On the Divine Names

Ipsamet bonitas a sacris litteris celebratur, totam essentiam divinam, quidquid tandem sit, diffusivisse atque explauasse. Quid enim aliud ex eloquiis sacris cognoscimus cum ipsummet Deum tradunt se designando dixisse: Quid me interrogas de bono? nemo bonus, nisi solus Deus a. Hoc aliis etiam locis a nobis expensum demonstratum est omnia nomina divina Deum decentia non in parte, sed in tota et perfecta, et integra et plena divinitate a Scripturis sanctis laudari, et ipsa omnia imparticipate, absolute, sine observatione ullius differentiae, universae, ad omnem universitatem ex toto perfectae, et totius divinitatis referri. Siquidem, ut in theologicis informationibus meminimus, nisi A quis de tota Diuinitate dicat hoc dictum esse, nax audet ille temere unitatem, quae suprasnam una et simplex est, distrahere et vituperare.

Dicendum est igitur, de tota Deitate hoc accipi oportere: etenim et Verbum ipsum, quod natura bonum est, ait: Ego bonus sum; et quidam propheta diuino Numine afflatus laudat Spiritum bonum. Et rursum illud: Ego sum qui sum, nisi de tota concedant diuinitate pronuntiatum, sed secundum unam duntaxat partem descriptum contenderint, quomodo illud intelligunt: Haec dicit qui est, qui erat, qui venturus est, omnipotens; et illud: Tu autem idem ipse es; et illud: Spiritus veritatis qui est, qui a Patre procedit? Et nisi diuinitatem totam dicant esse vitam, quomodo verum est sacrum verbum quod ait: Sicut Pater suscitat mortuos, et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat: et illud: Spiritus est qui vivificat? Quoniam quoque dominatum totius mundi tota Diuinitas obtinet, de Deo quidem qui Deum genuit, vel de Deo Filio ne dici quidem possit, ut opinor, quot Scripturae sanctae locis in Patre et Filio nomen Dominus celebretur; atque Spiritus quoque Dominus est. Pulchrum etiam et sapiens de tota diuinitate praedicatur, uti et lux, et id quod Deum efficit, et causa, et quae- cunque tandem sunt totius divinitatis, ad omnem divinam laudem sacrae litterae transtulerunt; summatim quidem, cum dicunt: Omnia ex Deo, fusius vero, ut cum quidam ait: Omnia per ipsum et in ipso facta sunt; et: In ipso cuncta consistunt: et: Emitles Spiritum tuum, et creabuntur. Et, ut compendio quis dicat, ipsummet Dei Verbum ait: Ego et Pater unum sumus; et: Quaecunque habet Pater, mea sunt; et: Omnia mea tua sunt, et omnia tua mea sunt. Et rursum quae sunt Patris et sua, Spiritui divino principali per communicationem unionemque attribuit, utpote divinas operationes, venerationem, scaturientem et nunquam deficientem causam, atque distributionem donorum quae bonum decent. Ac neminem quidem arbitror eorum, qui Scripturis haudquaquam perversis sunt imbuti, negaturum, omnia quae Deo ratione perfectae Deitatis competunt, toti inesse divinitati. Cum igitur haec in praesentiarum quidem breviter et ex parte, alibi vero, quantum satis est, sacrorum eloquiorum testimonio probaverimus ac distinxerimus, quodcunque tandem integrum Dei nomen explicare aggrediemur, ad totam divinitatem pertinere vere putandum est.

Si quis autem objecerit nos isto modo contra distinctionem divinitati competentem, confusionem quamdam introducere, nae is, nostro judicio, ejuscemodi objectionis veritatem probare nunquam poterit. Nam si talis sit qui omnino sacris litteris resistat, a philosophia quoque nostra procul admodum aberit: et nisi illi curae sit divina sacrarum litterarum sapientia, quomodo nobis curae erit ut ipsum ad scientiam theologicam manuducamus? Sin eloquiorum veritati attendat, nos ista quoque regula luceque freti; ad reddendam pro viribus rationem sine tergiuersatione properabimus, dicentes, theologiam quidem nonnulla copulatim tradere, quaedam vero distinctè; neque fas esse copulata disjungere, nec distincta confundere, sed Scripturis insistendo pro virili ad diuinos esse splendores aspirandum; quoniam inde divinas explamationes ceu quamdam veritatis regulam pulcherrimam, accipimus, dum quae ibi sunt recondita, nihil addendo, nihil minuendo, nihil pervertendo, in nobismetipsis conservare nitimur, atque ipsi interim eloquiorum custodia conservamur, fendendos vires accipimus.

Nomina itaque copulata in unum in tota divinitate, ut in theologicis informationibus prolixe ex Scripturis sacris demonstravimus, sunt, supra- quam bonus, supraquam Deus, supraquam substantia, supraquam vivens, supraquam sapiens, et quaecunque sunt ablationis secundum exsuperantiam; cum quibus numerantur omnia quae ad rationem causae pertinent, bonum, pulchrum, existens, vivificum, sapiens, et quaecunque sunt ex donis ejus quae bonitatem ejus decent, a quibus omnium bonorum causa nominatur. Discreta vero sunt Patris suprasubstantiale nomen, et res, et Filii, et Spiritus sancti, nulla in his facta reciprocatione, nec ulla prorsus communitate introducta. Est praeterea discreta ac distincta, perfecta, sicut in nobis, et immutabilis Jesu essentia, et quaecunque sunt mysteria substantialia humanitatis ejus.

Arbitror autem expedire, ut nonnihil altius resumendo perfectissimus ille divinae unionis ac distinctionis modus explaneetur, quo nobis oratio omnis ita sit aperta, ut varietatem quidem omnem et obscuritatem repudiet, distincte autem ac plane, ordineque quae propria sunt, quoad ejus fieri potest, definiat. Theologicae nostrae traditionis auctores (ut alibi dixi) divinas quidem uniones vocant abditas istas collocationes plus quam ineffabilis et supra modum ignotae mansionis, quae nusquam sese prodit; distinctiones vero, beneficas Dei emanationes et manifestationes, assignantque, Scripturis A sacris insistendo, nonnulla dictae unioni propria, vicissimque distinctioni, proprias item suas copulationes ac disjunctiones; verbi gratia, in diuina unione seu supersubstantialitate, copulatum quidem unitatis principi Trinitati ac commune est, superessentialis existentia, et supraquam diuina diuinitas, supraquam bona bonitas, summa omnium ejus quae supra omnia est totius proprietatis identitas; unitas supra principium unitatis: ineffabilitas, multiuocatio, indemonstrabilitas, omninoda intelligibilitas, omnium positio, omnium ablatio, supra omnem positionem et ablationem, diuinarum personarum in seipsis, si ita loqui fas est, mutua mansio, et collocatio, in totum supraquam copulata in unum, et non confusa in parte ulla: sicut lumina lampadum (ut exemplis sub sensum cadentibus et familiaribus utar) quae sunt in una domo, et tota sunt in se totis vicissim, non permista, ac per se exsistunt perfecte inter se mutuo sigillatim distincta, conjuncta in unum discrete, et discreta conjunctim. Siquidem in domo cernimus, in qua multae lampades exsistunt, in unum quoddam lumen cunctarum lumina coalescere, splendoremque unum indiuiduumque proferre; neque quisquam, ut arbitror, aere cuncta lumina continente secernere, atque alac confusione contemperata sint. Quinimo si quis unam lampadem educat e domo, simul exhibet totum proprium lumen, nihil quidquam caeterorum luminum in seipsa simul trahens, neque aliquid sui illis relinquens; erat enim illorum, ut dixi, totorum ad tota perfecta conjunctio; mera penitus et nulla ex parte confusa, idque cum esset lumen in corpore, id est aere, et ex materiali igne penderet. Quare supersubstantialem illam unionem longe praestantiorem dicimus, non modo iis quae in corporibus exsistunt unionibus, verum etiam illis quae in animabus ipsis mentibusque contingunt, quas inconfusa et supermundiali ratione obtinent, dum lumina ista deiformia supercoelestiaque proportionata sibi participatione per unionem quandam omnibus eminentiorem, se totis tota participant.

Quinetiam est in superessentialibus Dei nominibus distinctio, qua non tantum (ut dixi) secundum ipsam unionem quaelibet praecipuarum personarum impermista atque inconfusa ponitur, verum etiam ea quae supersubstantialis illius divinae generationis sunt, inter se minime reciprocantur. Adeo ut solus Pater fons sit in supersubstantiali Deitate, atque ita Pater non sit Filius, neque Filius sit Pater, sed cuique divinarum Personarum propriae suae laudes inviolatae conserventur. Hae quidem sunt uniones et distinctiones in illa ineffabili unione et essentia. Quod si vero etiam divina distinctio si emanatio boni conueniens diuinae unionis, quae supraquam unile bonitate Dei multiplicatur: distinctione quidem diuina unitae sunt incomprehensibiles istae communicationes, substantiſicationes, vivificationes, sapientificationes, aliaeque istiusmodi omnium effectricis bonitatis munera, secundum quae ex participationibus et participibus laudantur ea quae imparticipale participantur. Et hoc commune et copulatum et unum est toti diuinitati, participari scilicet ipsam ab unoquoque participantium, et a nullo nulla parte: sicut punctum centri in medio circuli et ab omnibus lineis rectis, quae sunt in circulo circumpositae participatur, et sicut multae figurae sigilli expressae archetypum sigillum participant, et in unaquaque figura sigilli expressa totum et idem sigillum est, et in nulla figura secundum ullam partem. Vincit autem haec exempla diuinitatis, quae ejus nulla est tactio, neque alia cum participantibus n

At dicet aliquis, sigillum in totis expressis figuris non esse totum et idem. Verum hujus rei non sigillum causa est (totum enim sese illud atque idem unicuique communicat), sed participantium differentia, unius, totius, ejusdemque primitivae formae dissimiles reddit effigies: ut si, verbi gratia, subjecta sint mollia, formatuque facilia, leuiaque et insignita, nec reluctanlia, nec dura, neque obscura, et inconslantia, figuram nitidam et apertam, ac permanentem habitura sunt: sin autem aliquid dictae aptitudini defuerit, ea utique causa erit, cur figura minus expressa sit et clara, caeteraque accidant quae ex participandi ineptitudine solent euenire. Porro in benefica nostri reparatione munus hoc a Deitate distinctum est, quod propter nos ex nobis Verbum, quod supra substantiam est, integram veramque nostram substantiam assumpserit, eaque gesserit tuleritque, quae humanae ipsius actionis praecipua sunt et singularia. Haec enim nulla ratione communia sunt Patris ac Spiritus, nisi forte quis dicat, consilii benigni atque humani communitate, et secundum omnem illam eminentem atque ineffabilem diuinam operationem, quam, apud nos exsistens, is qui immutabilis erat exercuit, in quantum Deus et Dei Verbum. Nos quoque similiter res diuinas sermone coniungere distinguereque satagimus, tinctae.

Sed harum unionum ac distinctionum quarumcunque in eloquiis rationes Deo consentaneas reperimus, in institutionibus theologicis, seorsum de singulis disserentes, uti potuimus, explicuimus, partim quidem eas vera ratione enodando, et exponendo, atque ita purum ac tranquillum animum perquam lucidis eloquiorum contemplationibus admovendo; partim vero, ceu mysticeis, ex divina traditione supra intellectus operationem intendendo. Divina enim omnia, etiam illa quae nobis apparuerunt, solis participationibus cognoscuntur; porro ipsa, cujusmodi in suo principio suaque sede propria existant, nullus sensus attingit, nulla natura nullaque cognitio penetrat. Veluti cum arcanum illud superessentiale, vel Deum, vel vitam, vel substantiam, vel lucem, vel Verbum appellamus, nihil aliud quam vel deificas, vel substantialificas, vel vivificas, vel sapientificas virtutes intelligimus, quae ab eo in nos dimanant; ipsum autem omnium mentis operationum cessatione contingimus, cum nullam cernamus divinitatis effectionem, nullam vitam, aut essentiam, quae plane similis sit causae illi, quae cunctis per omnem excellentiam antecellit. Rursum a Scripturis sacris accepimus, Patrem quidem esse originem in divinis, Jesum vero et Spiritum sanctum, quasi Dei prolem, vel, si dictu fas sit, quasi germina divina, floresve ac lumina supersubstantialia exsistere: quonam autem pacto sese ha-

Caeterum hactenus omnis intellectus nostri studium eo tendit, ut intelligat, quomodo divina omnis paternitas et filiatio, ex supraeminenti omnium patriarchatu filiiq; principali, tam nobis quam supra coelestibus virtutibus indulta sit, ex qua fit, ut etiam dii deorumque filii ac patres sint ac nominentur mentes deiformes, quibus ejuscemodi paternitas ac filiatio spiritaliter confertur, modo scilicet incorporeo a materia segregato, intelligibilique, quo tamen Spiritus divinus, ut supra omnem quae concipi potest materiae vacuitatem ac deificationem constitutus, eminentior exsistit, uti, et Pater Filiusque, ab omni simili paternitate ac filiatione divina eminenter exempli. Non enim est perfecta et absoluta similitudo eorum quae effecta sunt et causarum; quin potius habent quidem effecta causarum, quoad fieri potest, imagines; ipsae vero causae ex effectis exemptae sunt et pro ratione principatus sui supra locatae ac fundatae: et ut nostratibus exemplis utar, voluptates ac dolores efficere dicuntur, ut homines laetentur vel doleant, tamen ipsae nec laetantur nec dolent; ignis etiam cum calefaciat et comburat, non tamen comburi et calefieri dicitur. Et si quis vitam ipsam vivere aut illuminari lucem dixerit, mea quidem sententia, non omnino quod nimirum abundantius, et secundum essentiam,

Quinetiam, id quod est omnium quae de Deo dicuntur clarissimum, divina ipsius Jesu e natura nostra formatio, et ineffabilis est sermone omni, nullique notae intelligentiae, etiam ipsi antiquissimorum angelorum primati. Atque eum quidem viri formam et substantiam assumpsisse, mystice accepimus; sed ignoratur, quomodo ex Virginis sanguine alia quam naturae lege sit efformatus, quove pacto siccis pedibus, qui corporis molem et materiae pondus haberet!, liquidam perambulaverit fluxamque substantiam, aliaque perfecerit quae supernaturalem Jesu naturam indicant. Verum haec a nobis etiam alibi satis explicata, et ab inclyto praeceptore nostro supra naturae modum valde celebrata sunt in theologicis ipsius elementis, quae ille partim a theologis sanctis accepit, partim etiam ex solerti Scripturarum indagatione longo exercitio ac tempore comprehendit, partim etiam diviniore quadam inspiratione hausit, ista non discendo tantum, verum etiam divina patiendo assecutus, nec non eorum (si dictu fas sit) compassione, ad illam quae doceri nequit fidem mysticam atque unionem informatus. Atque ut plurima, eaque beatissima, praeclarae illius mentis documenta paucis subjiciamus, haec de Jesu in theologicis elementis a se collectis ait:

Sanctissimi Hierothei verba ex theologicis elementis.

Causa omnium, et quae omnia implet, est Jesu Christi divinitas, quae servat partes toti consentientes; et neque pars neque totum est, et est totum et pars, quatenus omne et totum et partem in seipsa comprehendit et suprahabet, et antehabet. Perfecta quidem est in imperfectis, tanquam principalis causa perfectionis; imperfecta autem in perfectis, tanquam supraquam perfecta et ante perfecta: forma formarum effectrix in iis quae carent forma, tanquam principalis causa formae; sine forma in ipsis formis, utpole supra formam substantia totis substantiis insistens impollute, et ab omni substantia supra substantialem abstracta; tota principia et ordines definiens, supra omne principium et omnem ordinem collocata. Rerum est mensura, saeculumque et supra saeculum, et ante saeculum; plena est in iis quae egent, in iis quae plena sunt exuberat; ineffabilis est et inexplicabilis, suprà sensum, supra vitam, supra substantiam, supernaturaliter habet supernaturalitatem, et supersubstantialiter substantiam excellit. Unde, quoniam A ad nostram usque naturam ex humani generis amore se demisit, nostramque vere substantiam assumpsit, summusque ille Deus appellatus est homo (propitiationis profecto illa sunt omnem intellectum rationemque superantis, quae modo praedicamus), in his quoque naturam substantiamve confusione nobis sese communicauit, exinanitione perpessus, verum etiam, quod nouis nostrae sunt, supra naturae ordinem substantiamque, omnia ex nobis et supra nos excellenter habens.

Sed de his satis; modo sermonis nostri scopum prosequamur, communia et vnita diuinae distinctionis nomina, prout possumus, explicando. Atque vt plane de omnibus deinceps explicemus, distinctionem diuinam esse dicimus, quemadmodum dictum est, benignissimas Dei emanationes. Dum enim rebus omnibus vbertim bonorum omnium consortia impertiit et infundit, tum coniuncte quidem distinguitur, amplificatur autem vnîce, multiplexque fit ex vno, nec ab vnitate discedit: vt puta, quoniam Deus superessentialiter est essentia, cunctasque producit essentias, secundum illud vnum quod est multiplicari dicitur, dum multas ex se producit entitates; verumtamen in seipso manet in multiplicatione unus, et in emanatione unitus, atque in distinctione perfectus, quod sit ab essentiis omnibus superessentialiter exemplus, tam singulari productione omnium quam indiminuta suarum indeficientium profusione communicationum. Quinetiam cum quid unum ipse sit, omnique parti et toti, et uni et multitudini, unius sui consortium largiatur, vel ut sic etiam supra substantiam exsistat unus, cum neque pars sit multitudinis, neque ex partibus totum; nam hoc modo non est quid unum, neque sic unum participat, habetve unitatem: sed longe ab his alia ratione quid unum est, supra unum, quod rebus unum est, et multitudo individua, inexplebilis superplenitudo, omne unum multitudinemque producens ac perficiens atque complectens. Rursus dum ejus deificatione deiformi pro cujusque virtute plures dii fiunt, videtur quidem diciturque unius Dei divisio multiplicatioque, verumtamen ipse est principium istiusmodi divinitatis et eminenter Deus, et superessentialiter unus Deus, indivisus in dividuis, in se unus, et in multis istis neque mistus neque multiplicatus. Quod cum supernaturaliter intellexisset communis noster ac praeceptoris nostri ad divinam illustrationem manuductor, qui multum in divinis rebus exer- citatus est, et lux est mundi, haec in Epistolis suis de diuino Numine afflatus scribit: Nam etsi sunt qui dicantur dii, siue in coelo, siue in terra (siquidem sunt dii multi, et domini multi), nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum. Etenim in diuinis rebus uniones superant distinctiones, et antecedunt, nihiloque minus tamen etiam conjunctae sunt post unius non abeuntem singularemque distinctionem. Has itaque communes unitasque totius diuinitatis distinctiones, siue beneficas emanationes, ex nominibus diuinis, quae illas in eloquiis declarant, pro virili nostra parte celebrare conabimur; si hoc primum, nomen Dei, cuicunque diuinorum Personae divinae Trinitate accipi.