Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri

Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri (1474–1528)

Commentaria in Summam contra Gentiles

First published 1918

In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.


Prooemium

Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis

Caput II: Quod filius Dei sit Deus

Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio

Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio

Caput V: De opinione Arii circa filium Dei

Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei

Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat

Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii

Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam

Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis

Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia

Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis

Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam

Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis

Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam

Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus

Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona

Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur

Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae

Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur

Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum

Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti

Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio

Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum

Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus

Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae

Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem

Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem

Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem

Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi

Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi

Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam

Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem

Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis

Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo

Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo

Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi

Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi

Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis

Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei

Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei

Caput XLII: Quod humana natura assumpta a verbo non praeextitit assumptioni, sed in ipsa conceptione fuit assumpta

Caput XLIII: Quod natura assumpta a verbo in ipsa conceptione fuit perfecta quantum ad animam et corpus

Caput XLIV: Quod Christum decuit nasci ex virgine

Caput XLV: Quod Christus natus est de spiritu sancto

Caput XLVI: Quod Christus non fuit filius spiritus sancti secundum carnem

Caput XLVII: Quod non sit dicendum Christum esse creaturam

Caput XLVIII: Solutio rationum contra incarnationem superius positarum

Caput XLIX: Quod peccatum originale traducatur a primo parente in posteros

Caput L: Obiectiones contra peccatum originale

Caput LI: Solutio obiectionum positarum

Caput LII: Rationes quibus videtur probari quod non fuit conveniens Deum incarnari

Caput LIII: Quod conveniens fuit Deum incarnari

Caput LIV: Solutio rationum supra positarum contra convenientiam incarnationis

Caput LV: De necessitate sacramentorum

Caput LVI: De distinctione sacramentorum veteris et novae legis

Caput LVII: De numero sacramentorum novae legis

Caput LVIII: De Baptismo

Caput LIX: De confirmatione

Caput LX: De Eucharistia

Caput LXI: De errore infidelium circa sacramentum Eucharistiae

Puesta la verdad del sacramento de la Eucaristía, quiere Santo Tomás resolver las objeciones de los herejes. Y primero, plantea las mismas objeciones; segundo, les responde en el capítulo siguiente.

En orden a lo primero, dice primero que, así como al pronunciar Cristo las palabras antes dichas algunos de los discípulos se turbaron diciendo: Duro es este discurso, etc., así también contra la doctrina de la Iglesia se alzaron los herejes, diciendo que en este sacramento no está real, sino solo significativamente, el cuerpo y la sangre de Cristo. De donde, cuando Cristo dijo, mostrado el pan, Esto es mi cuerpo, el sentido sería: Esto es señal y figura de mi cuerpo; según lo cual también el Apóstol, I Cor. x, dijo: mas la piedra era Cristo. Y así dicen de las demás autoridades.

Dice segundo, que de las palabras del Señor toman ocasión los sostenedores de esta opinión; el cual, hablando de este asunto, para que se sosegara el escándalo de los discípulos que había surgido, casi explicándose a sí mismo, dijo: Las palabras que yo os he hablado, son espíritu y vida.

Dice tercero, que son inducidos también a disentir por muchas dificultades que parecen seguirse de esta doctrina de la Iglesia.

II. La primera es de qué modo el cuerpo de Cristo empiece a estar en el altar, siendo manifiesto que él no siempre estuvo en este altar. Pues esto no parece poder hacerse por conversión de algo en el cuerpo de Cristo, ya que nada se convierte en lo preexistente, por cuanto aquello en que algo se convierte, por esta misma conversión, empieza a ser. Pero es manifiesto que el cuerpo de Cristo preexistió. — Similarmente, tampoco por mutación de lugar. Tanto porque habría que decir que, cuando Cristo empieza a estar en este altar, cesa de estar en el cielo. — Tanto porque ningún movimiento local termina simultáneamente en dos lugares. Pero es manifiesto que este sacramento se celebra simultáneamente en diversos altares.

La segunda es por el lugar. Tanto porque parece que, estando en este sacramento el pan y el vino separadamente, en lugares distintos, Cristo no permanece íntegro: pues las partes de una cosa, separadas en diversos lugares, no se contienen como un solo todo, permaneciendo aquella íntegra. Tanto porque parece imposible que el verdadero cuerpo de Cristo esté todo e íntegro donde parece estar el pan: pues es imposible que un cuerpo mayor sea contenido en el lugar de uno menor. Tanto porque este sacramento acontece celebrarse en muchos lugares: y es imposible que un solo cuerpo exista en muchos lugares.

La tercera dificultad es por aquellas cosas que en este sacramento percibimos por el sentido. Pues sentimos todos los accidentes del pan y del vino. Pero estos no pueden estar en el cuerpo de Cristo como en su sujeto, ni en el aire: pues, siendo muchos de ellos naturales, requieren un sujeto de naturaleza determinada. — Ni pueden existir per se: pues el ser del accidente es inherir; y los accidentes no pueden individuarse sino por el sujeto. — De donde queda que están en la substancia del pan y del vino. Y consiguientemente, que allí no está la substancia del cuerpo de Cristo: pues parece imposible que dos cuerpos estén a la vez juntos.

La cuarta es por las pasiones y acciones que aparecen en el pan y el vino después de la consagración como antes. Porque si se tomase el vino en gran cantidad, embriagaría; y el pan confortaría y nutriría. Parecen también pudrirse, etc. Cosas que no pueden convenir al cuerpo de Cristo.

La quinta dificultad es por la fracción del pan. La cual, en efecto, ni puede darse sin sujeto, ni puede el cuerpo de Cristo ser su sujeto.

Caput LXII: Solutio praemissarum difficultatum, et primo quoad conversionem panis in corpus Christi

Caput LXIII: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte loci

Caput LXIV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte accidentium

Caput LXV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte actionis et passionis

Caput LXVI: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte fractionis

Caput LXVII: Solutio auctoritatis inductae

Caput LXVIII: Ex quali pane et vino debet confici hoc sacramentum

Caput LXIX: De sacramento poenitentiae. Et primo, quod homines post gratiam sacramentalem acceptam peccare possunt

Caput LXX: Quod homo peccans post sacramentorum gratiam potest converti per gratiam

Caput LXXI: De necessitate poenitentiae et partium eius

Caput LXXII: De sacramento extremae unctionis

Caput LXXIII: De sacramento ordinis

Caput LXXIV: De distinctione ordinum

Caput LXXV: De episcopali potestate: et quod in ea unus sit summus

Caput LXXVI: Quod per malos ministros sacramenta dispensari possunt

Caput LXXVII: De sacramento matrimonii

Caput LXXVIII: Quod per Christum resurrectio corporum sit futura

Caput LXXIX: Obiectiones contra resurrectionem

Caput LXXX: Solutio praemissarum obiectionum

Caput LXXXI: Quod homines resurgent immortales

Caput LXXXII: Quod in resurgentibus non erit usus ciborum neque venereorum

Caput LXXXIII: Quod corpora resurgentium erunt eiusdem naturae

Caput LXXXIV: Quod corpora resurgentium erunt alterius dispositionis

Caput LXXXV: De qualitate corporum glorificatorum

Caput LXXXVI: De loco corporum glorificatorum

Caput LXXXVII: De sexu et aetate resurgentium

Caput LXXXVIII: De qualitate corporum resurgentium in damnatis

Caput LXXXIX: Quomodo substantiae incorporeae patiantur ab igne corporeo

Caput XC: Quod animae statim post separationem a corpore poenam vel praemium consequuntur

Caput XCI: Quod animae sanctorum post mortem habent voluntatem immutabilem in bono

Caput XCII: Quod animae malorum post mortem habent voluntatem immutabilem in malo

Caput XCIII: De immutabilitate voluntatis in animabus in Purgatorio detentis

Caput XCIV: De immutabilitate voluntatis communiter in omnibus animabus post separationem a corpore

Caput XCV: De finali iudicio

Caput XCVI: De statu mundi post iudicium

↑ Top of work