On the Divine Names

Age ergo, jam ad ipsum nomen boni progrediamur, quod exempli ab omnibus diuinitati supra diuinitatem attribuunt theologi, vocantes, ut arbitror, bonitatem ipsam essentiam diuinam, diuinitatisque originem; et quia sic essentia sua bonus est Deus, ut tanquam substantiale bonum, bonitatem in omnia porrïgat.

Quemadmodum enim sol ille noster non cogitatione aut voluntate, sed eo ipso quod est, illuminet uniuersa quae quoquo modo lucis ejus sunt capacia: sic etiam ipsum bonum (quod non secus praestat soli quam primaeua species imagini obscurae) ipsamet substantia sua, rebus omnibus, pro cujusque captu, totius bonitatis suae radios affundit. His consistcrunt omnes intellectiles ac intelligentes substantiae, et virtutes, et operationes; horum virtute sunt, vitamque habeut sempiternam et indeficientem, ab omni corruptione ac morte, et materia generationeque liberae, nec non ab instabili fluxaque, quae in diuersa diuersimode fertur permutatione semotae, et tanquam incorporeae et immateriales intelliguntur, et ut mentes supermundialiter intelligunt, atque pro- priis rerum rationibus illustrantur; rursumque in A pa quae illis cognata sunt sua munera deriuant. Mansionem quoque a bonitate habent; quin et earum firmitas hinc, et stabilitas, et conseruatio, bonorumque pabulum pendet; et dum illam appetunt, tam ut sint, quam ut bene sint, obtinent, nec non illi, quantum fas est, conformantur, atque boni speciem prae se ferunt, et, juxta legis dictum, inferiores suos donorum ex summo bono promanantium participes reddunt.

In!e illis ordines supermundi ales. earum inter se conjunctiones, mutuae susceptiones, inconfusae distinctiones, virtutes istae quibus inferiores adducuntur ad superiores, prouidentiae superiorum circa inferiores, cujuslibet virtutum suarum conseruationes, et immutabiles in semetipsas reuolutiones, eadem atque summa summi boni desideria, et quaecunque alia in tractatu De proprietatibus atque ordinibus angelorum a nobis sunt commemorata; quinimo etiam quae ad coelestem hierarchiam spectant, ut angelicae lustrationes, supermundanae illuminationes totiusque angelicae perfectionis consummatio, ex uniuersali causa fontalique bonitate proficiscuntur, ex qua etiam ipsamet forma bonitatis ipsis data est, concessumque, ut talentem in se bonitatem valeant enuntiare; sintque angeli velut interpretes diuini silentii, et tanquam clara lumina, quae in adytis latentem indicant. Praeterea post sacras istas sanctasque mentes, animae quoque ac quaelibet animarum bona sunt per bonitatem illam, quae omne bonum superat; inde prouenit, illas intellectu praeditas esse, vitam habere substantialem, corruptionis expertem, ut esse habeant cum angelis commune, possintque ad eorum viuendi rationem aspirare, quorum ductu optimo ad bonorum omnium summum bonum promoueantur, atque ex eodem promanantium illuminationum pro captu suo participes euadant, donique boniformis, quantam possunt, sortem accipiant, et quaecunque alia in tractatu De anima sunt a nobis enumerata. Porro, si de animalibus quoque ratione carentibus animalibusve loquendum, quae vel aerem tranant, terramve permeant, aut humi reptant, vel in aquis vitam agunt, aut amphibia sunt, vel sub terra recondita, atque in cauerna viuunt, vel quaecunque simpliciter anima sensili vitaque praestant, haec utique omnia etiam per eamdem bonitatem et animantur, et viuificantur. Plantae similiter omnes ex eodem bono nutritiuam mutabilemque vitam habent; denique substantia quaecunque anima vitaque et statum suum substantialem obtinuit.

Quod si autem supra res omnes sit (uti vere est) bonum ipsum, et quod informe est, format; et in ipso solo id quod substantia caret, substantiae est excellentia; quod inanimae est, vita est praestantissima; et quod mentis expers est, suprema est sapientia, et quaecunque in bono sunt, rerum sunt informium supereminens efformatio; et, si dictu fas sit, illud ipsum quod non est, illius quod supra res omnes est, boni desiderio tenetur, quum etiam in bono vere supersubstantiali per omnium ablationem esse contendit.

Sed, quod in medio praeterlapsum nos effugerat, coelestium etiam principiorum et subterminationum causa est bonum, item substantiae hujus coelestis quae non augetur neque minuitur, et penitus non variatur, et motuum coelestis curriculi vastissimî, non sonantium, si ita loqui oporteat, et ordinum stellarum, et pulchritudinum, et luminum, et infixionum earum, et multiplicis cursus vagantis quorumdam siderum, et duorum luminarium, quae Scriptura vocat magna, circuiins, et eidem, unde profecta sunt, reversionis, quibus apud nos dies et noctes distinguuntur; et menses atque anni definiri ipsos motus temporis, et eorum quae in tempore sunt, circuito confectos distinguunt, numerant, ordinant et continent. Quid autem dicatur de ipsomet radio solis? a summo enim bono lumen proficiscitur, et imago bonitatis est; quambrem nomine luminis bonum laudatur, tanquam appareat primum exemplar in imagine. Sicut enim bonitas divinitatis quae supra omnia est, a supremis et provectissimis substantiis usque ad extremas pervadit, et adhuc supra omnes est, ita ut neque superiores usque ad illius excellentiam pertingant; nec inferiores ejus ambitum pertranseant; quin potius omnia quae illuminari possunt illuminat, et creat, et vitam dat, et continet, et perficit, et mensura est eorum quae sunt, et aevum, et numerus, et ordo, et complexus, et causa, atque finis; sic etiam ingens iste, et totus splendidus ac semper lucens sol imago expressa est divinae bonitatis, quatenus tenuissimum quid illius boni in eo procul resonat, et omnia quae eum participare possunt illustrat, et lumen habet supra extensum, quod in universum mundum qui cernitur, tum superiorem, tum inferiorem, splendore radiorum suorum multiplicat; et si quid eum non participat, non est in causa imbecillitas aut tenuitas facultatis illuminandi, sed potius rem ipsam non esse expeditam ad participa- lorem luminis, quia non sit idonea ad admittendum illud. Ac revera multa sic sunt, quae radius solis praetergressus, illa quae ultra sunt illuminat, et nihil est eorum quae cerni possunt, quo non pertingat sol ingenii vi splendoris sui. Quin etiam ad ortum corporum sub sensum cadentium confert, et ea movet ad vitam, nutrit, auget, perficit, et purgat, ac renovat; et mensura est ac numerus tempestatum ac dierum, et omnis nostri temporis: hoc enim est illud lumen, tametsi tunc non erat figuratum, quod dixit divinus Moyses distinxisse illud primum dierum nostrorum triduum. Atque ut omnia bonitas ad se convertit, primamque, quae dispersa sunt, collegit, tanquam unifica divinitas et principium unitatis, omniaque ipsam ut principium, ut complexum, ut finem appetunt; bonumque illud est (ut Scriptura sacra testatur) ex quo omnia constiterunt, et veluti a perfectissima causa producta sunt, et in qua consistunt universa, tanquam in fundo cuncta continente custodia, contentaque; et ad quod omnia, tanquam ad finem quaeque suum, convertuntur, quodque appetunt universa, spiritalia quidem rationeque utentia scienter, sensibilia vero sensibiliter; quae autem sensus sunt expertia, innato motu vitalis appetitionis, et quae vita carent, ac tantummodo exsistunt, vi quadam ad solius essentiae par- tic:palionem propensa sunt. Eadem clarissimae similitudinis ratione lux quoque colligit convertitque ad se omnia quae videntur, quae moventur, quae illustrantur, quae calescunt, quaeque universim radiis ejus perstringuntur; unde ἥλιος seu sol, nomen habet, quod omnia faciat ἀολλῆ, id est omnia servet salua, et congreget dispersa. Et omnia quae sentiendi vim habent eum appetunt, vel ut videant, vel ut moveantur, et illuminentur, et calescant, et denique ut contineantur et conserventur a luce. Non hoc dico, ut antiquitas existimabat, quod sol quem cernimus, proprie gubernet, sed potius, quod in sunt, intellecta conspiciantur, sempiterna quoque e

Verum de his in symbolica theologia. Nunc autem intellectile boni a luce nomen nobis celebrandum est, et dicendum quod is qui bonus est, lux intellectilis dicitur, quia omnem mentem supracoelestem implet lumine intellectili; omnem autem ignorantiam et errorem ex omnibus animis, in quibus est, ejicit, et ipsis omnibus lumen sanctum imperit, eorumque oculos mentales a caligine ex ignorantia circumfusa repurgat, et liberal, et excitat, atque aperit multa gravitate tenebrarum compressos et clausos: datque primum quidem A mediocrem splendorem; deinde, tanquam degustato lumine, et oculis jam magis post degustationem lumen appetentibus, magis se impertit, et copiosius fulget; quia dilexerunt multum P: ac semper eas ulterius provehit proportione studii earum ad aspicientium sursum.

Lumen igitur intellectile dicitur illud bonum quod est supra omne lumen, tanquam fons radiorum et effusio luminis inundans omnem mentem supramundanam, et circuminundanam, et mundanam ex plenitudine sua illuminans, et totas earum facultates intelligendi renovans, et omnes continens, quatenus supra omnes tenditur; et omnibus antecellens, quatenus supra omnes stat, atque simpliciter omnem principatum illuminandi, tanquam princeps luminis, et supraquam lumen in se comprehensum habet, et supraquam habet, et praehabet, atque omnia ratione et mente utentia congregat, et in unum copulat. Etenim sicut ignorantia errantes dirimit; sic adventus luminis congregat et copulat illuminatos, perficitque eos, et ad id quod vere est convertit, a multis opinionationibus eos revocans, ac varios aspectus, vel, ut magis proprie dicam, varia in unam veram et puram ac simplicem cognitionem contrahit, et uno lumine unifico implet.

Hoc item bonum laudatur a sacris theologiis ut pulchrum et ut pulchritudo, et ut dilectio et ut dilectum, et quaecunque alia sunt diuina nomina, quibus ipse speciosus decor et effector pulchritudinis decenter nominatur. Pulchrum autem et pulchritudo sunt distinguenda in causa quae uniuersa in uno complexa est; haec enim in omnibus rebus, in participationes et in participantia diuidentes, pulchrum quidem dicimus, quod pulchritudinis particeps est; pulchritudinem vero, participationem causae omnia pulchra efficientis. Ipsum autem pulchrum superessentiale pulchritudo quidem appellatur, propter illam pulchritudinem quam rebus omnibus pro cujusque modulo communicat, in quantum est causa omnis pulchritudinis ac venustatis, dum rebus omnibus pulchrificas fontalis sui radii distributiones lucis in morem afflat, omniaque ad se καλεῖ, id est vocat (unde et κάλλος, id est pulchritudo, dicitur) et tota in totis quasi in se colligit. Pulchrum vero vocatur, quod ex omni parte pulchrum sit et plus quam pulchrum, et tanquam semper existens, secundum eadem et eodem modo pulchrum, neque factum, neque destructum, neque augescens, neque decrescens, nec ex parte una pulchrum, et ex alia turpe, neque alias quidem pulchrum alias vero non; neque ad hoc pulchrum, et ad illud inconcinnum; neque hic quidem ita, alibi vero aliter, nec ut aliis formosum, aliis vero deforme; sed ut ipsum secundum se, atque secum uniforme, semper exsistens pulchrum, atque fontanam universi pulchri pulchritudinem in seipso eminenter anticipans, praehabensque. In ipsa enim natura simplici ac supernaturali pulchrorum universorum omnis pulchritudo, et omne pulchrum uniformiter secundum causam praeexstitit. Ex hoc ipso pulchro rebus omnibus obtingit, ut sint singula secundum propriam rationem pulchra; et propter pulchrum sunt omnes congruentiae, et amicitiae, et communicationes; et per pulchrum cuncta conjunguntur; atque pulchrum est omnium principium, ut causa efficiens, et movens, et universa propriae pulchritudinis amore continens; et ut finis omnium, atque id quod appetitur tanquam causa finalis (nam pulchri gratia cuncta fiunt) et exemplaris, quia secundum illud omnia definiuntur. Quareobrem idem est pulchrum atque bonum, quoniam omnia secundum omnem causam pulchrum et bonum appetunt; et nihil est in rerum natura, quin pulchrum et bonum participet. Audebo etiam hoc dicere, id quod non est, pulchrum et bonum participare; tunc enim est ipsum pulchrum et bonum, quando in Deo laudatur supra substantiam, auferendo vniuersa. Denique hoc vnum bonum et pulchrum singulariter est omnium multorum pulchrorum et bonorum causa. Ex hoc rerum omnium substantiales exsistentiae, vniones, distinctiones, identitates, diuersitates, foedera contrariorum, rerum anilarum imperturbationes, prouidentia superiorum, mutua consortia rerum quae sunt ejusdem ordinis, conuersiones inferiorum omniumque suimetipsorum conseruatriccs immutabilesque mansiones ac firmitates. Et rursus communioncs, et congruentiae, inconfusaeque amicitiae, et verso contemperationes; indissolubilesque complexus omnes, motusque mentium, animorum, quod omni statu motuque superius exstans, rem dirigit motionem.

Denique diuinae mentes dicuntur moueri circulariter quidem, dum principio fincque carentibus pulchri bonique splendoribus vniuntur; directe autem, quando ad inferiorum prouidentiam procedunt, recte omnia dirigendo; oblique vero, dum inferioribus consulentes in eodem statu perpetuo A manens, circum bonum et pulchrum, ejusdem status causam, semper se versantes.

Animi autem motus orbicularis est ejus ab extraneis in semetipsum introitus, spiritualiumque ipsius facultatum unimoda inflexio, quae quasi in circulo fixum et ab omni errore liberum motum ei tribuit, et a multis rebus extraneis ipsum convertit ac colligit primum ad se, deinde, quasi jam unius modi effectum, conjunctis uno modo facultatibus conjungit, atque ita demum ad pulchrum ac bonum manuducit, quod supra omnia quae sunt et unum et idem, et sine principio et sine fine est. Oblique vero cietur animus, quando pro captu suo notionibus divinis illustratur, non spiritali quidem unito modo, sed cogitando et discurrendo quasi permistis fluxisque actionibus. Directe vero movetur, quando non ad seipsam ingreditur, neque singulari motu spiritali fertur (nam hic motus circularis est, ut dixi), sed ad ea quae ipsi vicina sunt progreditur, et a rebus externis, non secus ac signis quibusdam variis ac multiplicibus, ad simplices et unitas contemplationes revocatur.

Ilarum igitur trium, uti et sensilium, in hac reruin vniuersitate motionum, statuumque ac firmitatum causa, et conseruatio et finis, est bonum illud pulchrum, quod est supra statum omnem ac motum, per quod, et ex quo, et ad quem et cujus gratia, status omnis ac motus exsistit. Etenim ex ipso; et per ipsum, et substantia, et vita omnis et mentis et animae, atque vniuersae naturae paruitales, aequalitates; magnitudines, mensurae omnium, et rerum proportiones, et concentus, et concretiones, tota, partes, omnis vnius et multitudo, conjunctiones partium, omnis multitudinis copulationes, perfectiones totorum, quale, quantum, quam magnum aut paruum, infinitum, comparationes, separationes, omnis infinitas, omnis finis, definitiones omnes, ordines, excellentiae, elementa, formae, omnis substantia, omnis facultas siue potestas, omnis actio, omnis habitus, omnis sensus, omnis ratio, omnis intelligentia, omnis tactus, omnis scientia, omnis copulatio; et simpliciter, omne quod ex pulchro et bono exsistit, et in pulchro et bono est, et ad pulchrum et bonum conuertitur;

et quaecunque sunt et fiunt, propter pulchrum et bonum sunt et fiunt, et cuncta in ipsum influuntur, et ab ipso mouentur et conseruantur, et ipsius gratia et propter ipsum et in ipso omne principium exemplare, finale, efficiens, formale, materiale, et denique omne principium, omnis conseruatio, omnis finis: et, ut summatim dicam, omnia quae sunt, ex pulchro et bono existunt, et omnia quae non sunt, in pulchro et bono sunt suprasubstantialiter; et est omnium principium supraquam principale et finis supraquam perfectus; "Exomium ex ipso, et per ipsum, et in ipso, et ad ipsum omnia, sicut ait Scriptura".

Universis igitur pulchrum et bonum desiderabile et amabile est et ab universis diligitur; et propter ipsum, et ipsius causa et inferiora amant superiora, conuertendo se ad ea; et quae sunt ejusdem ordinis amant similia, communicando; et majora minora, prouidendo eis; et singula seipsa, conseruando se: et omnia, pulchrum et bonum expetendo, faciunt et volunt, quaecunque faciunt et volunt. Quin et hoc vere audemus dicere, quod ipse qui est omnium causa, propter excellentiam bonitatis omnia amat, omnia facit, omnia perficit, omnia continet, omnia conuertit ad se; et est diuinus amor bonus boni propter bonum. Ipse enim amor diuinus, qui bonitatem in iis quae sunt operatur, quia prius exstitit in bono superlato, non sivit ipsum in se sine foetu manere, sed potius mouit eum ad operandum secundum excessi-

Neque vero nos quisquam putet contra Scriptura auctoritatem amoris nomen celebrare. Est enim a ratione alienum, ut opinor, et absurdum, non vim ipsam instituti attendere, sed verba; neque hoc proprium est eorum qui res divinas intelligere cupiunt, sed sonos exiles aucupantur, eosdemque extrinsecus aure tenus admittunt, neque scire volunt, quid hujuscemodi dictio significet, et quonam modo aliis etiam verbis aequipollentibus et explanatoriis sit exponenda, sed addicti sunt elementis ac llueis quae intelligi non possunt, syllabisque et verbis incognitis, quae illorum intellectum minime feriunt, sed extra circum labra et aures eorum perstrepunt, quasi non liceat quatuor per bis duo significare, aut simplices lineas per lineas rectas, aut maternum solum per patrium, aut aliud quodlibet per id quod in plurimis orationis partibus aequivalet:

cum recta ratio doceat, elementis, syllabis, dictionibus, scriptis, verbisque nos uti propter sensus, adeo ut cum anima nostra intelligendi facultatibus fertur in ea quae intellectu percipiuntur, tum frustra sensus una cum sensibilibus adhibeantur; sicut etiam vires intelligendi, quando anima jam deiformis effecta per ignotam unionem, lucis inaccessae radiis exoculatis quasi jectibus se jugerit. Quando autem mens per sensibilia studet ad contemplatrices illas intelligentias excitari, prae- Astantissime omnium sunt perspicacissimae sensuum trajectiones, ut apertissimi sermones ac clarissimae visiones; quippe, quando illa quae sensibus objecta sunt minime liqueni, tum utique sensus res sensiles menti porrigere minime possunt. Sed ne haec dicere videamur, ut divina scripta immutemus, audiant illa qui nomen amoris criminantur: Ama illam, inquit, et custodiet te: sepe illam et extollet te: honora eam, ut complectatur te: et quaecunque alia in analogiis de Deo sermonibus celebrantur.