On the Divine Names

Ac primum, si videtur, perfectum, et quod omnes Dei emanationes manifestat, boni nomen expendamus, inuocata Trinitate, quae boni principium est, et bonum superat, et optimas quasque suas prouidentias explanat. Oportet enim nos primum orationibus ad ipsam, ut ad boni principium, adduci, ac deinde magis ipsi propinquantes, edoceri optima quaeque munera quae penes ipsam sunt collocata; nam ipsa quidem praesens adest omnibus, non autem illi adsunt omnia. Sed cum eam sanctis precationibus, et mente tranquilla, et ad diuinam unionem accommodata deprecamur; uum denum nos etiam ei praesentes sumus. Ipsa enim nec in loco ista est, ut usquam absit, vel ex aliis ad alia migret. Quinimo dicere in omnibus rebus ipsam esse, quid minus est ejus infinitate, quae et excellit et continet universa. Nos ipsos itaque orationibus ad sublimiorem divinorum benignorumque radiorum contuitum comparemus; quemadmodum si lucidissimam catenam e summo coelo suspensam, et hucusque demissam, inanibus alternis in anteriora protensis continenter arriperemus, attrahere quidem ipsam videremur, re autem vera, non illam ipsi deduceremus, ut quae superne et inferne praesens esset, sed ipsimet magis ad sublimiores radiorum illustrium fulgores eveheremur. Aut sicut si navim ingressi, rudentes ex petra quadam ad nos usque porrectos auxilii causa teneremus, non ad nos petram, sed nos ipsos revera navimque ad petram traduceremus. Quemadmodum etiam rursus, si quis stans in navi marilimum saxum impellat, nequidquam saxum illud fixum et immobile movebit, sed se ipse ab illo repellet; quantoque vehementius illud impulerit, tanto longius ab eo removebitur. Quapropter ante omnia, maxime in theologia, ab oratione auspicandum est, non ut ubique et nusquam praesentem virtutem attrahamus, sed ut divinis commemorationibus invocationibusque nos ipsos illi dedamus atque uniamus.

Atque hic fortasse nobis non immerito reddenda ratio sit, cur cum eximius praeceptor noster Hierotheus theologica principia accurate collegerit, nos, quasi illa non sufficerent, et alios, et hunc praesentem tractatum theologicum conscripserimus. Praescito si consequenter ille omnes tractatus theologicos ordine digestos edere voluisset, et vel brevissimis expositionibus totius theologiae summam explanasset, nunquam ea nos insania stoliditasve cepisset, ut illo vel liquidius vel divinius res istas theologicas nos penetrare posse putaremus; aut eadem bis repetendo, superfluo cassoque labore nos vellemus fatigare, tantamque amico et praeceptori nostro injuriam irrogare, ut praestantissimam ejus, a quo post divinam Paulum imbui sumus, scientiam et expositionem nobis per plagium usurparemus. Sed quoniam ille res divinas vere graviter explicans, compendio nobis subtiles aliquot definitiones tradidit, quae in unum multa conglomerant, jussus sum, una cum collegis meis, qui animabus adhuc rudioribus imbuendis vacant, subtiles istas ac singulares conclusiones, in quibus maxime spiritualis tanti viri virtus enituit, sermonem magis ad captum nostrum accommodato explanare. atque digerere; quam et ipse tu quoque nos frequenter ad hoc hortatus es, ipsumque librum vt perquam sublimem nobis remifisti. Quapropter nos quoque, ceu perfectorum seniiiumque sensuum magistrum, alterasque Scripturas, quae diviniùs asfatorum scripta proxime assequantur, iis qui sublimiora capiunt illam assignamus; nos vero nostri similibus ad captum nostrum res divinas explicabimus. Si enim solidus cibus perfectorum est, eo etiam alios pascere quantae sit perfectionis? Merito itaque dicimus, ad spiritualium eloquiorum institutionem, et subtilem eorundem eruditionem, viruute sensûs opus esse; sermonem vero introductiorium, ceu inferioris notae, scientiam ac disciplinam initiantibus atque initiatis conuenire. Atqui et hoc a nobis perquam studiose obseruatum est, ne quidquam eorum, quae divinus ille praeceptor plane nobis expressit, vlto modo attingeremus; ne secundo eadem repeteremus quae ad Scripturam aliquam elucidandam ipse tradiderat; nam etiam apud ipsos divino Spiritu plenos antistites nostros (cum et hos, vt nosti, et ipse plerimique sanctorum fratrum nostrorum, ad corpus illud, quod dedit principium vitae, Deumque susceperat, contemplandum venissemus; aderat autem et frater Domini Jacobus, et Petrus, suprema ista atque antiquissima summitas theologorum, placuissetque post consuitum antistitibus omnibus, pro virili coique sua, infinita potentia praeditam diuinae imbecillitatis hominastem collaudare) ipse post theologos, ut nosti, caeteris omnibus sacris laudatoribus antecedebat, totus excedens, totus se deserens, rerumque quas laudabat consortium patiens; denique ab omnibus, a quibus audiebatur ac videbatur, tam a notis quam ignotis, divino numine afflatus divinusque plane laudator censebatur. Sed quid tibi, quaenam ibi divinissime dicta sunt, refero? Etenim, nisi me mei capiat obliuio, memini non partes aliquas abs te accepisse; tanta tibi quaereris.

Verum ut ista mystica, quippe vulgo non promulganda, tibique notissima, missa faciamus; quando jam tempus erat, quamplurimis hominibus fidem nostram promulgandi, et quotquot adduci possent, ad sacram disciplinam nostram attrahendi, non paucos hoc in munere doctores sanctos superabat cum usu temporis, tum mentis puritate, tum acumine demonstrationum, caeterisque sacris institutis, adeo ut nunquam tanto soli conati simus obsequi. Ita enim nobis conscii sumus, imo scimus, nos rebus diuinis intelligendis minime sufficere, nedum, quod ineffabiles sint, ut cognitae essent eloquendis. Cum autem in theologica veritate ex- plananda a virorum divinorum facultate procul absimus, eo etiam prae religionis abundantia deducti sumus, ut de divina philosophia nihil vel audire vel loqui praesumeremus, nisi intellexissemus, non esse rerum divinarum, quam assequi possumus, negligendam scientiam. Atque id non solum naturalia mentium desideria, quae amanter semper, quantum fas est, ad divinarum rerum contemplationem excitantur, verum ipsa quoque praestantissima legum divinarum institutio persuadet; quae, ut ea quae supra nos sunt, meritaque nostra excedunt, et captum superent curiosius investigare vetat, ita jubet omnia, quae permissa nobis et indulta sunt, assidue addiscere, benigneque aliis communicare. His itaque adducti, neque labore neque ignavia a licita rerum divinarum scrutatione deterriti, ne pro modulo nostro illos, quibus sublimiora nobis contemplandi facultas deest, adminiculo destitutos pateremur, ad scribendum animum appulimus, nihil quidem novi afferre praesumentes, sed minutioribus dumtaxat quibusdam singularum subtili sane compendio tradita sunt, distinguentes atque explanantes.