Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber III
Francesco Silvestri (1474–1528)
Commentaria in Summam contra Gentiles
First published 1926
In Book III of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) expounds Aquinas's account of providence, human happiness, moral action, and divine grace. The commentary accompanies the Leonine text in volume XIV (1926). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.
Prooemium
Caput I: Quod Omne Agens Agit propter Finem
Caput II: Quod Omne Agens Agit propter Bonum
Caput III: Quod Malum est Praeter Intentionem in Rebus
Caput IV: Rationes Quibus Videtur Probari quod Malum non Sit Praeter Intentionem
Caput V: Solutio Rationum Praemissarum
Caput VI: Quod Malum non est Aliqua Essentia
Caput VII: Rationes Quibus Videtur Probari quod Malum Sit Natura vel Res Aliqua
Caput VIII: Solutio Rationum Praemissarum
Caput IX: Quod Causa Mali est Bonum
Caput X: Quod Malum Fundatur in Bono
Caput XI: Quod Malum non Totaliter Consumit Bonum
Caput XII: Quod Malum Habet Aliquo Modo Causam
Caput XIII: Quod Malum est Causa per Accidens
Caput XIV: Quod non est Summum Malum
Caput XV: Quod Finis Cuiuslibet Rei est Bonum
Caput XVI: Quod Omnia Ordinantur in Unum Finem, qui est Deus
Caput XVII: Quomodo Deus Sit Finis Rerum
Caput XVIII: Quod Omnia Intendunt Assimilari Deo
Caput XIX: Quomodo Res Imitentur Divinam Bonitatem
Caput XX: Quod Res Intendunt Naturaliter Assimilari Deo in Hoc quod est Causa
Caput XXI: Quomodo Diversimode Res Ordinantur in Suos Fines
Caput XXII: Quod Motus Caeli est a Principio Intellectivo
Caput XXIII: Quomodo Appetunt Bonum Etiam quae Cognitione Carent
Caput XXIV: Quod Intelligere Deum est Finis Omnis Intellectualis Substantiae
Caput XXV: Utrum Felicitas Consistat in Actu Voluntatis
Caput XXVI: Quod Felicitas Humana non Consistit in Delectationibus Carnalibus
Caput XXVII: Quod Felicitas non Consistit in Honoribus
Caput XXVIII: Quod Felicitas Hominis non Consistit in Gloria
Caput XXIX: Quod Felicitas Hominis non Consistit in Divitiis
Caput XXX: Quod Felicitas non Consistit in Potentia Mundana
Caput XXXI: Quod Felicitas non Consistit in Bonis Corporis
Caput XXXII: Quod Felicitas Humana non Consistit in Sensu
Después de que Santo Tomás ha mostrado que la felicidad no consiste en los bienes de la fortuna ni en los bienes del cuerpo, quiere ahora mostrar que no consiste en ninguna operación del alma1.
I. Y primeramente muestra que el sumo bien del hombre no está en los bienes de la parte sensitiva.
Prueba esto, tanto porque estos bienes son comunes al hombre y a los brutos;
y también porque el bien del entendimiento es mejor que el bien del sentido, así como el entendimiento es mejor que el sentido;
y también porque el sumo bien tendría que estar en los manjares y en los placeres venéreos, puesto que las delectaciones máximas según el sentido están en ellos;
y también porque los sentidos son apetecidos por su utilidad y por su conocimiento. Ahora bien, esa utilidad se refiere a los bienes del cuerpo; y la cognición sensitiva se ordena a la intelectiva.
II. Debe advertirse, según la doctrina de Santo Tomás en Iª II<sup>ae</sup>, q. III, a. 3, que, aunque la beatitud no consiste esencialmente en la operación de los sentidos, ésta, sin embargo, de algún modo pertenece a la beatitud del hombre. Pues a la beatitud imperfecta, tal como puede tenerse en esta vida, concurre antecedentemente, en cuanto la operación del entendimiento presupone la operación del sentido. Y a la beatitud perfecta, tal como se tiene en la patria, se acompaña concomitantemente: pues, según Agustín, en la Epístola a Dioscoro2, después de la resurrección, de la beatitud del alma se hará cierta redundancia hacia el cuerpo y hacia los sentidos corporales, para que éstos se perfeccionen en sus operaciones.