Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber III

Francesco Silvestri

Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber III

Francesco Silvestri (1474–1528)

Commentaria in Summam contra Gentiles

First published 1926

In Book III of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) expounds Aquinas's account of providence, human happiness, moral action, and divine grace. The commentary accompanies the Leonine text in volume XIV (1926). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.


Prooemium

Caput I: Quod Omne Agens Agit propter Finem

Caput II: Quod Omne Agens Agit propter Bonum

Caput III: Quod Malum est Praeter Intentionem in Rebus

Caput IV: Rationes Quibus Videtur Probari quod Malum non Sit Praeter Intentionem

Caput V: Solutio Rationum Praemissarum

Caput VI: Quod Malum non est Aliqua Essentia

Caput VII: Rationes Quibus Videtur Probari quod Malum Sit Natura vel Res Aliqua

Caput VIII: Solutio Rationum Praemissarum

Caput IX: Quod Causa Mali est Bonum

Caput X: Quod Malum Fundatur in Bono

Caput XI: Quod Malum non Totaliter Consumit Bonum

Caput XII: Quod Malum Habet Aliquo Modo Causam

Caput XIII: Quod Malum est Causa per Accidens

Caput XIV: Quod non est Summum Malum

Caput XV: Quod Finis Cuiuslibet Rei est Bonum

Caput XVI: Quod Omnia Ordinantur in Unum Finem, qui est Deus

Caput XVII: Quomodo Deus Sit Finis Rerum

Caput XVIII: Quod Omnia Intendunt Assimilari Deo

Caput XIX: Quomodo Res Imitentur Divinam Bonitatem

Caput XX: Quod Res Intendunt Naturaliter Assimilari Deo in Hoc quod est Causa

Caput XXI: Quomodo Diversimode Res Ordinantur in Suos Fines

Caput XXII: Quod Motus Caeli est a Principio Intellectivo

Caput XXIII: Quomodo Appetunt Bonum Etiam quae Cognitione Carent

Caput XXIV: Quod Intelligere Deum est Finis Omnis Intellectualis Substantiae

Caput XXV: Utrum Felicitas Consistat in Actu Voluntatis

Caput XXVI: Quod Felicitas Humana non Consistit in Delectationibus Carnalibus

Caput XXVII: Quod Felicitas non Consistit in Honoribus

Caput XXVIII: Quod Felicitas Hominis non Consistit in Gloria

Caput XXIX: Quod Felicitas Hominis non Consistit in Divitiis

Caput XXX: Quod Felicitas non Consistit in Potentia Mundana

Caput XXXI: Quod Felicitas non Consistit in Bonis Corporis

Caput XXXII: Quod Felicitas Humana non Consistit in Sensu

Caput XXXIII: Quod Ultima Hominis Felicitas non Consistit in Actibus Virtutum Moralium

Caput XXXIV: Quod Ultima Felicitas non Sit in Actu Prudentiae

Caput XXXV: Quod Felicitas non Consistit in Operatione Artis

Caput XXXVI: Quod Ultima Felicitas Hominis Consistit in Contemplatione Dei

Caput XXXVII: Quod Felicitas Humana non Consistit in Cognitione Dei quae Communiter Habetur a Pluribus

Caput XXXVIII: Quod Felicitas Humana non Consistit in Cognitione Dei quae Habetur per Demonstrationem

Caput XXXIX: Quod Felicitas Humana non Consistit in Cognitione Dei quae est per Fidem

Caput XL: Utrum in Hac Vita Homo Possit Intelligere Substantias Separatas per Studium et Inquisitionem Scientiarum Speculativarum

Caput XLI: Quod non Possumus in Hac Vita Cognoscere Substantias Separatas sicut Ponit Alexander

Caput XLII: Quod non Possumus in Hac Vita Intelligere Substantias Separatas sicut Ponit Averroes

Caput XLIII: Quod Ultima Felicitas Hominis non Consistit in Cognitione Substantiarum Separatarum Qualem Praedictae Opiniones Fingunt

Caput XLIV: Quod non Possumus in Hac Vita Intelligere Substantias Separatas

Caput XLV: Quod Anima in Hac Vita non Intelligit Seipsam per Seipsam

Caput XLVI: Quod non Possumus in Hac Vita Videre Deum per Essentiam

Caput XLVII: Quod Ultima Hominis Felicitas non Sit in Hac Vita

Caput XLVIII: Quod Substantiae Separatae non Vident Deum per Essentiam ex Hoc quod Cognoscunt eum per Suam Essentiam

Caput XLIX: Quod in Naturali Cognitione Quam Habent Substantiae Separatae de Deo non Quiescit Earum Naturale Desiderium

Caput L: Quomodo Deus per Essentiam Videatur

Caput LI: Quod Nulla Creata Substantia Potest Sua Naturali Virtute Pervenire ad Videndum Deum per Essentiam

Caput LII: Quod Intellectus Creatus Indiget Aliqua Influentia Divini Luminis ad Hoc ut Deum per Essentiam Videat

Caput LIII: Rationes Quibus Videtur Probari quod Deus non Possit Videri per Essentiam, et Solutiones Earum

Caput LIV: Quod Intellectus Creatus non Comprehendit Divinam Substantiam

Caput LV: Quod Nullus Intellectus Creatus, Videndo Deum, Videt Omnia quae in Eo Videri Possunt

Caput LVI: Quod Omnis Intellectus, Cuiuscumque Gradus, Particeps esse Potest Divinae Visionis

Caput LVII: Quod Unus Alio Perfectius Deum Videre Potest

Caput LVIII: Quomodo Videntes Divinam Substantiam Omnia Vident

Caput LIX: Quod Videntes Deum Omnia Simul Vident in Ipso

Caput LX: Quod per Visionem Dei Aliquis Fit Particeps Vitae Aeternae

Caput LXI: Quod Videntes Deum in Perpetuum eum Videbunt

Caput LXII: Qualiter in Illa Ultima Felicitate Omne Desiderium Hominis Completur

Caput LXIII: Quod Deus Sua Providentia Gubernat Res

Caput LXIV: Quod Deus Conservat Res in esse

Caput LXV: Quod Nihil Dat esse Nisi Inquantum Agit in Virtute Divina

Caput LXVI: Quod Deus est Causa Operandi Omnibus Operantibus

Caput LXVII: Quod Deus est Ubique

Caput LXVIII: De Opinione Eorum qui Rebus Naturalibus Proprias Subtrahunt Actiones

Caput LXIX: Quomodo Idem Effectus Sit a Deo et a Natura Agente

Caput LXX: Quod Divina Providentia non Excludit Totaliter Malum a Rebus

Caput LXXI: Quod Divina Providentia non Excludit Contingentiam a Rebus

Caput LXXII: Quod Divina Providentia non Excludit Arbitrii Libertatem

Caput LXXIII: Quod Divina Providentia non Excludit Fortunam et Casum

Caput LXXIV: Quod Providentia Dei Sit Singularium Contingentium

Caput LXXV: Quod Providentia Dei Sit Omnium Singularium Immediate

Caput LXXVI: Quod Executio Divinae Providentiae Fit Mediantibus Causis Secundis

Caput LXXVII: Quod Mediantibus Creaturis Intellectualibus Aliae Creaturae Reguntur a Deo

Caput LXXVIII: Quod Substantiae Intellectivae Inferiores Reguntur per Superiores

Caput LXXIX: De Ordinatione Angelorum ad Invicem

Caput LXXX: De Ordinatione Hominum ad Invicem et ad Alia

Caput LXXXI: Quod Inferiora Corpora Reguntur a Deo per Corpora Caelestia

Caput LXXXII: Epilogus Praedictorum

Caput LXXXIII: Quod Corpora Caelestia non Imprimant in Intellectus Nostros

Caput LXXXIV: Quod Corpora Caelestia non sunt Causae Voluntatum et Electionum Nostrarum

Caput LXXXV: Quod Corporales Effectus in Istis Inferioribus non Sequuntur ex Necessitate a Corporibus Caelestibus

Caput LXXXVI: Quod Motus Caelestis Corporis non Sit Causa Electionum Nostrarum ex Virtute Animae Moventis, ut Quidam Dicunt

Caput LXXXVII: Quod Substantiae Separatae Creatae non Possunt esse Causa Directe Electionum et Voluntatum Nostrarum, sed Solus Deus

Caput LXXXVIII: Quod Motus Voluntatis Causatur a Deo, et non Solum Potentia Voluntatis

Caput LXXXIX: Quod Electiones et Voluntates Humanae Subduntur Divinae Providentiae

Caput XC: Quomodo Res Humanae ad Superiores Causas Reducantur

Caput XCI: Quomodo Dicitur Aliquis Bene Fortunatus, et Quomodo Adiuvatur Homo ex Superioribus Causis

Caput XCII: De Fato: an Sit, et Quid Sit

Caput XCIII: De Certitudine Divinae Providentiae

Caput XCIV: Quod Immobilitas Divinae Providentiae Utilitatem Orationis non Excludit

Caput XCV: Quod Deus non Omnes Orationes Exaudit

I bis. Porque por las razones del capítulo precedente podría alguien pensar que nuestras oraciones deben ser siempre escuchadas por Dios, Santo Tomás quiere excluir esta falsa opinión.

Sobre esto hace tres cosas: primero, muestra que no es inconveniente que las peticiones de los orantes no sean siempre admitidas por Dios; segundo, de lo puesto por delante recoge la intención principal del capítulo precedente ; tercero, excluye algunos errores .

II bis. Lo primero lo muestra discurriendo por las razones ya dichas. Primero. De la primera razón se tiene que Dios colma los deseos de la criatura racional en cuanto desea el bien. Mas no siempre lo que se pide es verdadero bien, sino aparente, y malo simpliciter. Luego tal oración no es exaudible: entiéndase, de la misericordia de Dios. Pues a veces es escuchada para vindicta, como dice Santo Tomás IIª IIae, q. LXXXIII, a. 16, mientras Dios permite que el pecador caiga más profundamente en los pecados. De donde Agustín dice que Dios a veces, propicio, niega lo que, irritado, concede. Esta razón se toca en Iac. IV.

Segundo. De la segunda razón se tiene lo mismo. Porque Dios mueve a desear. Mas lo movible al fin del movimiento no es conducido al fin por el moviente si el movimiento no se continúa. Luego, si el movimiento del deseo no se continúa por la instancia de la oración, no es inconveniente que la oración no consiga su debido efecto. Esta razón se tiene de Luc. XVIII, y de I Thess. v.

Tercero. De la tercera razón se tiene lo mismo. Pues se ha mostrado que Dios cumple convenientemente el deseo de la criatura racional en cuanto se le aproxima. Mas uno se aproxima a Dios por la contemplación, y el devoto afecto, y la humilde y firme intención. Luego, donde faltan estas cosas, la oración no es exaudible: es decir, en cuanto se sigue del mérito de la oración. Esta razón se tiene del Psalm., y de Iac. I.

Cuarto. Lo mismo fue mostrado por la razón de la amistad en la cuarta razón. Luego quien se desvía de la amistad de Dios, no es digno de que su oración sea escuchada. Esta razón se tiene de Prov. XXVIII, y de Isaías I. — De la misma raíz procede que algún amigo de Dios no sea escuchado: a saber, cuando ruega por los que no son amigos de Dios, como se tiene en Ierem. VII.

Sobre esta proposición, Quien se desvía de la amistad de Dios no es digno de que su oración sea escuchada, ha de atenderse que no se dice esto como si ningún pecador fuera escuchado por Dios: porque también los pecadores a veces son escuchados, como es el sentir de Agustín, sobre Ioan. ; y de Crisóstomo, sobre Matth. . Sino porque, aunque a veces sea escuchado, esto empero no es como si fuera de justicia, sino de pura misericordia. De donde Santo Tomás no dijo que la oración de aquél no es exaudible, sino que no es digno de ser escuchado: como diciendo que no merece ser escuchado, aunque Dios a veces lo escuche de misericordia.

Quinto. Del mismo fundamento se argumenta. A veces alguien, por amistad, niega lo que es pedido por un amigo, porque conoce que esto le es nocivo, y que le es más provechoso lo contrario, como es patente en el médico. Luego también Dios a veces no cumple la petición de aquellos a quienes ama de manera especial, para cumplir lo que más conviene al que pide para la salvación. De donde no apartó de Pablo el aguijón de la carne, por la conservación de la humildad, como se tiene en II Cor. XII. — Se confirma por la autoridad de Matth. XX; Rom. VIII; y de Agustín, ad Paulinum et Therasiam.

III bis. De las razones puestas por delante ha de advertirse que se tocan cuatro condiciones de la oración, existiendo todas las cuales, es siempre escuchada; y faltando alguna de ellas, no siempre la oración tiene eficacia para impetrar. Las cuales condiciones se tocan en la glosa de Lucas sobre aquella parábola: ¿Quién de vosotros tendrá un amigo, etc.? : a saber, que se pida piadosamente, perseverantemente, por sí, y lo que pertenece a la salvación. Pues la primera, tercera y cuarta razón muestra que alguna oración no es escuchada por el defecto de la primera condición: o ciertamente porque no se pide el bien útil para la salvación, sino lo contrario de la salvación; o porque faltan las otras condiciones requeridas de parte del que ora en cuanto es orante , las cuales se explican en la tercera razón; o porque falta la caridad, que es no orar piadosamente; pues, como dice Santo Tomás IV Sent., d. XV, q. IV, a. 7, quª 3, ad ult., aquello que se dice piadosamente incluye todas las circunstancias de la virtud con las cuales el acto es ordenado de parte del agente. — Por el defecto de la segunda, muestra la segunda razón que a veces la oración no es escuchada: porque ciertamente no se pide perseverantemente. — Por el defecto de la tercera, muestra la cuarta razón, en su segunda parte, que alguien no es escuchado: a saber, cuando ora no por sí, sino por otro. — Mas la quinta razón muestra que alguien no es escuchado por el defecto de la cuarta condición: porque ciertamente no se pide lo útil para la salvación, ni empero se pide lo que manifiestamente es contrario a la salvación. — Mas donde todas las condiciones predichas han concurrido, Dios siempre escucha al hombre, como dice Santo Tomás en el artículo ya alegado, y también IIa IIae, q. LXXXIII, a. 15, ad 2: y no sólo al justo, sino también al pecador.

Mas si se preguntara cómo la oración del pecador puede tener tales condiciones, puesto que no está en la caridad, y consecuentemente no ora piadosamente: — se dice, según la doctrina de Santo Tomás, en el Cuarto, ubi supra, ad 1; y IIa IIae, eadem quaest., a. 16, ad 2, que el pecador no puede orar piadosamente como si su oración fuera informada por el hábito de la piedad (que con otro nombre se llama religión): puede empero orar piadosamente en esto, que pide algo perteneciente a la piedad, a saber, cuando pide algo que no es contrario a Dios y a la salvación, sino algo que pertenece al honor de Dios y a la utilidad de su propia salvación; como también se dice que alguien a veces quiere y obra justamente, aunque no obre del hábito de la justicia.

IV bis. En orden a lo segundo , se confirma la conclusión del artículo precedente por lo ya dicho, con tal razón. De las cosas que son hechas por Dios (a saber, de algunas) las oraciones y los deseos son causas. Luego las oraciones son eficaces ante Dios. Y sin embargo no disuelven el orden inmutable de la divina providencia. Antes bien, que a tal peticionario se le conceda esto, cae bajo tal orden. — Se prueba la consecuencia. Porque la divina providencia no excluye otras causas: antes bien las ordena a la ejecución del estatuto del orden que tiene junto a sí.

Se confirma. Porque decir que por aquella inmutabilidad no se debe orar para que consigamos algo de Dios, es semejante a como si se dijera que no se debe andar para que lleguemos al lugar, ni que se debe comer para que seamos nutridos. Lo cual es patente que es absurdo.

V bis. En orden a lo tercero, se excluyen dos errores . El primero es de los que decían que ningún fruto hay de la oración. El cual error era de los que negaban del todo la divina providencia, como hacían los epicúreos; y de los que sustraían las cosas humanas a la divina providencia, como hacen algunos peripatéticos, a saber, Averroes, según la opinión de Santo Tomás ; y de los que ponían que todas las cosas que están bajo la divina providencia contingan por necesidad, como pensaban los estoicos. Pues de todas estas cosas se seguía también que todo el culto de la divinidad se hiciera en vano. Este error se toca en Malaquías III.

El segundo error es de los que decían que la divina disposición es mudable por las oraciones. El cual error fue de los egipcios, que decían que el hado se muda por las oraciones, y las imágenes, y las fumigaciones.

A este error parecen favorecer algunas autoridades de la Sagrada Escritura: Isaías XXXVIII, sobre la revocación de la muerte de Ezequías; y Ierem. XVIII; y Ioel. II.

Mas a ellas responde Santo Tomás: y dice primero que, si se entienden según la superficie, inducen a esto, que la voluntad de Dios sea mudable; que algo (a saber, real) advenga a Dios desde el tiempo; y que algunas cosas que se hacen temporalmente en las criaturas sean causa de algo existente en Dios. Las cuales son manifiestamente imposibles; y se oponen a la autoridad de la Sagrada Escritura, la cual contiene la verdad infalible y expresa; a saber, Num. XXIII; I Reg. XV; y Malaquías III.

Dice segundo, que el error que en éstos ocurre procede de que no se considera la diferencia entre el orden universal y el particular: siendo empero tanto más común el orden cuanto más universal fuere la causa. Mas la diferencia entre estos órdenes es, que nada impide que algún orden particular sea mudado por la oración, o por algún otro modo, ya que fuera de ese orden hay algo que puede mudarlo: mas el orden dependiente de la causa universal, que es Dios, no puede ser mudado, porque fuera de este orden no puede ponerse algo por el cual pueda ser trastornado. Porque los egipcios reducían el orden de las cosas humanas a los cuerpos celestes, decían que el hado, proveniente de las estrellas, podía ser mudado por algunas oraciones y ritos: pues fuera de los cuerpos celestes, y sobre ellos, está Dios, quien puede impedir el efecto que ha de seguirse de los cuerpos celestes. Los estoicos empero, refiriendo el orden a Dios como a causa de todas las cosas, ponían que el orden instituido por Dios no podía de ningún modo ser mudado: pero en esto se apartaban de la consideración del orden universal, en que ponían que las oraciones eran útiles para nada, como si las voluntades y los deseos de los hombres no fueran comprendidos bajo aquel orden universal. Pues si son comprendidos bajo ese orden, así como por otras causas, también por éstas, de la divina ordenación, se siguen algunos efectos. De donde es lo mismo excluir los efectos de las oraciones, y los de las otras causas comunes.

Dice tercero, que las oraciones no valen como mudando el orden de la divina disposición: sino como existiendo bajo tal orden.

Dice cuarto, que por la eficacia de la oración puede ser mudado, Dios lo haciendo, el orden particular de la causa inferior, bajo el cual se contiene la necesidad del orden de la causa inferior, como instituido por él.

Dice quinto, a las autoridades predichas, que por la oración de los piadosos se dice que Dios se convierte o se arrepiente, no como si su eterna disposición fuera mudada: sino porque por ella es mudado algo del orden de las causas inferiores instituido por él mismo. De donde Gregorio dice que Dios no muda el consejo, aunque a veces mude la sentencia: a saber, no aquella que expresa la disposición eterna; sino la que expresa el orden de las causas inferiores, según la cual Ezequías había de morir, y algún pueblo había de ser castigado por los pecados .

Dice sexto, que esta mutación de la sentencia se dice transumptivamente penitencia, en cuanto se comporta a semejanza del que se arrepiente: como también se dice metafóricamente que Dios se ira.

  1. Sobre la posición de los estoicos, advierte que Santo Tomás no la reprende en esto, que ponía que el orden de la divina providencia no puede ser mudado: — pues como es patente por lo dicho , esto es verísimo, y comprobado por las autoridades de la Sagrada Escritura — sino en cuanto a esto la reprende, que ponía que las oraciones son útiles para nada. Pues en esto erraba manifiestamente: porque así como bajo el orden de la divina providencia se contienen otras causas particulares, en cuanto Dios se ordenó a sí mismo que algunos efectos fueran producidos mediante ellas; así también las oraciones se contienen bajo el orden de la divina providencia, como causas mediante las cuales Dios se ordenó a sí mismo que haría algunas cosas. De donde Gregorio, en el libro de los Diálogos , dice que aquellas cosas que los santos varones hacen orando, tan predestinadas están que sean obtenidas por las preces. De las cuales cosas es patente que las oraciones valen para esto, que el orden de la divina providencia, acerca de algunos efectos particulares, sea mandado a la ejecución.

Mas las cosas que pertenecen a la inmovilidad de la divina voluntad, fueron explicadas arriba en el primer libro . Por eso no hay que demorarse en ellas.

Caput XCVI: Quomodo Dispositio Providentiae Habeat Rationem

Caput XCVII: Quomodo Deus Possit Facere Praeter Ordinem Suae Providentiae, et Quomodo non

Caput XCVIII: Quod Deus Potest Operari Praeter Ordinem Rebus Inditum, Producendo Effectus absque Causis Proximis

Caput XCIX: Quod Ea quae Deus Facit Praeter Naturae Ordinem non sunt contra Naturam

Caput C: De Miraculis

Caput CI: Quod Solus Deus Facit Miracula

Caput CII: Quod Substantiae Spirituales Aliqua Mirabilia Operantur, quae tamen non sunt Vere Miracula

Caput CIII: Quod Opera Magorum non sunt Solum ex Impressione Caelestium Corporum

Caput CIV: Unde Magorum Operationes Efficaciam Habeant

Caput CV: Quod Substantia Intellectualis quae Praestat Efficaciam Magicis Operibus, non est Bona secundum Virtutem

Caput CVI: Quod Substantia Intellectualis Cuius Auxilio Magicae Artes Utuntur, non est Mala secundum Suam Naturam

Caput CVII: Rationes Quibus Probari Videtur quod in Daemonibus non Possit esse Peccatum

Caput CVIII: Quod in Daemonibus Possit esse Peccatum, et Qualiter

Caput CIX: Solutio Praemissarum Rationum

Caput CX: Quod Speciali Quadam Ratione Creaturae Rationales Divinae Providentiae Subduntur

Caput CXI: Quod Creaturae Rationales Gubernantur propter Seipsas, Aliae Vero in Ordine ad Eas

Caput CXII: Quod Rationalis Creatura Dirigitur a Deo ad Suos Actus non Solum secundum Ordinem ad Speciem, sed Etiam secundum quod Congruit Individuo

Caput CXIII: Quod Divinitus Hominibus Leges Dantur

Caput CXIV: Quod Lex Divina Principaliter Hominem Ordinat in Deum

Caput CXV: Quod Finis Legis Divinae est Dilectio Dei

Caput CXVI: Quod Divina Lege Ordinamur ad Dilectionem Proximi

Caput CXVII: Quod per Divinam Legem Homines ad Rectam Fidem Obligantur

Caput CXVIII: Quod per Quaedam Sensibilia Mens Nostra Dirigitur in Deum

Caput CXIX: Quod Latriae Cultus Soli Deo est Exhibendus

Caput CXX: Quod Divina Lex Ordinat Hominem secundum Rationem circa Corporalia et Sensibilia

Caput CXXI: Qua Ratione Fornicatio Simplex secundum Legem Divinam Sit Peccatum: et quod Matrimonium Sit Naturale

Caput CXXII: Quod Matrimonium Debet esse Indivisibile

Caput CXXIII: Quod Matrimonium Debeat esse Unius ad Unam

Caput CXXIV: Quod Matrimonium non Debet Fieri inter Propinquos

Caput CXXV: Quod non Omnis Carnalis Commixtio est Peccatum

Caput CXXVI: Quod Nullus Cibi Usus est Peccatum secundum se

Caput CXXVII: Quomodo secundum Legem Dei Homo Ordinatur ad Proximum

Caput CXXVIII: Quod in Actibus Humanis sunt Aliqua Recta secundum Naturam, et non Solum Quasi Lege Posita

Caput CXXIX: De Consiliis quae Dantur in Lege Divina

Caput CXXX: De Errore Impugnantium Voluntariam Paupertatem

Caput CXXXI: De Modis Vivendi Eorum qui Voluntariam Paupertatem Sequuntur

Caput CXXXII: Quomodo Paupertas Sit Bona

Caput CXXXIII: Solutio Rationum Supra Inductarum contra Paupertatem

Caput CXXXIV: Solutio Eorum quae Obiiciebantur contra Diversos Modos Vivendi Eorum qui Assumunt Voluntariam Paupertatem

Caput CXXXV: De Errore Eorum qui Perpetuam Continentiam Impugnant

Caput CXXXVI: Contra eos qui Matrimonium Virginitati Aequabant

Caput CXXXVII: Contra Eos qui Vota Impugnant

Caput CXXXVIII: Quod neque Merita neque Peccata Sint Paria

Caput CXXXIX: Quod Actus Hominis Puniuntur vel Praemiantur a Deo

Caput CXL: De Differentia et Ordine Poenarum

Caput CXLI: Quod non Omnia Praemia et Poenae sunt Aequales

Caput CXLII: De Poena quae Debetur Peccato Mortali et Veniali per Respectum ad Ultimum Finem

Caput CXLIII: Quod per Peccatum Mortale Ultimo Fine Aliquis in Aeternum Privatur

Caput CXLIV: Quod Peccata Puniuntur Etiam per Experientiam Alicuius Nocivi

Caput CXLV: Quod Iudicibus Licet Poenas Inferre

Caput CXLVI: Quod Homo Indiget Divino Auxilio ad Beatitudinem Consequendam

Caput CXLVII: Quod per Auxilium Divinae Gratiae Homo non Cogitur ad Virtutem

Caput CXLVIII: Quod Divinum Auxilium Homo Promereri non Potest

Caput CXLIX: Quod Praedictum Auxilium Gratia Nominatur. et Quid Sit Gratia Gratum Faciens

Caput CL: Quod Gratia Gratum Faciens Causat in Nobis Dilectionem Dei

Caput CLI: Quod Divina Gratia Causat in Nobis Fidem

Caput CLII: Quod Divina Gratia Causat in Nobis Spem

Caput CLIII: De Donis Gratiae Gratis Datae. in Quo de Divinationibus Daemonum

Caput CLIV: Quod Homo Indiget Divino Auxilio ad Perseverandum in Bono

Caput CLV: Quod Ille qui Decidit a Gratia per Peccatum, Potest Iterum per Gratiam Reparari

Caput CLVI: Quod Homo a Peccato Liberari non Potest Nisi per Gratiam

Caput CLVII: Qualiter Homo a Peccato Liberatur

Caput CLVIII: Quod Rationabiliter Homini Imputatur si ad Deum non Convertatur, Quamvis Hoc sine Gratia non Possit

Caput CLIX: Quod Homo in Peccato Existens sine Gratia Peccatum Vitare non Potest

Caput CLX: Quod Deus Aliquos a Peccato Liberat, et Aliquos in Peccato Relinquit

Caput CLXI: Quod Deus Nemini est Causa Peccandi

Caput CLXII: De Praedestinatione, Reprobatione, et Electione Divina

↑ Top of work