The Mystical Theology
Saint Dionysius the Areopagite
Περὶ μυστικῆς θεολογίας
The Mystical Theology (De mystica theologia) is the shortest and densest treatise of the Corpus Dionysiacum, addressed to Timothy. In five brief chapters it teaches the ascent beyond every affirmation and negation to union with God 'in the divine darkness' of unknowing — the theology of negation that Aquinas cites most among Dionysius's works and that anchors the scholastic doctrine of God's incomprehensibility. Moses' ascent of Sinai and the Apache Bartholomew's 'theology of much and least' frame the movement through causes to the Cause itself, Who is beyond every assertion and every removal. Schola presents the Greek text with the Latin translation of Balthasar Corderius (as printed in Migne PG3, 1857) and the English translation of John Parker (1897).
CAPUT I. Quaenam sit divina caligo.
Trinitas supernaturalis, et supraquam divina et supraquam bona theosophiae Christianorum praeses, dirige nos ad mysticorum oraculorum plus quam indemonstrabile, et plus quam lucens et summum fastigium, ubi simplicia, et absoluta, et immutabilia theologiae mysteria, aperiuntur in caligine plus quam lucente silentii arcana docentis, quae in obscuritate tenebricosissima plusquam clarissime superlucet, et in omnimoda intangibilitate atque invisibilitate, praepulchris splendoribus mentes oculis captas superadimplet. Haec quidem mea sint vota; tu vero, chare Timothee, in mysticis contemplationibus, intenta exercitatione, et sensus relinque, et intellectuales operationes, et sensibilia, et intelligibilia omnia, et ea quae sunt et quae non sunt universa, ut ad unionem eius, qui supra essentiam et scientiam est, quantum fas est, indemonstrabiliter assurgas; siquidem per liberam et absolutam, et puram tui ipsius a rebus omnibus avocationem, ad supernaturalem illum caliginis divinae radium, detractis omnibus et a cunctis expeditus, eveheris.
Haec autem vide, ne quis audiat rudiorum; istos dico, qui rebus (naturalibus) adhaerescunt, et nihil ultra naturalia supernaturaliter esse imaginantur, quinimo arbitrantur sua cognitione nosse eum, qui posuit tenebras latibulum suum. Quod si supra captum horum sint divinorum mysteriorum institutiones; quid dixerit quis de illis qui magis rudes sunt, qui summam causam omnium, ex iis quae in natura rerum extrema sunt designant, nihilque aiunt eam antecellere impiis multarum formarum imaginibus, quas ipsi fingunt, cum oporteret in ea, ut omnium causa, omnes entium affirmationes statuere ac de ea affirmare; quin illas ipsas omnes de ea magis proprie negare, tanquam supra omnia superexistente, nec existimare negationes affirmationibus esse contrarias, sed ipsam multo priorem et superiorem privationibus esse supra omnem et ablationem, et positionem.
Hac utique ratione divus Bartholomaeus ait et copiosam esse theologiam, et minimam, atque Evangelium amplum et magnum, et rursus concisum. Illud, ut mihi videtur, eximie intelligens, quod benigna omnium causa sit et multiloqua, et breviloqua simul atque nullius sermonis, utpote cuius neque dictio neque intelligentia sit, quia cunctis creatis superessentialiter supereminet, et absque operimentis ac vere ostenditur solis iis, qui cuncta quae impura, quaeque pura sunt, pertranseunt, omnemque omnium sanctorum fastigiorum ascensum transcendunt, et omnia divina lumina, et sonos, et sermones caelestes relinquunt, et in caliginem absorbentur, ubi vere est, sicut ait Scriptura, qui est ultra omnia. Non enim temere divinus Moyses expiari primum ipse iubetur, ac deinde a non expiatis segregari, et post omnem expiationem audit multisonas tubas, cernitque multa lumina, puros ac multiplices radios iacentia: postmodum a multitudine separatur, et cum electis sacerdotibus ad summum fastigium divinorum ascensuum pertingit. Sed hactenus nondum versatur cum ipso Deo, nec eum videt (inaspectabilis enim est), sed locum ubi stetit. Hoc autem existimo significare, divinissima et summa eorum quae cernuntur et intelliguntur, rationes quasdam esse quae subiiciant menti illa, quae sunt subiecta ei, qui universis antecellit; quibus praesentia ipsius, quae omnem cogitationem mentis vincit declaratur, insistens tanquam in vestigiis summis intellectibilibus locorum eius sanctissimorum; ac tunc ab iis ipsis quae videntur, et ab iis quae vident, absolutus et expeditus, in caliginem vere mysticam incognoscibilitatis ingreditur, in qua omnes scientificas apprehensiones excludit, et in omnimode intactili et invisibili haeret, totus exsistens ipsius qui est ultra omnia; neque ullius, neque suus, neque alterius, cum eo autem qui est penitus incognoscibilis, per vacationem omnis cognitionis, secundum meliorem partem copulatus, et eo ipso quod nihil cognoscit, supra mentem cognoscens.
CAPUT II. Quomodo oporteat etiam uniri, ac laudes referre, omnium auctori, qui est supra omnia.
Nos in hac supraquam lucente caligine versari exoptamus, et per visionis cognitionisque negationem videre et cognoscere id quod supra visionem cognitionemque exstitit, hoc ipso quod non videmus neque cognoscimus: hoc enim est vere videre et cognoscere, et supra essentialem supernaturaliter laudare per omnium rerum ablationem, non secus ac qui statuam nativam dedolant, auferentes omnia quae circumposita claram formae latentis visionem impediebant, ablatione sola genuinam eius occultam pulchritudinem manifestant. Oportet autem, ut existimo, ablationes contrario modo, quam positiones celebrare; siquidem illas a primis incipientes, et per media et extrema descendentes ponebamus; hic vero ab extremis ad prima ascendentes, omnia removemus, ut revelate cognoscamus illam incognoscibilitatem, quae ab omnibus, quorum cognitio est, in rebus omnibus obtegitur; et supranaturalem illam caliginem intueamur, quae ab omni, quod in rebus est, lumine occulitur.
CAPUT III. Quae sint affirmantes de Deo locutiones, quæ negantes.
In theologicis quidem informationibus ea quae affirmantis theologiae maxime propria sunt, celebravimus; quomodo divina bonaque natura unica dicatur, quomodo trina; quaenam secundum illam paternitas dicatur, et quaenam filiatio, quidve velit sibi illa divina Spiritus denominatio: quomodo ex immateriali et individuo bono, cordialia ista bonitatis lumina pullularint, et in ipso, et in seipsis, et in se mutuo coaeterna propagationi mansione nusquam digrediendo permanserint: quomodo Iesus, supersubstantialis, humanae naturae veritatibus substantiatus sit, et quaecumque alia a Scripturis exposita in theologicis informationibus celebravimus. In libro autem De divinis nominibus, quomodo bonus nominetur, quomodo ens, quomodo vita et sapientia et virtus, et quaecumque alia spiritalem Dei concernunt appellationem; in Symbolica vero theologia, quaenam nomina divina e rebus sensibilibus translata sint, quaeque divinae formae, quae figurae, quae membra, quae instrumenta, quae divina loca, qui ornatus, qui furores, quae tristitiae et irae, quaenam ebrietates et crapulae, quae iuramenta, quae maledictiones, qui somni, quae evigilationes; et quotquot aliae sunt symbolicae effigiationis Dei sacrae formationes ac figurationes. Arbitror etiam te deprehendisse, quomodo extrema sint prolixiora prioribus; decebat enim informationes theologicas, et divinorum nominum explanationem minus verbosa esse Symbolica theologia. Quanto enim ad altiora contendimus, tanto magis sermones nostri rerum intellectilium aspectibus contrahuntur; sicut etiam modo, dum caliginem illam, quae intellectum superat, ingrediemur, non in breviloquentiam duntaxat, verum etiam in silentium perfectum, et intelligentiae defectionem incidemus. Atque in illis quidem a supremo ad infima derivans oratio, pro mensura descensus ad proportionatam latitudinem extendebatur; nunc vero ab inferioribus ad id quod supremum eminet, ascendens iuxta modum ascensionis contrahitur, et post omnem ascensum penitus obmutescet, atque ineffabili (Deo) tota coniungetur. Sed quorsum (inquies) a primo positiones divinas statuentes, divinam illam ablationem ab extremis auspicamur? Quia nimirum, cum id, quod supra omnem positionem est, statuebamus ab eo quod ipsi magis cognatum est, fundamentum affirmandi ponendum erat; verum cum id tollimus quod supra omnem est ablationem, ab iis quoque quae maxime distant removeri debet; nonne Deus magis est vita et bonitas, quam aer aut lapis? magisque non crapulatur aut irascitur, quam non dicatur aut intelligatur?
CAPUT IV. Quod nihil rerum sensibilium sit is, qui omnis rei sensilis secundum excellentiam est auctor.
Dicimus ergo, causam omnium, et quae supra omnia est, nec essentiae, nec vitae, nec rationis, nec mentis expertem esse, neque corpus exsistere, neque figuram, neque qualitatem aut quantitatem aut molem habere, neque in loco esse, neque videri, neque tactum sensilem habere, neque sentire, nec sub sensum cadere, nec inordinationem admittere aut perturbationem a passionibus materialibus excitatam, nec imbecillem esse et sensilibus casibus obnoxium; neque lucis indigum exsistere, neque mutationem aut corruptionem, neque fluxum, neque quidquam eorum quae sensibilia sunt1, vel esse, vel habere.
CAPUT V. Quod nihil rerum intellectilium sit is qui omnis rei intellectilis secundum excellentiam est auctor.
Rursus autem ascendentes dicimus, quod nec anima sit, neque mens, nec imaginationem, vel opinionem, vel rationem, vel intelligentiam habeat; neque sermo est, neque intelligentia; neque dicitur vel intelligitur; neque numerus est, neque ordo, neque magnitudo, neque parvitas, neque aequalitas, neque similitudo, neque dissimilitudo; neque stat, neque movetur, neque quiescit, neque habet potentiam; nec est potentia, neque lumen, neque vivit, neque vita est, neque substantia est, neque saeculum, neque tempus, nec est eius tactio intellectilis, neque scientia, neque veritas est, neque regnum, neque sapientia, nec unum, nec unitas, neque divinitas, neque bonitas, neque spiritus est, ut nos spiritum cognoscimus; nec est filiatio, neque paternitas, nec aliud quidquam eorum, quae nobis, aut ulli eorum qui sunt, cognita sunt; neque aliquid eorum quae non sunt, neque quae sunt; neque quae sunt eam cognoscunt quatenus est, nec ipsa cognoscit quae sunt quatenus sunt; nec est illi ratio, neque nomen, neque cognitio; neque tenebra est, neque lumen, nec error, neque veritas; nec est eius in universum positio, nec ablatio; imo cum eorum, quae post ipsam sunt, positiones et ablationes facimus, ipsam neque ponimus, neque tollimus; quia supra omnem positionem est perfecta; et singularis omnium causa; et supra omnem ablationem exsuperatio omnium simpliciter abstracta, et ultra omnia.