitis. Ex eo qui est, aeuum, et substantia, et existenitia, et tempus, et generatio, et quod gignitur. Est ea quae sunt, in iis quae sunt, et quae quocunque modo existunt, et quae per se existunt. Deus enim non quouis modo est ens, sed simpliciter et infinile totum esse in se pariter complexus et anticipans; quamobrem etiam Rex saeculorum nominatur, ut in quo et penes quem cujnslibet esse et sit et constet, et in quo nec erat, nec erit, neque factum est, neque fit, neque fiet, imo nec est; sed ipse est esse rebus; et non tantum ea quae sunt, sed ipsum esse rerum, ex praeaeterno ente; ipse enim est aeuum aeuorum, existens ante omne aeuum.

Alius itaque repetentes, dicamus, rebus omnibus et aevis, ipsum esse ab eo qui praeextitit existere. Atque omne quidem aevum ac tempus ex ipso, omnis vero aevi ac temporis, reique cujuslibet principium ac causa is est qui praeexstitit; et cuncta ipsum participant, et a nullo entium recedit; et ipse est ante omnia, et universa in ipso consistunt, et simpliciter, si quid quomodoclibet existit, in ipso praeante tum est, tum intelligitur, tum salvatur; et ante alias ejus participationes praesupponitur ipsum esse, et est ipsum per se esse antiquius, quam esse per se vitam, et per se sapientiam, et per se similitudinem divinam, et quaecunque alia participantur ab iis quae sunt, ante omnem sui participationem participant esse; imo vero etiam ipsa secundum quae sunt omnia, quae ab iis quae sunt participantur, ipsum per se esse participant; et nihil est, cujus ipsum per se esse non sit essentia et aevum. Deus igitur cum sit, ut consentaneum est, omnibus aliis magis principialis, ab antiquiōre dono suo laudatur ut ens; siquidem prius esse et excellentius esse cum prius habeat et excellentius habeat, prius fecit esse quod est, ipsum, inquam, per se esse, et per ipsum omne quod quomodocunque est, existere fecit. Atqui principia eorum quae sunt, omnia participant esse, et sunt, et principia sunt, et primum sunt, et postea principia sunt. Et si vis viventium, quatenus vivunt, principium dicere per se vitam; et similium, quatenus similia sunt, per se similitudinem; et copulatorum, quatenus copulata sunt, per se copulationem; et ordinatorum, quatenus ordinata sunt, per se ordinationem; et similiter in aliis, quaecunque hoc aut illud, aut utrumque, aut multa participant, et hoc aut illud, vel utrumque aut multa sunt participata, reperies, per se participationes, primum participare esse, et sic primum esse quod sunt, deinde hujus aut illius principia esse, et participant (quae aliorum principia numerantur) per participata illa principia participant.

Primum igitur donum per se esse cum per se illa supraquam bonitas producat, merito ab antiquirore et prima omnium participationum laudatur; et est ex ipsa et in ipsa ipsum per se esse, et rerum principia, et omnia quaecunque sunt, et quae quomodocunque sunt; idque incomprehense, et copulate, et singulariter. Siquidem in unitate omnis numerus uniformiter praeexstitit, habetque unitas in seipsa singulariter omnem numerum; et omnis numerus in unum copulatus est, et in unitate est, A et quanto longius ab unitate procedit, tanto magis dividitur et multiplicatur. Et in centro omnes lineae circuli una copulatione simul existunt; et punctum habet omnes rectas lineas uniformiter copulatas inter se, et cum uno principio a quo exierunt, et in ipso centro omnino copulatae sunt; et parum ab eo distantes parum dividuntur, magis autem distantes magis; et, ut semel dicam, quanto sunt centro propinquiores, tanto magis cum eo et inter se copulantur; et quanto magis a centro distant, tanto magis et inter se distant.

Ino et in tota natura universi rationes uniuscujusque naturae una copulatione non confusa collectae sunt, et in anima copulatae sunt uniformiter virtutes, quae omnibus partibus corporis provident; non est igitur absurdum, ex parvis et minutis imaginibus et exemplis ad causam omnium ascendentes, supermundanis oculis contemplari omnia in causa omnium, et quae sunt inter se contraria, uniformiter et copulate; siquidem principium est rerum, a quo tam ipsummet esse, quam omnia quae quomodocunque sunt, omne principium, omnis finis, omnis vita, omnis immortalitas, omnis sapientia, omnis ordo, omnis congruentia, omnis potentia, omnis custodia, omne firmamentum, omnis permansio, omnis intelligentia, omnis ratio, omnis sensus, omnis habitus, omnis status, omnis motus, omnis unio, omnis complexus, omnis amicitia, omnis discrepantia, omnis distinctio, omnis definitio, et caetera quaecunque essendo sunt entia, universa insignit.

Atque ex hac ipsa omnium causa sunt intellectiles ac intelligentes deiformium angelorum animarumque essentiae, ac totius mundi naturae, et quaecunque vel in aliis exislere, vel per cogitationem esse dicuntur; denique sanctissimae illae antiquissimaeque virtutes, quae verae sunt essentiae, et quodammodo in ipso vestibulo superessentialis Trinitatis constitutae, ab ipsa quoque et in ipsa, et post eas inferiores inferiori, novissimaeque, quoad angelos quidem novissimae, quoad nos autem supermundiali gradu tum esse tum deiformiter esse obtinent. Animae quoque, caeteraeque omnes entitates, secundum eamdem rationem, tam esse quam bene esse habent, et sunt et bene sunt, dum ab eo qui prius est cum esse tum bene esse obtinent, et in ipso et sunt et bene sunt, et ex ipso incipiunt, et in ipso conservantur, et ad ipsum terminantur. Ac primus quidem ipsius esse distribuit praestantioribus illis essentiis, quas aevternas Scripturae vocant; ipsum autem esse rerum uniuersarum nunquam desiit; verumtamen illud A ipsum esse est ex eo qui prius est; et ipsius est essentia, et non ipse essentiae: et in ipso est existentia, et non ipse in existentia; atque ipsum habet existentia, et non ipse habet existentiam; et ipse est ipsius existentiae et aeuum, et principium, et mensura, cum ante existentiam et entis et aevi, et omnium substantificum principium, et medium et finis existat. Atque ideo ab Eloquiis qui vere praeexisit, secundum omnium eorum quae sunt cogitationem multiplicatur, et in eo proprie celebratur, erat, et est, et erit; item factum est, et fit, et fiet; haec enim omnia significant his qui ut Deum decet intelligunt, esse eum secundum omnem cogitationem suprasubstantiarn, et esse causam eorum quae modis omnibus sunt. Etenim non hoc quidem B est, illud vero non est; nec aliquo quidem modo est, aliquo vero non est; sed potius omnia est, ut omnium auctor, et in se omnia principii, omnes omnium rerum terminationes continens et anticipans; et supra omnia est, utpote ante omnia supraessentialiter supraquam existens. Quamobrem omnia de ipso et simul dicuntur, nihilque est omnium; est omnis figurae, omnis formae, sine forma, sine pulchritudine, principia et media et fines rerum solute et abstracte in seipso anticipata habens, et omnibus pure illucens, largiendo ut sint secundum causam unam et supràquam copulatam. Si enim sol ille noster rerum sensilium substantias ac qualitates, quantumvis multae sint ac diversae, simul ille, cum sit unicus, et uniformiter diffundat lumen suum, omnes renovat, et nutrit, et servat, et perficit, et distinguit, et unit, et refovet, et fecundat, et auget, et immutat, et firmat, et producit, et suscitat, et vegetat; et quodlibet ex iis, modo cuique proprio, unius ejusdemque solis particeps existit, et plurimorum se participantium causas sol unicus in seipso uniformiter anticipavit; potiori utique ratione concedendum est, in ipsiusmet solis ac rerum omnium causa, secundum unicam supraessentialem copulationem, rerum omnium exemplaria praeexstitisse. quandoquidem haec ipsasmet essentias producat secundum excessum essentiae. Exemplaria vero dicimus esse rationes in Deo substantificas rerum et unicè praeexistentes, quas divinus sermo voluntates, rerum definitrices et effectrices: secundum sunt praedefinivit et produxit.

Si autem vult Clemens philosophus, ad aliquid dici exemplaria quae sunt in rebus principaliora, progrediatur quidem, cum sic loquitur, non per propria et perfecta et simplicia nomina; sed si concedamus etiam hoc recte dici, oportet meminisse A Scripturae quae ait: Non ostendi illa tibi, ut eis post illa; sed ut per proportionem cognitionis horum ad cognoscendam omnium causam, quoad possumus, adducamur. Quamobrem universa ipsi entia secundum unam omnibus eminentem copulationem sunt attribuenda; quandoquidem dum ab ipsamet essentia substantificae promanationis ac bonitatis exordiens, per omnia dimanat, et universa per semetipsam implet, et in rebus omnibus delectatur, omnia quidem in se praehabet excellentia simplicitatis, quae omnem refugit duplicitatem; cuncta vero similiter continet secundum plusquam simplicem infinitatem suam, et ab omnibus singulariter participatur, quemadmodum et vox, cum una sit et eadem, a multis quoque auribus ut una percipitur.

Omnium igitur principium et finis, qui rebus praeesistit. Principium quidem ut causa; finis vero, ut cujus causa, et finis omnium, atque infinitas omnis infinitatis et terminationis excellenter, sicut oppositorum. In uno enim, ut saepenumero dictum est, omnia quae sunt praehabet, et existere fecit, praesens omnibus ubique secundum unum et idem, et secundum idem omne; in omnia means et in se manens, et stans et se movens, et neque stans neque movens; neque principium vel finem vel medium habens; nec est in quopiam eorum quae sunt, neque quidquam eorum est. Et neque totaliter ipsi conuenit aliquid aeternaliter existentium, aut temporaliter subsistentium, sed et a tempore, et ab aeuo, et ab iis quae sunt in aeuo, et ab iis omnibus quae sunt in tempore segregatur; quia ipsum per se aeuum, et quae sunt, et mensurae rerum, et quae mensurantur per ipsum et ab ipso. Sed de his quidem alibi commodius dicetur.